Skip to main content

Full text of "Libellus de methodo concinnandi formulas medicamentorum (Editio Quarta, Iterum Revisa Et Accurata)"

See other formats 


k 


HIERONYMI  DAVIDIS 
G  A  U  B  I  I, 

ME  DICINAE  ET  CHEMIAE  IN  ACA  DEMIA    B  ATA- 
VA,    <£UAE    LEIDAE    E  ST,  PROFESSORIS, 

LIBELLUS 

D  E 

M  E  T  II  O  D  O 

CONCINNANDI 

FORMULAS 

MEDIC  AMENTOR  UM. 

EDITIO  QUARTA,  ITERUM  REriSA  ETACCURATA. 


ACCEDUNT 

ORATIONES  DUAEi 

Q     U      A     R     U  M 

PRIMA    OSTE  NDITUR,     CHEMIAM    JURE  ARTIBUS 
ACAD  EMICIS    ESSE    INSE  RENDAM 

JLTERA   AGIT  DE  VANA  VITAE   LONGAE  A  CHE? 
MICIS    PRQM ISSAE  E  XS  P  E  CTA  TIO  NE. 


L  U  G  D  U  N  I    5  A  T  A  F  0  R  U  M , 

Apud  SAMUELEM  et  JOH.  LUCHTMANS, 
udcc-lxxxvi; 


16152 


VENERANDO    S  E  N  I, 

JOANNI  GAUBIO, 

POLIATRO    AMSTELA  EDAMENSI,    PRIMUM  PA- 
TRVOy    NU  N  C    ET    SO  CE  R  0    S  U  O  , 

HIERONYMUS  DAVID  GAUBIUS. 

V 

ix  exfpcftaveris,  hodie  quod  obve- 
:iit.  Toties  ,  qua  cs ,  libcralitate ,  anno 
eertente ,  me  mcosve  ftrena  cumulafti, 
lihil  viciffim  abs  me  recipiens.  Nunc 
&  Tibi  ego  ftrenam  offero,;  at  qua  di- 
/itiae  haud  crefcent :  triobolari  modo  bi- 
uliotheca  au6tior  erijt  libello,  quem,  dig- 
liorisimpos  muneris,  Tuo  confecro  No- 
nini.  Quacris  :  cur  ita?  Titulos  afpice, 
juibus  Te  alloquor:  fplendidiores  enim, 
i  potuiffem,  addere  nolui ;  ne  obfcurior 
iffet  fii&l  ratio.    Non  praefidium  foetui 
micaTe  peto,  qui,  adverfus  neminem 
njuriofus,  par  a  Cordatis  mihi  polliceor, 
•eliquos  temno.   Neque  favorem  capto 
ruum:  hoc  enim  fruor  maximo,  data 
:tiam  in  matrimonium  mihi  Fili&  Tu&, 
lunc  unica ,  ut  pignore  cariffimo ,  ejusdem 
:ertus.  Quid  tandem?  Monimentum  po- 

p  2  nere 


nere  eonor,  quo  conftet  pubKco,  quan- 
tum  devenerer  utrumquc  illud  arctiffimae 
neceflitudinis  vinculum  ,  quo  &  cominu- 
ne  genus ,  &  Tuus  in  mc  amor ,  tot 
tantisque  docurnefltis,  maxime  in  conju- 
galibus  meis  votis ,  probatus  ,  Tibi  me 
adftringunt.  Neque  id,  ut  parvi  forte  ae- 
vi  fuerit ,  fpernes ;  cum  aliud  perennius, 
Tuisve  in  me  merins  refpondens,  vires 
recufent.  Quin  &fcio,  folam  Tibi,  ut 
Optimo  cuique,  fatis  efle  gratam  accep- 
torum  recordationem.  Gratulor  hinc  Ti- 
bi,  mihi  gaudeo,  Te  quod,  in  quinti  de~ 
cimi  aetatis  quinquennii  jam  fere  confti- 
tutum  exitu,  eb  fuperftitem  fervaverc 
lisque  Propitium  Numen,  id  ut  propoli- 
tum  exfequi  mihi  liceat ;  dum  Magnum 
BOERHAAVIUM,  Tuo  quem  No- 
minihic  jungere  animus  erat,  votis  matu-' 
rius  ereptum  meis  lugeo.  Manium  quie- 
tem  temere  violaife  nefas.  Soli  ergo  Ti- 
bi  fruftushic  qualiscunque  meilaboris  ce- 
dit.  Tu,  ut  publicam  pietatis  in  Te  meae 
tefleram,  comis  accipe,  viridique  valens 
fene&ute,  quod  reliquum  dederitDEUS, 
vitae  fpatium  felix  vegetusque  decurre! 

Dedi  Leidae  I7~3&  ME- 


MEDICINAE  TIRONIBUS 


J  _^x  quo  ad  Medicinnm  facicndam  animum 
applicarc  coepi,  intcr  cetera  quidem  maxi- 
me  illa  me  torfit  iftius  operis  pars,  quae  re- 
medii  inventi  eam  poftulat  defcriptionem , 
qua  &  concinne  refpondeat  in&icjationi ,  & 
rite  ab  iis,  id  qui  negotii  fibi  aflumfcrunt , 
pracparari,  aegroque  ^pte  adhibcri  queat. 
Facile  quippe  videbam ,  non  hic  fufficerege- 
neralia  in  hanc  rem,  quae  fola  plerumque  in 
Academiis  addifcuntur;  petenda  efie  ex  fin- 
gularibus,  imo  &  cx  fingulariilimis  aegri  re- 
mediique  conditionibus,  juftam  qaae  hicde- 
tcrminationem  figere  poflint;  non  dari  medi- 
camentorum  formulas  eidem  fcopo  in  univer- 
fum  aptas ;  idemque  indicatum  aliis  quando- 
que  &  aliis  modis  formisque  efle  exequen^ 
dum ,  ut  fmgulari ,  circa  quem  folum  Pra&i- 
cus  veriatur ,  homini  profit ,  fatisfaciat.  No- 
tabam  infuper,  hic ,  fiufpiam,  ufui  efleDi- 
vi  Senis  monitum:  e»t#,  y>K^v  Ctt^ccv: 

fi  quid  enim  in  praefcribendo  remedio  teme- 
re,  fi.  quid  perfunctorie ,  pofitum  fuerit,  fa- 
cile  Medicum  fcopo  aberrare,  utcunque  ce- 
terum  refte  collineaverit ;  reliquum  omne , 
quod  agit  practicus,  fola  fere  fpeculatione 
abfolvi,  juvare  nihil,  nifi  praefcripto  appli- 
catoque  jufte-remedio  velut  in  aftum  dedu- 


S. 


*  3 


•P  R  A  E  F  A  T  I  O. 

catur;  tum  demum  finem  obtineri  artis,  id 
fi  dextre  curatum  fuerit;  neque  adeo  ex  iis, 
quae  animo  conceperis,  fed  quae  mandave- 
ris  chartae,  decerni;  efle  hinc  rem,  ciim 
aegri,  tum  Medici  refpecfcu,  non  levi  peri- 
culo  plenam.  Nec  moleftia  exemtum  me 
comperiebam,  fi  quando  £  improbo  conatu, 
memoriae  imprimerem  formulas  a  Praecepto- 
ribus  aliisve  fide  dignis  Aucloribus  concin- 
natas:  praeterquam  enim,  quod  puerile  id 
molimen  crederem  ,  fjicile  praevidebam ,  haud 
rnihi  femper  in  Praxi  occurfuros  cafus ,  omni 
conditione  iis  geminos ,  quibus  illae  a  fuis 
conditoribus  fuifient  accommodatae ,  ideo- 
que  redituram  vel  novas  componendi ,  vel 
edo&as  mutandi  ?  neceffitatem.  Extempora- 
neaetianij  quam  praeceps  in  multis  morbis 
occafio  faepe  exigit ,  confuetudo  autem  plu- 
rimis  in  locis  in  univerfum  quoque  introdu- 
xit ,  praefcriptio  ,  tum  fervilis  jugi  horror , 
obftabant ,  quo  minus  a  me  ipfo  impetrarem , 
ut  ex  aliis  tantum  fapere  3  aliorum  exemplis 
femper  inhaerere  conftituerem.  Neque  pla- 
cebat,  quod  Veterani,  his  in  anguftiis  a  me 
confulti,  dictitabant,  experientia  totum  hoc 
opus,  ut  arduutn  tironi  videatur,  reddi  le- 
vifTimum:  timebam  quippe,  ne  per  eventus 
infelices,  ipfasque  mortes,  &  non  reparanda 
famae  difpendia  5  eo  me  duceret  demum  ift- 
haec  magiftra.  Putavi  ergo  in  id  mihi  prius , 
quam  ad  Praxin  accederem,  incumbendum 

efle, 


PRAEFATIO. 


effe,  ut  animo  comprchcnderem,  quidquid 
de  hac  re  certi  ac  legitimi  a  Mcdicinae  An- 
tiftitibus  limitatum  effet.  Quare  me  dedi 
evolvendis  omnibus,  quae  affequi  poteram , 
Medicorum  hoc  fupcr  themate  fcriptis,  re- 
gulisque,  quas  ibi  ftatutas  inveniebam,  ge- 
neralibus  comparandis  ad  ipfa  formularum 
exempla  ab  optimis  Pra&icis  defcripta.  Quum- 
que  fic  fatis  cito  deprehenderem ,  regularum 
multas  adeo  effe  inftabiles ,  ut  fiiepius  negli- 
gantur,  quam  obferventur;  alias  vero  etiam 
intcr  fe  pugnare;  exceptiones  dari  regulis 
longe  numerofiores ,  fi  quae  quotidie  fub  ip- 
fo  artis  exercitio  ctiam  a  pcritiffimis  prae- 
fcribuntur,  confcras;  plurimos  autemeorum, 
qui  hac  in  parte  tironum  taedia  lcnire  erant 
conati ,  fui  vclut  obhtos ,  tamquam  magiftros 
magiftris,  non  vero  imperitis  tironibus,  fcrip- 
fiffe;  alios,  brevitatis  nimium  ftudiofos  9 
fpiffiorcs  etiam  nebulas  mihi  faltem  offunde- 
re  :  hinc  eo  confilii  tandem  perveni,  ut  in 
-advcrlaria  conjccerim  omnes,  quas  de  fingu- 
lari  quavis  formularum  fpecie  conditas  inve- 
niebam,  regulas,  his  dein  junxcrim,  quot- 
quot  oceurrebant,  exceptiones,  ac  tum  ex 
utrisque  inter  fe  collatis,  fafto  moderamine, 
generalia,  mihique  vifa  clariora,  dcduxcrim 
theoremata ,  quae  poit ,  in  ordinem  ad  fuos 
quaeque  titulos  redafta,  Enchciridion  mihi 
exhibuere,  quod  mentem  manumque  in  Pra- 
xi  exercenda  dirigebat. 

*  4  Sic 


PRAEFATIO, 


Sic  enatum  eft,  quod  videtis,  opufculum, 
meis  tantum  ufihfus  deftinatum,.  Idem  yeroin 
lucem  edendi  haec  tandem  unica  fuit  occafio. 
Quum  Chemiam  publice  in  hac  Academia  do- 
cendi  muneri  admotus  ,  Summo  fuadente 
BOERHAAVIO,  annuo  curfui  Chemicofub- 
jungere  aggrederer  Pharmaceuticum ;  non 
inutile  fore  videbatur,  fi,  una  cum  officinali 
medicamentorum  praeparatione  ,  fimul  &  ma- 
giftralem  exhiberem  praefcriptionem  audito- 
ribus.  Recurrens  ergo  ad  ea  ,  quae  olim  de 
hoc  themate  meos  in  ufus  collecta  digeffe- 
ram?  indc ,  ut  fua  cuique  placent ,  haufi  nor- 
mam  materiemque  dicendorum ;  ut  generales 
haberent  regulas,  qui  me  audirent,  ad  quas 
in  exercitio ,  quod  fimiil  offerendum  cenfui , 
fe  conformare  poffent.  Quandoquidem  vero 
exiguum  temporis ,  quo  curfus  hic  abfolvi 
debebat,  fpatium  lentorem  dictationis  non 
permittebat;  neque  interim  properatae  ek> 
cutionis  impetu  expodta  animq  diftin&e  fatis 
imprimi  poterant,  ut  domi  reco&i  formulas 
ad  datos  cafus  ex  arte  praefcripturis  ufui  es- 
fent ;  conftitui  tandem  hanc  Meomm  mble,- 
ftiam  praelo  levare  5  ratus  9  ita  magis  me  pro- 
deffe  iis  poffe.  Id  fi  cbtineo  ,  fatis  eft.  Si 
fimul  &  in  alios  boni  quid  inde  redundat, 
exfulto.  Sin  minus:  laudabilis  faltem  cona- 
tus  confcientia  pro  folamine  labosum  efi;. 
Valete!  Scripfi  Ltidae  17-38. 


At- 


P  R  A  E  F  A  T  I  O. 

Atque  haec  primae  praemiferam  iftiu^  li- 
belli  editioni.  Nunc  quae  ad  alteram  prae- 
fanda  habeo ,  adjiciam.  Primum  quidem ;  quod 
tamen  levioris  momenti  eft,  &,  me  etiam 
non  monente,  aquovis,  cui  ambas  inter  fefe 
conferre  libuerit,  facile  animadverti  poteft; 
non  ita  meus  mihi ,  cum  reviderem ,  placuit  la- 
bor,  ut  nonquamplurimis  paifimlocis  nonnul- 
la  expungenda,  aliamutanda ,  quaedam  clario- 
re  fermone  exponenda ,  multa  poftremo ,  quae 
acl  rem  facientia  ante  praetermififibm,  fuper- 
addcnda  effe  exiftimarem,  Quapropter  &ple- 
niora  fingulis  ferme  fprmularum  hiftoriis  exem- 
pla  fubjunxi ,  quorum  ope  tirones  diftinctius 
caufas  regularum  ac  ufus  intelligerent.  Index 
quoque  remediorum  ad  calcem  adjedtus  eft, 
quilevi  ppera ,  quaequisdefiderec,  invenien- 
da  ofFerat.  Denique,  tametfi  iftud  abs  meim- 
petrare  non  potui,  quod  Cuidam  capitale  vi- 
fum ,  ut  defmitionem  formulae  breviorem  pro- 
lixiori  meae  fubftituerem ,  novaque ,  quam 
fcicntificamvocmt ,  methodo  theoremata mea 
demonftrarem ,  &  calcuio  Algebraico  uterer 
ad  proportionem  ingredientium  remedii  &c. 
eruendam ;  in  digerenda  tamen  hiftoria  formu- 
larum  generali  diverfum  a  priore  ordinem  ex 
parte  adhibui ,  qui ,  quod  ex  ipfh  rei  natura 
propius  petitus  fit,  congruentior  forte  videri 
poflitatquemanuducendo  tironi  aptior.  Penes 
Te  vero  L.  B.  judicium  efto ,  num  curispo* 
fterioribus  aliquid  boni  praeftiterim» 

*  5  Stt- 


P  11  A  E  F  A  T  I  O. 


Supereft,  quodmoneam,  aliud ,  idemquc 
gravius  ,  &  minime  praetercundum.  In  priore 
nimirum  editione  depromferam  ex  Materie 
Medica  Celeberrimi  Viri  H.  BOERHAAVE 
pleraque  eorum  fpeciminum ,  quibus  ad  illu- 
ftrandas  fingularum  formularum  hiftoriasopus 
erat:  neque  adeo  eam  ob  caufam,  quod  Ifto 
olim  Praeceptore  effem  ufus  y  eodemque  dein- 
de  Patrono  ac  fortunae  meae  Fabro  :  quamvis 
hoc  etiam  jure  plurimi  faciam ,  &  ingratus  fim , 
fi  data  quavis  occafione  profiteri  erubefcam : 
fedideo  potiffimum,  quia  vix  alium  inter  Pra- 
fticos  noftri  temporis  Auctorem  noffem ,  cujus 
fcriptaubique  locorum  magis  effent  celebrata , 
&  qui  5  quod  praecipuum  eft ,  in  determinan- 
doremediorum  a  fe  praefcriptorum  ufulegiti- 
moac  tempeftivo  fuiffet  folicitior:  ut  hincti- 
rones  ifta  circumfpectione  ab  omni  abufu  fecu- 
riffimos  praeftave  poffem  5  nec  effet  5  quod  mihi 
imputarent,  fi  quid  forte  erroris  in  adminiftra- 
tione  mearum  formularum  commififfent.  His 
ipfis  igitur  rationibus  inductus  nunc  etiam  in 
r  eodem  inftiturp  perfiftere  nondubitavi.  Nihi- 
lominus  deeffe  nequeo ,  quo  minus  memorem , 
vifum  effe  Illuftri  Viro  D.  W.  TRILLEPvO, 
in  Academia  Vitembergenficummaxime  Pro- 
feffori  Ceieberrimo ,  fmgularis  plane  eruditio- 
nisMedico,  in  praefatione  perhonorifica ,  qua 
nuperam  mci  libelli  editionem  Francofurtanam 
commendare  non  ciedignatus  eft ,  monere  Artis 
Medicae  tirones,  ut  in  adhibendis  remcdio- 

r  um 


PRAEFATIO. 

romgenerofiorum,  quac  alvum  ducunt  &  vo- 
ffiitus  cient ,  formulis  ex  BOERHAAVIO  de- 
promptis,  aut  ad  Ejus  mentema  meeompofi- 
tis ,  circumfpe&ione  utantur :  largiores  enim 
earum  elfe  dofes ,  torofis ,  quadratis  ac  fuccofis 
Batavorumcorporibus,  necdefidia,  nec  luxu- 
ria  vitiatis,  adaptatas,  quas  fluxiora  &  effoe- 
minatiora  Germanorum  corporavixtuto  ferre 
polfe  vidcantur ,  &c.  Quam  equidem  monitio- 
nem  ,  a  Tanti  Nominis  Medico  profeftam  ,  ho- 
neltiffimisque  infuper  verbis  conceptam  5 
quum  diligentiore  etiam  examine  haud  inju- 
itam  deprchendcrim ,  pace  Clariffimi  Viri ,  cu- 
jus  eximiam  erga  me  humanitatemgratiffimus 
publice  agnofco  9  meam  nunc  fliccre  liceat ,  ite- 
rumque  &  ferio  Medicorum  Filiis  inculcare  > 
ut,  priusquam  ad  praxin  fefe  conferant,  non  mo- 
do  quaecunque  de  conditionibus  ad  dofes  me- 
dicamentorum  determinandas  requifitisfuo  lo- 
co  propofui ,  diligenter  animo  complectantur ; 
fed  celebriorum  quoque  infua,  qu.am  quisque 
incolit,  regione  Practicomm  exemplaperpetuo 
ante  oculoshabeant,  ad  quaeinpraefcribendo 
lefc  conforment  5  ufuque  tandem  difcant  popu- 
larium  fuorum  naturae  fuaaccommodare  reme- 
dia.  Quod  dum  facio,  uolim  tamenquis  exi- 
ftimet,  probare  me  tf epidantem  ac  faepe  ridi- 
culam  illorum  folertiam,  qui  aut  Naturae 
Mmnpiruot,  nimium  frcti ,  aut  de  facultatibus  re- 
mediorum  plus,  quam  in  iis  eft,  fperantes, 
tat  dcnique,  ne  quid  turpius  dicam,  indica- 

tio- 


PRAEFATIO. 

tioni ,  quam  liio  modo  conftituerunt ,  diffiden- 
tes,  minutulis  adeo  dojibus  curationes  aggre- 
diuntur ,  ut  abftinentia  potius  extenuare ,  quam 
data  opera  juguJare  veile  morbum  videantur , 
certe  nefcias,  agantne  an  ludant  in  re  feria, 
vincive  an  vincere  malint.  Laudo  ac  veneror 
Medicum  circumtpe&um,  &cautumfuo  loco 
ac  tempor$  cunftatorem ,  &  fapientem  Natu- 
rae  miniftrunij  qui  temerario  aufu  nunquam 
praecipitetur ,  nec  farragine  remediorum  gra- 
vet ,  multo  minus  violentia  opprimat :  attamen 
cordatum  quoque  ac  intrepidum ,  confilii  pru- 
denter  capti  certum ,  &  qui  agendi  opportuni- 
tates  gnave  rapiat ,  cumque  agendum  eft ,  ido- 
neum  nodocuneum  adhibeat,  nec  dubiae  ftiU 
licidii  diuturni  aclioni  committat  ,  quod  virtu- 
te  majore  tutius  citiusque  impetrafe  potuiflet. 
Gravius  quidem  &  evidentius ,  atrarius  tamen, 
enormi  dofi  peccatur :  longe,puto,  frequcn- 
tius  in  contrarium ,  nec  minore  femper  cum 
detrimento  aegri.  Si  fanare  morbum  tuae  cu- 
rae  creditum  potuifti  ,  nec  fanafti  tamen ,  quid-» 
quid  ex  eo  mali  deinceps  confequitur ,  tuae  ne- 
gligentiae  recle  imputabitur.  Ineft  in  quovis 
remedio  certus  virium  gradus  modusque :  ineft 
&  fuus  unicuique  morbo :  quin  vivum  etiam 
corpus  fua  pollet  facultate ,  qua  rebus  cum  mor- 
boils ,  tum  mcdicatis ,  utrisque  nimirum  muta- 
tionem  intentantibus ,  reiiitit.  Itaque  ficubi 
remedium  non  ea  porrexeris  quantitate  ,  ut  fu- 
perare  morbum  poffit,  pufilium,  quod  dede- 

ris, 


PRAEFATIO. 


ris ,  aut  Natura  fubiget ,  inque  alimentum  con- 
vcrtet,  aut  morbus  fuffocabit.  Quod  cum  in 
oxarii  mcdicamentorum  genere  locum  habere 
&  ratio  fuadeat,  &  experimenta  evincant, 
credibile  profedto  eft,  inter  plurimas  caufas  9 
ob  quas  multotics  morborum  curationes  aut 
kntius  procedunt ,  aut  plane  in  cafliim  ca- 
dunt  ,  hanc  etiam  jure  numerandam  effe  , 
quod  remedia,  ceterum  oppofite,  prae  Me- 
dici  timiditate ,  aegrive  faltidio ,  qua  decet, 
quanmate  non  adhibeantur.  Et  quis  in  du- 
bium  vocet,  idcirco  etiam  multaruta  rerum 
fpecifcas,  quas  dicunt,  virtutes  nos  latere , 
quia  nunquam  plenis  fuis  dofibus  propinan- 
tur?  Iftud  faltem  perfuafiffimum  habeo,  bo- 
nam  partem  felicillimorum  fuccefluum ,  qui- 
bus  tantam  in  Praxi  celebritatem  fuo  merito 
confecutus  eft  Vir  Summus  BOERHAA- 
VIUS  ,  ex  hoc  etiam  fonte  profluxifle.  Sed 

de  his  fatis.    Scripfi  Leidae  17I51. 

Denique  ad  tertiam,  quae  cum  maxime 
prodit  paffim  emendatior  &  auftior,  editio- 
nemillud  vel  verbo  fignificandum  eft,  exem- 
plorum  ,  quae  ex  BOERHAAVII  Mate- 
ria  Medica  deprompta  funt  ,  citationes  ad 
editionem  hujus  opusculi  pofthumam ,  Lei- 
denfem,  anni  1740  accuratas  efle.  Valete! 
D.  Lugd.  Bat.  A.  cididcclxvi. 


ELEN- 


ELENCHUS  CAPITUM. 

Regulae  Generales  ante  Pracfcriptionem  For- 

mularum  obfervandae.  7 

De  Formularum  Dotibus  Generalibus.  17 

Infcripiio ,  Praepofttio,  Materiae  deftgnatio.  1 8 

De  Formula  Simplice.  ibid. 

Hujus  Dofts.  19 

Quantitas  Generalis.  27 

De  Formuia  Compofita.  28 
Hujus  Partes  :  Bafts ,  Adjuvans  ,  Corrigens  ,  Con- 

jlituens  :  barum  Proportio  mutua ,  Dojls ,  Quan- 

titas  Gtneralis ,  Qualitates ,  Confjientia  P  Color  , 

Qdor  ,  Sapor ,  Virtuf  medicata.  30 

Ingredientium  Ordo  ,  Modus  fcribendi.  48 

Pondera  &  Menfurae.  51 

Subfcriptio.  56 

Signatura.  58 

De  Formulis  in  Specie.  63 

De  Formulis  Internorum  Medicamentorum.  .  ibid- 

De  Pufvere  Interno.  ibid. 

Bolo.  79 

EleSario.  87 

Eclegmate.                  -  94 

Pilulis.  101 

Trochifeis  internis.  114 

Ekclario  folido.  121 

Rotulis.  129 

in/i</?j  internis.  134 

Decoclis  internis.  155- 

Skffr  Exprejfis.  174 

Mr- 


ELENCHUS  CAPITUM. 


Emulfis.  1 85 

Mixturis  Intemis.  203 
fulapio.                                          ,  204 

Mixtura  Media.  217 

Mixtura  Contracla.  iiy 
De  Formulis  Medicamentorum  Extej-norum.  237 

De  Formulis  Externis  Communibus.  ibid. 

De  Injeclione.  ibid. 

Adfpergine.  245 

Epitbemate  in  genere.  249 

Epithemate  Liquidoz  250 

S/Vro.  262 

Cataplasmate  in  genere.  273 

~»  Cotfo.  ibid. 

 «          Crudo.  286 

Balneo  in  genere.  294 

-Humido.  205 

1  Vaporofo  in  genere.  306 

Vaporatione  humida.  ibid. 

Suffitu.  g  1 7 

Emptaflro,  327 

Cerato.  042 

Unguento.  347 

Balfamo  Odorat<h  g^g 

Linimento.  368 

Epifpafticif.  376 

jFVtf/o.                     ,  3g0 

De  Formulis  Externis  Propriig,  38  x 

De  Formulis  Capiti  dicatis.  ibid, 

Cww/a.  ibid. 

Frontalu  ibid. 

Co/- 


ELENCHUS  CAPITUE 


Coflyrio.  £%g 

Nafalibus  in  genere:  gtf8 

Errbinis.  ibid. 

Odoramentis.             .  394 

Stomaticis  in  genere;  397 

Dentifricio.  ibid. 

Apopblegmatismo.  400 

Gargarismate.  409 

&w/o.  414 

Ciysmate  Inteflinali.  414 

Suppofitorio.  41H 

Pejfo  &  Nodulo  Uicrinti.  435 

ORATIONES. 

I.  Qwa  oflenditur,  Chemiam  jureartibus  Aca- 

demicis  effe  inferendam.  457 
II.  De  vana  vitat  hngae  a  Cbemicis  promiffae 

exfpeftatione.  49 1 


HIER 


Mcthodum  Concinnandi  Formulas 
Medicamentorum 


npo AETOMENA 

I. 


ormula  vocatnr  Medicis 
remedii  pharmaceutici  ,  ex 
arte  inventi,  quod  ad  ma- 
teriem  &  formam,  rationa- 
lis  confignatio,  juxta  quam 


id  a  pharmacopoeo  apte  parari,  atque  ae* 
gro  commode  &  fru&uofe  adhiberi  polTit. 

2.  Hla  autem  Mediciaae  Pradticae  pars, 
quae  traditregulas,  fecundum  quas  configna- 
tio  ifta(i)  perfici  debet,  Alethodus  audit 
Concmnandt  Forrnulas. 


3.  MateriemYoxm\\Ut(r)  fuppeditatf/rA?? 
didla<W/»i^,  tam  naturalis,  quam  faftitia. 


2  n  F  O  A  e  r  O  M  E  n  a! 

Formam,  quae  varia  eft,  diverfae,  tam  in 
aegro,  quam  in  materie  fele&a,  obviae  con- 
diciones  determinant.  Fmis  elllegitima prae- 
paratio  atque  applicatio  ftlius  auxilii,  quo 
indicationi  fuae  fatisfacere  conatur  Medi- 
cus. 

4.  Compledtitur  ergo  Methodus  haec  (2) 
ultirnura  eorum,  quae  Medico  artem  fuam 
exercenti  agenda  funt.  Ad  eam  tendit, 
quidquid  fere  in  aliis  difciplinae  medicae 
partibus  docetur.  Haec  demum  fine  fuo 
beat  artificem. 

5.  Unde  neceflitas^  utilitas,  &  nobilitas 
ejus  abunde  patent. 

6.  Dividitur  Formula  ( 1 )  in  Officinalem 
&  Magijlralem :  quarum  illa  remedium  fpeftat 
in  officinis  pharmaceuticis  ad  ufus  flituros 
parandum  atque  aflervandum;  haec  vero  ex 
tempore  confkiendum  &  applicandum.  Dc 
pofteriore  praeprimis  hic  agetur. 

7.  Haec  (6)  11 1  ex  arte  praefcribi  poflit, 
fupponitur  prius  cognita 

Indicattonum  Doctrtna ,  utpote  inflruens 
Medicum,  an>  quid,  tum  per  quae,  & 

quali 


1 


il  P  0  A  E  r  O  M  E  N  A. 


qnali  modo,  tempore,  ordine  &c.  applica- 
ta,  inftrumcnta  fic  agendum. 

&  Univerfa  Materies  Medica  ;  ut  quae 
praefcribendae  formulae  materiem  (3)  prae- 
bet:  praeprimis  tamen  illa,  quae  ibi  loco- 
rum ,  ubi  Medicus  praxin  exercet,  praefto 
Jubetur. 

7.  Tandem  &  Tharmacia  Chcmica  hil- 
jusque  omnes  operandi  modi,  atque  effe&a, 
tam  fimplicia  praeparata,  quam  compofita: 
illos  enim  dirigic,  Jiis  utitur,  cum  formu- 
lam  praefcribit  Medicus. 

8.  Nec  fane  fuperficiaria  faltem  j  ut  vulgo 
occurrit,  binarum  pofteriorum  (7.  hic 
requiricur  cognitio.  Qai  enim  pharmacopceo 
dabit  leges  ignarus  ipleagendorum?  Quomo- 
do  deledtus  fieri  cum  ratione  poteft  rerum 
ignotarum?  Quo  fundamento  effe&us  appli- 
catorum  praevidebit,  horum  natura  quem& 
vires  latent..  Vix  profe&o  dici  poteft,  quan- 
tnm  haec  ignorantia  rei  medicae  inferat  de- 
trimentum,  praeprimis  in  noftroBeJgio.  Mi- 
hil  enim  frequentius  eft,  quam  raaterias  ufui 
medicato  deftinatas  ab  aromatariis  turpilucro 
inhiantibuspefiime  corrumpi,  raultimodis  in- 

A  2  fu- 


4 


n  P  O  A  E  r  O  M  E  N  i. 


futari,  imperitisque  ficaliudproalioplenim- 
que  venura  tradi.  Quam  rara<leinde  avis  eft 
pharmacopoeus,  qui  fuo  commitTus  genio, 
xiec  in  faciendo  deledtu,  nec  in  rationali 
operis  fui  exercitatione  aut  fciens  fallat,  aut 
imperitus  delinquat?  Quo  magis  Medicum 
folida  iftarum  rerum  notitia  inftrutfum  efTe 
oportet;  ut  qui  non  manu  ducere  duntaxat 
pliarmacopoeiira  debeat ;  fed  cui  in  urbibus 
bene  conftitutis  examinandorum  pharmacopo- 
liorum  cura  a  Magiftratibus  etiamdemandaca 
llt;  imo  nonnullis  quoque  in  locis  ipfemet 
pharmacopoeum  agere  non  detrectet.  Ne 
dicam  illud  infuper  a  Poliatris  requiri,  ut, 
quae  in  apothecisfuarum  urbium  adfuosufus 
parata  proftare  velint  >  ^remedia  defignent  ac 
publica  5  quae  vocant ,  difpenfatoria  condant , 
ad  quorum  praefcriptum  pharmacopoei  fefe 
conformenr.  Turpe  dictu  &  odiofum ,  quam 
muka  in  iJlis  erronea  paffim  occurrant,  futi- 
iia5  abnormia,  repugnantia,  quae  tametfi 
velut  ex  tripodepronunciata  vimlegis  habere 
debeant,  fuorum  nihilominus  Dichtorum  in- 
fcitiam  adeo  manifefte  produnt,  ut  velphar- 
macopoeorum  tironibus  nonnunquam  fefe  de- 
ridendos  propinent,  quandoque&dirisdevo- 
vendos.    Utinam  &  prioris  (7.«.)  maior 

paffim 


nPOAETOMENA. 


5 


pttfTim  haberetur  ratio!  Nullum  dari  rerns- 
dium,  nifi  quod  tempeltivus  ufusfaciat, 
apud  veros  quosque  Medicos  in  confelTo  elt. 
In  eo  kaque  prudens  flle  animi  fenfus,  qui 
Pradticum  conlummat  ac  commendat,  verfi- 
tur,  ut  tempora  atque  opportunitates  agen- 
di  in  morbis  cognofcat,  &  fuas  cuique  ae- 
gro  aptet  adhibendorum  auxiiiorum  rationes 
&  modos,  quibus  profper  operae  navatae 
eventus  obtineatur.  lliuc  vero  demum  eft 
agere  fecundum  indicationes:  nec  aliunde, 
nifi  ex  legiuimo  do&rinae  indicationum  ufu , 
haec  promitur  fapientia.  Quidquid  in  praxi 
ad  iftam  normam  non  dingitur,  tametfi  fe* 
liciter  eveniat,  fortuitum  modoelt,  neccon- 
filio,  fed  cafui,  debetur,  neque  oble&amen- 
ti  aut  gloriae  materiera,  nifi  vanis  oftentato- 
ribus  5  praebere  poteft.  Unde  videant  tiro- 
nes,  num  reclefibi  perfuadeant,  fe  veriMe- 
dici  perfonam  digne  tuituros  efTe,  etiamfi 
nihilaut  parum  operae  in  ifta  difciplinae  me- 
dicae  parte  collocaverint. 

9.  Ex  quibus(7  &8),  collatis  ad(4), 
pronum  eft  coll  gere,  non  adeo,  ut  fertur, 
leviseffe  momenti  atque  exigui  temporisne- 
gotium,  cujus  hic  regulas  exhibere  aggredi- 

A  3  rcur. 


6 


II  V  O  A  E  T  O  M  E  N  A, 


nuir.  Facilitatem  tamen  dabit  exercitatlo 
jufto  dotirinae  ordini  juncta. 

20.  Cum  igitur  fupponere  liceat  aliunde 
fatis  cognita,  quorum  fcientia  ad  rationalem 
formularum  praefcriptionem  addifcendam  in 
antecefliim  requiritur  (7  &  8),  partiemur 
materiem  dicendorum  in  tria  fumma  capita  : 
quorum  prius,  fpecie  Introdutttoms ,  fuccin- 
dtas  dabit  regulas,  artem  hanc  exercituro 
obfervandas;  alterum  Generaks  fiftet  For- 
mularum  Dotes ;  tertium  exponetea,  quae 
ad  Stngulares  Formularum  Spccies  pertinent. 


I  N- 


Pag.  j 


INTRODUCTIO 

S  E  U 

REGULAE  GENERALES  j 

ante  fraefcriptionem  fcrmtilartim  oh* 
N  fervandae. 

1 1.  ~\  M  edicus,  vir  prudens,  praefcribat  hihil*  ni- 
-^▼JL  fi  cujus  fulTicientem  queat  reddcre  ra- 
tionem,  cum  requiritur:  hinc  nunquam  tumultua- 
r;o,  fed  femper  ex  indicationc  prius  rite  deducta, 
agat. 

iz.  Ante  omnia ergo  jufta  methodo  determinet, 
an  oblato  in  cafu  aliquid  per  medicamcntaagendum 
incumbat. 

13.  Unde,  fi  vel  cognitumNaturae  folius  admor- 
bi  propuifionem  fufficiens  robur,  vel  abfoluta  mali 
immedicabiiitas ,  vel  praevifum  ex  morbi  curatio- 
ne  pejus  nafciturum  maium  ,  vel  dubia  hadtenus 
morbi  indoles  &c.  absque  morae  periculo  ,  agen- 
dum  nihil  di&ant;  probum  eft  a  praefcriptione 
abftinere:  ne  vel  noceatur  acgro,  vel  is  fine  ne- 
ceflitate  emungatur.  Mcdici  pfus  mterdurh  quktc , 
quam  movendo  &  agendo  proficiunt.  Livius. 

24.  At  cum  plerisque  durum  fit,  a  Medicopeni- 
tus  deftitui;  aliquando  etiam  ignominiofum ,  artis 
prodereimperfe&ionem;hinc  fi  conditio  aegri  fert, 
praeftat  nonnunquam,in  dictis  cafibus  (13),  prae- 

A  4  fcri-  • 

-  1 


$         REGULAE  GENERALES. 


fjribendo  ejusmodi,  quae  dum  non  profunt,  hau:l 
tamenobfint,  in  ipeciem faltem  afiquid  agere.  Ha- 
beat  iftum  in  linem  Medicus  femiliares  fibi  formulas 
quasdam,  ex  inertioribus  conflatas ,  Emulfiones, 
Mixturas,  Pulvisculos  inefficaces,  &c.  quibus  nihil 
effedturis  tranquillum  feddaf  aegrum,  qui  faepe 
mavult  pia  hac  fraude  decipi,  quam  prognoftieo 
relinqui.  Id,  quod  vel  maxime  in  grayfdarum  ae- 
gritudinibus,  virginumque  &  muiierum  niorbis  du- 
biis,  notandum. 

15.  Iis  etiam,  qui  flagitiofe  aut  delperanter  abs 
Medico  noxium  petunt  pharmacum ,  quandoque 
confultius  eft  dato,  quod  obefle  nequeat,  limulate 
fatisfacere,  quam  aperte  negare;  neforteab  aliis, 
quos  aut  imperitia  aut  turpe  lucrum  fafcinat,  quod 
malecupiunt,  impetrent. 

16.  Si  vero  omnino  agere  jubet  Medicum  indi- 
catio  ;  jam  porro  quid,  per  quae  &c.  fit  agendum, 
determinare  convenit:  quaequidem  omnia  per  eam 
ipfam  indicationum  do&rinam,  quam  hic  fupponi- 
mus  cognitam(io)  inveniuntur:  undo  eo  ablegan- 
testironem,  nonnulh  faltem,  propius  ad  noftrum 
infiitutum  pertinentia,  nunc  fubjungemus. 

17.  Finis  primarius  Artis,  tutanimirum,  cita  & 
jucunda  curatio,  femper  ante  oculos  verfetur  Me- 
dico;  ut  ad  hunc  omnes  adtiones  fuas,  quoad  fieri 
poteft,  dirigat. 

18.  Itaque  jurisjurandi,  quo  fe  obftrinxit,  me- 
moT,  nec  prece,  ncc  pretio,  nec  audtoritatc  addu- 

ci 


REGULAE  GENERALES.  9 

c:  fc  patiatur  ad  aliud  agendum,  quam  quod  lc- 
gitima  fuaferit  indicatio:  ad  nihil  ccrte,  quod  in- 
dubie  nociturum  praevideat. 

19.  Eligantur  autem  remedia  efTicacia  ,  &  fcopo 
corfequendo  maxime  appropriata,  tam  ratione  ma- 
teriae,  quam  formae. 

20.  Sint  tamenfimulejusmodi,quae  tuto  ,fine  peri- 
culo,  exhiberiqueant :  quamvis,  in  cafibus  defpe- 
ratis,  nonnunquam  aiiquid  tentare  liceat;  modo  id 
fiat  cumjudicio,  dubiique  eventus  praedi&ione. 

21.  Nova  ideo,  nondumprobe  explorata,  nead- 
hibe,  fialiisidem  praeftare  poifis:  fin  minus,  utere 
illis  fumma  cum  prudentia;  ne  famae  incurrasperi- 
culum.  Audacia  faepe  magis,  quam  ignorantia,  in- 
vifam  reddit  Medicum. 

22.  Effoeta  &  obfoleta ,  facile  per  moram  de- 
generantia,  fi  potes,  cave;  ne  naufeam  noxamve 
aegro  parias,  aut  faltem  effe&u  frufterris.  Unde 
praellat,  caeterisparibus,  ex  officinapharmaceutica 
celebriore  mcdicamenta  depromere  ,  quia  diftradtio 
ibi  celerior  frequentiorem  exigit  renovationem: 
quamvis  interim  bona  fides  atque  peritia  pharmaco- 
poeum  magis  commendent. 

2.3.  A  drafticis  abftinendum,  fi  mitiorafufficiant: 
fin  minus,  dentur  circumfpedlilfime :  id  quod  vel 
maxime  animadverteadum  in  hominibus  debiliori- 
bus,  aut  valde  fenfilibiis;  ne  vehementiae  remedii 
fuccumbant  in  arcis  artificisve  opprobrium. 


io        REGULAE  GENERALES. 


24.  Quae  difficUiorisfnnt  praeparationis,  vel  ex- 
hibe  propria  manu  confedta,  vel  non  praefcribe  ; 
nifi  de  fide  &  dexteritate  pharmacopoei  certus  fis: 
faltem  non  exhibeprius,  quarn  rite  examinaveris. 

25.  A  pretiofioribus  tibi  tempera  ,  fi  minus  cara 
ejusdem  efficaciae  praefto  funt:  quod  plerumqueob- 
tinet.  Ditiorum  interim  luxui  aliquid  dandum;  ut- 
pote  qui  faepius  ex  pretio  vim  remedii  aeftimant. 
Hinc  taxam  rei  medicamentariae  haud  plane  igno- 
rare  decet. 

16.  Exotica  non  temere  indigenis  antehabeto* 
Praeftat  his  uti ,  fi  fcopo fufficiunt :  minus  enim  frau- 
dibus  &  corruptioni  obnoxia  funt,  &  plerumque 
certius  dignofcuntur,  quae  domi  nata. 

07,  Quae  nomine,  fapore,  aliisve  qualitatibus, 
in  vulgus  nota  funt,  aut  minus  ufitato  fub  titulo  , 
aut  aliis  mixtis  tecta  praefcribere  aliquando  pruden- 
tiae  eft;  ne  vel  horreant  ea  aegri,  vel  tamquam  viu 
iia,  noxia,  aut  nihil  praeftitura  afpernentur.  Fac 
autem,  ut,  quid  velis,  intelligat  pharmacopoeus. 

1$.  Satius  eft  confuetum,  quam  inconfuetum, 
dare  medicamentunv.  idquod  circa  Emetica,  Pur- 
gantia ,  Opiata  &c.  praeprimis  locum  habet. 

•9.  Ingrata,  naufeofa,  molefta  ,quantum  fieri  po- 
teft,  vitentur,  aut  faltem  parciore  quantitate  cum 
aliis  remixta  abfcondantur  artificiofe.  Praeftat  nul- 
lum,  quamtale  exhibere  remedium,  a  quo  Natura 
abhorreat:  cujus  regulae  praeprimis  in  foeminis  de- 
licauoribus ,  infantibus  &c.  ratio  habenda. 

3°- 


REGULAE  GENERALES. 


30.  Hinc  &  aegri  idiofvncrafiam ,  ratione  fingu- 
hr.s  cujusdam  pharmaci,  aliquando  expifcari  con- 
venit;  quippe  quac  rcmedium,  etiam  caeteroqui 
maxime  appropriatum ,  nonnunquam  inutiie ,  imo 
noxium  reddit :  licet  interim  faepe  imaginaria  po- 
tius ,  quam  nativa,  fit.  Virum  novi ,  qui,  cum 
fatuum  lapidum  cancrorum  pulvisculum  ingeiTit, 
vix  mitius  afficitur,  miam  alii  ab.  arlenico. 

31.  Simplicitati  quam  maxime  in  praefcribendis 
remediis  ftudeat  Medicus,  nec  adeo  molem  aut 
numerum,  fed  concifam  brevitatem,  nonpompam, 
fed  efficaciam,  affedtet.  Unde  ex  immenfa  mate- 
riac  medicae  lylva  non  quaevis  promifcue  conge- 
renda,  fed  probatiorum  faltem  deledtus  habendus. 

32.  Junior  tamen  Praclicus,  nondum  fama  flo- 
rens,  feculi,  loci,  hominumque,  inter  quos  degzt , 
moribus  atque  opinionibus,  quousque  fcopus  ejus 
permittit,  tantiilum  fcle  accommodet;  ut,  aliunde 
minus  notus,  hac  fibi  via  interim  exiftimationem 
comparet.  "Veteranus,  aut  in  praxi  confirmatior, 
fecure  demum  talia  vilipendit. 

33.  Nativa  praeparatis,  fimplicia  compofitis,  prae- 
ferantur,  fi  utrorumque  virtus  eadem  eft.  Prae- 
paratio  atque  compofitio ,  praeterquam  quod  ex  fe 
aliquando  mali  plus,  quam  boni,  afierant,  infuper 
&  a  pharmacopoei  fide  ac  dexteritate,  nonnunquam 
minime  laudandis,  dependent.  Simplicium  contra 
genitrix  eftNatura,  bona  femper,  fibique  conftans. 

33.  Si  remedio,  quod  ab  hominc  fide  digno, 

tan- 


REGULAE  GENERALES. 


tanquam  probatae  in  dato  cafu  virtutis,  commen- 
datum  acceperis ,  uti  animus  eft  ,  in  praeparandi 
&  exhibendi  modo  &  ratione  cave  ,  ne  quidquam 
mutes,  fed  te  curiofe  ad  praelcriptum  conforma ; 
dumne  id  periculofum  cenfeas.  (21-23.)-  ^uc- 
eelfus  faepe  ex  iis  ,  quae  minima  credas,  pendet, 
&  praeparationes ,  quae  praeter  rationem  effe  at- 
que  ad  artis  regulas  offendere  videantur,  momen- 
tum  qnandoque  ad  efficientiam  remedii  alferre 
polfunt.  Ufu  demum  frequentiore  paullatlm  dete- 
guntur,  quae  tuto  omittere  aut  caftigare  liceat. 
Superftitiofa  tamen ,  quibus  imbecilli  tantum  animi 
capiuntur,  Medicum  dedecent. 

35-.  Ud  univerfae  materiae  medicae  notitia  uti- 
lis  eft  Medico;  fic  illa  praeprimis  accuratius  requi- 
runtur  cognita,  quae  in  pharmacopoeis  loci,  in 
quo  praxin  exercet,  proftan;:  ne  talia  praefcribat, 
quibus  carcnt  officinae.  Qui  quidem  error  facile 
corrigendus  foret;  nifi  pharmacopoeus  quandoque 
fibimet  ipfi  arrogaret  licentiam,  inconfulto  Medi- 
co ,  aliud  pro  alio  fubftituendi. 

36.  Porro,  praeter  vires  atque  dofcs  efficaces , 
Yarias  itidem  medicamentorum  appellationes,  ufita- 
tas,  fcire  convenit;  ne  idem  remedium,  eadem  in 
formula ,  variis  fub  nominibus  pluries  praefcribatur. 
Difce  hinc  ex  dilpenfatoriis  generales  titulos,  quibus 
plura  confimiiis  virtutis  fimplicia ,  jun&im  fumta  % 
compendii  ergo,  infigniri  folent,  variaque  unius  Sc 
ejusdem  remedii  nomina  apud  pharmacopoeos  fre- 
quentata.  Peccatum  quidem  advcrfas  hancregulam 

levis 


R.EGULAE   GENERALES.  13 

levis  plerumque  momenti  eft  &  facile  condonandum 
Medico,  qui  vires  magis,  quam  nomina  rerumfpe- 
ctet:  at  cum  capitale  nonnunquam  ab  infulfis  habea- 
tur,  vitari  tamen  debet;  donec  cordati  tandem  vi- 
ri,  eje&ise  foro  medico  fuperfluarum  denominatio- 
num  fordibus  ,  iftam  ridendi  materiem  fannionibui 
eripuerint. 

37.  Tempora  etiam ,  quibus  herbae  &  alia  magis 
minusve  vigent,  aut  acquiri  poffunt,  memoria  te- 
neantur ;  *ne  autumno  vel  hyeme  defiderentur  re- 
centia,quae  aeftate  dudum  emarcuerunt.  Locorum 
natalium  quoque  meminifie  nonnunquamex  ufu  eft. 

38.  Variae  itidem  variorum  tamfimplicium,  quam 
compofitorum,  confiftentiae  gnarusfis;  ne  formam 
alienam,  aut  menfuram  impropriam  ,  praefcribas. 

39.  Voluminis  quoque  &  fpecificae  gravitatis  di- 
fcrepantiam  in  rebus  medicamentariis  haud  pror- 
fus  negligito.  Cognitio  ejus  in  concinnandis  for- 
mulis  fua  non  caret  utilitate. 

40.  Principia  atque  mutuas  remediorum  ad  fe 
invicem  ,  &  ad  inftrumenta,  quibus  praeparantur, 
habitudines  nifi  ex  pharmacia  rationali  didiceris, 
abfurdiffima  ,  &  vel  pharmacopoei  famulo  rifum 
moventia,  utinam  nec  aegro  noxia  !  quandoque  in 
chartam  conjicies. 

41.  Officinalium  Compofitorum  ingredientia  no- 
fcito;  ne  vel  ex  tempore  componenda  mandes, 
quae  jam  compofita  profcant;  vel  officinalibus  prae- 
fcriptis  talia  fuperaddas ,  ex  quibus  compofita  funt: 

quam- 


i4     REGULAE  GENERALES; 

quamvis  pofterius  aliquando  poftulet  indicatio  ;  & 
vcl  prius  etiam  cum  ratione  fieri  queat. 

42.  Nec  congeras  in  unam  formulam  plura , 
quae  ,  licet  nomine,  origine  &  praeparationc  di- 
fcrepantia,  prorfus  tamen  ejusdem  funt  naturae  & 
efficaciae  :  perinde  enim  eft,  ac  fi  peccares  con- 
tra  (  36  ). 

43.  Una  quae  formula  commode  comprehendi 
poffunt,  haud,  praeter  neceflitatem,  inplures  dt- 
ipefcito.  Tempori  interim  atque  opinioni  hac  in 
re  fubferviendum  (32,):  funt  enim,  qui  pauciti- 
tem  receptarum  longe  ferunt  difficiiius,.  quam  nu- 
merum  nimium. 

44.  Contra  haud  combinentnr  in  unam  eandem- 
que  fbrmulam ,  quae  fimul  apte  &  fine  mutatione 
Incongrua  componi,  aut  mixta  commode  adhiben 
nequeunt:  id  ,  quod  circa  olea  meraca  ,  balfima 
liquida,  pinguia,  cum  aquofis  exhibenda  ,  tum  alia 
fefe  mutuo  deftruentia  &c.  quorum  poftea  mentio 
fiet,  praeprimis  notandum. 

45.  Ideo  nec  fingulis,  fed  urgentibus  fidtem  , 
iy  mptomatibus  oppone  remedia:  effecla  enim  mor- 
bi,  hochujusve  caula  fuccifis,  fponte  Ceffant,  quae 
nonnunquam  adeo  diverfa  funt,  ut  nimis  oppofita , 
quin  contraria,  indicent. 

46.  Inmorbis,  aut  fymptomatis,  valcle  urgen- 
tibus,  promptiffime  parabilia  exhibeto;  ne  occafio 
praeceps  fubterfugiat ,  aut  pharmacopoeus  fefti- 
nando  peccet. 

47r 


REGULAE   GENERALES.  i£ 


47.  Si  indicata  rcmedia  in  quamcunque  formulae 
fpeciem  commodc  redigi  poflunt  ;  aegrum  inter- 
roga;-  quamnam  rrac  rcliquis  amet  magis,  aut  hor- 
reat ,  cuinam  auiueverit,  cui  minus?  Artem  flc 
tcquc  ipfum  commendabis  ,  &  luetiorem  redde$ 
praefcriptt  ufum. 

48.  Nec  tamen,  palato  aegri  dum  ftudes ,  mor- 
bi  naturam,  vim ,  fymptomata,  &  fi  qui  forte  alii. 
in  aegro  morbum,  primarium  comitantur,  afFe£tus> 
oblivifcere.  Non  omnes  omnis  fert  morbus  for- 
inulas.  Difficili  deglutitione  laborantem  bolis,  pl: 
lulis  &c.  ingerendis  male  torferis  &c. 

49.  Quin  medicamenta  etiam  non  omniaomnibus 
funt  formulis  accommodata.  Sudorifera  formam  a- 
mant  liquidam;  abforbentia  ficcam;  foetida,  nau- 
feofa,  pilularem,  &  fic  porro;  prout  in  fmgularibus 
formularum.  hiftoriis  poftmodum  mdicabitur. 

50.  Aetatis  quoque  ratio  habeatur  in  determi- 
nanda  formulae  fpecie.  Infantem  ii  externis  aequk 
facile  fanare  potes  ,  internis  ne  vexato  :  fm  minus, 
abftine  faltem  a  pilulis ,  bolis,  &  fimilibus. 

51.  Temperamenti  quoque  varietas  ali.am  quan- 
doque  &  aliam  poftulat  formulae  fpeciem.  Siccis 
liquida,  humidis  ficca  magis  quadrant :  quamvis  in- 
terim,  fi  priorum  (^tfad^o)  aliquahuic  conditio- 
ni  obftiterint,  illorum  potior  fit  ratio. 

52.  Quae  peregre  mitti,  per  longa  itinera  cir- 
cumferri ,  aut  quotidianos  ad  ufus  in  pera  geftari 
debent,  medicamina,  quoad  fieri  poteft,  m  maxU 

m6 


16      REGULAE  GENERALES. 


me  compendiofas ,  diutiffime  confervabiles ,  facilli- 
me  portatlles  redigantur  formulas. 

53.  Sicxpraefcripto  medicamento  melius  habet 
aeger,  ejusdem  ufus  continuandus  eft;  donec  aliud 
exigat  indicatio  :  neque  enim  fine  ratione  ullamfa- 
cere  mutationem  decet  (11). 

5-4.  Interim,  manente  eadem  indicatione,~va- 
riare  quandoque  formulas ,  &  ingredientibus  alia 
fubftituere  aequivalentia  convenit ;  ut  viribus  ea- 
dem  diverfa  laltem  fub  iacie  exhibeantur:  quod  in 
morbis  chronicis,  aegrisque  morofioribus,  praeci- 
pue  expedit;  ne  longior  eorundem  ufus  faftidium 
moveat,  aut  in  confuetudinem  abeat.  Quin  & 
fuam  fic  dexteritatem,  artisque  opulentiam  ,  often- 
dit  Medicus. 

55.  Ubiautem  datum  remedium  non  juvat;  haud 
pertinaciter  in  eodem  perftandum,  fed  aliquando, 
yel  ex  parte,  vel  in  totum,  mutandum  pro  Medici 
perfpicacia.  Si  vero  &  noceat;  prorfus  eo  abfiften- 
dum :  a  juvantibus  enim  &  nocentibus  praecipua 
indicatio.  Ne  tamen  hoc  monitum  obftare  putes 
D.  Hippocratis  aphorismo :  omnia  fecundum  rationem 
facientiyfi  fecundum  rationem  non  eveniantf  non  tran- 
fire  ad  aJiud  oportet ,  manente  eo ,  quod  vifum  efl  ab 
initio.  Qui  ftupidam  damnat  pertinaciam,  non 
ideo  timiditati  ac  inconftantiae  patrocinatur.  Quin 
&  pharmacopoeus  in  deledtu,  praeparatione,  com- 
pofitione,  delinqueni  (8)  quandoque  in  culpa  eft  , 
cur  remedium  inefficax  aut  nocivum  fit;  ut  in  cor- 
tice  Peruviano  &  Mercurialibus  non  raro  vidi: 

D  E 


Pag.  17 


D  E 

FORMULARUM 

Votibus  gcneraltbus. 

§6.  ]\  /t  ultiplex  materiae  medicamentariae  natura, 
1VX  morborum  ac  guftuum  difcrepantia,  com- 

*  moditatw  denique  ftudium,  neceffitudinem  Medi- 
cis  fecit  de  aliis  atque  aliis  remediorum  formis  cogi- 
tandi:  opulentia  autem  artis  pharmaceuticae  chemia 
adjutae  in  iis  inveniendis  concinnandisque  fertilcm 
fefe  atque  expeditam  praebuit.  Inde  tot  diverfae 
formularum  natae  fpecies,  quae  etfi  proprii  fingulae 
ingenii  fnnt,  non  ita  tamen  differunt,  quiiv  multa 
inter  fe  communia  habeant.  Jufta  vero  do&rinae 
methodus  exigit,  ut  primum  de  generalibus,  qui- 
bus  conveniunt,  dotibui  dicam ;  deinde ,  quod 
cuivis  fpeciei  primum  eft  ac  fingulare,  exponam. 

57.  Proxime  igitur  de  Formulis  in  genere  a£hi- 
rus  multitudinem  rerum  dicendarum  eo  digeram 
ordine,  quem  Pra&ici  in  praefcribendo  fequi  fo- 

•  lent:  naturalis  enim  eft  atque  adeo  tironihus  maxi- 
me  accommodatus ,  neque  fcholafticis  divifionum 
cavillationibus  obnoxius. 

58.  Quinque  partes  in  fbrmula  numerantur: 
fcriptio  ,  Pracpofitio  ,  Defignatio    Maieriac  ,  Subfriptio 

&  Signatura,  quas?  tametfi  non  omnes  aeque  ne- 

cefftriae  fint ,  eo  ,  quo  pofui,  ordine  finguhtim 
deinceps  pertra&abo. 

B  t  v 


18    De  formulis  in  genere. 


Inscriptio. 

59.  Infcriptio  in  fronte  chartae,  arbitraria,  a  ple- 
risque  omuTa,  notam,  autliteras  ut  plurimum  exhi- 
bet  pium  votum  indicantes:  uti  funt  f.  CD.  ID.II. 
u.  &  w.  &  fimilia,  quae  pro  lubitu  fibi  quisque  fln- 
gere ,  aut  &  fine  peccato  praetermittere  poteft. 

Praepositio. 

60.  Praepoftio,  eonftantius  ufitata,  formulae  ini- 
tium  facit,  notisqueRec.  vel  J£  i.e.Recipe,  a  linea 
fcriptis  exprimitur,  hinc  veluti  jubet  pharmaco- 
poeum,  quae  fequuntur,  promere. 

Materiae  designatio. 

61 .  In  Materia  dejlgnanda  ,  quae  pars  fbrmulae 
praecipua  eft ,  multa  &  magni  pleraque  momenti 
occurrunt,  quorum  alia  ad  ipfius  materiae  conditio- 
nes ,  alia  ad  modum  defignandi,  pertinent.  De 
illis  primo  loco  agam. 

61.  Formula  vel  unico  laltem  ingrediente  (ita 
Medici  materiem  appellant)  fimplice,  aut  compo- 
fito  officinali,  conftat,  vel  pluribus,  Haec  Qompo- 
fna  vocatur,  illa  Simpkx.   De  hac  primo. 

D  £ 

FORMULA  SlMPLICE, 

63.  Simpkx  formula  quum  pluribus  uno  careat 
ingredientibus  (62),  praeter  Quantitatem ,  vix  aliud 
quidquam  exhibet  determinandum;  qualitas  enim 
materiae  eiusmodi  efle  debet,  ut  indicationi  fatis- 
facere  poffit. 

64. 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  19 


64.  Duplex  autem  haec  Quantiras  eft:  vel  quae 
fimul&  femel  praefcribitur,  vel  quae  una  vice  ae- 
gro  exhibetur.  Illam  vocabo  Generafem ,  hanc 
Spccia/em ,  feu  potius  Doftn,  quac  cum  conftituat 
priorcm,  prius  pcrtractabitur. 

65.  In  Dofi  duo  Ipectanda  veniunt:  Moles  nimi-  Dofis. 
rum  atque  Numerus. 

66.  Motem  determinant  variae  tam  aegri ,  quam 
medicamenti  adhibendi ,  conditiones ,  a  Medico 
probe  prius  ponderandae;  ne,  exceffu  vel  defectu 
peccans,  remedio  etiam  apte  feledto  aut  noceat, 
autfaltem  boni  praeftet  nihil.   Hinc  attendendum 

cc.  Ad  Morbi  naturam,  materiem,  fedem,  fta- 
tum,  vim,  caufas,  fymptomata,  &c.  ut  nodo  ap- 
tus  adhibeatur  cuneus.  Vehementia,  velocia,  al- 
tius  radicata,  valde  tenacia  &c.  vix  nifi  grandiore 
dofi  fuperabis ;  quam  fi  leviori  malo  oppofueris , 
femedium  novi  caufa  morbi  evadet. 

f3.  Ad  Vires  Vitae:  quum  enim  *per  hanc  reme- 
dia  in  adtum  deducantur,  utique  requiritur,  haec 
ut  illi  fmt  proportionata,  nec  fuftbcent,  a  qua  dirigi 
debebant.  Fortes  hinc  validam  ,  minutam  debiles 
ferunt  dofm.  Oppreffas  interim  vires  ab  exhauftis 
probe  dignofcito. 

y.  Aetatis  dein  ratio  habenda.  Quocirca  fequen- 
tes  fere  obtinent  generales  regulae  pro  remediis 
intcrnis  iisque  efficacioribus. 


B  2  Pone 


ao    De  FORMULIS  IN  GENERE. 


Pone  dofin  cfficaoem  efle  pro  homine  confiften- 
tis  aetatis  i  vel  Drach.  j. 

Erit  pron  Ann.  XIV  ad  XXI  —  |  vel  Scrup.  ij. 

 VII  ad  XIV  —  \  velDrach.  fi. 

■  •  IV  ad  VII  —  \  vel  Scrup.  j. 

 IV   ,  —      vel  gr.  XV, 

4  ° 

 III    —  L  vel  Scrup.  fi. 

 II  l>  vel  gr.  VIII. 

    I    —  ~  vel  gr.  V. 


Senes  bis  pueri,  ut  viribus  &  victu,  fic  &  medica- 
meintis:  unde  in  his  fexagenarium  cum  juvene  tertii 
feptennii,  feptuagenarium  cum  adolefcente  fecundi, 
octuagenarium  cum  puero  primi  ,  &  fic  porro, 
comparare  forfan  licet.  Neque  tamen  adeo  haec 
conftanter  obtinent,  quin  multas  ferant  exceptio- 
nes:  prout  facile  patet  diverfos  ejusdem  aetatis  ho- 
mines,  ratione  virium,  inter  fefe  confercnti.  Ac- 
cedit,  quod  fenedtus  inducta  rigiditate  corpora 
minus  fenfilia  reddat.  (vide  infra  lit.  t.).  Quare  ex 
aetate  fola  vix  recte  calculum  pofueris. 

2.  Moks  quoque  Corporis  nonnunquam  dofin  va- 
riat :  licet  interim  viribus  illa  non  femper  fit  pro- 
portionata. 

£.  Temperies  etiam  limites  hic  figit  Biliofi ,  Me- 
lancholici  calidi,  Humedtandum,  Refrigerantium, 
Laxantium,  majorem  plerumque  copiamferunt  fa- 
cile 5  laeduntur  a  mlnore  etiam  quantitate  contrario- 

rum, 


De  formulis  ingenere. 


11 


nffn,  quae  tamen ,  majore  licet  dofi,  adhibita  Phle- 
gmaticis  ut  plurimum  pulchre  conducunt. 

£  Sexus  item  huc  facit.  Foeminarum  plerumque 
tenerior,  quam  Virorum ,  conftitutio  reltri&iorcm 
dofin  poftulat.  Quin  viribus  etiam  accommodatam 
quantitatem  refpuunt  nonnunquam  delicatulae.  Ilis 
igitur,  quousque  fieri  poteft,  vel  diminutione,  vel 
partitione  majoris  in  plurcs  minorcs,  fubveniendum. 

>j.  Difpojltio  etiam  fmgularis ,  morbofa ,  vel  natu- 
ralis,  pcrpetua  vel  temporaria ,  a  conformatione, 
habitu  corporis ,  fexu ,  morbis  praegrcffis  &c. 
pendens  primario  morbo  complicata,  aliter  quan- 
doque  determinat  dofin.  Menfium  fluxus,  gravidi- 
tas,  pucrperium,lactatio,  pailio  Hyfterica  in  focmi- 
nis,  Hypochondriaca  in  viris ,  obefitas,  gracilitas,  vi- 
fcerum  quorundam  debilitas,  gibber,  calculus,  pro- 
clivitas  ad  vomitum,  &  aliaplurima  hujus  funtloci. 

9-.  Singulariffima  infuper  ,  quam  Idiofyncrajlam 
vocant,  cujusdam  individui  habitudo,  relpectu  hu- 
jus  iliiusve  medicamentorum  claffis,  aut  peculiaris 
etiam  remedii,  fummopere  nonnunquam  obfervan- 
da;  quamvis  interim,  per  generalia  inexplicabilis, 
fola  experientia  aut  aegri  relatu  cognofcatur.  Sunt, 
quos  vel  odor  purgantis  movet ;  dum  alios  vel  du- 
plicata  dofis  ordinaria  vix  afficit. 

i.  Confuetudo  pariter  locum  hic  habet:  quum  eo- 
rum,quibus  natura  adfuevit,  dofis  grandior plerum- 
quelenius  agat,  quam  minorinfuetorum  :quod  Ni- 
cotianae  ufus  exemplo  ubivis  obvio  commonftrat. 

B  i  *.  Nec 


M    DeFORMULIS  in  genere. 


jt.Nec  Vitae  Genus plane  praetereundum:  ut  enjm 
varios  id  fanitatis  gradus  atque  morboscfficit;  fic  va- 
rias  etiam  faepc  corporibusinducitllabitudines  ,quac 
medicamentorum  actiones  augent  vel  imminuunt. 

a.  Nationes  univerfae  hic  quandoque  fingulare 
quidpiam  fibi  vcndicant  pro  vario  climate  aut  vitae 
genere,  quo  comniuniter  utuntur.  Saxones,  Weft- 
phali,  difficilius  moventur  (<?).  Siamcnfes  Poculo 
arfenicali,  loco  Antimonialis;  Indi  Ipecacuanhae 
dofi  vigecuplo  majore,  quam  Europaei,  ademefin 
ciendam  opus  habent  (6  ). 

f/„  Quin  &  Anni  Tempus  nonnunquam  alicujus  eft 
momenti:  quatenus  ardentior  Sirius,  faevicns  gelu, 
aut  aura  temperatior,  fuadent  vel  lcnius  movenda 
corpora ,  vel  validius. 

v.  Remedii  tamen  adhibendi  nota  Efficacla  &  Pe- 
netrabilitas ,  ad  priores ■  conditiones.  comparata,  vel 
maximam  hic  diverfitatem  parit.  Unde  per  expe- 
rientiam  legitime  ftabilitas  ufitatorum  quorumvis 
medicamentorum,  praecipue  generofiorum  ,  dofer 
eiticaces,  harumque  gradus ,  exaete  cognitos  habeat 
formulam  ex  arte  praefcripturus.  Si  quae  autem 
nova,  nondum  rite  explorata,  in  ufum  vocare  li- 
buerit,  regulae  (2i.)memor,  minimaprimo  quan- 
titate  experimentum  capiat,  circumlpc&e  dein 
au&urus  dofm,  animadverfa  prioris  inertia. 

Z.Pretium  quandoque  remedii,  caeterum  haud 

adeo 

O)  Wedelii  Compof.  Medic.  Tab.  II. 

(6)  Hifloire  de  TAcadcm,  lUyale.  1703.  p.  ^3»  Edit.  Belg. 


De  FORMULIS  IN  GEXERE.  23 

adeo  potentis,  dofin  reftringit.  Margaritae,  Gem- 
mae,  Lap.  Porcini,  Bezoar  &c.  teftcs  funto. 

0.  Specifica  etiam  Levitas  materiae,  majorc  fi;tem 
quantitate  efficacis,  de  dofi  detrahit;  ne  moles  ni- 
t\mia,  fimul  ingerenda,  naufeam  moveat:  prout  cir- 
fc-ca  herbas,  flores  &c.  nonnunquam  obtinct. 

7T.  Hinc  &  odoris,  faporisve,  aut  qualitatis  alte- 
rius,  Injucunditas  remedium  aiiquando  parciore  dofi 
fimulexhibendumfuadet.  AfaFoetida,  Caftoreum, 
pinguia  &c.  id  docent  (29). 

£.  Ipfa  Formulae  Species  dofis  quantitatem  faepe 
determinat.  Habent  enim  certos  plurimae  termi- 
nos  modosque,  quos  egredi  vix  fine  fumma  neces- 
fitatc  licet:  uti  patebit  poftea. 

r.  Ufus  porro  Remedii  varius,  externus,  inter- 
nus,  &  Avplicatio  ad  diverfas  corporis  partes  multi- 
plex,  hic  confideranda.  Haud  parum  intereft  dis- 
criminis ,  purgans  an  clysmatis  fpecie  injiciendum 
an  ore  hauriendum  ,  dederis  &c. 

t.  Denique  eft  in  corporibus  humanis,  dum  vita 
viget,  'EvoofAuv,  principium  aliquod  mirae  fenfilita- 
tis,  etiam  extra  mentis  confcientiam,  hinc  ad  fti- 
mulos  impetum  concipiens  inque  compagem  cor- 
poris  propagans  faepe  longe  majorem,  quam  qui 
efficaciae  irritamenti  refpondere  videatur  («).  Id 

vero 

(a)  Vid«  Sefmrmes  meos  Academ.  de  Regimine  mentis,  quod 
medicorum  eft ,  &  qnae  cap.  de  mcrbi«  Solidi  Tiyi  in  inllitut.  P%- 
thoiog,  propoftu, 

B  4 


(24  De  formulis  in  genere, 

vero  uti  pcruniverfam  corpns  dfffiifum  eft,  ita  ta- 
men  nee  in  omnbus  hominibus,  nec  in  fingulis  e  us- 
dem  hominis  velpartibus  vci  conditionibus,  aequa 
pollet  agilitate,  fcd  infinit  is  quafi  graaHbus  variat:  ut 
quotidiana  doceat  obferva:';o,  unam  eandemque  rem 
duobus  hominibus,  quos  quidem  corporis  habitu  nc- 
quaquam  difcrepare  dixcris,  eodem  modo  adhibitam 
diverfiflftnos  quandoque  cffectus  produccre.  Credi- 
bi'e  autem  ell:,iftius  potiflirnum  principii  interventu 
naturam  remedia  ad  agendum  ciere,  ab  his  illud 
ftimulari,  exinde  motuum  fieri  mutationes  majores, 
minores,  aliter  atque  aiiter  directas ,  pro  diverfa 
cum  ftimuli,tum  'Eve^wvToy  ftimul&ti  rauohe.  Pie- 
raque  certe  medicamina  in  corpore  mortud  nihil 
efficiunt,  eademque  nec  in  omni  homine,  ncc  in 
qualiberhominis  parte,eodem  modo  Sc  gradu  ope- 
rantur;  ut  nonnumquam  effectus  prodeant  etiam  in 
arte  verfatis  inexfpe&atiflimi,  ftupendi.  Matronam 
vidi,  cui ,  quotiescunque  Opium  modica  dcfifumferat, 
nato  poft  aliquot  dies  pruritu  peruniverfum  corpus 
epidernrsfcce^t,  ut  perfquamas  aclamelias  degiubi 
pofiet.  Vidc  etiam  C30.).  Undc  pronum  eft  colli- 
gerc,  quanti  interfit  Medici,  cum  m  deligendis  re- 
mediis,  tum  in  determinandis  eorum  dbfibus,  ad 
iftam  corporis  vivi  virtutem  animum  advertere, 
quoque  ea  gradu  ac  titpyti*  in  homine  aut  parte 
hominis,  cui  mcdicari  oportet,  infit,  diligenter  ex- 
plorare.  Quo  magis  dolendum  eft,  intimam  hujus 
principii  naturam  &,  quae  id  tantopere  difcrepare 
faciunt,conditiones  tam  parum  hucusque  innotefce- 
re;ut  ex  iis,  quae( 6(5.  j3  adv)  memorata  funt,gene- 

ratim 


Dl  formulis  IN  GENERE.  2 


ratim  quidcm  aliquid  detcrminare  liceat;  quod  au- 
tem  ciiique  homini  privum  ac  fingulare  eft,  vcl  fa- 
.  gaciilimus  etiam  a  priori,  quod  ajunt,  difcernere 
|  nequeat,  fed  fola  demum  effedtuum  obfervatione 
addifcatur.  Itaquc  monitos  velim  tirones,  ut  bene 
memores  canonum  (  21.23.28. 30.)  praxin  aggre- 
diantur.    Aegrotantes  autem  effatum  Celsi  (^) 
.  audiant:  Cum  par  fcicntia  fit,  utiliorem  tamen  Medicwy 
effe  amicum ,  quam  extraneum. 

Nota.  Vetat  inftituti  meiratio,  plura  aui  magis  fpe- 
cialia  koc  de  tbemate  fuperaddere.  Vctat  haec  ipfay 
amplitudini  rei,  certis  Jimitibus  vix  generalitcr  definien- 
dae,  fimul junfta,  tabulam ,  ut  ficri  fofet,  bit  adjice- 
rc,  aptas  .fingularium  quorumvis  remcdiorum  dofts  ex- 
bibentem.  Tot  bae  cbnoxiae  funt  cxceptionibus  ;  ut  non- 
nifi  in  cafu  fpeciali,  determinatis  prius  conditiombus 
(66.  &  ad  t),  6f  forte  phiribus  aliis ,  Jlabiliri  ex  ans 
queant.  Sed  Indicationum  quoque  doftrinam  ,  &  Ma- 
teriem  Medicam,  tam  fimplicem,  quam  artc  faftam, 
tironi  mco  cognitas  fuppono  (7 .  ct>  ady^);  quae  quidem  , 
utivires,  ita  dofes  etiam,  quousque  in  genere  fieripotejl, 
edoccnt.  Quin  quae  poflmodum  de  formularum  fpe- 
ciebus  figiHatim  tradentur ,  muJtam  bis  Jucem  qffun- 
dent. 

67.  Numerus  dofium  (65)  fimplex,  vel  multi- 
plex,  quandoque  arbitrarius  eft;  faepiffime  tamen 
certis  itidem  conditionibus  limitatur.  Quocirca  fc- 
qucntes  fere  regulae  ufu  veniunt. 

#.  Si 


O)  In  fine  pratfat.  Lib.  I. 


I 


*6  De  formulis  in  genere. 

a.  Si  dofis  untca  fcopo  Medici  fufficit ,  quid 
opus  pluribus. 

/3.  Si  remedium  fuerit  injucundum,  aeger  ad 
ufum  tardus  aut  difficilis,  ingeftio  vel  applicatio 
molefta  ,  quantum  pote,  pauciffimas  dofes  exhibe. 

y.  Quae  morafacile  corrumpuntur,  dcliquefcunt 
incommode,  exhalant,  nimis  arefcunt ,  parciore 
quantitate  fimul  praefcribe.  Varius  atmolphaerae 
ftatus ,  tum  conditiones  aliae,  vitia  modo  didta 
magis  minusve  promoventes,  hic  fpecialius  deter- 
minant. 

«F.  Ubi  dofis  efficax  praeferipti  mole  major  ell, 
quam  quae  una  vice  commodequeat  ingeri,  expe- 
dit,  fi  per  aiia  licet,  partiri  eam  in  plures  dofes  mi- 
nores,  per  intervalla  aiTumendas;  ne  aegro  nau- 
feam,  vel  &  vomitum,  cieas:  id,  quod  in  vomi- 
turientibus  praeprimis  obfervandum. 

s,  Si  generofiora  adhibes  aegri  naturae  aut  idio- 
iyncrafiae  haud  bene  gnarus,  fatius  eft,  dofin  effi- 
cacem  partitis  vicibus  paullatim  dare ;  ut  tempeftive 
abftinere  liceat.  Idem  circa  ufum  novorum,  mi- 
nus  p:*obatorum,  quoque  obtinet  (66.  v.). 

f  Si  incognita  ,  vel  clubia,  morbi  indoles  incer- 
turn  facitremediieffe&um,  coa&us  ad  praefcriben- 
dum  obpA-)?  feltem  ne  multas  dofes  exhibe  : 
minus  fic  aegro  moleftus,  facilius  infuper,  cum  re- 
quiritur,  mutare  poteris. 


♦j.  Quorum  praeparatio  difficilior  eft  aut  longior, 

■  nifi 


De  formulis  IN  GENERE.  27 

njfi  quid  obftet,  ad  plures  dofes  praefcribe ;  ut  par- 
cas  pharmacopoei  operae  nimium  faepe  pretiofae. 

I  3\  Hinc&quae  peregre  mittuntur  ad  loca  bcne 
inftructis  pharmacopofis  deftituta,  G  per  alia  licet, 
majore  quantitate  dare  convenit. 

i.  Contra  fi  proximus  aegro  Medicus  hunc  fre* 
quenter  invifit,  dofium  numerus  contrahatur;  ne 
crebrius  fine  facta  praefcriptione  abeundum  fit : 
quod  aliquibus  minus  acceptum. 

k.  Ubi  autem  diu  continuatns  ejusdem  remedii 
ufus  requiritur,  quousque  f  eri  pcteft,  plurimas  in 
dofes  idexhibe.  Parfimonia  emti  fuadet  ufum,  vix 
tamen,  praecipue  fi  faftidio  jungitur,  ad  novi  em- 
tionem  compulfura. 

a.  Si  per  brevia  intervalla  repetendus  eft  ufus, 
itidem  multiplicandae  funt  dofes;  ne  iteratac  prae- 
parationis  neceffitas  molefta  fit. 

Deniquefi,in  chronicis  maximc,  varietatem 
amat  aeger ,  aut  poftulat  indicatio  (54) ,  minorem 
quantitatcm  fimul  praefcribe;  ut  crebrius  &  levio- 
rc  fumtu  variare  poffis. 

68.  Numero  &  Mole  Dofmm  juxta  (67>&.  67  ) 
determinatis,  Quantitas  Generalis  formulae  (6*4)  le-  Genera- 
vi  negotio  detegitur.  Si  enim  moles  multiplicatur  v 
per  numerum,  produchim  erit  quantitas  tota  fimul 
praefcribenda.  Undc  fequitur 

Quantitatem  Generalem  aequalem  elfe  Speciali 
(64),  fi  dofis  tantum  unica  fimui  praefcribitur. 

(3.  Si 


-8  De  formulis  in  genere. 


/3.  Si  vero  plures  una  dofes  eadem  formifa  com- 
jplefti  animus  eft,  quantitatem  generalem  ad  mini- 
mum  duplo  requiri  majorem  fpeciali. 

y.  Si  dofis  exacte  ad  pondus  determinatur,  qim- 
titatem  generalem  ita  efle  proport:onandam,  ut  ea 
per  dofis  pondus  dividi  qucat  fine  refiduo.  Haec 
tamen  regula  haud  ubique  exacte  obfervatur;  prae- 
cipue  fi  acl  plurimas  dofes  fiat  praefcriptio,  neque 
partltio  pharmacopoeo  facienda  committitur. 

69.  Caeterum  memento  confiftentiae  ingredien- 
tis,  in  formula  fimplice  praefcribendi;  ut  id  in  for- 
mam,  quam  defideras,  redigi  ex  fe  aptum  natumfit. 

70.  Denique  hic  eo  quidem  magis  abftinendum 
ab  acrioribus,  odore  vel  fapore  moleftis ,  difficul- 
ter  ingerendis  &£.  (29);  quia  neceflaria  horum 
correctio  aut  obvolutio  per  aliorum  mifcelamin  for- 
mula  fimplice  locum  non  hab  et:  nifi  forte  idonei 
vehiculi  -eleclione  aegro  confulas. 

v     D  E 
FoRMULA  COMPOSITA. 

71.  Tantum  de  Formula  Simplice.  Proximum 
eft,  ut  de  Compojita  (62)  agamus,  quae  uti  pluri- 
bus  conftat  ingredientibus,  ita  majus  quoque  ad 
ejus  concinnationem  artiflcium  requiritur.  • 

72.  Videretur  equidem,  in  tanta  fimplicium  at- 
que  compofitorum  officinalium  afflucntia,  vix ,  nifi 
rarius  compofitione  magiftrali  (6)  opus  efle,  ob 
(33  &  41  )  fed  frequentioremtamen  ejus  necefli- 
tatera  faciuntfequentia.  Sim- 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  ap 


<*.  Simplicis  vel  compofiti  officinalis,  morbi  & 
aegri  conditionibus  accommodati,  defectus.  Nimia 
hinc  dofium  efficacium  moles  ,  fufpedt  i  praepara- 
tio ,  minus  curiofa,  aut  nimis  diuturna  ad  corruptio- 
nem  usque  aflervatio,  &c.  faepiflime  ufum  compo- 
fitorum  officinalium,  licet  caeteroquin  indicationi 
fatis  refpondentium ,  diffuadent. 

/3.  Virtus  remedii  debilior,  debellando  moxbo 
impar,  aliorum  additione  augenda. 

y.  Vioientia  ejusdem,  minus  tuta,  appropriatis 
cicuranda. 

Diverfitas  fimul  concurrentium  indicationum, 
quibus  fimplice  uno ,  aut  compofito  officinali,  fatis- 
fieri  nequit;  dum  interim  variorum,  quae  requirun- 
tur,  apta  mifcibilitas  aliaque  (43)  permittunt  aut 
poftulant ,  ut  in  unam  formulam  componantur. 

g.  Partis  cui  applicari,  vel  per  quam  transmitti 
debet  remedium,  fitus,  fenfus  vividior,  aliaeque 
conditiones, 

f  Formulae  fadla  eledtio  (47  ad  52.),  cui  con- 
ftituendae  materies  indicata  fola,  ex  fe,  minus  ido- 
nea  eft. 

y„  Neceffaria  medicamenti  occultatio  (27.). 

9-.  Coloris,faporis,  odoris,  aliarumve  qualitatum 
injucundarum  defiderata  correctio. 

*.  Tandem  &,  peflime  quidem,  introdudus  mos, 
nulla  iicet  urgente  neceffitate  ? plura  fempcr  in  unam 

for- 


3o     De  FORMULIS  IN  GENERE. 


formulam  congerendi,cui  obfequi  quandoque  jubet 
Medicum,  praefertim  juniorem,  prudentia  (  32.)-  : 

73.  In  Formnla  compofita,ob  conditiones  (72.), 
aliasve,  requifita ,  attendendum  <*.  ad  Partium, 
cx  quibus  compor.itur,  numerum ,  ufum,  propor- 
tionem.  /3.  ad  Quantitatem  tam  generalem ,  quam 
Ipecialem  (64).  y.  ad  Qualitates  totius  compo- 
fiti  ex  mifcela  oriundas. 

74.  Partes  vulgo  numerantur  quatuor.  d.Bafis. 
/3.  Adjuvans.  y.  Corrigens.  Confiituens.  Quod  enim 
alii,  quinto  loco,  faperaddunt,  Dirigens  di&um,  fi 
datur,  commodo  Adjuvanti  accenferi  poteft. 

75.  Basis  eft  pars  in  compofitione  princeps, 
qua,  utpote  ad  morbum  profligandum  felectiflima , 
indicationi  fuae  potiflimum  fatisfacere  conatur  Me- 
dicus.  Requiritur  hinc  in  omni  formula  praefens, 
etiam  in  fimplice  (63),  quam  faepe  conftituit  to- 
tam;  ideoque  nomen  bafis,  quod  parti  competit, 
tum  non  habet;  quia  fola  fufficit,  nullius  additione 
egens:qu;mdoque  tamen  aliorum  permixtione  faltem 
accommodanda  eft,  ut  tuto^cito,  Scjucunde  agat, 
quod  agere  debet. 

76.  Eft  ea  (75.),  ratione  Virtutis,  Simpfex  vel 
Compofita.  Simplex  dicitur,quae  uni  faltemindica- 
tionirelpondet;  Compofita,  quae  pluribus  diverfis. 
Utraque  vero,  ratione  Materiae,  iterum  Simplex  vel 
Comp&fita  efie  poteft;  prout  vel  uno,  vel  pluribus, 
conftat  ingredientibus. 


77.  Quae- 


DeFORMULIS  in  genere.  31 


77.  Quaenam  harum  (76.  )  eligenda  fit,  docent 
regulae  fequentes. 

u.  Quod  uno  vales  efficere,  ne-  tentespluribus. 
Unde,  ubi  uni  faltem  indicationi  fatisfaciendum , 
Bafis  &  materie  &  virtute  fimplex ;  ubi  pluribus, 
fimplex  materie,  virtute  compofita,  fi  fufficit,  & 
praeRo  eft,  praeferenda. 

/3.  Si  t  imen  plura  fimul  mifta  efficacius  praefta- 
bunt,  quod  intendis,  compone. 

y.  Tum  verocave  ,  ne  confundas,  quae  vel  mi- 
fceriinter  fe  nequeunt,  velmifta  alienas  fortiuntur 
vires.  Vid  29.  30.  31..  36.  40.  41.  &  paulo  poft 
tradenda. 

78.  Adjuvans  (74.)  dicitur,  quod  aftionem  AJjm- 
bafis  (75.)  promovet,  cum  haec  effe&ui  defidera-  vanSt 
to  fola  impar  eft.  Ejus  ergo  haud  perpetua  in  om- 

ni  compofitione  neceffitas. 

79.  Triplex  vero  modus  eft,  quo  bafin  adjuva- 
mus.  Vel  enim  a.  vim  ejus  diredte  intendimus. 
Vel/3.  materiem,  in  quam  agere,  &  vias  quas  per- 
meare  debet,  ita  difponimus ,  ut  minus  refiftant. 
Vocatur  Praeparatio.  Vel  denique  y.  adtionem  ejus 
ad  hanc  illamve  partem  aut  locum  corporis  dirigi- 
mus  :  quo  quidem  juvari  bafin  ad  opus  fuum  prae- 
ftandum  nemo  non  videt. 

80.  Primum  (79.  #)  ufu  venit,  ubi  bafis  ex  fe 
inertior  eft,  aut  msjore,  quam  commode  adhiberi 
poffit,  mole  demum  efficax  (  66.  &.  y.  '(.  c.  £.). 
Perficitur  addito  efficaciorc  ejusdem  virtutis,  aut 

alio, 


3s   D£  FORMULIS  IN  GENERE. 


alio,  fingulari  virtute  experimentis  cognita,  id 
praeftante :  uti  cum  Purgantibus  lenioribus  Tro- 
chifci  Alhandal,  vel  Scammoneum  ,  aut  &  fortio- 
ribus  parciore  dofi  fumtis  Stibium  Diaphoreticum, 
&c.  junguntur.  Frequentius  in  evacuantibus,  in 
alterantibus  rarius,  locum  habet.  Sacpe  autcm 
pars  potius  bafis  dici  meretur. 

81.  Altero  (79,  /3.)  itidem  vix  nifi  in  evacuan- 
tibus  utimur;cum  vel  materies  eliminanda  difficul- 
ter  mobilis  eft,  aliave  dote  baflh  enervatura;  vel 
viae  permeandae  jufta  carent  libertate.  Juvanttunc 
attenuantia ,  diluentia  ,  antacida  ,  antalcalica,  a- 
perientia,  laxantia,  antifpasmodica,  &  fimilia. 

82.  Poftremo(79.^.)  locus  eft,fi  quando  bafis 
a£Ho  ex  fe  adiaphpra  certamad  partem  magisduci 
debet.  Mercurium  fic  purgantium  additamento  de- 
terminamus  ad  alvum.  Opio  vel  adftringentibus  mi- 
ftis  ad  glandulas  falivales  &c.  Haucl  conftat  inte^ 
rim,  utrum  dire&io  ifthaec,  praeprimis  per  fpeci- 
fica  topica,  adeo  ubivis  efficax  fit,ac  olim  folebat 
credi.  Proprium  regimen  &  confentanea  remedio- 
rum  externorum  applicatio  plerumque  certius, 
quovelis,  ducunt. 

83.  Corrigens  (74.)  vocatur,  quod  vel  noxiam 
vel  injucundam  aliorum  ingredientium  qualitatem 
tollit  ,  virtutes  tamen  ,  quae  ad  fcopum  faciunt,reiin- 
quens  illibatas.  Abfente  hinc  vitio  haud  opus  cor- 
reftore. 

84.  J\Toxiac  Quatitatcs  (83.),  quae  vulgo,  in  e- 

mc- 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  g3 


meticis  maxime,  purgantibus , "  &  Opiatis,  culpan- 
tur,  funt  acrimonia,  flatulentia,  vifcerum  enerva- 
tio,  frigoris  vel  caloris  excefilis,  &  fimilia.  His 
corrigendis  adhibentur  demulcentia,  acrimoniae  fin- 
gulari  oppofita,  carminantia,  roborantia ,  calefacien- 
tia,  rcfrigerantia  &c.   At  nota. 

ct.  Corredtionem  non  opponi  nimiae  quantitati, 
fcd  noxiae  potius  qualitati  adtionis  medicamentorum. 
Quodfi  cnim  actio  eft,  qualis  efle  debet,  at  nimis 
vchemens  in  dato  cafu,  prudcntia  jubet ,  exceflum, 
dofi  minutiore  comprimcrc.  Corrigcnti  demum  lo- 
cus  eft,  cum  remedium,  praeter  id  ,quodexigitur, 
etiam  aiiud  quid,  quod  extra  fcopum  eft,  aut  aegro 
nocivum,  efficit.  Veteres  non  corrcxerunt  Opium: 
Ut  excedontem  ejusvim  foporiferam  infringerent  > 
gnari,  id  dofl  parciore  obtineri  pofle;  fed  quod.ul- 
tra  modum  frigefacere  exiftimarent.  Foliorum  Seiv 
nac  correctio  non  Ipectat  nimiam  purgandi  vim, 
Yerum,  quae  excitant,  tormina.  &c. 

/3.  Malevocari  correctionem  (83.  ),  quac  fimul 
cum  vitio  &  virtutcm  fuccidit. 

y.  Plcraque,  quorum  tantopere  urgetur  corre- 
ctio,  vitia  vel  adeo  infcparabilia  efle  ab  ipfa  eorum- 
dcm  rcmediorum  virtute,  ut,  illa  imminuendo  aut 
tollcndo,  hacc  quoque  pari  gradu  aboleatur:  alia 
autem  ufu  potius  intempeftivo  quam  fua  cuipa,  no- 
cere:  ne  dicam  adulterationes ,  corruptiones  per 
longiorqm  aut  incuriofam  aflervationem  contra&as, 
&  minus  legitimas  praeparationes  &c.  folas  quando- 
que  noxarum  elfe  caufas. 

C  J.Cor 


S4   De  FORMULIS  IN  GENERE. 


eF.  Corredtionum  hinc  plurimas  male  talesvocari, 
male  inftitui;  quia,  dum  vel  nihil  profunt,  vel  & 
obfunt,  dofis  interim  efficacis  quantitatem  tam  mole 
corrigentis  additi,  quam  ob  vim  bafis  mutiiatam, 
incommode  noftnunquamaugent. 

s.  Proftare  infuper  pleraque  fic  di&orum  Malig- 
norum  jam  corre&a  in  officinis;  ut  ideo  correctione 
magiftrali  furperfedere  poffit,  iis  quiutivoiet. 

£  Optimam  plurimorum  corre&ionemingenuina 
bonitate,  praeparatione  dextra  &  fida,  ufutempe- 
ftivo,  ac  dofi  accommodata(  66.)  fitam  efle. 

if.  Verius  tamen  vitium  dari  circa  olca  inflam- 
mantia,  refinas,  pinguia,  acria;  dumhaec,  fi  fola 
ingeruntur,  aquofis  difficulter  folubilia,  hinc  vifce- 
rum  vaforumque  parietibus  tenaciter  adliaerentia, 
ftimulos  faciunt  aegre  abstergendos.  Saccharum 
hic,  ovi  vitellus,  lapones,  olei  biandioris  tantilium, 
alcalinifales,  abforbentia,  intertrita,  exufu  funt. 

85.  Injucunditas  (83.)  corrigenda  faporem  relpi- 
cit,  odorem,  &  colorem.  Priori  ferviunt  Saccha- 
rum,  Syrupi.,  Acida  &c.  Alteri  Aquae  &Oieafra- 
grantia,  Ambarum,  Mofchus  &c.  Coloris  gratia 
conciliatur  Cinnabari ,  Santalo  rubro,  Auri  &Ar- 
genti  folioiis ,  &c.    Notandum  tamen. 

a>.  Haud  tantam  in  medicamentis,  ac  in  cibo  & 
potu,  gratiam  vel  obtineri  femper  pofle,  vel  &  ab 
ipfis  aegris  exigi.  Appetentiam  his  invitat  morbi 
moleftia;  hinc  coquinariaeo  non  opus. 

Sa^ 


Pe  formulis  in  genere. 


0.  Sapores  &  odores  eosdem  haud  omnibus  pro- 
mifcue  acque  velgratos,  vel  uciles  effe.  Alios  de- 
ledtari  &  juvari  aliis.  Dulcia  &fuaviter  fragrantia 
quibusdam  infeftiffima. 

y.  Effe,  quibus  male  olent  &  fapiunt  omnia  e 
fharmacopolio  petita.  His,utcunque  correcla  de- 
deris ,  placebit  nihil.  Vis  tunc  in  molem  minimam 
compadta,  parciorque  dofium  numerus,  ftitalicet, 
jucundiffimam  praeftant  correctionem. 

«F.  Si  tamen&aliter  corrigere  juvat,  dextreid  & 
Confiderate  faciendum;  tum  ne  fablato  uno  injucun- 
dius  aliud  nafcatur  vitium;  tum  praecipue,  ne  vir- 
tutem  ipfim  male  pervertas  deftruasve. 

e.  Abftinendum  effe  a  nimia  fedulitate  in  conci- 
lianda  praeprimis  coloris  gratia  per  auri  argentique 
foiia  ubique  intermifta.  Ferri  haec  poffunt  in  pilulis 
quandoque  &c.  :  at  nunquam  omifla  ridiculam  pro- 
dunt  vanitatcm. 

£  Ingratas  qualitates  faepe  oriri  ab  incondita  ni- 
mis  difcrepantium  in  unam  formulam  congeflionC; 
vitari  hinc  pofle  delectu  congruorum,  aut  partitio- 
ne  in  plures  formulas  (44  ). 

Yi.  Quin  &  fblam  formulae  fpecicrrt  remedio  aut 
aegro  accommodatam ,  nonnunquam  correctionis 
•loco  effe(47.  49). 

8<5.  Constituens  denique  (74..)  eu%  quod  alia  ConJ}^ 
ingredientia  in  debitam  formulae  delideratae  confr 
ftentiam,  quandoque  &  molem,  redigit.    Eo  igi- 

C  a  C&l 


36  De  FORMULIS  IN  GENERE. 


tur  miriime  opus,  nifi  cum  reliqua  per  fein  formam 
expetitam  coire  nequeunt,  aut  jufto  minoris  funt 
vpluminis.   Seqirentia  hic  obfervanda. 

a.  Si  nna&  Adjuvans(78.),  aut  Corrigens(  83.), 
aut  utrumque  requiritur,  videndum,  analterutrum 
horum  inveniri  queat  tale,  quodfimul  &  Conftituen- 
tisvicesimpleat;  ne  praeter  neceffitatem  ,  multipli- 
centur  ingredientia. 

/3.  Sin  minus:  eligatur  aliud,  reliquorum  viribus 
velrefpondens,  vel  faltem  non  oppofitum. 

y.  Quin  &  mifcibile  id  cum  reliquis  fit  oportet: 
aut  fi  aliud  poftulat  indicatio,  interventu  faponacci 
cujusdam  ,  lacchari,  vitelli  &c.  mixtio  perficienda. 
Cetera,  quae  ad  juftumConftituentis  dele&um  perti- 
nent,  hujus  loci  non  eft  exponere  ;  quum  pro  di- 
verfitate  formularum  difcrepent,  adeoque  in  fingu- 
lari  cujuslibet  hiftoria  demum  accurate  enarrari 
debeant. 

Pfopor-      87.  Haftenus  (74  ad  86)  enumeratarum  par- 

tio  mu-     .     .     -n  j  _ 

tua.  tium  Prop-ortio  mutua  determinatur  *.  ex 
cognita  dofi  efficace  &  confiftentia  fingularum  (  66. 
38.).  j3.  ex  notis  viribus  earumdem  interfe  mifta- 
rum.  y.  ex  jufta  formulae  defideratae  confiftentia 
ac  quantitatelpeciali  (66.  £.). 

88.  Bofis  (75.)  quidem,  licet  nonfemper  quan-  # 
titate,  atvi  tamen  debet  fuperare  alia  omnia,  &, 
five  fimplex  fit  five  compofita ,  ea  dofi  fumi,  qua 
fafiiciat  fcopo  exfequendo.  Interim. 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  37 


«.  Habenda  fimul  ratio  Acljuvantis  (78.),  fi  quod 
additur:  id  enim,  de  prima  potiffimum  fpecie 
(79.  a.  80.)  petitum,  li  mfigiaiter  augej  vim  Bafis, 
haec  pro  rata  refhringatur  necefle  eft,  ne  compo- 
fitum  jufto  efficacius  emergat. 

/3.  Corrigens  itidem  (83.)  fi  adhibetur,  viden- 
dum,  an  &  quousque  debilitet  Bafin  (84.  y.  <T.), 
haecque  tum  proportione  augenda. 

y.  Quin  &  ,  fi  Conftituens  additum  fimul  vel  ad- 
juvat  vel  corrigit  (86.  <*.)  fimilia  modo  didtis  ob- 
tinent. 

89.  Adjuvantis  ea  eft  ad  Bafin  proportio,  ut  huic 
faltem  vi,  fi  non  &  quantitate,  cedat,  fecus  enim 
Bafis  potius  pars ,  quam  Adjuvans ,  vocabitur; 
praecipue  ficubi  virtute  Bafi  fimile  fuerit  (  80. ). 
Neque  hic  ulterius  quidpiam  in  genere  determina- 
re  licet ,  nifi  quod  opera  danda  fit ,  ut  Adjuvans 
cum  Bafi  fimul  juftam  ,  nec  vi  nec  mole  nimiam, 
dofin  conftituat. 

90.  Circa  Corrigentia  utriusvis  claffis  (84.  &  85.) 
generatim  fere  confultius  eft  parciorem  efie;  ne 
committantur  peccata  (84.  /3.  y.  J.  85.  /3.  «T.  £.)• 
Hinc  neque  tutum ,  ea,  quae  faporum  odorumve 
corre&ionem  Ipedlant ,  pharmacopoei  arbitrio  re- 
linquere  determinanda.  Cetera  patebunt  infingu- 
laribus. 

91.  Conjlituentis  (8o\)  haud  ubique  eadem  cft 
proportio:  prout  enim  vel  ipfum  natura  variumeft, 
vel  formulae  parandae  fpecies  alta  atque  alia,  yel 

C  3  \  u> 


fcife  a  -  _ 


38    De  FORMULlS  IN  GENERE. 


ingredientium  reliquorum  confiftentia  aut  moles 
huic  magis  minusve  reipondent;  ita  parcior  illius 
five  majoy  quantitas  requiritur.  Si  folam  id  molem 
augere  debet ,  tantum  ejus  addendum  ,  quantum 
reliqua  a  jufta  formulae  dofi  abfdnt:  quod  determi- 
natu  faciie  eft  ex  hujus  cognita  quantitate.  Si  au- 
tem  formae  exigitur  conftitutio ,  pharmacopoeo 
faepiffime,  nequeadeo  cumpericulo  ,  committitur 
determinatio:  prout  deinceps  patcbit, 

92.  Dosis,  vel  Quantitas  Specialis,  fbtn 
mulae  compofitae  (73.)  9  quod  ad  molem ,  aequk 
ac  numerum ,  iisdcm  deftnitur  conditionibus,  qui- 
bus  in  Formula  Simplice  (66.  67.).  Id  filtem  dir 
fcriminis  hic  notandum. 

«.  Plenae  dofes  fingulorum  formulae  compofitae 
ingredientium,  praecipue  Bafis  &  Adjuvanrium  huic 
congenerum,  fimuljun&ae  tot  conficiunt  dofes  ef- 
fieaces  ,  quot  funt  ingredicntia  efficacia  :  ut  ideo 
horum  numerus  numerum  dofium  tunc  exprimat. 

0.  Ubi  igitur  numero  ingredientium  efficacium 
pauciores,  vel  &una  tantum,  requiruntur  dofes, 
de  fingulorum  dofibus  tales  faltem  capi  debent  por- 
tiones,  quae  fimul  fumtae  toc  modo,  quot  defide^ 
xanttir,  dofes  medicamenti  compofiti  conftituant. 

y.  Neque  tamen  vis  fimpHcium  poft  mixtionem 
femper  eodem  in  gradu  perftat;  fed  faepe  inertior, 
faepe  fortior  fit :  quod  omnino  attendendum.  Mul- 
rum  intereft  ,  Adjuvans  an  addideris  Bafi,  an  Corri- 

gens* 


DeFORMULIS  IN  GENERE.  39 


gens,  an  utrumque ,  &  quale?  Hoc  minuit  quan* 
doque,  illud  intendit  virtutem,  manente  mole  ea- 
dem  (79.  84.)  85.  Exempla  quaedam  mox,  ubi 
de  qualitatibus ,  proponemus. 

Quin  &  ex  variis  inter  fe  mixrs  compofita 
faepe  emergunt  long6  vel  minus  vel  magis  corru- 
ptibilia,  quam  erant  fingula ,  feorfim  conftituta. 
Emulfaquam  cito  acefcunt!  Alcalica  contra  fixa, 
cum  Abforbentibus  fubadta,  quamdiu  perftant  fine 
deliquio!  Inde  ergo  nonnunquam  numeri  dofium 
fimul  praefcribendarumin  Formula  Compofita  quae- 
dam  varietas.  (6*7. 

93.  QuANTITATIS  GeNERALIS  formulae  COUl-  Quanti* 

pofitae  (73.)  ex  di&is  (68.)  collati^  ad  (92.) 
iponce  innotefcit. 

94.  Qualitates  C73.)  denique  ex  variorum  QuaK- 


tates. 


mixtione  oriundae,  haud  raro  abiis  eorumdem  feor- 
fim  conftitutorum  diverfiflimae ,  in  Formula  Com- 
pofita  vel  maxime  confiderari  debent:  haud  enim 
folummodo  fuperficiariae  funt,  fed  vires  etiam  me- 
dicatas,  intimamque  rerumnaturam  faepe  afficiunt# 
quae  hinc  nafcuntur,  mutationes :  ut  vel  ex  hoc 
quoque  fatis  conftet,  quam  mal6,  praeter  necefii- 
tatem  (72..),  Compofita  Simplicibus  praeferantur 
(330- 

95.  Qualitates,  quarum hic  ratio  habenda  (94.); 
funt  praeprimis  Confiftentia ,  Cotor,  Odor,  Sapor , 
atque  Virtus  Medicata.  \ 

$6.  Confiftmia,  cum  fua  cuivis  formularum  fpe- 


C  4  ciei 


fsutki. 


4o     De  FORMULIS  IN  GENERE. 

*  cieipropriafit ,  ne  per  variorum  mixtionem  temere 
pervertatur,  omnino  cavendum.  Secus  enim  nau- 
feam,  ufum  minus  commodum ,  aut  malae  praepa- 
rationis  fufpicionem  aegro,  pharmacopoeo  taedium, 
quandoque  &  rifum,  remcdio  faepe  minorem  effi- 
caciam,  autvires  alienas,  creabis. 

97.  Vitiatur  ea  (96.)  *•  inaequalitate  mixtio- 
nis.  /3.  fpiffitudine  vel  ficcitate  nimia.  y.  nimia  flui- 
ditate  velmollitie. 

98.  Haec  (97.)  utcaveanttar,  nofle  oportet 

a.  Confiftentiam  cuilibet  formulae  propriam:  de 
qua  pofteain  fingularibus. 

/3.  Confiftentiam  cujusvis  ingredientium  feorfim 
(38.),  quae  ex  (7.  /3.  y.)  addifcenda. 

y.  Mutuas  mifcendorum  ad  fe  invicem  habitudi- 
nes  (40.).  Cognofcenda  hinc  fedulo  ea,  inter  quae 
mutua  datur  repulfio ,  eftervefcentia ,  fermentatio, 
praecipitatio ,  deliquium,  concretio  &c.  Haec 
vero  cum  fola.doceat  Chemia  ,  hujus  in  Pharmacia 
fummus  inde  ufus  pateL  Plura  de  hac  qualitate  hoc 
quidem  loco  in  genere  dici  vix  poflunt,  quin  in 
lingulares  formularum  fpecies  incidamus. 

Cofor.  99.  Colore  nihil  mutabilius ;  praefertim  ficubi  va- 
ria  permifcentur.  Eo  interim  funt  qui  afficiuntur. 
His  igitur  ut,  quantum  fieri  poteft,  fubveniatiir, 
adfequentia  attendendum. 

a.  Nullus,  diaphanus,  albus,  aureus,  ruber  ,  cae- 
ruleus,colorcs  in  univerfum  jucundiores  funtj  mi- 

nus 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  41 


mis  jucundi  lutcus,  viridis,  niger,  ex  his  miftus, 
opacus,  obfcurus. 

/3.  Eft  fuus  quibnsdam  formularum  fpeciebus  co- 
lor  magis  familiaris.  Emulfa  ladteus,  Julapia  ruber^ 
caeruleus,  nullus,  Mifturas  contradtas  aureus,  ru- 
bicundus,  diaphanus,  commcndant,  &  fic  porro.  In- 
fuctus  naufeam  parit  vel  fcrupulum  deiicatioribus; 
aliquando  tamen  prudenter  adhibetur 

y.  Ex  coloribusmifcendorumnulla  datur  coloris, 
poft  mifceiam  nafcituri,  dcterminatio  phyfica  ge- 
neralis.  Ex  colore  carentibus,  inter  fe  miftis,  al- 
bum,  fiavum,  rubrum,  caeruleum,  fufcum,  atrum 
&c.  producit  Chemicus;  tmo  fere  dixero,  quosvis 
ex  quibusvis:  ut  ideo  fola  propcmodum  Chemia  & 
cxempla  det  &  regulas,  quibus  hic  opus.  Adde 
his  fapra  (85.)  memorata,  ne  perverfi  fedulitate 
plus  noceas  ,  quam  profis. 

ico.  Odorum  haud  minor  fere,  quam  colorum  Odor. 
(99.),  eft  mutabilitas:  at  major  etiam  &  verior 
efficacia.    Curandum  hinc,  ne  quidin  his  vitii  ex 
2nixtione  diverforum  oriatur.    Quare  nou. 

<*,.  Valde  limitatas  incertasque  elfe  circa  odorum 
gratiam  regulas;  nec  placere  omnibus  qui  nonnul- 
lis  (  85.  /3.  y.y 

/3.  Suavitatem  hic  &  utilitatem  haud  pari  paflii 
ambulare.  Hypochondriaci,  Hyftericae,  Epilepti- 
ci,  &c.  a  fuaveolentibus  faepe  peffime  multantur. 


y.  Inodora  tum  medio  vel  liiavitatis  vel  focto  - 
C  $  ris 


42  Dk  formulis  in  genere. 


ris  gradu  conftituta  ,  fere  in  univerfum  amari  ma- 
gis:  putrida  contra,  &  ftercorea,  promiscue  aqui- 
busvis  fere  hominibus  ferri  difficillime :  foetidiffi- 
mainterim,  aeque  ac  fragrantiffima,  ad  bene  ma- 
kque  afficiendum  corpus  maxime  valere. 

Omnem.  faepe  rerum  virtutem  ab  odoribus 
horumve  principiis  pendere  -P  his  deftrudtis  illam 
fimul  perire ,  mutatis  mutari. 

g.  Ex  odoribus  mifcendorum  haudpolfe  generali- 
ter  determinari  odorem  mifti.  Docet  fane  Chemia, 

Ex  inodoris  inter  fe  junftis  nafci  odoratiffima. 
Sali  Ammoniaco  fi  mifcueris  Alcali  fixum  vel  Cal- 
cem  vivam,  inodoro  inodora,  quam  vehemens  ex- 
furgit  odor  fubitiffime  !  Vitrioli  Acidum  adfunde 
Nitro  ,  Sali  communi,  Ammoniaco,  Tartaro  re- 
generato,  &  fimilibus  :  eveniet  idem. 

Ex  odoratiffimorum  permixtione  effici  odore 
omni  carentia.  Spiritus  Salis  Ammoniaci  cum  Aci- 
do  Nitri  vel  Salisjun&us  pro  exemplo  fit. 

Foetores  peffimos  aminus  foetidis,  aut  &  a  fua- 
veolentibus,  commixtis  poffe  excitari:  fuaviffimos 
contra  odores  a  foetidiffimis.  Sulphur  Alcali  fixo 
folutum,  Acetoaffufo,  nonne  ova  olet  putrefa&a? 
Male  olentesinterim  fucci  fimuleadem  in  crumena 
geftati  Lemeryo  Mofchi  exhibuere  fuavitatem  (#). 

Quocirca  ,  ut  hic  quoque  circumfpeclfe  agatur, 

aeque 

(  a  )  Hltf.  4e  1'Acad,  Royal,  An.  1705.  p.  7. 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  43 


aeque  iterum  utilis  eft  ac  hcccfiaria  Chcmiac  cog- 
nitio. 

101.  Sapor,  iisdem,  quibus  odor,  conditionibus  Sapon 
obnoxius  (ioo.)>  finiiles  etiam  cautelas  repofcit.  . 
Sinccrus,  dulcis,  acidus,  amarus,  falfus,&c.  optimi: 
rancidus,  putridus,  urinofus,  unguinofus,  alumino- 

fus,  ingratiifimi,  diverhlfimi,  faepe  &  abfurdilfimi 
lUnt.  doccnte  rurfus  Chemia ,  qui  cx  variorum 
permixtione  enafcuntur. 

Acidum  &  alcali  nonne  deftruuntur  ambo  inter 
fe  commilfa,  nafcente  falfo  aut  amaro  mixti  fapore? 

Quid  ingratius  falfedine,  quam  fatuus  Cancrorum 
lapillus,  &  marina  quaevis  abforbe»tia,  conciliant 
acidis  ? 

Terrae  pingues ,  infipidae  ,  cum  acido  fiunt  alu- 
minofie,  ftipticae. 

Plumbum  cum  acidis  iaccharinam  generat  dul- 
cedinem,  Ferrumex  dulci  ftipticum,  metalla  rcli- 
qua  quam  terribiles  lapores! 

102.  Ferri  tamen  quandoque  poffent  qualitatum  %?fm0m 
hadtenus  (96  ad  102.)  receniitarum  vitia;  nifihis 
faepiffime  comitem  fe  jungeret  incongrua  Virmis 
Medicatae  mutatio.    Imo  haec,  illis  etiam  vix  nota- 
biliter  alteratis  ,   haud  raro  nafcitur  inexfpe&ata. 

En  quaedam  exempla ! 

».  Acida  &  alcalica  inter  fe  mifta  vires  fuas  fin* 
gulares  perdunt  utraque,  quippe  in  falem  neup-um 
abeuntku 

/3.  Aci- 


44     De  FORMULIS  IN  GENERE, 


/3.  Acida  &  abforbentiavera  fe  mutuo  dcftruunt; 
ut  nec  horum  nec  illorum  virtus  fuperfit,  fed.no va 
penitus  nafcatur. 

y.  Terrae  bolarcs  ,  medicatae,  acidis  jun&ae, 
vim  adftringendi  adquirunt  fortiorem  ,  alumino- 
fam. 

Purgantibus  aliis  nocent  vel  profunt  acida, 
aliis  alcalica.  Scammoneum  acidi  commixtio  reddit 
inertius;  Alcali  fixum  contra  adjuvat.  Jalappam 
&  Colocynthidem  fere  cicurat  penitus  Sal  Tartari. 

g.  Opiata  fudoriferorum  &  fialogogorum  aftio- 
nem  promovent  ;  reliquorum  vero  evacuantium 
fere  fupprimunt. 

£  Mucilaginofa  &  adftringentia  Sacchari  mix- 
tione  debilitantur. 

vi.  Hydrargyrum,  cum  Sulphure  in  Aethiopem 
aut  Cinnabarim  mutatum,  fialogogum  elfe  definit. 
Idem,  cum  Sacchari  aut  Lapid.  Cancror.  duplo  ac- 
curate  tritum,  fit  inertior  Aethiops  albus.  Vide  ta- 
men  (0).  Turbith  Minerale ,  cum  Pilul.  de  Duo- 
bus  &  Camphora  remixtum,  ex  evacuante  in  alte- 
rans  mutatur(fc).  Mercurius  Dulcis,  Sulphuri  An- 
timonii  fociatus ,  ptyalifmum ,  vomitum,  alvum , 
urinam ,  vix  movet  (<;).   Sublimatus  Corrofivus, 

ad- 

(a)  Medical  Eflays  of  the  Society  in  Edinburgh.  Vol.  m. 
f.  388. 

(  h  )  Ibid.  Vol.  IV.  p.  32. 

(O  Ibid.  Vol.  I.  p.4o\  V©1.  III.  p.  380. 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  45 

admiftu  pluris  crudi,  fit  Dulcis.  Calces  Mercurii 
plurimae,  adhaerente  acido  acres,  per  alcaiica, 
'  vel  terreftria  abforbentia,  intertrita  mitefcunt.  An 
Aethiops, aut  Cinnabaris,cum  Alcali  fixo  permifta 
manent  eadem,  nec  virtutem  fialogogam  recupe- 
rant? 

9-.  Calx  viva,  ex  fe  fatua,  quantam  Alcali  flxo 
inurit  acrimoniam!  Quantam  parti  Salis  Ammo- 
niaci! 

#.  Alcalica  acidis,  acida  alcalicis  foluta,  plerum- 
que  cxcutiunt  cum  infigni  virium  alteratione.  Mar- 
tisVitriolum  alcalicis  miftum  in  Ipecicm  abitTartari 
Vitriolati,  Ochramque  indomabilem.  In  reliquis 
metallis  &  femimetailis  fimilia  obtinent:  ita  tamen, 
ut  pro  majore  aut  minore  admixti  alcali  copia  in- 
gens  effe&uum  diverfitas  nafcatur.  Alumen  ab  al- 
cali  in  calcem  praecipitatur  inertilTimam :  undc  Ma- 
gifteriorum  Aluminoforum  natura  pateL  Sulphur, 
alcalifolutum,  acidoinde  exturbatur,  &c. 

x.  Terreftria  abforbentia ,  vi  aritacida  alcaiicis 
fimilia,  fimili  quoque  modo  plerumque  mutant  & 
mutantur. 

*.  Alcali  Fixum  ejicic  de  corporibus  concretis 
tum  Volatile,  tum  abforbentia  terreftria.  Volatile 
idem  praeftat  ratione  abforbentium.  Caix  tamen 
viya  excipitur ,  quae  contra  Alcali  Volatile  excu- 
tit(9\),  Quam  immanes  hinc  mutationes,  ubr 
AicaiiFixum  vel  Calx  viva  cum  Sale  Ammoniaco 

aliit- 


4^  De  formulis  in  genere. 


aliisque  Alcali  Voiatile  continentibus,  aut  utrumvis 
Alcali  cum  Magifteriis  folubilibus  Coralliorum,  Mar- 
garitarum  &c.  combinatur ! 

§i,  Acidum  natura  fjrtius  expellit  aliud  acidum 
debilius  de  fua  bafi.  Fortiffimum  autem  eft  Vitrio- 
licum;debiliflimum,quodex  vegetantibus  habetur. 
Quid  igitur?  Si  Vitrioli,  Sulphuris  ,  Aluminis, 
acida ,  utpote  ejusdem  omnia  indolis ,  jungantur 
SaliCommuni, AmmoniacOjNitro,  Febrifugo  Syl- 
vii,  Tartaro  Solubili,  Regenerato,  &  fimilibus? 
Quid?  Si  ea  ipfa  acida  ,  laxiore  in  fede  haerentia, 
Vitriolum  v.  g.,  Alumen,  &c.  iisdem  filibus  pcr- 
mifceantur.  Conftat  hinc,  quid  de  Tinctura  Martis 
Zwelferi,  quid  de  aliis  hujus  farinae,  ftatuendum. 

v.  Acida,  praefertim  foffilia^  ne  temere  jungas 
quibusvis  metallicis  aut  Mineralibus:nafcunturenim 
mirae  hinc  quandoque  mutationes ,  imo  venena  fae- 
pe  violentiffima.  MercuriusSubhmatus,  Ruber  Prae- 
cipitatus,  Lapis  Infernalis,  Butyrum  Antimonii, 
alia  plurima ,  id  loquuntur. 

£.  Idemcorpus,  alio  atquealio  menftruofolutum 
extradtumve,  vires  medicatas  exferit  diverfiffimas. 
Purgantium  vegetabilium  pleraque,  cum  menftruo 
aquofo  primitus  extracta,  agunt  feliciffime;  cum 
mere  fpirituofo  torminalia  funt  &  purgant  par- 
cius  O).  Antimonii  Vitrum,  vel  Crocus,  vino 
vim  emeticam  communicant;  non  item  aquac, 

ceto 


Beuldac  dam  Jes  Memoir,  de  TAcad.  Roy.  1701,  p,  *$6t 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  47 


I 


Ceto  deftillato  ,  vino  adufto,  hujusve  Alcoholi  (<*)• 
Cuprum  acido  folutum  emeticotaton  eft;  alcali  vo^ 
tetili  urinas  pellit  efricaciffime  ;  Sale  Ammoniaco 
fit  purgans  per  alvum  (£),  fec 

o.  Poftremo  videri  quidem  poffit,  illas  mixto- 
rum  mutattones  ,  quas  Chemici  ignis  adminiculo 
producunt ,  nequaquam  eventuras  efie,  cum  fim- 
plex  modo  commixtio  pharmaceucica  adhibetur: 
quod ,  tametfi  in  aliquibus ,  ubique  tamen  locum 
non  habere,  exemplorurn,  quae  propofui,  plera- 
que  docent.  Nec  fane  latet  Chemicos,  viribus  re- 
lativis,  quae  corporibus  a  natura  infitae  funt,  lon- 
ge  maximam  partem  effedtuum,  qui  ex  diverforum 
mixtione  profluunt,  deberi. 

103.  Plura  memoratis  (10.2.)  atTerre  poflem:  at- 
que  utinam  omnia  !  Sed  uti  mifcendi  hodie  &  com- 
ponendi  nec  modus  eft  nec  finis  (72.  r.)j  ita  ta- 
men  longiffime  abeft,  ut  oriundas  inde  alterationes 
ad  amuffim  cognofcamus  ;  utpote  de  quibus  tum 
demum  conftabit  accuratius,  cum  &  naturalia  fmi- 
plicium  principia ,  &  mutuae  fmgulorum  ad  fe  in- 
vicem  habitudines  ,  &  veri,  quibus  agunt,  modi , 
plene  fuerint  detedta. 

104.  Qui  interim  ,  non  ignarus  Chemiae,  mix- 
tionem  aggreditur  medicamentorum  pharmaceuti- 
cam,  vel  ideo  cautus  erit,  quia  prae  alio  quovis 
re&ius  novit,  &  mutationes  ftupendas  e  variorum 

con- 

(a)  Lemery  Traite  de  1'Antimoine.  p.  413.  &c.  56*1,  &c* 
•  O)  Boerhaave  Elem.  Chem,  Vol.  Q,  p.475.  &  feq. 


48  De  formulis  in  genere. 


conjuncYionc  nafci,  &  forte  infinitas  fupcrefle  nobis 
adhuc  ignotas:  neque  enim  omnium  &  fingulorum 
corporum  inter  fe  mutuo  applicationes,  quae  fieri 
poflunt,  omnes  tentatae  funt,  nec  tentatarum  pro- 
ducta  rite  examinata.  Nolim  vero  quis  exiftimet, 
me  exempla  (102.)  enarrataeam  ob  caufamin  me- 
dium  attulifie,  ut  tironi  meo  inculcem,  in  concin- 
nandis  formulis  iftiusmodi  permixtionibus  nunquam 
utendum  efle,  eosque,  qui  talia  aliquando  audeant, 
adverfus  regulas  juftae  compofitionis  peccare  argu- 
am.  Abfit!  novi  quippe  praeftantilfimis  etiam  Pra- 
cticis  ea  frequenti  inufu  efle,  &felicifilme  cedere, 
quum  variorum  mixtura  novas  faepe  vires  generet 
in  fimplicibus  nequaquam  reperiundas,  longe  lalu- 
berrimas.  Itaque  hoc  tantum  moneo ,  pruden- 
tia  opus  efle  in  mifcendo,  nec  inconfiderate  quae- 
]ibet  cum  quibuslibet  componenda,  nec  ex  fingu- 
lorum  ingredientium  virtutibus  virtutem  compoiiti 
femper  cxplicari  pofle. 

10,5-.  Expofltis  materiae  utriusque  formulae  con- 
ditionibus  (63.  ad  104.)  fupereft,  ut  de  modo  ean- 
dem  defignandi  (61.)  dicam. 

Ordo in-  106.  Pertinet  huc  primum  Ordo,  quo  ingredien- 
grtdien-  jja  formu}ac  fcribi  folent.    Is  autem  variuseft  in 

ttutn* 

variis  formularum  fpeciebus;  imo  necunus  &:  idem 
iniisdem  conftanter  obfervatur:  uti  patebit  in  fin- 
gularumhiftoriis.    In  genere  hic  notetur 

u.  Quod  fingulari  cuivis  ingredienti  fingularis 
detur  linea,  nec  duo  vel  tria  continuo  juxta  fe 
mutuQ  fcribantur. 

0.  In- 


De  formulis  IN  GENERE.  4n 


/3.  Ingredientia  ejusdem  fpeciei  fibi  mutuo  proxi- 
me  fubjungantur;  Radix  Radici,  Aqua  Aquae  &c. 

y.  Specie  diverfa  fecundum  quantitatem ,  qua 
recipiuntur,  plerumque  inter  fe  digerantur;  ut  or- 
dinem  ducant  copiofiflima,  claudant  parciora  ,  vcl 
&  vice  verfa. 

<?.  Alias  &  BapsCTSO  primum  tenet  locum,  al- 
terum  Adjuvans  (78.)»  terti um  Corrigens  (83.),  po- 
ftremum  Conjlituens  (86.) 

f.  Quae  praefcribuntur  quantitate  non  defmita, 
aut  ex  reliquorum  ingredientium  quantitatibus  fal- 
tem  definienda,  fere  femper  ultimum  locum  occu- 
pant. 

Inuniverfum  expediretMedicoseodem  ordine 
in  praefcribendo  uti ,  quem  pharmocopeus  in  mi- 
fcendo  ex  regulis  artis  fequi  deberet.  Sic  norma 
:laretur  imperitioribus,  cujus  ope  errores  vitare 
X)lFent.  Quotusquisque  autem  Medicorum  eft,qui 
loclegitime  perficere  norit?  Vid.  (7.  y.  8.) 

Ifthaec  tamen  ex  fpeciminibus  formularum  poft- 
ja  exhibendis  clarius  eluccfcent:  tum  vero  &  pa- 
:ebit,  datashoc  loco  regulas  non  carere  exceptio- 
libus^ 

107.  Modus  deinde  fcribendi  formulae  materiem  Modtu 
uas  etiam  leges  habet ,  quas  obfervare  &  utile  &;  ^*'*" 
lecorum  eft.  Nimirum 

a.  Quo  diftinctior  '&  le&u  facilior  eft  fcriptio , 
commendabilior:  hinc  eidem  adfuefcaoMedicus, 

D  rieq^uft 


1 


ORMULIS  IN  GENERE. 


ligenter  aut  propere  nimis  literas  pingat  * 
s,  ne  fua  culpa  pharmacopoeum  in  errorem 
dubitationem  inducat. 

|3.  Nec  peccet  contra  orthographiam ,  riden* 
dus  peritioribus. 

y.  Inconditum  fcriptionis  exceffum  vitet.  Unde,J 
fi  plufa  ejusdem  fpeciei  ingredientia  fibi  mutuo 
fubjunguntur,  juxta  (io<5.  /3.  ),  primo  faltem  no-1 
menfpeciei,  omnibus  commune,  praefigitur,  reli- 
quorum  vero  nomina  tantum  propria"  deinceps,  di- 
redte  fub  nomine  proprio  primi,  ordine  (io<5.  *.] 
di£to,  collocantur.  Simile  quid  obtinet,  fi  plura 
proxime  fibiinvicem  fubjun&a  aequali  lingula  quan- 
titate  praefcribuntur:  tum  enim  ,  ne  cujusvis  quan- 
titatem  figillatim  adfcribefe  neceffe  fit,  vocabulo 
ana  vel  aa  utimur;  quippe  quod  ante  defignatam 
poftremi  illorum  ingredientium  quantitatem  pofi- 
tum  notat,  de  praecedentium  fingulis  tantumderr 
effe  recipiendum.  Plura  ejusmodi  compendia  ir 
ufu  funt,  quae  tamen  in  decurfu fponte  innotefcent 
atque  ideo  faltem,  fi  tutafuerint,  negligi  non  de- 
bent,  quia  ubivis  more  recepta  funt. 

Pejores  noxas  nimia  infert  fcriptionis  brevitas 
praecipue  cum  ingredientia  non  vulgaribus  literis 
fed  introdudtis  charadteribus  ,  faepe  male  pidtis 
faepe  aequivocis,  quandoque  non  fine  oftentatione 
defignantur:  quo  nimis  frequenter  fadtum  eft,  u 
pharmacopoeus  aliud  pro  alio ,  nonnunquam  fum 
mo  cum  aegri  periculo ,  exhibuerit.  Unde  pruden 
uus  eft ,  vel  nullis  ejusmodi  uti  compendiis ,  ve 

non 


De  formulis  IN  GENERE.  Si 


flonnifi  diftin&iffimis,  pervulgatis,  minime  aeqni- 
vocis;  ubi  forte,  juxta  (17.),  matenem  formu- 
lae  celare  animus  eft.  Opus  tamen  eft,  ufitatos 
Medicis  characteres  faltem  cognofcere ;  quum 
plena  iis  fint  omnia.  Difcantur  ergo  ex  Scbrodiri 
Fharmacopcea,  aut  alibi. 

i.  Iftis  nominibus  ad  defignanda  ingredient'a  ute- 
tc,  quae  in  officinis  recepta  funt;  licet  vel  barbara 
vel  impropriafuerint.  Caveb;s  fic,  ne  pharmaco- 
poeus  quid  pro  quo  fumat.  Praecipue  retinenda  plan- 
tarumnomina,  quae  Medicis  a  longo  tempore  in 
ufu  fucrunt,  atque  etiamnum  in  Difpenfatoriis  ad- 
hibentur;  tametfi  novis  Botanicorum  fyftematibus 
fbrte  minus  congruant.  Si  tamen,  ob  (27.),  mi- 
nus  vulgato  uteris  vocabulo,  clige  tale,  cujus  figni- 
ficatio  haud  obfcura  fit,  faltem  commode  inveniri 
£  offit,  aut  praemone  pharmacopoeum ! 

108.  Ponderum  denique  &  Menfuramm  ,  quibus  jwm 
materiae  medicatae  quantitates  in  officinis  deter-  5Jr^. 
minarifolent,  cum  difcrepent  a  vulgaribus ,  accu-  ra* 
rata  tum  cognitio,  tum  defignatlo ,  requiritur. 

1 09 .  Po ndera ,  h  0  di  e  i  n  0  ffi  ci  ri i s  ph  ar m a  c  e  u ti  c i s  B el- 
gii  noftri  multisque  per  Europam  aliis  ufitata,  funt 

Libra.    tlncia.    Dracbma.    Scrupukis.  Granum. 

Libra  Medica  eft  unciarum  XII. 

Uncia  — — -        drachmarum  VII. 

Drachma  ■  fcrupulorum  III. 

Scrupulus  vel  Scriptulum    granorum  XX. 

D  *  Gr& 


52  De  formulis  in  genere. 


Granum  raro  ulterius,  nifi  in  duas  parces  aequa- 
les,  dividitur,  neque  eo  minus  pondus  in  ufu  eft, 
quod  nomen  fmguiare  habeat. 

110.  Menfurae,  hodie  in  re  medica  ufureceptae, 
funt  vel  Aridorum  vel  Liquidorum. 

Arida  metimur 

Fafcicufo  (Fafc),  qui,  quantum  brachio  complt* 
cato  capipoteft,  continet,  &  aequalis  habetur  ma* 
nipulis  XII,  rarius  tamen  ,  nec  fere  nifi  ad  balnea 
ex  herbis  conficienda,  ufitatus. 

Maniputo  (M. ),  cujus  moles  eft,  quam  tota  ma- 
nu  complc&i  poffumus:  dicitur  autem  pugiliis  IV. 
conftare. 

Pugillo  (Pug.),  qui  corrtinet,  quantum  pollice 
duobusque  digitis  primoribus  unius  manus  addu*- 
&is  tolli  poteft. 

Numero  (N°.)  denique  pari  vel  impari. 

Liquidis  metiendis  adhibentur,  praeter  menfura^ 
cavas  vulgares ,  inter  mercatores  ufitatas,  Congium, 
Pintam,  &c.  etiam 

Cyatkus,  qui  fere  uncias  duas  aut  fesqui  Capit. 
Cochleare  (Cochl.),  quod  pro  femuncia  habetur. 

Gutta  (gtt.),  quae,  minima  liquidorum  menfura, 
grano  inter  pondera  fubftituitur;  quamvis  &  pon- 
dere  &  volumine  mukumdifferat  pro  varia  liquorisl 
ftillantis  gravitatefpecifica  &  confiftentia:  ne  dicam 
de  difcrepantia,  quam  modus  ftillandi,  aut  margo/ 
unde  gutta  cadit,  iuducere  poteft,  1 1 1. 


DeFORMULIS   IN  GENERE.  53 


III.  Ut  autem  legitimus  iftorum  (109.  110,) 
ufus  intelligatur ,  notare  expedit. 

a.  Ponderibus  defignari  omnia,  non  arida  folum 
&  mollia,  fed  etiam  liquida,  quorum  quantitas  ac- 
Curate  detcrminata  requiritur. 

j3.  Menfuras  aridorum  ad  mole  &  vi  diffufiora, 
herbas,flores,  femina  &c.  a.ihiberi.  Numero  prae- 
primis  frudtus,  femina  majora ,  bulbos  quandoque, 
albumina  &  vitellos  ovorum  &c.  praefcribi.  Pro  di- 
verfitate  autem  &  metientis  &  materiae  varium  pon- 
d.is  eft,  quod  continent,  nec  manipulr.s  unciam  di- 
midiam,  nec  pugillus  drachmam  integram  aut  di- 
midiam  femper  exa<fte  pendet. 

y.  Liquidorum  menfuras  rarioris  ufus  efeinfor- 
ftmlis  magillralibus,  nec  adeo  nifi  ad  determinandas 
quantitates  liquorum  grandiores,  aut  ad  dofes ,  qua- 
rum  dimenfio  aegris  horumve  miniftris  committitur. 
Pierae^ue  certe  earum  in  variis  locis  capacitate  di- 
fcrepant;  omnes  pro  diverfa  Hquidorum  gravitate 
aliud  atque  aliud  pondus  conttnent.  Certior  hinc 
ponderum  ufus  eft:  aut  fi  menfurae  tamen  placent, 
icire  convenit,  quantum  pondus  de  variis  liquori- 
bus  capiant.  Guttis  interim  liquidorum  quantita- 
tes,  drachma  minores,  plerumque  commode  &  tu- 
to  praeftituuntur. 

Chara&eres  &  compendia,quorum  in  defignan- 
disponderibus  &  menfuris  ufus  eft,  fi  quis  amat,  ac- 
curatiflime  faltem  exprimere  debet,  ne  culpa  Medi- 
ci  errans  pharmacopreus  aegro  detrimentum  infe- 

D  3  rat. 


54   De  formulis  in  genere. 

rat.  Confultius  hinc  videtur  iis  abftinere.  Vide 
(107.  J.) 

g.  Numerusponderum  &  menfurarum  non  barba- 
ris(i.  2.  3.  &c),  fedromanis  notis  (£  II. III.  &c), 
quippe  diftin&ioribus ,  fcribitur. 

£  Omnia  pondera  &  menfurae,  gutta  excepta, 
bifecari  folent ,  eorumque  pars  dimidia  defignari 
chara&ere  (j  vel  /3.)- 

*j.  Menfurae  &pondera  majora,  integra  vel  di- 
midia,  per  proprias  fuas  notas,  nequaquam  per 
'menfuras  &  pondera  minora,  quibus  conftant,  ex- 
ponuntur.  Scribimus  dr.  3,  n qn  fcrup.  1  /3:  unc 
/3,  non  dr.  iv.  Minima  tamen  haec  muld^  necj 
male,  negligunt. 

9-.  Aliquando  ponderisa-ut  menfurae  determina- 
tio  pharmacqpoei  arbitrio  relinquitur,  fcribiturque 
faltem,  qumtum  fufficit  (f.jC)  Ferri  id  poteft,  fi 
ex  cognito  confiftentiae  dcbitae  gradu,  aut  alia, 
quadamregula  ftabili,  determinationem  hanc  jufte 
facere  licet  pharmacopoeo  ;  at  fub  conditionibus  ni- 
mis  vagis  omnino  vitari  debet:  prout  in  fingulari- 
bus  patebit. 

■3.  Veteres  Graeci,  Latini,  Arabes,  aliis  ufi  funt 
ponderibus  &  menfuris,  quae  cum  &inter  fe,  &  a 
noftri?,  difcrepent,  licet  hodie  exoleta,  Medico 
tamen  cognita  llnt  oportet,  fi  fcripta  eorum,  quae 
ad  materiem,  medicam  hujusque  praeparationem  & 
atendi  modum  attinent,  re&e  intelligere  yoluerk,; 

Quo* 


De  formulis  IN  GENERE.  5$ 


Quocirca  merito  dolemus/poft  tottantosquedodto- 
rum  hominum  labores  nondum  adeo  difcuflas  efle, 
quibus  haec  res  immerfa  haeret,  tenebras,  utple- 
na  luce  refulgeat.  Nimirum  credibile  eft  ,ifti  igno- 
rantiae  partim  deberi,  quod  majores  noftri,  quia 
veterumlibros  de  medicamentis  confcriptos  nonin- 
telligerent,  eo  tandem  devenerint,  ut,  poft  habitis 
negle&isque,  quae  illi  praeclare  inventa  longoque 
ufu  probatiffima  pofteris  commendarant,  remediis, 
ad  nova  componenda  animum  converterent;  maxir 
me  quum  &  materiae  medicinalis,  prifcis  tempori- 
bus  ufitatae ,  haud  fitis  certam  per  omnia  efle  co- 
gnitionem  experirentur.  Quod  quidem  antecefib- 
rum  noftrorum  exemplum  in  tantam  paullatim  % 
centiam  degeneravit,  ut  nunc  ineptiflimus  quisque 
h  omni  tum  do£trina,  tum  experientia,  deftitu- 
tus,  novis,  a  fe  temere  confarcinatis,  quotidie, 
non  fine  magno  aegrorum  nocumento,  utatur,  & 
compofitionum  recens  excogitatarum  nec  modus 
fit,  nec  finis.  Verum  haec  obiter.  Magis  ad  rem 
praefentem  focit,  quod  etiam  hodie  inter  menfuras 
&  pondera,  in  diverfis  locis  apud  Medicos  ufitata, 
non  minor  certe  varietas  &  confufio,  quam  olim, 
luxuriet:  quafinon  plus  fatis  conjedturarum  in  arte 
noftra  detur,  ut  etiamhaec  ambiguitas,  quamtol- 
lere  facillimum  foret,  accedere  debeat.  Nequid 
de  menfuris  aridorum  (  ioo,  m,  /3.)  dicam,  in 
quibus  Bihil  exadtum  eft ,  neque  admodum  defi- 
deratur,  liquidorum,  menfurae  ejusdem  nominis 
quantopere  variantes  capacitate  in  diverfis  difpen- 
fiitoriis  conftituuntur !  Pinta  hic.  viginti  circiter  li- 

D  4  quo- 


56    De  FORMULIS  IN  GENERE. 


■quoris  uncias  contnere  dicitur;  illic  feJecim ;  alibi 
duodecim;  alibi  vel  biiibris  habetur.  Ponderum 
haud  minor  inconftantia  eft.    Libram  aurifabrorum 
alii  adoptant:  alii  civilem  fuae  regionis  aut  urbis; 
fllii  fingularem  medicam,  quae  nec  civilis  fit,  nec 
aurifabrorum.    Dividunt  plerique  libram  faam  in 
uncias  duodecim:  nonnulli  tamen  in  fedecim.  Scrip- 
tulum,  quod  ut  plurimum  granorum  viginti  habetur, 
aliqui  in  viginti  quatuor  fccant.  Granum  multis  eft, 
quod  pondus  feminis  hordei  modice  craffi,  aut  pir 
peris  albi,  aequat:  aliis  numarium  placet;  etiamfi 
eeteris  ponderibus  horumque  diviiione  a  numulaT 
riis  recedant.    Inde  apud  utrosque  incertum  eft, 
quantum  fcriptuli  partem  granum  conficiat.  Fer 
renda  quidemifta  difcordia  foret,  fi  remedium  non 
admitteret:  at  vero  cum  id  invenire  non  difficilli- 
mum  fit,  &  multa  fuadeant,  ut  adhibeatur;  quae 
tandem  ratio  eft,   cur  inveteratus  error  diutius 
foveatur?  Quid  ni  omnem  prorfus  ejicimus  men- 
furarum  femper  fru&uantium  ufum,  folamque  por 
tius  ad  trutinam  confugimus?  Quid  ni,  auritabro- 
rum  &  numulariorum  exemplo  incitati,  aut  horum 
ponderibus,  quae  per  univerfam  Europam  eadem 
habent,  utimur,  aut,  fi  novitas  arridet,  alia  quae- 
dam,  fed  exafta  &  ftata ,  ponderum  ratio  exco- 
gitatur,  ad  quam  fe  omnium  locorum  Medici  ac 
pharmacopoei  conforment? 

S  u  b  s  c  R  I  P  t  i  o. 

112.  Expofitis,  quae  ad  materiam  formulae  re&e 
defignandam  fpecr.ant,  fequitur  Subfcriptio ,  quae 

phar- 


DeFORMULISIN  GENERE.  57 


pharmacopoeum  docet,  quamnam  expetat  MedU 
cus  fbrmulae  fpeciem,  quomodo  haec  paranda,  &, 
•quantum  ad  pharmacopoeum  attinet  ,  exhibenda 
aut  applicanda  f.t.  Quae  quidem  omnia  in  fingula- 
ribus  formularum  hiftoriis  deinceps  accuratius  tra- 
dentur.  Quare  hoc  Iqco  pauca  duntaxat  generatm 
praemittemus. 

Si  Formula  uno  faltem  conftat  ingredlente, 
quod  nulla  egeat  praeparatione  extemporanea,  fub- 
fcribitur  Fiat  (F.),  additio  formulae  nomine,  v, 
g.  Pu,  vis  ,  Bolus  &c 

@,  S}  vcro  pluribus  conftat  tantum  permifcendis, 
nec  alio  modo  praeparandis,  poniturprimd  Mifte 
(M.)dein  FiatQ?^,  &  t  mdemformulae  nomen:fic 
e.  g.  M.  F.  Boms.  Aliquando  tamen,  in  Mixturis 
liquidis  pracfcrtim,  fufficit  fimpliciter  (M  )  adfcri- 
bere:  aliquando  &  fmgulari  monitione  mixtion.s 
aequabilitas  inculcanda. 

K  Si  tamen,  praeter  mixtionem,  alia  infuper  defi- 
deratur  praeparatio,  confcifiio  v.  g.  tufio,  digcs- 
tio ,  codlio  &c.;  haec  quoque  defignanda  eft  vel  ante 
vel  poft  (M),  prout  mixtionem  vel  praecedere 
vel  fequi  debet.  Quandoque  &  mixtionis  nulla  fit 
mentio. 

Divifio  dein  medicamenti  jam  parati  in  fiias 
dofes,  fi  requiritur,  fubjungenda:  ubi  quandoque 
fedulo  monere  pharmacopoeos  expedit,  ut  dofes  fin- 
gulas  exactiilime  faciant  aequales;  quia  faepe,  com- 
pendii  ergo,  ad  ocuium  faltem,  partitionem  infti- 
tuunt.  D  5  «.  Re- 


5*  De  formulis  in  genere, 


€.  Receptaculi  etiam,  cui  inde.idum  remedium, 
mcntio  nonnunquam  6t ;  imo  &  obthuramenti  ,cum 
faciie  avolanrAa  aut  aere  liquefcentia  ingrediuntur. 
Patebunt  haec  in  fingularibus. 

£  Inftrumentum  dcnique,  cujus  ope  praeferip- 
tum  applicarl  debet,  aut  pars  corporis,  cui  adhibe- 
ri,  aliquando  commemorantur,  fi  hae.c  ad  pharma^ 
copcEum  attinent  :  uti  poftea  in  Emplaftrorum, 
Linctuum,  Enematum  &c.  hiftoriis  docebitur, 

y„  In  omn;bus  his  (*.  ad  £.)  praeftituendis  brevis 
fitMedicus,  at  ciarus  &  diftindtus,  termin;g  utens 
technicis,  licet  barharis;  ne  ipfius  culpa  commit- 
taturerror,  aut  pharmacoppeis  creetur  moleftia. 

SlGNATURA. 

113,  Denique  de  Signatura  dicendum,  quae,  ut 
ut  non  ubivis,  alicubi  tamen  ufitata,  nec  fane  pror- 
fus  contemnenda,  quandoque  etiam  abfolute  neces- 
firia,  exponit  praefcnpti  remedii  formam,  vim, 
dofin,  utendi  modum,  tempus,  vehiculum,  regi- 
men,  &c,  quousque  haec  aegro  vel  adftantibus 
cognita  requiruntur.    Haec  ut  ordine  fiant. 

a.  Infra  Subfcriptionem  (  1 12.  adf ),  a  linea, 
ponitur  lit  S.  id  eft  Signetur. 

j3.  Tum,  fi  plura,  fimilis  praecipue  confiftentiae 
aut  formae,  remedia  pro  eodem  aegro  expedienda 
fimulfant,  finguk  per  literas  majusculas  A.  B.  C. 
&c  vel  numeros  1.  2.  3.  &c.  in  Jfronte  vel  margi- 
nc  cujusliberformulae  pofitos,  afe  mutuo  difcerni, 

hae? 


De  FORMULIS  IN  GENERE.  59 


haeque  ipfae  notae  dein  cujusvis  etiam  S:gnaturae 
■pc(tlit.S.a4fcribi  debent:  e.g.  (S.lit.  A.velNo.i) 
Id  quod  fupervacuum  eft,  fi  una  faltem,  aut  plures 
facile  a  quovis  diftinguendae,formulae  praeftituuntur. 

y.  Apppnitur  porro  medicamenti  titulus,  exfor- 
ma&virtute  ejus  compofitus:  v.  g.Potio  purgans  &c. 

<T.  Denique  dofis,  utendimodus,  tempus,  vehi- 
culum,  regimen,  &  fi  quae  alia  obfervari  debent, 
commemorantur. 

f.  Quum  Signatura  haec(  *  ad  normam  prae- 
fcribat  aegro,  juxta  quam  in  remedii  ufu  proceden- 
dum  eft  j  hinc  is  vel  refciffam  fibi  fervat,  vel  phar- 
macopoeus  eandem,  infingulari  chartula  accurate- 
defcriptam,  remediique  receptaculo  affixam,  unai 
cum  hoc,  aegro  tradit. 

£  Idiomate  igitur  vernaculo,  &  diftinclabrevita- 
te,  nequc  aegro  incognitis  fcribendi  compendiis  aut 
characteribus,  hic  utendum, 

*j.  In  dando  titulo  evitanda  praeprimis  circukto- 
ria  qftentatio,  nec  fefquipedalia  aut  hyperbolica  ad- 
hibenda  epitheta:  Aureus,  Incomparabitis  &c.  Ri- 
fum  haecmovent  intelligentibus ,  ludibrioque  expo- 
nunt  Medicum;  quamvis  plebeculam  capiant. 

9-.  Cavendum  infuper,  ne  reticenda  efFeranturm 
Signaturis  eorum,  quae  ad  morbos  pudendos ,  v.  gj. 
Luem  Veneream,  vitia  Menftruorum,  Sterilita- 
tem,  Impotentiam  &c.  aut  &  partibus  obfcenis  ap- 
plicanda,  praefcribuntur.   Ejusmodi  vel  nullis  vcl 

mimis 


6o     De  FORMULIS  IN  GENERE. 


minus  apertis  titulis  infignienda  ;  ut  Emmenagoga 
vocentur  Aperientia;  Antivenerea  Sanguincm  de- 
purant;a;  Aphrodifiaca  Roborantia  &c,  Quue  ve- 
ro  ad  applicandi  modum  pertinent,  viva  tunc  potius 
voce,  fi  fieri  poteft,  aut  fchedula  obfignata,  in- 
jungenda. 

i.  Dofis  hic  per  ejusmodi  defignari  debet  quant:- 
tates ,  quae  aegro  vel  aditantibus  cognitae,  nqc 
determinatu  difficiies  fint,  v.  g.  per  Cochlearia, 
Cyathos,  Digitabulum,  Nucis  magnitudinem,  Gut- 
tas  &c.  Sivero  exa&lflime  ad  pondus  definita  requi- 
ritur,  pharmacopoei  potius  induftriae  divifio  eft 
committenda;  ut  hic  remedium  in  fuas  dofesjam 
diltributum  exhibeat,  \\\  quid  obftiterit. 

x.  Modum  &  tempus  applicationis,  cum  pro  mor- 
bi ,  remedii,  &  aliarum.  conditionum  varietate,  di- 
fcrepent,  in  genere  fic  dirigere  expedit,  ut  fcopo 
Medici  quam  maxime  congrua,  aegro,  quantum 
pote,  commodiflimafint.  Scrupulofie  temporumde- 
terminationes  ,  ex  Aftrologicis  obfervationibus  ex- 
tortae,  cordatiores  hodie  ncc  juvant,  nec  decent. 
Ludant  his  fuperft;t'ofos  agyrtae,  quibuslucri&  fa- 
maebo.ms  odor  e  re  qualibet.  Dum  autem  hoc  lo- 
co  abufum  temno,  non  mihi  animus  eft  omnem 
confiderandi  temporis  curam  ex  medendi  arte  evel- 
ler^.  Sana  etiam  corpora  non  omnibus  horis,  die- 
bus,  aut  qu;busvis  tempeftatibus,  aeque  valent; 
tametfi  inter  res  non  naturales,  quibus  obnoxiafunt, 
nullam  quandoque  invenias,  cui  id  tribuere  poflis, 
praeter  atmosphaerae  viciflitudinem,    Quanto  ig£ 

tur 


De  FORMULIS  IN  GENERE,  6l 


tur  mag;s  hoc  in  aegros  cadere,  debet,  quorum 
v/.res  refittendi  morbus  proftcrnit?  Habent  infu- 
per  morbi  fua  tempora  acceflionum,  remifiionum, 
quietis:  ipfique  naturae  motus  in  valetudine  tam 
ffecunda  ,  quam  adverfa,  ftati  ac  regulares  funt. 
Quemadmodum  autem  omncs  &  fingulas  iftas  muta- 
tiones  ex  definitis  fais  caufis  profluere  nemo  facile 
negaverit;  ita  haud  parum  eo  conferre  fiderum, 
folis  praecipue  ac  lunae ,  varios  circuitus  ac  pha- 
fes,  quibus  atmofphaera  noftra  aliter  atque  aliter 
afnciatur,  non  contemnendae  obfervationes  evin- 
cunt  (a).  Qaocirca  manifeflum  eft,  nec  medica- 
menta  quovis  tempore  data  aequalem  usque  vim 
exferere,  fed  horas  dari,  &  dies,  &  anni  tempeftat 
tes,  &  quosdam  aftrorum  adfpe&us,  quibus  magis 
minusve  valentia  reddantur  &:  eorumdcm  actio  in- 
citetur,  aut  prohibeatur.  Infunt  itaque  in  tempo- 
nbus  agendi  opportunitates ,  quas  qui  prudenter 
captare  novit,  nae  is  in  praxi  feliciffimus  eft.  Ina- 
nibus  autem  fabulis  in  re  feria  non  ludendum. 

a.  Vehiculo  fi  opus  eft,  remedii  naturae  &  vi- 
ribus  eligatur  accommodatum,  remedio  ipfo  haud 
injucundius,  hinc  ex  gratioribus  aut  faltem  con- 
fuetis ,  fi  fieri  poteft  ,  depromptum.  Cerevifci  , 
Vinum,  Ji^fcula,  Infufum  Thee,  Caffe,  Nebuia, 
Prunum  maceratum,  Julapia,  &  fimilia,  hic  ufu 
veniunt. 

f*.  Regimen,  ante,  fub,  &  pofc  remedii  appli- 
cationem  obfervandum,  determinare  aliquando  ab- 

folute 

C«)  Vid.  R.  Mead.  de  imperio  Solis  &  Lonae  &«. 


Ca     £>e  FORMULIS  IN  GENERE. 


folute  neceflarium  eft:  faepe  enim  auget,  minuit, 
mutat,  deftruit  a&ionem  medicamenti.  Indicatio- 
rium  vero  do&rina  hic  in  auxilium  vocanda. 

Ceterum  quidquid  ad  Signaturam  pertinet,  ex 
fpeciminibus  fingularium  formularum  deinceps  cla- 
rius  elucefcet. 

114.  In  univerfum  denique  tironibus  inculcare 
juvat,  fcriptione  potius ,  quam  voce,  exponerida 
efle,  quae  abs  pharmacopoeo  defiderantur ,  fi  cu- 
jusdam  momenti  fuerint.  Litera  fcripta  commiffi 
forte  erroris  culpam  certius  a  Medico  removere 
poteft.  Dein  atramenti,  quam  plumbaginis,  tutio- 
rem  efie  in  fcribendo  ufam.  Tandem,  utiMedicusr 
nnnquam,  nifi  ferio  intenta  mente ,  praefcribere 
remedium  debet,  ita  nec  praefcriptum  manu  mit- 
tendum,  nifi  prius  fedulo  revifum;  ut  certus  fit 
clare  exprefla  &  bene  dtftincta  efie  omnia.  Ars! 
praeparandi  medicamenta ,  abufu  peflimo  ,  hodie 
tironibus  fere  aut  amanuenfibus ,  faepe  imperitis , 
faepe  incuriis,  commifla,  periculi  interim ,  uti 
frudtus,  pleniflima,  a  Medico  prudente  ,  fibique 
&:  aegris  fuis  confulente ,  ifcas  omnino  cautiones 
repofcit.   Tantum  de  formulis  in  genere. 


DE 


Pag.  63. 

FORMULIS 

7«  Sftcit. 

115.  Tpvodtrinae  commodae  diftinctaeque  ratio 
\j  probat  ufu  receptam  formularum  in  ih* 
/frn^j  &  Externas  divifionem.  Intemae  medicamenta 
praefcribunt,  quae  ori  ingefta  deglutiuntur.  Ex- 
ternae  vero  talia,  quae  vel  extrinfecus  admoventur, 
vel  variis  corporis  partibus  alio  quocunque  modo 
immittuntur.  Eam  igitur  fequemur  ut  normam 
dicendorum,  de  Internis  prius  adturh 

D  E 

F    0    R    M    U    L    I  S 

Medicamentorum  Internorum. 
De 

Puhere  Interno, 

116.  Pulvu  Internus  efc  medicamentum 
interni  ufus,  ficcum,  particulis  minutis,  non  co- 
haerentibus,  aequabiliter  mixtis,  conftans. 

117.  Tenuitatis  gradu  trifariam  is  (116'.)  divi- 
ditur:  ut  fit  vel  fubtilijpmus ;  qui  etiam  Akohot  Ss 
Pollen  aut  Poliis  audit  ;  vel  mediae  fabtilitatis ,  qui 
fimplici  Pulveris ,  vel  fi  compofitus  eft  ,  fpecierum 
nomine  venit;  vel  rudior,  &  craffioribus  particulis 
conftans,  qui  barbare  grojfus  dicitur ,  aut  Tragea , 
Drageta,  potius  Tragema,  fi  aromata  faccharo  com- 
apaixta  habet. 


54     E>fe  FORMULIS  IN  ?PECIE. 

m8.  Natura  materiae  inPulveris  forma  exhiben- 
dae,  requifita  ejus  major  minorve  penetrabilitas  > 
citior  vel  tardior,  aut  hanc  illamve  in  partem  de-  - 
terminanda  a&io,  mixtionis  magis  minusve  neces- 
faria  aequabilitas,  facilis  vel  difficilis  aegri  deglu- 
titio,  praeprimis  indicant,  quinam  fubtilitatis  gra- 
dus  C  1 17O  .conveniat.  Hinc 

Abforbentia,  duriora,  injucunda*  refinofa,  ex- 
a&iffime  in  dofes  dividenda,  altius  penetratura, 
citius  a&ura,  &c.  faepe  fubtiliffima  requiruntur. 

Placet  tamen  nonnullis  Abforbentia  ruditer  po- 
tiuscontrita  dare;  nefubtiliora  cum  glutine  prima^ 
rum  viarum  in  lapidem  durefcant :  qui  quidem  me- 
tus  non  inanis  eft,  ficubi  acidum  a  vifcido  haud 
certo  difcernere  detur. 

Aromatlca,  volatilia,  utlongolub  tritu,  fic  dein 
&diutius  adfervata,  multum  virtutis  perdunt:  itaj 
que  his  medius  tenuitatis  gradus  fufficit ;  nifi  cum 
metuitur,  ne  tenaciores  fibrulae  fuperftites  taedium 
moveant :  fed  has  cribro  fecernere  pharmacopoei 
eft,  cum  fere  virtute  careant. 

Sunt,  quae  ruditer  pulverata  alvum, .  fubtilius 
vero  urinas  aut  alios  humores  movent,  &c. 

119.  Materiem  Pulveri  (116.)  pfaebet , 
quidquid,  interno  ufui  aptum,  vel  ex  fe ,  vel  fub 
aliorum  mixtione,  in  formam  ficcam  ,  pulverulen^ 
tam,  redigi  poteft:  ttt  ideo  nec  liquida  penitus  hinc 
excludantur* 


120. 


De  PULVERE  INTERNO.  65 


120.  Unde  huc  recipiuntur  ( <*.)  Simplicia  quae- 
v;s  rcgni  triplicis  folida,  ficca,  pulverulenta ,  vel 
friabilia,  interne  ufitata.  (0.  )  Praeparata  &  com- 
pofita  officinalia  fimilia.  (  y.)  Quin  fpifla  etiam 
(*  &  /3.) :  ut  Succi  denfi,  Extra&a ,  Eledtaria,  &c.(<f.) 
Im6  &liquida,  Balfama  v.  g.  Olea,  &c. 

121.  Delectus  interim  habendus,  ne  promi- 
fcue  quaevis  congerantur.   Quare  nota 

».  Specifice  leviora,  fimulque  haud  exigua  doft 
efficacia,  rarius  ad  Pulveres  lubtiiiores  (1 17.)  ad- 
hibentur:  frequentiffime  interim  ad  rudes,  feuTra- 
geas.  Ejusmodi  funt  Herbae,  Folia,  Flores,  &c. 
Neque  tamen  ideo  illa  quoque,  quae  parva  mole 
agunt,  licet  fpecifice  leviora  fint,  excluduntur:  quo 
praefertim  Aromata  pertinent. 

0.  Si  vero  transgredi  regulam  (#t.)  jubet  necefll- 
tas,  curandum,  ut  intermixtis  aliis,  minore  mole 
efficacibus ,  priorum  inertiae  fuccurratur^  ne  dofis 
efficax  modum  excedat. 

y.  Liquidis  (  120.  J\)fi  uteris,  memento  quan- 
titatem  fufficientem  ficcorum  interponere.  De 
fpillis  &  lentis  ( 1 20.  y. )  idem  obtinet. 

Gummatahinc  fola  vix  in  pulvere  danda:  funt 
enim  &  difficulter  plerumque  friabilia,  &  fub  asfum- 
tione  per  falivam  aut  vebiculum  dhToluta  facile  len- 
tefcunt,  &  aliquamdia  loco  non  frigido  fervata 
coeunt. 

i.  Mucilagine  etiam  plcna  aut  oleo,  utifuntmul- 
ta  femina ,  nonnifi  cum  aliis  aridioribus  ftbacta  ex- 

E  hi- 


1 


65       DePULVERE  INTERNO. 


hibeantur:  lentor  enim  tritu  evolutus  in  paflamco- 
gitur,  &  mora  faepe  tanto  citius  rancorem  iadueitc 

£.  Foetida,  fi  potes,  apagef  Commodius  haec 
Pilulari  forma  ingeruntur. 

n.  Acriora,  amariflima,  aliove  fapore  molefta,  fi 
danda,  faltem  ne  meraca  des,  fcd  lenioribus  fra&a. 
Cavebis  fic  faucium  rofionem ,  naufeam,  vomitum  3 
aliquando  fubfequentes. 

9-.  Refinas  ideo,  praeprimis  acriores,  faccharo, 
abforbentibus  terreis ,  falibus  appropriatis ,  quin  & 
olei  idonei  tantillo , fubigere  expcdit ;  ut  folubiiiore? 
redditae  in  actum  deducantur,  nec  partibus  mo- 
iefte  adhaerefcant. 

*.  Praeparata  mercurialia  generofiora  latius  eft 
Pilularum  vel  Boli,  quam  Pulveris,  fpecie  exhibere. 
Meraca  laltem  fic  dare  minus  tutum  :  repugnat 
etiam  dofisfaepe  parvitas.  Addenda  autem  caute  fe- 
ligito  (  86.  io2.  »?.  v.) 

x.  Alcalina  fixa,  quo  minus  fola  dentur,  diflta- 
dct  urinofa  acrimonia  &  faciie  deliquium. 

a.  Alcalina  volatilia,  uc  odore  &  fapore  offen- 
dunt,  ita-cito  in  auras  diflipantur  minus  exactecon- 
fcrvata. 

ju.  Acida  &  alcalina  aut  abforbentia ,  quum  una 
commix'ta,  fi  liquor  diluens  accedit,  eflervefcanc, 
multis  naufeofa  funt.  Eft.  tamen,  ubi  Medicus,  id 
non  curans,  Cremorem  Tartari  Lapillis  Cancrorum 
mixtum  forma  pulveris  ex  vehiculo  liquido  recte 
propinat.  v.  Sa- 


DePULVERE  INTERNO.  gj 

v.  Snporcs  ingratos  faccharo ,  aut  &,  in  Tragejs 
praecipue  (117.),  confedtionibus  faccharatis,  fo- 
lidis,  &  fimilibus,  corrigere  licet:  odores  injucun- 
dos  olcis  fragrantibus,  quandoque  Mofchi  Ambari- 
que  tantillo :  utrique  fimul  fcopo  adhibentur  elaeo-' 
facchara.  Coloris  gratiam  conciiiant  cinnabaris, 
fantaium  rubrum,  auri  foiiola,  &c.  mtermifta.  Me- 
fnor  tamen  cautelarum  (  85.  99.  100.  101.)  his 
litcre. 

£.  Simplicitatis  ftudiofus  ne  congeras  ultra  2. ,  3  y 
fummum  4,ingredientia,  fi  minoremPuh  erisquan- 
titatem  praefcripturus  es.  In  Trageis  (117.)  ali- 
isque  mole  majorifaus,  au&ior  paulJo  numerus  ferri 
poteft. 

'•0  i2±.  Ordo  in  pracftituendis  ingredientibus  con~ 
cinnior  eft,  fi  Bafi  praemifae  ( 75.)  Adjuvans (  7  8.), 
tumCorrigens  (83.  ),  denique  Conftituens  (86), 
Itbjungitur  juxta  (  106.  ).  Alias  &  quantitas  fe- 
5em  digerit  (106.  y.y  (Jtrobique  fi iltem  fpeciei 
imilitudo  fimul  obfervanda  (  106.  g.  ).  Saccha- 
'um,  fi  accedit,  praecipue  pondere  ex  reliquorum 
niantitate  determinando,  femper  ordinem  claudit 
mo6.  «.). 

123.  Dosis  (64.  )  Pulverum  ufitafa  &  commo- 
la  eft'a  fcrupulo  ad  drachmam  dimidiam.  Augetur 
amen  quandoque  &  ad  drachmam  usque  integram  y 
edrarius,  nec  nifi  aegris  minus  naufeantibus,  aut 
hateric  ex  fe  ponderofiore ,  vel  admodum  folubili. 
Jltravix  adfcenditur:  uti  nec  infra  fcrupulum  fit  im- 
oiautio,  ni  ingredicntia  fuerint  fpecifice  levi'ora  y 

E  2  a-uc: 


! 


ri 

Ci 

ll 


6~S     De  pulvere  interno. 

aut  aetas  minor,  aliave  quaedam  ratio  idfuaferit. 
Trageas  interim  (i  1 7.)  utpote  plerumque  &  diffufio 
res,  &  gratiores,  vel  ultra  dracli.  j.  facile  exhibue- 
ris:  quin  faepe  dantur  pondere  non  determinato, 
ad  cochiearium ,  cultri  apicem,  &c.    Ubique  hic 

Moles  nimia,  quousque  fieri  poteft,  vitanda 
maxime  cum  injucunda  fuerit  materies,  aut  aeger 
faftidiens  ,delicatior,vomituriens,deglutitione  haud 
expedita  laborans,  &c. 

@.  Habenda  ratio  ,  uti  omnium  conditionum 
(66.),  ita  maxime  aetatis   tenerioris  (ibid.  y.) 
ne  dofi  hanc  grandiore  torqueas. 

y.  Convenit  hinc  faepe  numerum  potius ,  quam 
molem,  dofium  augere,  juxta  (67.  «.);  ut  ufu 
frequentiore,  minusmolefto,  compenfeturparvitas 

Sunttamen,  quae,  vehiculo  commodo  facile 
folubilia,  ideo  ad  plures  drachmas  pro  dofi  exhibi- 
ta,  haud  difficulter  ingeruntur.  Salia  hujus  funi 
claffis.  Ebshamenfe,  Mirabile,  Cremor  Tartari 
&c.  dantur  vel  ad  unciam  &  ultra. 

124.  Quantitas  Generalis  (64.)  in  vatm 
varia  eft.  Trageae  (117.)  ab  unc.  fl,  adj.  ij,  imo 
plures ,  praeftituuntur.  Evacuantium  faepiflime  una 
faltem  dofs  fimul  praefcribitur  ;  nifi  cum  animus 
fuerit  continuo  quodam  tempore,  aut  per  breviora 
intervalia,  eidem  operi  inftare.  Alterantia,  ui1 
quan.doque  ad  unam  duasve  faltem  dofes ,  ita  fre 
quenter  ad  drach.  ij,  unc.  j,  ij,  praefcribi  fimu 
-folent.   Nota  tamen 


De  PULVERE  INTERNO.  6g 


*.  Conftantes  hic  limites  in  genere  vix  dari  pos- 
e;  determinari  autem  facile  in  cafu  fingularf  cx 
pcrfpe&is  aegri  conditionibus ,  ingredientium  na- 
cura,  Medici  indicatione,  &c.  Confcr.  (67.  <*.  ad 
u.  68.  92.  £) 

&.  Maxime  .quidem  in  hac  formula  curandum 
elfe,  ut  quantitas  generalis  per  pondus  dofis,  finc 
refiduo  ,  devifibilis  fit,  fi  difcretio  in  dofes  certi 
ponderis  a  pharmacopoeo  perficienda  exigitur 
:  68.  y. ) 

y.  Quandoque, ubi  a  minus  accurata  generofio- 
rum  mixtione  &  divifione  periculum  timendum, 
confultius  efie,  ut  fingulas  dofes  feorfim  adaptare 
jubeatur  pharmacopoeus:  quem  modum  poftea  in 
iSubfcriptione  trademus. 

12,5.  Proportio  ingredientium  mutua,  fi  plu- 
ra  mifcentur,  determinatur  ex  dofi  efficace  fin- 
gulorum  (66.)?  ex  dofi  pulveris  ftabilita  (123.), 
&  denique  ex  quantitate  generali,  quam  Medicus 
praefcribere  in  animo  habet  (124,)  Ergo 

cc.  De  fingulis  tantum  cape,  ut  quantitates  om- 
nium  computatae  conftituantremedium  intento  fco- 
po  par,  cujus  dofis  &  quantitas  generalis  nec  ma- 
jor  nec  minor  fit ,  quam  requiritur. 

•  (3.  Si  ingredientium  dofis  efficax  excedit  juftam 
Pulveris  dofin  (12,3.)?  vel  utere  regula  (ibid.  5/.) 
data,  vel  additis,  quae  minore  mole  agunt,  vim 
illorum  auge  (80.):  quod  in  fpecifice  levioribus 
notandum  (121.  #.  0.). 

E  3  y.  Si 


Ds  PULNERE  INTERNO. 


y.  Si  contra  dofis  efficacis  volumen  longe  rninus 
eft  commoda  dofi  Pulveris  (123.),  idoneo  confti* 
tuente  (86.  91.)  intermixto  apta  moles  procurari 
poteft:  quod  in  emeticis,  opiatis ,  metallicis  &cf 
faepe  etiamideo  requiritur,  ut  ne  in.  via  degluti^ 
tionis  plufculum  adhaerefcat. 

Dum  liquida  adhibes,  regulam"  (121.  y.)  ob- 
fervato. 

€.  Sacchari  quantitas ,  maxime  in  diffufioribus 
Trageis  (117.),  faepe  reliquorum  ponderi  aequa^ 
lis,  hujusve  dupla,  11110  tripla,  praeitituitur. 

£  Ubique  tamen,  mutationibus  virium  auarum- 
que  qualitatum,  ex  mifcela  oriundis  (94.  ad  102.), 
intentus  cave,  ne  fcopo  excidas,  aut  profuturus 
laedas. 

126.  Subscrjptio  (112.)  exponit  Pulveris 
fraeparationem,  divifionem,  &  receptaculum. 

127.  Praeparatio  tritu  abfolvitur,  &,  fi  plura  in- 
grediuntur,  mixtione.  Injungitur  autem  hifce  ver- 
bis.-  F.  vel  M.  F.  Puhis  (112.  u.  /3. ):  additur  rudis 
vel  grojjiis,.  aut  una  voce,  Tragea,  fi  talis  expetitur: 
fi  tenuiffimus,hoc  quoque,  aut,loeo  pulveris ,  Alco- 
£o/adfcribitur  (  117.)-  Quandoque  infuper  monetur, 
mixtionen§&  tritumdiu,  cito,  aequabiliter,  morta- 
rio  tecto,  vitreo  aut  lapideo,  non  metallico,  efle 
perficiendum,  fi  ita  poftulat  natura  materiei  ( 1 1 8.), 
nec  de  pharmacopoei  peritia  fat  certo  conftat. 


128, 


De  PULVERE  INTERNO.  7r 


1*8.  Divijto  Pulveris  in  fuas  dofes  fi  a  pharma- 
copoeo  exigitur,  fubjungendum  prioribus  (127.)- 
Dividc  in  tot  partcs  aequales.  Nec  omitcenda  quan- 
doque  in  drafticis  folicita  moniro,  ut  partitio  fiat 
exavftiffima :  quin  cautiores  tum  faltem  unicam  prae- 
fcribunt  dofin,  hancque  toties,.  quot  dofes  expe- 
t-unt,  fingulatim  confici  jubent,  adfcribendo:  Fiat 
idem  bis ,  tcr,  aut  in  'duplo,  triplo,  &c.  (124.  y.). 
Nullo  horum  opus  eft,  ubi  dofispondere  haud  de- 
terminatur  (  123.),  aut  aegro  vel  adftantibus  dime- 
tienda  committuur. 

129.  Reccptacuh  alia  alio  egent:  ejushinc,  maxi- 
me  fi  curatiore  opiis,  facienda  mentio.  Volatilia, 
aere  liquefcentia,  vitris  conduntur.  Pulveres  in 
fuas  dofes  divifi  chartulis  induntur:  aliicapfis,  vel 
ut  vocant,  fcatulis.  Adfcribitur  crgo  :  D.  in-vitro, 
cbartis,  fcatula.  Subjungitur,  fl  nebula  pro  vehicu- 
lo  erit:  cum  nebula  vel  nebulis. 

130.  Signatura  titulum  ponit  Pulveris ,  tum 
doiin,  vehiculum,  tempus  ingerendi,  regimen, 
&c.  juxta  ea,  quae  dicta  funt  0*30-  Ergo 

131.  Titulus  fit:  v.  g.  Pulvis ,  vel  Pukeres,  vel 
Tragea:  addita  dein  virtute:  v.  g.  Abforbens,  Peclo- 
ralis,  &c.  obfervatis  fimul  cautelis  (113.  £  «  9;.  ). 

132.  Dofsvel  committitur  aegro  dimetiendapon* 
dere ,  menfurave  minus  exacta  (113.  «0,  fcribeudo 
v.  g.  Sumatur  drachm.  j,  vel  tf,  vel  quantum  digita- 
bulo,  cultri  apice,  cocbkari ,  &c.  capi  poteft.     Si  ve- 

E  4  ro 


T%     De  pulvere  interno. 


ro  a  pharmacopoeo  jam  divifi  exhibentur  Pulve- 
res  (128.),  lufficit  fcribere  v.  g.  Capiatur  una  do- 
fis.  &c. 

133.  Vebicuh  utimur  vario. 

Trageis  quandoque  nulio  opus  eft,  utpote  ex 
fe  fit  gratis  (117.  125.  «.)*•  fiepc  tamen  Panis  me- 
dicatus,  faccharatus,  biscoctus,  toftus  vulgaris,  Vi- 
no  generofo,  Rhenano,  Kfpanico,  Rubro  Galli- 
co,  Hydromelle,  &c.  imbutus,  cuijufta  dein  Tra- 
geae  quantitas  infpergitur,  hicufuvenit. 

/3.  Pulveribus  aliis  nebula  faepe  pro  vehiculo  eft; 
quippe  qua  madefacta  involutus  Pulvis,  vix  afiecto 
guftus  organo,  per  fauces  labitur.  Monetur  tum 
in  fubfcriptione  pharmacopoeus ,  ut  totidem  nebu- 
las,  quot  funt  dofes,  fimui  exhibeat  (12,9.);  in 
fignatura  autem  illarum  ufus  exponitur. 

y.  Liquidi  tamen  vehiculi  crebrior  eft  ufus, 
quod  dotibus  (113.  *.)  memoratis  praeditum  re- 
quiritur.  Unde 

Ad  Pulveres  alcalinos ,  aut  ex  abforbentibus  aci- 
di  conflatos  ,  haud  adhibe  vehiculum  acidum;  ne 
concitata  effervefcentia  naufeam  parias,  aut  virtu- 
tem  deftruas  (  102.  a.  £3,).  Eft  tamen,  ubi  ex  com- 
pofitotaiia  conjunguntur:  uti  in  Antemetico  Riye- 
veriano.    Vide  fpecimina  hujus  formulae. 

A  nimis  pingui  etiam  abftinendum:  plerisque 
enim  uti  ingratum  eft,  ita  &  vires  faepe  remedii 
obtundit:  quod  circa  carnium  jufcula  notandum. 


De  pulvere  interno.  7$ 


Calidum,  tepidum,  frigidum,  an  adhibendum  fit 
vchiculum,  quandoque  monerc  expedit.  Pinguiu- 
fcula  actu  frigida  plurimis  naufeofi.  Tepidavomi- 
turos  juvant.  Calida  gummofos  pulveres  in  grumos 
cogunt,  vola:iles  diflipant,  ingratiores  magis  evol- 
vunt,  flatus  cient  &  fpasmos  Hyftericif  Ipfi  etiam 
liquidi  natura,  receptus  utendi  modus,  &  aegri 
confuetudo,  quandoque  limites  hic  figunt. 

134.  Tcmpora  demum,  &  Regimen  ,  circa  ufum 
obfervanda  adfcribuntur  varia ,  pro  indicationum 
varictate  (113.  *.  j".):  quibus  exponendis  hic  lo- 
cus  non  eft  (7.  *.) 

i^.^.  Usus  Pulveris  pene  univerfalis  efr,&  eva- 
cuandi  &  alterandi  fcopo  aceommo-datus.  Viden- 
dum  modo,  an  morbi  indoles,  fedes,  fvmptoma- 
ta,  aegri  temperies,  confuetudo,  ipfiusque  auxilii 
indicati  natura ,  ifthuic  formulae  non  repugnent 
(38.47.  ad  52.  119.  120.  121.).  Difficultas  aut 
impotentia  deglutiendi  in  Angina ,  Ulceribus  fau- 
cium,  Apoplexia,  Epilepfia,  Sy ncope,  &c.  Pulve- 
ris  uftim  vetant. 

136.  Specimina  haec  funto. 

Pulvis  Emeticus  pro  Adulto  nimia  cibi  copia  re- 
pleto. 

Rad.  Ipecacuanh.  fcr.  y. 
Tart.  Vitriol  gr.  v. 
M.  F.  Pulvis. 
S.  Puhis  Emeticus  excerevifa  ealidafumendus  pro  dof. 

E  5  Alius 


74      De  PULVERE  INTERNO. 


Alius  ejusdem  virtutis,  forrior. 

J£.  Tart.  Emetic.  gr.  v.  vcl  vj. 
Refin.  Jakpp.  gr.  iij. 
Sacch.  albijf.  ferup.  j. 
M.  F.  Pulvis. 
S.  Ut  fupra. 

Pulvis  ad  Vomitum  fedandum,  qucm  Antemeticum 
Riverii  vocant. 

i£.  Sal.  Abfimh.  fcr.  j.  ij.  vel  dr.  j. 
D.  in  chartubi. 
S.  Pulvis  Antemeticus  ex  fucci  Limonii  cochieari  in  ipfo 
effervefcentiae  impetu  capiendus. 


Purgans  pro  Adulto. 
I£.  R}ftn.  Jatapp.  gr.  x. 

Elatofacch.  Foenicul.  gr.  xx. 

M.  terendo  diu,  F.  Pulvis. 

S.  Putvis  Purgans,  pro  dofi,  mane  ex  infufo  Cajfe  fu- 
mendus. 


Alius  in-Cancro  nondum  exulcerato. 

Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  117. 
I£.  Refin.  Jatapp.  gr.  vj. 
Diagrydii  gr.  vij. 

Stibii  Diaphoret.  non  ablut.  gr.  xxiv. 
M.  F.  Pulvis. 
S.  Ut  prior. 

Alius 


De  PULVERE  INTERNO.  75 

Alius  in  Scorbuti  imcio.    Ibid.  p.  197. 
Tart.  Vitriol.  non  acid. 
Cryflall.  Tartar. 
Sal.  Polycbrefl.  ana  drach.  fi. 
M.  F.  Pulvis. 
S.  Pulvis  Purgans  mane  ex  fero  latf.  bauriendus :  fuper- 
bibantur  dein  feri  latt.  unc.  xij. 

Alius  Antihelminticus  pro  Infante, 
Vid.  Eund.  p.  253. 
f}L.  A!oes  gr.  iij. 

Refln.  Jalapp.  gr.  j. 
Vitriot.  Mart.  gr.  ij. 
M.  F,  Pulvis. 
S.  Mane,jejuno  flomacbo ,  pro  una  dofi  fumatur. 

Pulvis  Refolvens,  Antipyreticus,  in  Peripneu-  ' 
rnonia.    Ibid.  p.  165. 

ty.  Flor.  Sulpburis  drach.  ij.. 
Oiibani. 

Spermat.  Ceti  aa  dr.  fl. 
Stibii  Diapboret.  non  abtut.  drach.j. 
M.  F.  Pulvis,  dividendus  in  xij.  dofes. 
S.  Sumat  unarn  omni  hora  cum  unc.  j.  Mixturae  ibid. 
p.  147.  praefcriptae. 

Pulvis  Stimulans  &  Refolvens.    Ibid.  p.  43. 
Saccb.  alb.  Jiccifs.  unc,  j. 

OL 


:6     De  pulvere  interno. 

01  Stffl.  Menth. 

Majoran. 

Tanacet.  ana  gutt.  vi. 
F.  £  a.  Elaeofdccharum,  cui  admifce 
Rad.  Zingib.  alb. 
Cort.  Magellanic.  ana  unc. 
S.  ut  in  fronte.  Capiat  drach.  R.  ter  de  die  ex  Vino. 

* 

Pulvis  Excitans,  Cardiacus. 

l£.  07.  ftillau  cort.  Cinnamom.  gtt.  xx. 

Caryophyll.  ar.  gtt.  ij. 
Sacchar.  albijfim.  unc.  j. 
Accurate  fuba&is  admifce 
Cinnabar.  nat.  puriff.  dr.  iij. 
Fol.  auri  no.  j. 
D.  in  vitro  probe  claufo. 
S.  ut  fiipra.  Sumat  in  virium  deliauio ,  quantum  cuhri 
apice  attolli  poteft. 

TrageaPeptica,  ventriculo  debili,  frigido,  apta* 
J£.  Specier.  Diagatang.  unc.  R. 
Rad.  Gemianae. 
Cort.  Wlnteranor. 
Myrrh.  rubrae  ana  drach.  j. 
Confecl.  fem.  Coriandr. 

rad.  Calam.  arom.  ana  drach.  hj. 
Sacch.  albiff.  unc.  j. 
M.  F.  Pulvis,  dandus  in  fcatula. 

S.  Tra- 


De  PULVERE  INTERNO.  77 


S.  Tragea  Stomacbica,  de  qua  cochfeare  dimidium  pani 
bifcotlo ,  vino  Hifpanico  imbuto,  infperfum  eapidt 
pofl  paflum. 


Tragea  Menfes  promovens  ex  ftnguims  lentore 
fuppreflbs. 

^L.  Limatur.mart.  rec.  fubtitiff.  unc.  ij. 
Semin.  iv.  cafid.  maj. 

min. 

Cort.  Cinnamom.  aa  dr.  ij. 
Caryophyll.  arom.  fcr.  ij. 
Borat.  pur.  dr.  ij. 
Sacchar.  afbiff.  ad  pond.  omn. 
M.  F.  Pulvis  in  fcatula  exhibendus. 
S.  Tragea  Aperiens,  de  qua  cochleare  dimidium,  qua~ 
ter  de  die,  degfutiat,  bauflulumque  vini  Rbenant 
fuperbibat. 

Pulvis  Narcoticus  in  Peripneumonia. 

Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  162, 
Opii  lamellatim  tenuiter  fciffi  &  lente  ex^ 

flccati.  gr.  j. 
Coraff.  rubr.  gr.  xij. 
Olibani.  gr.  vj. 
M.  F.  Pulvis  tenuis ,  quavis  vefpera  ite- 
randus. 

S.  Pulvis  Pacans,  vefperi  ante  fommm  fumendus. 

Pul 


78      De  PULVERE  INTERNO, 

Pulvis  Acidum  temperans. 

Lap.  Cancror.  ppt. 

OfleovoU. 
Cretae  albae. 
Conch.  Oflreor.  calcin-. 
CoraV.  rubr.  ppu  ana  drach.  ij, 
Rad.  Zedoar. 

Nuc.  Myrijlic.  ana  drach.  ifi. 
M.  F.  Pulvis  cenuiffimus ,  detur  in  fca- 
tula. 

S.  Putvis  Temperans.    Sumatur,  quanium  apice  cultri 
capi  popefl ,  acido  infeflatm. 

d 

Pulveres  Febrifugi. 

I£.  Cort.  Peruvian.  opt.  fubtiliff.  trit.  unc.  j« 
Sal.  PoJychrefl.  dr.  jj. 
Ol.flilf.  cort.  Citr.  gutt.  viij. 
M.  F.  Pulveres  no.  xvj. 
S.  utinfronte.    Capiat  unum  quovis  bihorio ,  tempo- 
port  dnvpzZieis,  ex  tantillo  vini. 

Pulveres  Sialogogi  Mercuriales. 

^t.  Mercur.  praecipit.  alb.  fcr.  ij. 
Matr.  perlar.  ptt. 
Sacchar.  albiff.  ana  dr.  ij. 
M.  F.  Pulveres  no.  xx. 
S.  Detur  dofls  hora  fexta  matuthia,  nona,  duodecima, 
tum  vefpertina  fexta  £3*  nona>  tx  cyaiho  decocli 
convenientis. 

Pui- 


De  PULVERE  INrERNO.  79 


Puh  is  advcrfus  Rabiem  Caninam  fpecificus*. 
Vid.  Phiiofoph.  Transa&.  n.  474. 
J£.  Mofcb*  cpt.  gr.  xvj. 
Cinnabar.  nativ. 

fa&iu  ana  gr.  xxiv. 
terantur  in  poliinem  impalpabilenfo 
S.  GdMal  «r  fyofl&o  Uquoris  Arrak,  ditii,  au?  fpiritus 
viiti  vulgaris. 

N 0  ta :  Cin n abari  non nulli  Cochineltam  fubflttuu nt ,  quam 
tamen  a  Sinenflbus  unquam  ad  ufus  Medicos  ad- 
hiberi  non  conflat.  Pojftt  fcrte  &  ipfa  Cinnaba- 
ris  omitti  virtun  remedii  Wibata :  poffet  fattittae 
fubjlitui  Antimonialis.  Sed  aliud  fuadet  canon 
(34.),  dum  experiemia  docuerit,  haec  recle  fieru 

De 
Bo!o. 

137.XJ  olus  eft  medicamentum  internum,  mol- 
_D  le,  cohaerens,  melle  paullo  fpiffius,  buc- 
cellae  quantitate  definitum:  unde  &  Buccella  quibus- 
dam  audit. 

138.  Matbriem  ei  (137.)  praebet,  quidquid 
interno  ufui  aptum  ,  vel  ex  fe ,  vel  permixtione 
aliorum ,  confiftentiae  dictae  capax  eft.  Quare 
huc  recipi  poflunt 

*.  Sicca  omnia  ,  minore  dofi  efficacia,  Pulveri 
conftituendo  idonea  (120.  121.)  Vocantur  haec 
Excipienda,  &  fola  inepta  funt. 

0.  Mol* 


So 


D  e  BOLO. 


jS.  Mollia,  magis  minusve  fpifla:  Confervae,  E- 
kdtaria,  Extradta,  Rob ,  Pulpae ,  Confedtiones 
molles ,  Balfama  denfiora,  nativa,  arte  fadta,  Un- 
guenta  potabilia,  Syrupi,  &c.  Excipimtia  haec  au- 
diunt;  quia  prioribus  (#.)  mifta  Boliformam  (137.) 
confrituunt:  quin  &  eorum  aliqua  hanc  ipfam  ex 
fe  habent. 

A.  Liquida  contra&iora:  uti  Balfama  liquida,  na- 
tiva,  artefa&a,  Olea,  Spiritus,  Tindturae,  EflTen- 
tiae,  Eiixir,  &c.  Haec  itidem  ex  fe  inepta  vel 
excipiuntur  aliis,  vel  haec  excipiunt  tanquam  acces- 
foria. 

139.  Delectum  materiae  (138.)  limitant  fe- 
tnaentia. 

Laudatur  in  Bolo  maxime  cohaefio  non  dif- 
fluens,  mollities,  &  mixtura  aequabilis. 

jS.  Hinc  ficca  (138.*.),  aut  liquida  (y. ),  fola 
non  conveniunt:  fed  molle  quid  (/3.),  glutinantis 
loco ,  intercedat  oportet. 

y.  Moilium  etiam  (138.  /3.)  pleraque  ficci  ac- 
ceiTu  fpitfanda  funt,  ut  Bolum  forment.  Nonnulla 
tamen  ex  fe  fola  fufficiunt :  uti  Confervae,  Eledta- 
ria  &  Rob  Ipifliora  &c.  Igitur  in  Bolo  fimplice 
(62.)  talibus  opus. 

Ingredientia  omnia  ejusmodi  fint,  ut  inter  fe 
mifceri  queant  in  compofitum  aequabile. 

«.  Acria,  odore  vel  lapore  molefta,  vifcida,  hiq 
potius,  quam  in  Pulvere  (121.);  locum  habent; 

cuni 


V  e    B  O  L  O. 


cum  magis  tegi  queant.  Unde  &  Mercurialibus 
drafticis  forma  haec  commodior. 

f  Pinguia,  Balfama  v.  g.  Unguenta  potabilia , 
faccharo,  aliisvc  flccis  intertritis  dividere  expedit, 
utfacilius  ingeri  folvique  in  ventriculo  poflint. 

ri.  Sales  alcalini  fixi  &  volatiles,  aliive  cito  lique- 
fcentes,  inBolos  aliquamdiu  confervandos  haud  re- 
cipiantur:  deliquio  enimjufta  confiftentia ,  exhala- 
tione  virtus,  perit. 

9-.  Ideo  nec  inter  fe  effervefcentia ,  aut  facile 
fermentantia,  huc  quadrant,  nifi  cumingeftio  prae- 
parationem  ftatim  fequitur. 

i.  Ingredientium  numerus  vix  unquam  ultra  3  vel 
4.  augeatur. 

140.  Ordo,  in  praefcribendis  ingredientibus 
hic  ufitatior,  excipiens  (138.13.)  determinatae  quan- 
titatis  primo  ponere  loco  jubet ;  dein  excipienda 
ficca  (ibid.  «.);  poft  liquida  (ibid.  y.);  tandem 

-  fi  quod  accedit,  excipiens,  cujus  quantitas  phar- 

.  macopoeo  relinquitur  determina.nda. 

,      141.  Dosis  (64.)  Boli  a  drach.  j.  ad  iG.  vel  ij. 
usque  extenditur,  haud  temere  ulterius  augenda, 
nifi  cum  fpecifice  ponderofiora  recipiuntur,  aeger- 
:  ve  in  afflimendo  haud  difficilis  eft.    Imo  vix  drach- 
ma  major  fit,  fi  ex  levioribus  conflatur.  Unde, 
:  ubiingredientium  dofis  efficax  hos  limites  excedit, 
I  fitius  eft,  maflam  in  plures  Bolos  difpefcere,  quam 
1  L'  F  offk 


r 


D  e  BOLO. 


offa  grandiore  praefocare  aegrum.  Compendium, 
uti  Pulverem  (113.  *.)>  fic  &  vel  magis  etiam 
Bolum  commendat.  Nimia  hinc  parvitate  hic  vix 
peccatur;  licet  ne  fcrupulum  quidemfuperet  Buc- 
cella. 

142.  Quantitas  Generalis  (64.)  faepis-  I 
fime  unam  faltem ,  aut  duas,  raro  plures,  quam  I 
tres  vel  quatuor,  dofes  (141.)   compledtitur,  nift  I 
cum  perbrevibus  intervallis  capi  debent.    Quum  I 
enim  a  pharmacopoeo  jam  partitae  exhibeantur;  i 
facile  vel  nimis  ficcefcunt,  vel  deliquefcunt ,  alfer- 
vatae  diutius.    Qui  ergo  numerum  dofium  molem- 1 
que  (141.)  inter  fe  multiplicat,  quantum  fimui 
praefcribendum  fit,  novit. 

153.  Proportio  mutua  ingredientium  ex  va-j 
ria  horum  confiftentia  &  efficacia  determinatur. ; 
Confer  (87.  125.).  Unde  haud  eadem  obtinet 
in  omnibus. 

cc.  Si  Mollia  ( 1 3  8.  /3.  \  39.  y.) ,  ex  fe  formando  Bo- 
lo  apta,fola  recipiuntur,  proportio  invenitur  ex  fin- 
gulorum  dofi  efficace  (66. ),  dofique  Boli  (141.), 
cognitis.   Confiftentia  enim  tum  nihil  limitat. 

j3.  Ubi  Sicca^i^S.  *.)  excipi  debent;  horum 
pro  dofi  drach.  fl,  fcrup.  ij.  fummum  drach.  j.  ca- 
pienda.  Excipientium  vero  (138.  /3.)  varia  tum 
requirkur  proportio,  prout  magis  minusve  fpilTa 
fuerint,  aut  ficcorum  volumen  varium  &  natura 
magis  minusve  bibula. 

1 

Con- 


D  e    B  0  L  0-  83 

Confervae,  hunc  iri  finem  ufitatiflimae,  Ele&a- 
1  ria,  Mel,  Balfama  fpifla,  &;  Unguenta,  a  fcrup.  ij. 
I  ad  drach,  j.  ift.  fumuntur. 

Rob,  Pulpae,  Confectiones  molles,  a  drach.  fl. 
?d  j.  fcrup.  iv. 

.  Syrupi,  utpote  liquidiorcs,  a  fcrup.  j.  ad  drach. 
fi.  vel  j. 

.  Sciiicet,  pofita  ficcorum  mole  &  natura  eadem, 
(iarito  exigitur  ad  ea  fubigen.da  minor  excipientium 
quantitas,  quo  haec  funt  liquidiora. 

y.  Hinc  patet,  ubi  ficcorum  moles  minor  eft, 
excipientiafpifliora  adhiberi  commodius;  ubi  vero 
major,  dilutiora;  ne  Boli  doHs  (  1 41 ultra  mo- 
dum  augeatur. 

Quodfi  prioribus  (/3.)  etiam  accedrmt  liquida 
(138.  5/.),  horum  vix  ulcra  gutt.  i,  ij,  iij,  fam- 
mumiv,  pro  fingulis  Bolis  recipitur.  Tum  vero 
minuenda  pro  rata  excipientium  moilium  proportio. 

g.  Alias  &  ficcis  liquidisque  quantitate  determi- 
nata  (/3.  J.  )  faltem  praeftitutis,  excipientium  mol- 
lium  quantitas  arbitrio  pharmacopoei  relinquitur, 
fcnbendo:  q.  f.  (11 1.  9-.).  Quae  tamen  metho- 
dus  adhiberi  nequit,  fi  horum  dofis  efficax"  limka- 
tior  eft. 

f  Frequentiflime  autem,  fi  ficcorum  molespaul- 
j  16  majoreft,  aut  excipiens  primarium  defideratur 
Q>"ffius  parciusque;  ut  ideo  dubium  fit,  an  fat  mol- 
{ Mcula  inde  Boli  confiftentia  emergere  queat;  alius 
OJ    •  F  a  fecim- 


*4 


D  e  BOLO. 


fecundarii,  liquidioris,  v.  g.  Syrupi,  q.  f  luperad- 
ditur. 

Contra,  ubi  nimia  Boli  praevidetur  mollities 
(139.  *0>  Sacchari,  pulveris  tjfycyrf hizae ,  &  fi- 
milium  appropriatorum  q.  f.  adjungi  folet :  quod 
quidem  maxime  in  Terebinthinaceis  finceris,  &c. 
obtinet. 

144.  Subscriptio  ita  habet:  M.  F.  Bolus  vel 
Boli  No.  ij.  iij ,  &c.  Quod  ad  Divifwnem ,  eadem 
nonnunquam  hic  cautela  adhibetur,  qualis  circa 
Pulveres  (128.),  inde  repetenda.  Aliquando, 
ornatus  aut  commodae  ingeftionis  gratia,  injungi- 
tur  fimul:  Auri  folio ,  aut  nebula  obvolvatur  ;  aut  txhi- 
beatur  cum  nebula.  Confer.  ( 1  20. ).  Receptaculum  ple- 
rumque  eft  vafculum  fi&ile  porcellanum,  aut  char- 
ta:  cujus  tamen  commemoratione  vix  opus. 

145.  Signatura  ex  didtis  (130.  ad  135.)  fa- 
cile  inteiiigitur.  Nebulam  alii  pro  Vehiculo  amant; 
■aliiliquidum,  quo  Bolum  prius  diflblvant.  Juvat  & 
Jiquorem  idoneum  dare  fuperbibendum ,  fi  Boli  tar- 
dior  aut  difficilior  in  ventriculo  metuitur  difibiutio: 
quod  circa  Terebinthinacea  &  fimilia  maxime  no- 
tandum, 

146.  Usus  eft,qualis  Pulverum  (135.);  minus 
tamen  frequens:  haud  enim  adeo  expeditc  femper 
agunt  Boli,  ac  quandoque  requiritur  (145.);  ne- 
que  etiam  palatis  delicatioribus  femper  arrident. 

Gra- 


D  e    B  0  L  O.  85 

Gratificamur  hac  forma  iis,  qui  varietate,  aut  Bo- 
lo  magis,  quam  Pulvere,  delectantur. 

147.  Spegimina  haec  funto. 


Bolus  Emeticus  pro  adulto. 
Rt.  Vitrioli  alb.  gr.  xxv. 

Rob.  Juniper.  q.  f. 
M.  F.  Bolus.   Detur  cum  nebula. 
S.  Bolus  Emeticus ,  ex  pauxillo  infuft  Chamaemeli  vel  Theae 
viridis  hauriendus :  pojl  quamlibct  vomitionem  fupcr- 
bibantur  cyathi  aliquot  infuft  ejusdem  tepedi. 

Bolus  Purgans  in  Anxietate  Febrili. 
iVid.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  136. 

Jjt.  Elefiar.  Diaprun.  Sylv.  drach.  i&. 

FoJ.  Senn.  pulv.  fcrup. 
M.  F.  Bolus. 
5.  Botus  Purgans ,  quo  deglutito  jufcuhm  Vaffularum 
capiendum. 

Boli  Purgantes. 

J£.  Conferv.  Rof.  pallid.  dr.  ij. 
Rhei  elett.  putver.  fcrup.  ij. 
Rejtn.  Jalapp.  gr.  ix. 
Syr.  Chichor.  c.  rh.  q.  f. 
M.  F.  Boli  no.  11 1. 

S.  Ut  fupra.    Capiat  quovis  bihorio  unum  >  doncc  di- 
vus  folvatur. 

F  3  Bo- 


< 


86 


Pe  BOLO, 


Bolus  Antihyftericus. 

JJt.  Muhridat.  Damocr.  drach.  j\ 
Trocb.  de  Myrrh.  fcrup.  R. 
01.  Stillat.  Succin.  gutt.  ij. 
M.  F.  Bolus,  Auri  folio  obducendus, 
S.  Bolus  Pacans  cum  Aquae  Puiegii  cyatho  fumcndus, 


Boli  Febrifugi,  iidemque  &  Gangraenae  oppofiti* 
Cort.  Peruvian.  opt.  unc.  j, 

Cafcarill.  dr.  ij. 
Syr.  e  Rof  ficc.  q.  £ 
M.  F.  Boli  no.  viii. 
S.  Ut  fupra.     Capiat  aeger  tempore  d^v^lag  tertia 
vel  quarta  quaque  hora  unum  cx  hauflulo  vini. 


Boli  BalfamicL 
Vide  Harris  de  Morb.  Infant.  Lib.  II.  Obf.  II. . 
J£.  Terebinth.  e  Chio  drach.  ij. 

Pulv.  Glytfrrhiz.  q.  f. 
M.  F.  Boli  no.  ij. 
S.  Boti  Nervini ,  quorum  after  mane  ,  attsr  vefperi  1 
ex  vitello  ovi  recentis  fumatur,  fuperhibendo  fingutis 
Aquae  Lacl.  Alexiter.  unc.  ij. 


Boli  Sialogogir 
V'id.  Boerh.  Mat  Med.  p.  271. 

34.  Conferv.  Rofar.  rubr.  drach, 

ttm 


D  e    B  0  L  O. 


»7 


Mercurii  dulc.  trit.  gr.  ix. 
M.  F.  Bolus :  cui  fimilcs  duo  alii,  feor- 
fim  confe&i,  exhibeantur  cum  toti- 
dcm  ncbulis. 

S.  Boli  Aperientcs,  quorum  unum  fingulis  quadrihoriis 
capiat  aeger,  corpore  prius  Ptifana  appropriata  bcne 
impkto. 

* 

Boli  Adftringentes. 

J}L.  Rob.  Cornor.  drach.  iij. 

Extracl.  Tormentill.  drach. j. 
Bo/i  Armen.  laevig.  fcrup.  ij. 
Lap.  Haemat.  ppt.  drach.  tf. 
Syr.  Myrtin.  q.  f. 
M.  F.  Boli  no.  iv. 
S.  Boli  Adfiringentes.     Capiat  omni  trihorio  unum  ex 
tantillo  Vini  rubri  ?  aufieriufculi. 

Bt 

Eleclario. 

148. "fT^  lectarium,  Elecluarium ,  rarius  Mifluray 
wJ  frequentius  ab  ingredientibus  Conditis 
Conditum9  ab  Opio  Opiata,  di&um,  eft  medicamen- 
tum  internum,  Bolo  (137.)  fimile,  plerumque  ta- 
men  paulo  mollius  ,  &  pluribus  una  dofibus,  aphar- 
macopoeo  non  dividendis,  praefcriptum. 

149.  Materiem  agnofcit  eandem,  quam  Bo- 
lus(i38.).  Accedunt  faltem  Conditurae;  utpote 
quae  frequentius  ad  Elefraria  recipiuntur. 

F  4  ijo. 


88        D  e  ELECTARIO. 


150.  Delectus  quoque  idem  fere,  qui^i^p.), 
haec  tamefi  peculiaria  fibi  vendicat. 

<*.  Odore,  fapore,  colore,  injucunda  magis  hic 
vitanda,  ob  ufum  crebriorem,  majoremque  utpiu- 
rimum  mollitiem. 

3.  Deliquefcentfa ,  exhalantia,  putrefcentia,  ef- 
fervefccntia,  facile  fermentantia,  aut  acefcenria, 
tanto  minus  conveniunt,  quo  &  moliities  hic  ma- 
jor  &  afiervatio  longior  requiritur. 

y.  Ob  easdem  rationes  commixtio  etiam  exigitur 
accuratiffima,  tritu  pulverum  exactiore,  fubactione 
pinguium,  refino.forum,  balfamicorum ,  per  vkei- 
lum  ovi,  &c.  perficienda;  ne  mora  fecedant. 

<T.  Quandoque  tamen,  ubi  Eiectarium  fpiffius  con- 
ficitur,  non  opus  eft,  nifi  tritura  diligente,  ad  Bal- 
fama  aut  Unguenta  potabilia  cum  ceteris  concor- 
poranda;  quum  fpiffitudo  fecelfum  praepediat. 

g.  Ouod  fi  fpecifice  graviora  recipiuntur,  pauilo 
fpiffior  etiam  confiftentia  ex  ufu  eft. 

f  Draftica  quoque ,  maxime  Metallica  &  Mer- 
curialia,  ideo  abfint;  ne  vel  miftione  minus  aequa- 
biii,  vel  fecelfu  per  moram,  vel  minus  curiofa  do- 
fmm  partitione,  quae  hic  plerumque  aegris  vel  ad- 
ftantibus  committitur,  periculum  inferatur. 

Numerus  ingredientium  pauilo  quidem  major 
quam  in  Boio  (139.  '.),  ferri  poteft:  ne  tamen 
nimius  fit  (31.). 

Auri  argentive  folia,  ornatus  ergo,quandoque 

inter-' 


De  ELECTARlO. 


intcrmifeentur;  quibus,  quivolet,  utatur,  mcmor 
interim  regulae  (85.  g.). 

151.  Ojido,  vix  aiius,  quam  in  Bolo  (140.), 
mollia  ponderc  determinata  pnmo  ponit  Joco  ,  tum 
ficca,  liquida  dcin  ,  tandemque  ea,  quorum  mo- 
do  quantitas  fuiricicns  pracfcribitur.  Sponte  hinc 
patet,  moliium  fi  nullumpondere  detcrminato  acce- 
dat,  ficcisprimum  deberi  locum. 

152.  Dosis,  haud  temere  Bolo  major  (141.) 
conftituenda,  rariuspondcre  definitur,  ut  plurimum 
mole,  v.  g.  ad  nucis  avellanae,  juglandis ,  mofcha- 
tae  ,  caftaneae,  magnitudinem,  aut  quantumcoch- 
leari,  vel  cultri  apice,  capi  poteft,  &c.  Quando- 
quc  ialtem  totum  portionibus  aliquot,  v.  g.  3.  4.  5. 
&c.  ad  oculumdimetiendis,  per  intervalla  certa  in- 
gerendum  jubetur.  Tum  tamen  cavendum  iti- 
dem,  ne  portio  quaeque  Buccellam  excedat. 

153.  Quantitas  Generalis  vix  minor un- 
cia  praefcribitur ,  nec  facile  unciis  iv  vel  vmajor: 
prout  ufum  magis  minusve  frequentem  aut  diutur- 
num  poftulat  indicatio.  Molcs  grandior,  diutius 
ailervata,  faepe  vel  nimium  fpiiTcfcit,  vel  liquefcit, 
aliove  modo  corrumpitur. 

154.  Proportio  ingrcdientium,  ob  molliorem 
Electarii,  quam  Boli,  confifcentiam  (148.)  ,  paul- 
16  alia ,  quam  (  1 43  ),  fequentibus  limitatur, 

u.  Prout  excipientium  (  138.  @.)  varia  eft  con- 
fiftentia  ,  ita  eorum  plus  minusve  ad  eandem  ficco- 

F  5  rum 


D  £  ELECTARIO. 


rum(i38.  *.)  quantitatem  excipiendam  requiri- 
tur. 

Kinc,  pofita  ficcorum  v.  g.  drach.  j. ,  fi  exci- 
pieinia  funt  fpiffiora ,  uti  Confervae ,  Ele&aria  offi- 
cin.  &c,  opus  erit  horum  unciaj. 

Si  minus  fpifla  ,  v.  g.  Rob,  Pulpa,  Mel,  Con- 
fe&io  mollis,  &.,  drach.  iij. 

Si  liquidiora,  ut  Syrupi ,  drach.  ij.  fufficient.  Con- 
fer(i43.  3.> 

0.  Ubi  ergo  excipientia  variae  confiftentiae  re- 
cipiuntur,  facile  ex  modo  didtis  (*.)  determinatur 
cujuslibet  proportio.  Tum  vero  ufitatiffimum  eft , 
definita  faltem  fpiffiorum  quantitate,  liquidiorum 
modo  q.  ffubjungere,  juxta(i43.  £.). 

y.  LiquL-orum  meraciorum  (i38.y.),  fiaddun- 
tur,  proportio  intelligitur  ex  di&is  (  143.  <L),  col- 
latis  ad  Ele&arii  praefcribendi  dofin  &  quantitatem 
generalem,  (1,52:  i53.).Excipientium  tunc  moles 
pro  rataimminui,  aut  ficcorum  augeridebet. 

h  Auri  argentive  folia  no.j.  vel  ij.  fufficiunt  pro 
totius  maffae  quantitate  (  153.). 

c.  Quandoque  folito  mollius  mavult  aeger  Ele&a- 
rium;  ut  commodius  dilui  ingerique  poffit.  Obti- 
netur  id  facile  audta  praeprimis  liquidiorum  exci- 
pientium  quantitate  (  u.  0.),  monitoque  pharmaco- 
poeo  in  fubfcriptione,  fi  huic  illorum  quantitas  de- 
terminanda  relinquitur. 

£  Cae- 


D  e    ELlCTARI  0, 


f  Caeterum  hic  quoque  locum  habent  dicta 
(143.  y.  i.  £  >j.),  quae  inde  repctantur. 

155.  Subscriptio  injungit  fimplicitef :  M.  vel 
M.  F.  Ekdarium,  vel,  fi  Condita  gratiora  accedunt, 
Conditum  (  148.  149.)-  Additur  (wo/fc),  fi  tale  ex- 
petitur  (154.  £.)•  ^  as  fictilc  ,  album  ,  Reccpta- 
culi  loco  fervit,  quod  adponi,  fi  libuerit,  poteft, 
fcribendo  :  D.  in  ficlili  albo. 

156.  Signatura  (145.  14R.  1.52,)  fponte 
patet.  Nonnunquam  faltem  hic  monendum,  ut 
ante  ufum  agitetur  mafla;  maxime,  fi  fpecifice  pon- 
derofiora,  aufrfacile  a  fe  mutuo  fecedentia,  ingre- 
diantur.  ' 

157.  Usus  idem  eft,  qui  Boli  (146.),  Hyfte- 
jicis  tamen  grandiore  dulcium  mole  nonnunquam 
minus  aptus. 

158.  Specimina  haec  funto. 

Electarium  Antihelminticum. 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  248. 
9*.  Sem.  Abfinth.  vulg. 
Santonic. 

Tanacet.  ana  drach.  ij. 
MelJis  unc.  ij. 

M. 

S.  Sumat  drach.  ij.  omm  mane  ex  haufiu  Hydromet 
vinofi. 

Aliud 


De  electario. 

* 


Aliud  Purgans  antiphlogifticum.    Ibid.  p.  90. 
PuJp.  Tamarind.  unc.  ij. 
Cryflall.  Tartar.  minutim  puher.  drach.  i}. 

M. 

S.  Capiat  omni  *  borae  dracb.  j.>  donec  commode  pur~ 
getur. 

* 

Aliud  Stipticum,  incraflans. 

1$..  Conferv.  Rof.  rubr.  unc.  ij. 
Mivae  Cydonior.  unc.  j. 
Eor.  Granat.  drach.  JW^ 
BoU  Armen.  Jaevig.  drach.  ij. 
Lap.  Haematit.  ppt.  drach.  j. 
Syr.  Myrtin.  q.  f. 
M.  F.  Conditum.  D.  ad  fi&ile  album. 
S.  Conditum  Adflringens,  de  quo  ter  veJ  quater  de  die 
ad  caftaneae  magnitudinem  capiatur. 


Ele&arium  Balfamicum,  anodynum,  antidyfen- 
tericum. 

J£.  Balf.  Lucatel. 

Conferv.  Rof.  rubr. 
Tlieriac.  Androm.  vet. 
Spec.  diatragac.  frig.  ana  unc.  j. 
M.  D. 

S.  ut  fupra.    Capiat  quovis  quadriJwrio  minutum  coch* 
kare9  ex  cyatfw  decotfi  femin.  Milii  folis. 

Ex- 


Db  ELECTARIO. 


93 


Excitans  in  Febrili  Languore.    Ibid.  p.  1 29, 
Jj£.  Confeft.  Alkcrm.  drach.j. 
Zingib.  condit.  drach.  vj. 
Rad.  Contrayerv. 

Serpentar.  Virgin.  ana  drach.j. 
Syrup.  V.  radic.  aperitnt.  q.  £ 
Ut  F.  Conditum. 
S.  Capiat  drach.  g.  omni  quadrihorio. 


Opiata  Aphrodifiaca. 

qi.  Eteftuar.  de  Satyrio  nnc.  i  &. 
Theriac.  Andromach.  drach.  vj. 
Confefi.  fem.  Erucae.  drach.  iij. 
Troch.  de  Viperis. 
Borac.pur.  ana  drach.  ij. 
Effent.  Amhari  liquid.  gutt.  XXX. 
Syrup.  condit.  Zingiber.  q.  £ 
M.  F.  Op  ata. 
S.  Opiata  Roborans.    Capiatur  cochtiare  fi.  pro  neees- 
fitate. 


Eleclarium  Antifebrilc. 

I£.  Cort.  PeruVian.  opt.  fubtiliff.  trit.  unc.  g, 
Sal  Polychreft.  drach.  ij. 
Syr.  V.  Rad.  Aperiem.  q.  £ 
M.  F.  Ele&uarium. 
S.  Sumatur,  tempore  apyrexias  9  omni  bihorio  oftava 
pars  totius ,  ex  vino, 

Aliud 


94 


De  electario. 


Aliud  Aperiens  &  Detergens  in  Peripneumoaia 
fuppurata.   Vide  1.  c.  p.  161. 
l£.  Myrrbae. 

Oltbani.  ana  drach.  j. 
Mcllis  atbi.  unc.  ij. 
M.  f.  a.  exhibe. 
S.  Sumat  drach.  j.  omni  hora ,   tx  infufo  vel  decofto 
peclorali ,  calido. 

De 
Eclegmate. 

159.  TTJ^  clegma,  Linttus r,  Loo£,  vocatur  medi- 
l*j  camentum  iiuernum,  Ele&ario  (  1 48.) 
liquidius,  craffioris  inftar  Syrupi  lente  diffluens ,  ex: 
moliioribus  compofitum,  quod  per  vices  linctum, 
ore  detentum,  fenfim  liqueicens ,  deglutitur. 

160.  Materies  eadem  fe^e  eft,  quae  Elecra* 
rii(i49),  vel  Roli  (138.).  Acceclunt  infuper. 
Looh  officinalia,  Gelatinr.e ,  Olea  prelfa  blandio- 
ra,  Mucilagmes,  Viteili  Ovorum,  quandoque  & 
Aquae  ftillatitiae ,  8rc. 

161.  Delectus  interim  notare  jubet, 

u.  Tenerrima  requiri,  aut  facile  liquefcentia, 
fi  quae  ingrediuntur,  ficca  vel  folida  (138.  #.); 
ne  idonea  Linctui  moiiities  (159.)  pervertatur: 
faepuTime  hinc  abeiTe  penitus. 

/3.  Ideo  &  rarius  huc  recigi  Confervas  &  Condi- 

.       .  ta: 


De  eclegmate. 


ta :  trajcvftu  tamen  per  fetaceum  aptari  pofle  deli- 
catioribus. 

y.  Draftica  vix  tuto  ingredij  cum  fefacilior  fe* 
ceflus;  &  dofis  Lindtus  ad  ftateram  haud  exadta, 
nihil  promittant  certi.  Verum  nec  fcopus  taliahic 
exigit. 

<F.  Acria,  odore  &:  fapore  ingrata,  fi  ufpiam,  hie 
vetari;  cum  lenta  Linftns  deglutitio ,  iftha.ec  evol- 
vens  magis,  ufum  reddat  moleftiflimum. 

f.  Pinguia,  mucilaginofi,  Ut  frequenter  hic  ad- 
hibentur,  ita  cavendum  ,  ne  rancida  fint,  aliove 
mudo  corrupta:  quod  facile  evenit  officinalibus  diu 
aflervatis. 

£.  Looh,  quae  in  officinis  parata  proftant,  haud 
fatis  tuti  efle  ufus  ;  cum  diutius  aflervata  aut  vir- 
tutem  amittant,  aut  nimium  fpiffefc  ant',  aut  con- 
cepta  ob  immodicam  tenuitatem  fermentatione 
corrumpantur. 

y„  Viteflum  ovi  fubigendis  oleofis  apprime  con- 
venire  :  cui  proximum  Saccharum,  Mel,  &  ex  his 
confecta.  Norunt  periti  pharmacopoei,  absque 
vitelli  interventu,  olea  Syruporum  dupla  quantl- 
tate  ita  fubigere,  ut  vix  mora  fecedant. 

9-.  Numerum  ingredientium  efle,  qualem  Boli 
C 139-  '•)• 

162.  Ordo  in  praefcribenda  materie  vix  datur 
ulius  conftans.  Quae  fubigendis  difficulter  folubiii- 

bus 


95      De  eclegmate. 


bus  (161  v,.')  ferviunt,  his  proxime  adjungito, 
caeterum  obervans  regulas  (  106.). 

■  163.  Dosis  rarius  pondere  praeftituitur ;  nec 
tunc  unc.fi.  excedic.  Ufitatior  eft  vulgaris  vel  par- 
vi  cochlearis  menfura,aut  quantum  baculo  Glyeyr- 
rhizae  capi  poteft. 

164.  Quantitas  Generalis,  eadem  fere, 
quae  Ele&arii  (142.),  vix  unquam  unc.  vj.  fupe- 
rat;  contra  plerumque  aliquot  modo  unciis  limita- 
tur:  nifi  cum  ufus  frequentiflime  repetendus  fit 
celerem  facit  confumptionem.  Saccharatorum  fa- 
cilis  fermentatio  ,  pinguium  &  mucilaginoforum 
corYuptio,  calida'praeprimis  tempeftate,  majorem 
molem  fimul  praefcribere  vetant. 

165.  Proportio  maximeex  cognita  ingredien- 
tium  ipfmsque  Eclegmatis  (159.)  confiltentia  defi- 
nitur.  Hinc 

u,  ExLooh  officinalibus,  melle,  cremore  la&is, 
vitellis,  confedtionibus  mollibus,  lyrupis,  &  quae 
ad  horum  lentorem  accedunt,  mucilaginibus,  oleis 
preffis,  blandis,  &  fimilibus,  quacunque  fere  pro- 
portione  jundtis,  Lindtus  exfurgit.  Virtus  tum  me- 
dicata  fmgulorum,  pretium,  &  aiia  (66.  u.  ad  tt.) 
limites  figunt  Saponum  modo  fatis  fit  ad  fubigen- 
da  pinguia  (i6i.«j.).  Vitelii  fere  dimidia  aut  ae- 
qualis  quantitas ,  facchari ,  mellis,  fyruporum, 
etiam  dupla  autmajor  requiritur,  fi  vitelli  ufu  fu- 
perfedere  animus  eft  (161.  >?.). 


D  £   ECLEGMATE.  91 

fi.  .Confervae,  electaria,  pulpae,  triplum  v,el 
quadruplum  diluentis  fyrupi  fere  exigunt  :  ficca 
o&uplum.  Unde  utrorumque  fimul  ingredientium 
proportiopatet.  Ubi  autem  fetaceo  arcentur  partes 
lblidae  de  ficcis,  aut  confervis  (  161.  ),  major  ho- 
rum  quantitas  recipi  poteft. 

tft-Jy.  01eaftillatitia,balfimaliquida,elixir,elTentiae; 
tin&urae,  lpiritus,  &  fimilia  efficaciora,  dofi  re- 
ftri&iore,  utin  ele6tariis(  154.  y.  ),  accedunt,  vix 
ideo  mutata  reliquorum  proportione. 

<f.  Aquae  ftillatitiae,  cum  nimia  metuitur  craffi-- 
ties ,  addenda  quantitas  pharmacopoei  relinquitur 
arbitrio:  quo  fine  frequentius  etiam  fyrupi  q.  f  ad- 
hibetur.  Dilutior  confiftentia  facchari  q.  f.  cogi 
poteft. 

e.  Haud  tamen  adeo  proprius  eft  Linftui  confi- 
ftentiae  gr?.dus.(  159. )>  quin  faepiufcule  ultra  vel 
citra  excedatur:  ut  hinc  nec  proportionum  Icges 
modd  exhibitae  inviolabiles  fint.  Metus  divorui 
pinguium  paullo  majorem  quandoque  fuadet  crafi> 
tiem. 

166.  Subscriptio  jubet  M.  F.  LinBus.  Ma-> 
giftrales  enim  Lindtus  folafere  mixtione  hodie  pa- 
rari  folent:  &  quanquam  decocYione  etiam  acquifi 
poflunt,  non  tamen  aut  ufiratum  eft,  aut  necefla- 
rium  ,  ifto  labore  pharmacopoeos  onerare.  In^ens 
[yruporum  &  reliquorum  mgTedientium  (160.), 
quae  in  officinis  proftant,  numerus  materiem  prae- 
5  G  be; 


De  eclegmate. 


bet  Lin&ibus  miscendo  obtinendis;  qui  cuicunque 
indicationi  inferviant.    Traje&u  per  fetaceum  fi  o-  j 
pus,  (161.  j3.  )  ,  is  ante  irijungitur.  Cum  diflkul-'  I 
ter  mifcibilia  accedunt,  diligentior  commendand*  j 
fuba&io.    Fi&ile  pro  Receptacuto  eft :  quod  addi 
poteft.   Baculus  Glycyrrhizae  ,  rafus  ,  altero  ex-  I 
tremo  inpenicilli  formam  contufus,  quandoque  do- 
fin  veluti  determinat,  de  quo  in  Eclegma  intindto 
Hngatur.    Subjungitur  ergo :  Detur  ad  fifiile  cum  ba* : 
cilio  Glycyrrbizae. 

167.  Signatura,  praeter  communia  ,  quae  , 
cx  (130.  131. 132.  156.  )patent,  injungit  faltem* 
affiduo,  vel  certis  temporum  intervallis,  portio- 
nem  (163.  )  ore  continendam  elfe,  ut  lente  li- 
quefcens  deglutiatur.  Si  per  moram  divortii  pulve- 
rum  aut  pinguium  metus  eft ,  agitatio  ante  ufum  in- 
ltituenda  praecipitur. 

168.  Ususin  morbis  tantum,  internas  orispar- 
tes,  fauces,  oefopliagum,  laryngem,  tracheam;i 
bronchia,  infeftantibus ,  viget:  creber  hinc  eft  in  * 
Aphthis,  Tuffi,  Peripneumonia ,  Phthifi,  &c.fco- 
po  emolliendi,  demulcendi,  abftergendi,  adftrin- 
gendi,  &c;  rarior  in  aliis.  Infantes,  cum  dulcia! 
ament,  hac  fere  formulafacilius  ad  ulum  remedio-j 
rum  pertrahuntur.  Frequentior  autem  Lin&uum 
ingeftio  ftimulum  viresque  ventriculi  laepe  obtun*' 
dit,  acorem  inducit,  neque  Hyftericis  aut  Hy- 
pochondriacis  admodum  confert. 

169.  Specimina  funto.  j 


Dfi  ECLEGMATE. 

* 

Lindtus  ad  iputa  fnpprefia  in  Peripneumonia* 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  1 66. 

*£.  OJetAmygdsJ.  duk.  recens  prejfl  unc.ifl, 
Syrupi  VioJar. 
Mell.  virgin. 

ViteJJ.  Ovi  recent.  ana  unc.  H. 
M.  accurate ,  ut  F.  Linftus. 
S.  Lingat  unc.  £.  omni  kora,  donec  fputa  redeant, 

* 

Alius  ad  partes  Aphthis  delapfis  excoriatas» 
Ibid.  p.  181. 

l£.  Syrup.  Papav.  aJb. 

Cremor  Latt.  dulc.  ana  unc.  y. 
Vitell.  Ovorum  no.  ij. 
Aq.flillat.  Rofar.  unc.  lj. 
M. 

.  Hujus  pauxillum  ore  ajjiduo  contineau 


Alius  adeundem  fcopum,  demulcens  &  adftrin- 
gens. 

GeJatin.  corn.  Cerv. 
Syr.  e  fucc.  Cydonior.  ana  unc.  *  jjj. 
0/.  nuc.  Mofch.  expr.  gr.  iv. 
M. 

S.  Ut  fupra, 

G  x  Alius 


ECLEGMATE. 

OUNDED 

ffim  leniens. 
I£.  Spermat.  Cet.  non  rane. 

Gum.  Arabic.  ana  dr.  ij. 
Contrita  fimul  fubigantur  cuni 

Aq.ftitt.  Rofar.  q.  £ 
Ut  in  mucilaginem  abeant,  cui  admifce 

Saccbar.  Althaeae.  dr.  rj. 
M.  F.  Linchis.     Detur   in  ficYiii  cum 
baculo  Glycyrrhizae. 
S.  Lambat  faepius ,  cum  tujjts  urget. 

* 

Alius  Incrafians  Sydenhami. 

Conferv.  Rof.  rubr. 
Syr.  Viotar. 

de  Meconio  ana  unc.  j. 
Sem.  Papav.  alb.  drach.  iij. 
Contufis  fimul,  &  per  fetaceum  trajectis,  addc 
01.  nuc.  Mofchat.  expreff.  gr.  vj. 
M.  F.  Eclegma. 
S.  Ut  fupra.  • 

* 

Eclegma  Balfamicum,  confolidans,  ad  abfcesp 
fum  pulmonum  fanefcentem 

Balfam.  Canadens.  dr.  15. 
Vit.  ov.  rec.  n°.  /. 
Accurate  fuba&is  in  mortario  vitreo  admifce. 
M$U.  Rofat.  unc.  ij 
D. 

{J.  Capiat  ter,  quater,  de  die  duo' vet  tria  cochearcuta 
acfuperbtiiQt  Infrfrm  v$t  Dececlum  petforale  con- 
yeniens*  hin- 


Db  eclegmate. 


Linctus  Refrigerans ,  humedtans,  fitim  reftin- 
guens,  antiphlogifticus. 

Succ.  exprejf.  Semperviv. 
Syr.  Rub.  id. 

Violar.  ana  unc.  ij. 
Spir.  Sulphur.  per  camp.  gtt.  vj. 
M. 

S.  Ut  in  fronte.    Capiat  omni  ftmiborio  minutum 
cochleare. 

De 

Pilulis. 


ilula,  alias  Catapotium  ,  eft  medicamen- 
tum  internum  ,  ficcum,  prelfu  tamen 


utcunque  fequax,  exmaterie  cohaerente  in  globuli 
formam  coadtum. 

171.  Matereem  exhibet  quidquid,  interno  ufa 
probatum,  vel  exfe,  vel  miftu  aliorum,  injuftam 
Pilulae  confiftentiam,  (170.)  denfari  aptum  eft. 
Quare  generatim  eadem,  quae  (12,0.)  enumerata 
funt,  hic  adhibentur. 

172,.  Delectum  tamen  diverfum  ordinant  co- 
haefio  hic  requifita ,  dofis  parvitas ,  &  forma  minus 
evoluta.  Hinc 

Eorum,  quae  Pilulis  conficiendis  adhibentur, 
praecipua  funt  ficca  tenacia:  uti  Gummi,  Gummi: 
refinae,  Refinae,  Succi  denfi ,  Extra&a  &  Sapones 
folidi,  Maffae  pilularum  officinales,  Trochifci  effi- 

G  3  ca* 


D  e  PILULIS. 


caciores,  &c.  Ifthaec  legitimam  Pilulae  confiften- 
tiam  ex  fe  habent ,  aut  faltem  facile  acquirunt, 
modo  piftillo  calido  tractentur,  aut  tantillo  idonei 
cujusdam  liquidi  fubigantuf. 

/3.  Sicca  deiri  pulverulenta,  ex  quovis  naturae 
regno  petita,  quoque  in  ufu  funt,  potiffimum  ta- 
men  fpecifice  graviora  &  minuta  dofi  efficacia.  Pul- 
veres  leves,  macilenti,  haud  facile  cohaerentes, 
majore  faltem  mole  agentes,  minus  fubti!es,raroin 
Piiulas  recipiuntur. 

y.  Porro  mollia  Ipiffiora:  ut  Mel,  Terebinthina, 
Ol.  Nuciftae  exprefium,Extrac~ta  molliora,  Eie&a- 
ria,  Mica  panis  recentis,  quae  huc  referri  poteft, 
&  ejusmodi  alia. 

i.  Quin  &  mollia  diffluentia:  ut  Confe&iones 
molles,  Syrupi,  Vit.  Ovi  ,  Mucilagines,  Balfama 
fimilia,  &c. 

€.  Denique  &  liquores  fluidiores,  generofi:  ut 
Efientiae,  Elixir,  Extradta  Eifentialia,  Tincturae, 
Spiritus  fermentati,  Olea  aromatica,  &c. 

£  Maflae  tamen  Pilulares  officinarum  (  &.  ),  ex~ 
cept/s  paucis  ,   quae  concinniores  &  frequenti  in  H 
ufufunt,  rectius  omittuntur;  cum  diutius  aflerva-- 
tae  plerumque  vei  arefcant  nimis,  anoque  exeant 
non  diffolutae,  aut  alio  modo  corrumpantur. 

»j.  Salibis  quoque  vel  cito  liquefcentibus, vel  ex- 
halantibus,  non  adeo  locus  hic  eft:  quamvis  re- 
ftricYior  tamen  quantitas,  aiis  fuba&a ,  ferri  om- 
Tiino  poffit. 

At 


Dz    PILULIS.  103 

At  generofiora  quaeque,  acria,  MercuriaHa, 
Metallica:  &fimiha,  aptiflime  hac  forma  exhiben- 
tur. 

1.  Sapore  etiam  aut  odore  molcft"flima ,  Cafto- 
reum ,  Afla  fetida  &c.  huc  recipiuntuf :  neque  e- 
nim  his  tegendis  accommodatior  alia  eft  formula. 

x.  Ingredicntia  (/3.  y.  «f.  t.  )  cum  ex  fe  fngula 
juftam  Pilulae  confiftentiam  ( 170.)  nechabeant, 
nec  fola  facile  acquirant,  conftituente  (  86.  )  ideo 
;  ppus  habent,  quo  debitam  in  formam  cogantur.  Ii 
hic,  utiin  Bolo  (138.),  Excipiens  vocatur :  Exci- 
piendum  vero  eft,  quidquid,  virtutis  fuae  cauft, 
Medicus  ex  indicatione  praefcrib:t  a  Pilulae  ficca  & 
tenace  cohaefione  alienum,  five  ficcum  fuerit  pul- 
verulentum(j6.  ),fivc  moliius  &  diffluens(  y.  «T.s.). 

K  Creberrime  quidem  txcipkntia  ex  materie 
C y<      )  depromuntur ;  quum  plerumque  res  ficcae 
0.)  excipiendae  fint.    Dele&us  tamen  haben- 
dus:  nec  enim  quaevis  quibusvis  nte  cogendis  aeque 
quadrant. 

Sicca  tenacia  (<*),  praeprimis  refinofa,  exci- 
pientibus  gaudent  liquidioribus  (  a. ),  aut&Vitello 
ovi,  Sapone,  Terebinthina ,  Balfamis  (<?.). 

Gummofis,  Succis,  ExtracYis ,  Saponibus,  tan- 
tillum  Aquae,  Aceti,  Vini,  Mellis,  aut  Syrupi, 
fufficit. 

Sicca  pulverulenta  (|3.)  glutinantibus  (y.)>  aut 
mollioribus  (<J.)  egent. 

G  4  Can> 


D  e   P  I  L  U  L  i  s. 


Camphoram  Oleofa,  Spirituofa,  Balfamica,  Sa- 
ponacea,  folvunt  potius,    quam  ligant;  nifi  alia  I 
pulverulenta ,  non  folubilia,  interpofueris.    Ex-  & 
tra£a,  Ele&aria,  Mica  panis ,  Mucilagines  ( y<  ^ 
album  ovi  eam  pulchrius  excipiunt. 

/x.  Quandoque  tamen  materies  (y.$.  s.),  tan- 
quam  primaria,  etiam  in  Piiulas  cogitur :  uti  Te-  j 
rebinthina,  Balfama,  olea,  Theriaca,  &c.  Tum 
vero  Excipientium  vices  impknt  ficca,  pulverulenta, 
bibula,  v.  g.  Pulv.Glycyrrbizae  ,  Oliban.  Maftich.  [ 
Lap.  Cancror.,  Farinae,  &  fimilia,  quibus  priora  ; 
in  confiftentiam  ficcam  denfari  queant. 

v.  In  eligendo  autem  excipiente,  praeter  di<fta 
(a.  p.),  etiam  canones  (86.  #./3.)  obfervaffe  non 
inutile  eft. 

£.  Ingredientium  numerus  eft,  qualis  in  Bolo 
(139.  1),  fi  mafia  minor  praeftituiturj  fi  major 
qualisin  Eledtario  (  15$.  f  ). 

173.  Ordo(io6.),  vix  conftans,  excipienda 
tamen  (  172.  x.  )  plerumque  jubet  praemittere  jux-  ■ 
ta  fpeciei  fimilitudinem  &  fingulorum  quantitatem 
(106.  digefta,  fubjun&is  dien  excipientibus 

(  J07.  A.  /z.)  horumque  illis  loco  ultimo,  quaenon 
definita  quantitate  praefcribuntur  (  io<5.e.  ).  Ubi 
partes  compofitionis(74)obtinent,regulam(  106.^.) 
fequimur:  quodin  Purgantibus  faepe  ufu  venit. 

174.  Moles  cujusvis   Pilulae,  hodie,  quam 
•     olim,  minor,  haud  tamen  ubivis  eadem,  aliis  ae- 

gri&, 


De  PILULIS.  10$ 

•ris,  Medicis,  nationibus,  alia  arridet.  Majoreft, 
fi  maflae  granis  vi  1 1  vel  x  conftat ,  Anglistamen 
&  Gallis  ufitatiflima  ,  imo  vel  hac  quoque  grandior. 
Mediocrem  dant  grana  ij.  ad  v,  quae  interBelgas 
fere  recepta  eft.  Minimam  grani  j.  Gcrmani  amant, 
quorum  nonnullis  haec  etiam  major  vifi,  nonnifi 
in  ij,  ijj,  vel  iv,  difcerpta  Pilulas,  demum  placec. 
Jtf  otet  hic  tiro. 

•s.  Specificae  gravitatis  ingredientium  differen- 
tiam  ex  eodem  maflae  pondere  Pilulam  alias  maxi-* 
mae;  alias  minimae,  molis  dare  pofle :  ut  ideo  il- 
lius  ratio  omnino  habenda  fit. 

/3.  Parvitati  favere  faciliorem  deglutkionem,  in- 
ventriculo  diflblutionem,  hinc  promptiorem  aftio- 
nem;  quum  magis  au&a  detur  faperficies. 

y.  Molem  contra  grandiorem,  diutius  alferva- 
tam,  eadem  de  caufa,  haudadeo  cito  exarefcere, 
durari,  exhalando  vim  perdere. 

Scopum  igitur  fuum,  materiae  naturam  ,  mas- 
iae  quantitatem  generalem,  dofismolem,  &c.  dum 
inter  fe  comparat  Medicus  ,  aegro  locoque  fimul  fe 
accommodans(32. 47.),facile  hic  legemfibiftatuit. 

175.  Dosis  quo  minor,  e6  fere  gratior,  modo 
cfficaxfit;  utideo  defe&u  peccari  hic  vix  queat. 
Scrup.  j.  ad  Drach.  fl.  commode  ingericur *  fimul 
■Ad  Scrup.  ij.  vel  Drach.  j.  raro  adfcenditur,  nifi 
indicatione  urgente,  materie  lpecifice  graviore, 
aegro  facii.   Caeter um 


G  s  *•  Al- 


D  b  PILU.LH 


#.  Alterantia,  lente  a&ura,  fenfiminfanguinem 
infinuanda,  aegre  folubilia  ,  minuta  potius  quantita- 
te  crebrius  repetita,  quam  grandiore  fimul  ,  pru- 
denter  dederis. 

/3.  Sialogoga  Mercurialia ,  Purgantia  draftica  & 
fimilia,  tutius  itidem  partita  in  minores  dofi  effica- 
ce  ingeruntur;  nifi  cum  indicatio  exigit,  conatu 
validiore  morbum  aggredi,  nec  alia  repugnant.  Con- 
ler  (23.  66.  v.  67.  *.). 

y.  Ubi  absque  infigni  motu  ,  aut  per  epicrafin 
purgandum,  ex  ufu  eft;  dofu  efficacis  partem  ter- 
tiam  vel  quartam  exhibere  vefpere ,  reliquum  pro* 
ximo  mane. 

«T.  Numerus  Pilularum  prodofi  definiturfacileex 
quantitate  dofis  ha&enus  expofita,  per  pondus  Pi- 
lulae  defideratum(  174.)  divifa. 

t.  Sunt,  qui,  fiiperflitione  a  Medicis  etiam  in- 
trodu&a  moti,  nutnerum  Pilularum,  maximePur- 
gantium,  parem  pro  dofi  horrenL  His  gratificari 
parvae  moiis  eft. 

176".  Qantitas  Generalis  hic,  fi  uspiam, 
laxiffima  eft,  nec  nifi  in  cafu  fingulari  determinan- 
da  expondere  &  numero  dofium(i75.);  quas  in- 
dicatio  rite  dedudta^  ad  varias  aegri  conditiones  & 
ingredientium  naturam  collata,  fimul  praeftituendas 
jubet.  Repetantur  didta  (67.  92.).  Evacuantia 
ad  unam  faepe,  artduas,tresve,dofesfaltemprae- 
fcribuntur.  Alterantia  quandoqueadtotidemuncias. 

Memor 


De  pilulis. 


107 


Memor  hic  itidem  fis  regulae  (124.  j3.).  Quin  &, 
quae  proxime  fequitur  (lb.  y.),  nonnunquam  hac 
in  formula  conducet. 

177.  Proportio  mutua  ingredientium  facile 
invenitur  per  fequentia. 

».  Excipienda  (  172.  jc  a.  p.),  utpote  prim;iria, 
fuis  capiantur  dofibus  efficacibus ,  indicationi  ap- 
propriatis  (66.  67.  87.  ad  91.  175.  176.),  tan- 
quam  fi  folaforent  exiiibenda. 

3.  His  (*.),  fi  fuerint  ficca  tenacia(i72.  *.  *.), 
tantillum  quia  fatis  eft  excipientis,  id  quantitate 
fufficiente  faltem  adfcribitur;  imo  quandoque  pe- 
n;tus  omittitur,  tam  deledtu,  quam  mole  ejus, 
pharmacopoei  dexteritati  commiffis;  quin  faepe 
nullo  opus  eft  ( 172.  #.)• 

y.  Si  vero  excipienda  funt  ficca  pulverulenta 
(172.  /3.  *.),  varia  requiritur  excipientis  quantitas 
pro  varia  hujus  confiftentia.    In  genere  tanto  plus, 
quo  ex  fe  fpiffius  eft.    Unde  tum  fpeciatim 
Pofita  Excipiendorum    -   -   -   -    Unc.  j. 

pSpiffi  (172.  y.)  Drach.  v.  ad  vj. 
Excipientis  «j  Minus  fpiffi  (ib.  <?.)  Drach.  iij.  ad  iv. 

^Liquidioris  (ib.  *.)  Drach.  ij.  ad  iij. 
opus  eft,  ut  obtineatur  juftaPilulae  fpiffitudo  (1 70.}. 
Plerumque  tamen  &  hic,  utante  (/3.) ,  determinatio 
quantitatis  arbitrio  pharmacopoei  tutius  relinquitur. 

Scitur  hinc  facile  proportio  necelfaria,  cum 
cxcipientia  .plura  diverfae  confiftentiae,  aut  exci- 

pienda 


io8  De  PILULIS. 


pienda  utriusque  claffis  (172.       0.),  fimul  abhi- 
bentur. 

«.  Excipienda  (172.  ^.)  Pilula  liquidiora  fubi- 
guntur  pulveris  appropriati  q.  f:  licet  vel  hujus  j 
etiam  proportio  ex  regula(y.)  intelligntur. 

£.  Si  excipientium  quantitates  determinaturus  j 
snceps  metuis,  ne  jufto  nimiae  aut  parciores  fint,  , 
cape  de  alterutro  proxime  tam  parum,  ut  non  1 
ilifficere  certo  fcias ,  ac  fecundarii  excipientis.  q.  C  ; 
fubjunge ! 

»j.Pateathinc,quantae  neceffitatisfitregula  (38.)*  [ 
Quin  &  gravitatis  fpaecificae  variorum  cognitio  hic  i 
apprime  utilis  eft;  quum  multa  inde  proportionis  i 
difcrepantia  oriatur  (39.)- 

9-.  Caeterum  memento  (8<5.  88.  y.i);  ut  exci- 
pientium,  fi  qua  virtus  eft  vel  adjuvans  vel  depri- 
mens  adtionem  excipiendorum,  eam  in  dofi  deter-  | 
minanda  fimul  computes,  aut  excipiendorum  quan-  : 
titatem  pro  rata  modereris.    Confer  fupra  (  *  ). 

178.  Subscriptio  eft:  R  aut  M.  R  Pilulae.  \ 
Earum  vero  quantitas  triplici  modo  determinatur:  j  e 
vel  enim,  quot  faciendae  fmt,  adfcribitur v.  g.  !  r 
n°.  1, 11, 111.  &  fic  porro :  vel  quotnam  ex  tlefinito 
maflae  pondere  formaridebeant:  v.  g.  Ex  fcrupuh  S 
guovis  nQ.  v.  vij.  &c. :  vel  denique  quanti  ponderis 
quaelibet  exigatur  Pilula :  v.  g.  Singulae  gr.  j,  ij,  iij, 
iv.  &c.    Ubi  mafla  grandior  eft,  bini  pofteriorgs 
modi  praecipue  locum  habent.    Prior  tummaxime  ^ 
ufitatus  eft,  cum  minor  Piluiacum  numerus  defide- 

ratur;- 


4 


De  PILULIS. 


ratur:  fed  convenit  etiam  in  quantitate  majore  ,  $ 
Mediciintereft  accurate  fcire,  quo  pondere  ingre- 
dientia  primaria  in  quavis  Pilula  dentur,  ut  dofis 
certo  determinari  queat:  id  enim  alioquin  ambi- 
guum  eft,  ficubi  materiae  excipientis  fufficiens 
modo  quant;tas,  non  exa&ead  pondus  determinau 
X177.  0.  y.  t.     9-.)?  fuerit  praeftituta. 

His  pofitis  fubjungitur  quandoque  Invotucrum  '% 
,  fiquod  peculiare  expetitur;  pulvis  nempe  quidam 
fubtilis ,  ut  Glycyrrhizae ,  Cinnamom.  Lap.  Cancr. 
Chinae,  Oiiban.  &c:  quo  obvolvendae  jubentur* 
ne  inter  fe  cohaerefcant.  Nec  male  talis  eligitur* 
qui  fua  virtute  Pilularum  a&ionem  promoveat; 

•  modo  faporis  odorisve  non  fueritmolefti ,  nec  du- 
rior  aut  rudior,  qui  fub  dentibus  ftrideat,  nec  de- 
liquelcens  aut  in  grumos  coiens.  Plerumque  tamea> 
delefrusifte  pharmacoposirelinquitur  arbitrio,  qui 
mitem  tunc  Glycyrrhizae  pulvifcujum  adhibere  fo~ 

•  let.  Vel  adlcribitur  :  Auri  aut  Argenti  foliis  obducan- 
tur:  quod  tanto  hic  magis  ferri  poteft,  quia  8© 
colores  corrigit,  &  fapores  odoresque,  fiepe  in- 
jucundiffimos,  compefcit,  &  materiern  a  diffluxu, 

•  cxhalatione,  duritie  nimia,  aut  collapfu  in  pulve- 
rem,  defendit;  quamvis  interim  mora  iongiore 
fucus  lbrdeat,  maxime  fi  Mercurialibus,  Salinis, 
Saponaceis  ,  mafla  polieat.  Charta  pauciorum  9 
fcatula  plurium ,  Receptacuium  eft.  Volatiiia  aut  li- 
quefcentia  etiam  vafculo  vitreo  includuntur. 

179.  Signatura,  poft  Titulum ,  ex  nomine  & 
Yiftuce  compofitum  (113.  y.)?  Dojin  [( 175.)  deter- 


It<3 


t>E  PILULIS. 


minat  Pilularum  numero  (ibid.  t.);  nifi  cum  orri- 
nes  una  vice  capiendae  funt.  Tempus  &  Regimenli- 
mitat  indicatio: ubi  cavendum,ne  dofesgenerofio- 
rum,  juxta  (175.  /3.)  partitae,  altera  alteri  citius 
fuperingerantur ,  quam  de  prioris  effedtu  aliquid 
ftatui  queat;  cum  tardior  Pilulae  dilfolutio  adtionem 
faepe  minus  expeditam  reddat.  VebicuJo  alii  nullo 
utuntur;  alii  folido  vel  fpilfo ,  Nebula  v.  g.  Paifula 
majore,  Pruno  codto,  Gelatina  vel  Rob  gratiore, 
&  fimilibus ;  alii  liquido ,  quod  frigidum  fere  aptius 
eft;  quum  calido  emollita  materies  &  guftum  magis 
-afficiat,&  coliiquefcens  faucibus  quandoque  adhae- 
refcat  incommodk.  Liquore  etiam  fuperbibendo 
nonnunquamopus;  tum  ut  abftergeantur  faporis  in- 
grati  reliquiae ;  tum  ut  folutio  &  adtio  promovea- 
tur.   Confer.  (113.  a.  113.  /3.  y.  145.). 

180.  Usus  aeque  ferk  univerfalis  eft,  acPulve- 
rum  (135.),  evacuationi  pariter  ac  alterationi , 
maxime  tamen  in  chronicis,  conveniens.  In  acutis 
rarius,  nifi  Narcotica,  Emetica,  &  fimilia,  hac 
forma  dari  folent.  Ingratiffimis  commode  ingeren- 
dis  aptiffima  Pilula.  Sunt  tamen  &,  quibus  minus 
placet:  his  ergo  aliaforma  confulendum(47. ).  In- 
fantibus  malk  ofFertur ;  quia  mandunt.  Temperiei 
ficcae  minus  convenit  (51. ):  quod  tamen  liquido 
idoneo,  ante  vel  poft  exhibito,  corrigi  poteft. 
Difficultas  aut  impotentia  deglutiendi  magis  etiam 
Pilulae,  quamPulveris  (135.)*  Vifui  obftat.  Prom- 
ptiffimae  tandem  a&ionis  neceffitas  eam  quoque 
excludit  (4$.  170.)- 


d  r piputri 


i8i.  Speci'mi:na  haec  funto. 

PilulaeEmeticae  in  Febre  Intermitttfrite. 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  145. 
Jfc.  Taru  Emetic.  gr.  v. 

Micat  Panis.  q.  £ 
Ut  F.  Pil.  no.  v. 
S.  Pitutae  Emeticae  pro  una  dofi,  ex  cerevifia  catida 
capiendae. 

Pilulae  Purgantes  in  fimili  cafu. 
*.  M.  Pilut.  Rufi  teuip.  j. 
Refin.  Jatapp.  gr.  iv. 
Sat.  Abfynth.  gr.  ij. 
Elix.  Propriet.  f.  acido.  q.  f. 
M.  F.  Pilulae  no.  ix. 
S.  Pitutae  Purgantes,  die  intermijponis ,  tnane,  pro 
fi  capiendae. 

* 

Purgantes  in  Scorbuti  principio. 
H.  Boerh.  L  c.  p.  198. 

JJt.  Pit.  Coch.  Maj.  drach.  j. 
F.  Pilulae  no.  xxr. 
§•  Capiat  iuas  vefperi  ante  fomnum ,  mane  fxinque  anu 
jentacUtum. 

Adftringentes  in,  Fibra  laxa,  ad  fimilitudinem 
Ibid.  p.  8. 

ExfraQ.  TormentitU  dxach,  ]. 
Bifionau 

Pufo. 


Xli  Dh  PILULU 

Pulv.  Cort.  Granator.  ana  drachm. 
Lap.  Haematit.  ppt.  fcrup.  j. 
Syr.  Myrtin.  q.  f. 
M.  F.  Pilulae  fmgulae  gr.  ij. 
&  PiluJae  Roborantes.    Capiat  aeger  unam  aut  duaS 
ter,  quater,  de  die,  ex  unc.  ].  Infufi,  Dtcofti, 
vel  Vini  Medicati:  Ibid.  p.  §.  ad  7.  defcripto- 
rum. 

m 

Pilulae  Pe&orales,  Balfamicae ,  Refolventes, 
Abftergente$. 

Myrfb.  opt.  dr.  g. 

Oliban. 

Maflkb. 

Sperm.  Cet.  non  ranc  ana  dr.  j. 
Vitel.  ov.  rec.  q.  £ 
Ut  F.  Pilulae  fingulae  gr.  iv. 
$.  Sumat  duas  quovis  bihorio  ex  aliquot  unciis  infufi 
aquofi  Veronicae  meJJiti.. 


Pilulae  Menagogae  ad  Menfes  caufa  frigida  re- 
ftagnantes. 

Sfc.  Limat.  Mart.  rec.  fubtiJ.  dr.  ix. 
Gumm.  Sagapen.  dr.  j, 
Borac.  pur. 
Croc.  opt.  ana  dr. 
Caryopbylt.  arom.  fcr.  ]. 
JVrrf.  p «r.  q.  £ 


Di    PILULIS.  n3 

M.  F.  Pilulae  fingulae  gr.  v. ,  auro  in- 
cruft.iridae. 

S.  Ut  fupra.     Sumantur  iij.  quattr  de  die  ex  baufluh 
Vini  Rbenani  generofi. 


Pilulae  Refolventes,  Stimularites,  in  mofbls  * 
Glutinofo  fpontaneo. 

Sapon.    Alcaliei,  vel  Starkejani  dicli 

drach.  j  fl. 
Extraft.  rad.  Gentian. 
Gumm.  Galban.  ana  dfach.  j- 

Sagapen.  fcrup  ij. 
O/.  flillat.  Abfyntb.  guft.  xij. 
Cort.  Winteran.  fubtil.  pulverif.  q.  C 
UtF.  Pilulae  ex  fcrup.  j.nc.  v,  de?m- 
randae. 

Si  tJt  in  fronte.    Capiat  aeger  i>j.  ter  vsl  quater  di 
die  ex  vino< 


Piiiilae  B.ilfamicae'  in  Gonorriioea  Venerea. 
p.  2(5-5. 

Terebintb.  vulg.  unc.  j. 
Rbei  barb.  unc.  &. 
Glycyrrhiz.  Jtcc.  q.  £ 
UtF.  Pilulae.  fngulae  gr.  iy,- 
CapiM  unam  omni  bard. 


ii4  Di  PILULIS. 

Pilulae  Sialogogae,  Mercuriales. 
J}L.  Mercur.  dulc. 

Lap.  69.  ppu  ana  dr.  j. 

Theriac.  Androm.  q.  f. 
M.  F.  Pilulae  n°.xxx. 
S.  Sumat  duas  quater  de  die,  ac  fuperbibat  cyatbum  De* 
cofti  Lignorum. 

Pilulae  Antihelminticae. 

Gum.  Afaefetid.  dr.  iv. 
Vitriol.  Mart.  leviter  calcin.  dr.  j, 
Bulb.  Scyllae  rec.  gr.  x. 
Cum  tantillo  Viu  Ov.  fubadta  redige  in  Pilu- 
las  fmgfclas  gr.  iv.  argenti  foliis  obducenda^ 
S.  Capiat  quovis  trihorio  diei  duas  ex  pauxillo  vini. 

* 

Pilulae  Narcoticae.  Ibid.  p.  64. 
J£.  Opii  purifftmi.  gr.  ij. 
F.  Pilulae  n°.  iij. 
S.  Deturuna  pro  doji,  repetendo  pofl  bihorium,  'Jt 
prior  nihil  effecii,  ftc  & tertio. 

De 

Trochifcis  Internis.  * 

iSi.fTl^ocHiscus,  Paftillus,  fimaflam  Ipe&es; 

j  eft  Pilula  (170.)  non  globofa,  quae 
raro  integra  ,  in  modum  Pilulae ,  fed,  inftar  Ecle- 
gmatis  (159.),  fenfim  in  ore  diflbluta,  degluti- 
tur  ;  ut  hinc  Eclegma  folidum  fcvb  diseri*.  * 


De  trochiscis  internis.  us 

183.  Officinalem  vero  a  Magiflrali  hic  omnino 
diftinguere  juvat  (6.):  nam  licet  forma  utrobi- 
que  conveniat,  ufus  camen  faepe  diverfustfc ;  cum 
prior,  conlervationi  ingredientium  magis  dicatus, 
compluribus  aliis  formulis  frequenter  accommode- 
tur. 

184.  Mate^ies  in  genere  eft  Excipienda  vel 
Excipiens  (  1 3  8.  oc.  /3.). 

oc.  Excipienda  funt  vel  ficca  ,  eaque  aut  pulvcru- 
lenta,  aut  tenaciter  cohaerentia  (  172.  /3.  ).  vel 
mollia,  utiPulpae,  Ele&aria,  &c.  yelliquida, 
quorum  alia  difFufiora  funt ,  uti  Decofta,  Infufa, 
&  fimilia;  alia  contraeliora,  ut  Olea  aromati- 
ca  &c. 

/3.  Excipientium  loco  ferviunt  vel  liquida  fluidi- 
ora,  ut  Aquae  ftillatit  Vina,  Spiritus  Vini , 
Succi,  Decocta,  Infufa  vegetantium;  vel  vifci- 
da  magis  minusve  fpifla ,  ut  Albumen  Ovi ,  Mu- 
cilagines,  Syrupi,  Balfama,  Mel ,  Pulpae,  &c. 
vel  ficca  tenacia,  ut  Gummi,  Extra6ta  folida, 
Succi  denfi,  &  fimilia;  vei  ficca  pulverulenta,  ut 
Farinae  Orobi,  Lupinorum,  Amylum,  pulvercs 
varii  &c. 

185.  Delbctu  tamen  hic  opus;  cum  omnia 
omnibus  liaud  promifcue  quadrent.  Ergo 

a.  Excipienda  ficca  pulverulenta  (184  «.)  ple- 
rumque  egent  excipientibus  invifcantibus  (ibid.  /3. ) 
'  Siccis  tenacibus  (ibid.  «.)  excipiendis  fufficiunc 
txcioientia  liquida  fluidiora  C  lbid.  /3. )  apte  (electa* 

H  2  Mol- 


n6      De  TROCHISCIS  INTERNIS. 


Mollia  autem(ibid.  *.)ficogidebent,  ficca  pul- 
verulenta  (ibid.    )  prae  ceceris  conducunt. 
Liqmda*denique  (ibid.  *..)  interventu  ficcorum 
tenaciuni  aut  &  pulveruientorum  (ibid.  /3.  )  optime 
in  paftillos  digeruntur. 

/3.  Facile  hinc  intelligitur,  cum  excipiendavariae 
confiftentiae  fimul  recipiuntur,  an.  &  cujus  generis 
excipientibus  opus  fit;  tum  quod  aliquando  horum 
nihilrequiratur. 

y.  Ceterum  fapore  &  odore  injucunda  hic  vitan*- 
da;  a*ut  faltem  parcius  immifcenda  ,ob(i6i.  <T.  1&2.). 

ij  Generofiora  itidem,  autvalde  acria,  fcopus 
hinc  &  ufus  fere  excludit. 

«.  Salibus  eadem  de  caula,  tum  &  ob  facile  de- 
liquium,  faporemque  ingratum,  vix  adeolocus  hic 
conceditur. 

£  Sacchari  contra  frequens  ufus  eft,  quo  fapo- 
ris  gratia,  facilior  in  ore  difiblutio ,  &  amplior  re- 
liquorum  diffufio  obtineatur.  Poftremo  fine  &A- 
mylum  faepe  adhibetur. 

v.  Valde  tenacia  pro  infantibus  ne  praefcribito? 
Manfaenimdentesconglutinando  moleftiam  creant. 

9-.  Numerus  ingredientium  haudmajorfit,  quam 
in  Eledtario  (150.^). 

1.  Si  Trochilci  officinales  proftant  fcopo  apti, 
his  potius  utendum  (  3 1.41.  ).Memor  tamen  efto, 
vetuftate  &  minus  curiofa  ^afiervatione  non  raro 
i^ertes  reddi. 


De  TROCHISCIS  INTERNIS.      i  1 7 


i8<5.  OrdoIuc  idem  obtinet,quiinPilulis(  173.)' 

187.  Moles  Trochifci,  olim  a  drach.  j.  ad  iij. 
usque  extenfa,  hodie  a  gr.  vj.  vix  ultra  icrup.  fl. 
augetur;  imd  quandoque  gr.  ij.  vel  iij.  tantum  ae- 
quat,  fi  fuaveolentiae  (piritus  dicatur.  Saepiflime 
autem  pondere  non  detenninatur ,  fed  fr.ltem  pifi , 
lupini,  &c.  magnitudine.  Neque  hinc  periculime- 
tus  eft  in  magiftrali  (182.183.  185.J,). 

188.  Figuua  eft  plana  orbiculata,  trigona, 
tefiulata,  rhomboides,  cylindrica  aut  quaevis  alia, 
cujus,  aeque  ac  figni  imprimendi,  fele&io  phar- 
macopoei  arbitrio  facile  relinquiturf 

189.  Dosis  faltem  numero  determinatur,  pro 
mole  Trochifcorum  majore  vel  minore  (187. ),& 
ingredientium  natura,  vario.  N°.  j.  ij.  iij  velaliquot 
limul  in  ore  volutandi  jubentur.  Cum  draftica  , 
quod  rarifllmum  eft  ( 1 85.  <?.),  ingrediuntur,  Opium 
v.  gr.,  ex  pondere  cujuslibet  Trochifci  cognitonu- 
merus  accurate  determinari  debet  juxta  draftici 
mgredientis  notam  proportibnem. 

190.  Quantitas  Generalis  unciaj.  vel  i^ 
vix  inferior  praeftituitur;  quum  parcior  malfaphar- 
macopoeo  incommodet.  Si  tamen  folis  uteris  offt% 
cinalibus  (185,*.),  noneft,  cur  limiti  huic  tead- 
ftringas,  praefcripturus  tunc  faltem,  quantum  fco- 
po  fufficit(67,68.). 

191.  Proportio  excipientiurfl  ad  excipienda, 
utivariaeft,  pro  varia  utrorumqne  confiftentia,  ita 
vix  accuratkdeterminariin  omni  cafu  valet.  Unde, 

H  3  cum 


n8    De  trochiscis  internis. 

cum  ingredientia  generofiora  hic  locum  non  habeant 
(185.  tut6  arbitrio  pharmacopoei  relinquituf 
C iii.  ^O-  ^n  genere  tamen  fequcntia  notafie  ex 
ufu  erit. 

&.  Pondus  fpecificum  in  ficcis  pulverulentisCiP^. 
#.)  majus  vel  minus  infignem  faci?  differentiam 
quantitatis  neceflariae  excipientium. 

j3.  Prout  etiam  pulveres  alii  aliis  magis  minusve 
bibuli  funt  humoris,  aut  folubiles  in  eo  vel  infolu- 
biles,  major  minorve  excipientium  proportio  re- 
quiritur:  quod  de  Saccharo  &  Saiibus,  fi  quae  in- 
grediuntur,  animadvertendum. 

y.  Manente  excipiendo  eodem,  tarito  m^jorre- 
quiriturexcipientis  quantitas,  quo  hocTpiffius  cft, 
&  contra. 

A  Itaque  generatim  haec  fcre  proportio  obtinet/ 

1.  Si  excipienda  fuerint  ficca  pulverulenta ,  ea- 
que  mediae  gravitatis ,  ad  eorum  partes  iij.  requi- 
runturfere  excipientis  fluidioris  part.  jj,  vifcidioris 
autem,  pro  diverfa  confiftentia,  part.  iv.  ad  vi. 

%.  Si  vero  pulverulenta  leviffima  excipi  debent, 
eorum  partesiij.  exigunt  excipientis  fluidioris  part. 
iv,  vifcidioris  part.  vi  ad  ix. 

3.  Siccorum  tenacium  part.  iij.  liquidi  fluidioris 
parr.  3.  fatis  denfat. 

4.  Mollium  part.  iij.  cogendis  fufficiunt  ficco- 
rum  pulverulentorum  part.  xj. 

5-  Ad 


De  TROCHISCIS  INTERNIS.  u9 

£.  Ad  liquida  deniquc  in  paftillos  concorporanda 
quaenairfproportio  ficcorum  requiratur,  patet  ex 
(1.  2.  3.). 

«.  Saccharum  faepe  additur  pondere  feliquorum 
aequali,  duplo,  triplo,  quadruplo  ,  &ultra:  prout, 
conditidnes  (185.  £.)  poftulant.  Idem  de  Amyio 
obtinet. 

192.  Subscriptio  eft.  M.  F.  1.  a.  TrocbifcL 
Moles  adfcribitur  vel  pondus  (  187. ):  v.  g.  Parvi 
aut  Pijl,  Lupini,  magnitudine:  aut  gran.  ij.  vi.fcrup.&. 
Nullo  horum  opus  ,#fi  officinales  faltem  praefti- 
tuuntur  (185.  1.).  Scatula,  charta,  &c.  pro  Re- 
ceptaculo  eft.  Ubi  draftica  ingrediuntur  (189.), 
excipientium  interim  quancitate  non  determinataj 
prudentiae  eft,  nec  magnitudine,  nec  pondere, 
fed  numero  definire  Trochifcos,  ex  tota  maftafor- 
mandos  eosque  interYefe  aequales;  uti  in  Pilulis 
(178.).  Sic  certior  eris,  quantum  de  drafticp  in 
quovis  Trochifco  detur;  modo  pharmacopoeus 
aequabilem  mixtionem  fec^lo  curaverit. 

193.  Signatura  fponte  p^atet  ex(ii2.  167. 
coilatis  cum  182..  189.). 

194.  Usus  minus  frequens  eft,  nec  fere  ulte- 
rius  hodie  extenditur,  nrfi  ad  mala  Faucium ,  Pha- 
ryngis  ,  Laryngis,  Afperae  Arteriae,  &c.  inftar 
Eclegmatis  (168.):  tum  ad  foetorem  fpiritus ;  ad 
prophylaxin  a  contagio;  adverfus  acidum  ventri- 
culi;  rarius  ad  fitim  reftinguendam. 

169.  Specimika  funto. 

H  4  Tro- 


De  trochiscis  internis. 


Trochifci  nd  Ptyalifmum  ab  Aphthis  delapfis. 
J*L.  Succ.  Catechu  drach.  ij. 
*  Sang.  Dracon. 
Cort.  Granat. 

Extraft.  Agrimon.  ana  drach.  j. 
Mucilag.  fem.   Cydonior.  cum  A%.  Rofaw 
extratt.  q.  £ 
.M.  F.  L  a.  Trochifci  pifi  magnitudine.' 
S.  Trochifci  Roborantcs ,  quorum  unum  affidub  ore 
volutet  aeger  ac  lente  de^utiat.  #  •  • 

* 

Trochifci  Opiati  in  Pulmone  fuppurato,  rupto. 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  161. 
J^.  Succ.  Glycyrrhiz. 

Flor.  Sulphur.  ana  drach.  ij. 
OHban.  fcrup.  ij. 
Opii  puri  fc  rup.  j. 
Balf.  Copayb.  q>  f. 
Ut  exa&e  miftie  F.  Trochifci  no.  xj,. 
S.  Trochifci  Pacantes ,  quorufn  duos  fumat  quatibe?  vt* 
fpera  ante  fomnurn. 

* 

Trochifci  Suaveolentes  ad  Foetoreni  fpiritus, 
9t.  Refin.  Cort.  Tbymiam.  Hoffm.  fcrup.  j. 
Ambar.  grys.  gr.  xv. 
Mofchi  gr.  vg. 
Ol.  Cinnamom.  gutt.  vj. 
fiactb.  albijjiini  unc.  j. 

Cum 


D*  TRQCHISCIS  INTERNK  u| 

Cum  Mucilag.  Gumm.  Arab.  in  Aq.  Cinnam. 
faclae  f  q.  F.  1.  a.  Trochifci  minimL 
S.  Unum  vel  alterum  pro  necejfitate  ore  volutet. 

• 

Trochifci  adfallendam  fitim. 
f£.  Niir.  pur.  dr.  j. 

Cryflal.  Tartar.  dr.  iij.  . 
Pulv.  Glycyirbiz. 

Gumm.  Arabicf  ana  dr.  ij, 
Pulp.  Tamarindor.  q.  f 
Ut  F.  L  a.  Trochifci  parvi. 
S-  Saepius  de  die  unus  fub  tingua  teneatur, 

Paftilli  adverlus  Acidum  ventriculi. 
JJ£.  Margarit.  ppt. 

Coral.  rubr.  ppt.  ana  dr.  iij, 
Nuc.  Mofcbat,  dr.  £. 
Sapon.  ven, 
'     Extr.  rad,  Helen.  ana  dr.  j. 
Balf  Peruv.  q.  f, 
Ut  F.  1.  a.  Trochifci  pifi  magnitudine. 
S,  Deglutiat  unum^atque  alterum ,  cum  a:idum  infiflat, 
aut  ante  ufum  laftis. 

* 

Trochifci  Sublingualcs  ad  Prophylaxin  a  contagio, 
ty..  Tberiac.  Andromacb.  drach.  ij. 
Myrrb.  etecl.  drach.  j. 
01.  flill.  Cort.  Citri  gutt.  Xij, 
Succ.  Citri  recent.  unc.  fl. 
Pulv.  Cqrf.  exterior.  Arant.  q.  £ 


13*     De  trochiscis  internis. 

Ut  F.  t  a.  Trochifci  finguli  fcrup. 
S.  Mane  exiturus  deglutiat  unum,  alterum  fub  tin* 
gua  detineat. 


ficcum,  yariae  figurae,  ex  varia  materic,  inter- 
ventu  facchari  foluti  &  codti,  in  formam  folidam, 
fragilem ,  coacta ,  conftaris.  Unde  patet  ejus  a 
Trochifco  (182.)  difcrepantia. 

197.  Mateiues  iterum  e(t  vel  Excipienda,  vel 
Excipiens. 

Excipienda  funt  ea  fere  omnia ,  quae  ad  Eleftaria 
recipiuntur,  tam  excipientia ,  quam  excipienda 
(149.  138.  /3.  y.~).  Ex  quo  nominis  (196.) 
manifefta  eft  ratio. 

Excipiens  femper  eft  faccharum  minus  pingue, 
liquore  idoneo  ,  maxime  aquofo,  folutum ,  adju- 
ftam  confiftentiam  inco&um. 

Delectus  tamen  nonnulla  habet  fingula- 
ria.  Videlicet 

cc.  Requiritur  hic  cum  fohditate  fragilitas,  co- 
haefio  non  lentefcens,  facile  in  ore  deliquium,  nec* 
injucundus  ufus. 

j3.  Hinc  Gummi,  Extra&a,  Succi  denfi,Terre- 
ftria  pinguia,  &  id  genus  alia,  quae  tenacitatem' 
inducunt,  parcius  immifcenda. 


De 

Eleclario  Solido. 

jE  ctarium  Solidum,  Morfulus , 
Tabella,eR  medicamentum  internum, 


y.  Ideo 


De  ELECTARIO   SOLIDa  123 


y,  Ideo  nec  faccharum  adhibetur  pinguitudine 
propria  aut  mifto  giutine  lentum  $  fed  fere  albiffi- 
mum  fimplex,  aut  Rofatum. 

Ncc  fapore  vel  odore  moleftioribus  adeo  hic 
locus  eft;  quum  deliquium  in  ore-,  autmanduca- 
tionem,  ufus  exigat. 

*  Salia  quoque  ,  praefertim  facile  liquefcentia, 
aut  exhalantia,  vix  recipiuntur. 

£.  Craijiores  quidem  pulveres  hic  in  ufu  funt,  ac 
fimul  molliculi.  Duriora ,  nifi  tenuiffime  commi- 
nuta  ,  inter  mandendum  molefte  ftrident. 

»7.  Abfmt&c  Acida  Foflilia,  utpote  facchari  ob- 
llicura  coagulo. 

b.  Unguinofis  itidem  ne  utaris ,  vetat  eademra- 
tio  &  injucunditas. 

1.  Nucleos,  oleo  facile  rancefcente  fcatentes, 
carnes,  &  fimilia,  male  adhibueris,  fi  longoi  in 
ufus  praefcribis. 

x.  Adftringentia,IncralTantia,  minusapta;  quum 
vires  perdant  faccharo  copiofo  fuffocata. 

a.  Generofiora ,  quin  &  fpecifice  graviora,  ad- 
mittit  Morfuli  foliditas;  modo  mifcelae  aequabilitas 
accedat. 

ju.  Suaveolentiam  Ambaro,  Mofcho,  Zibetho,  • 
parce  intermiftis,  aut  liquidis  fragrantibus ,  Oleis, 
Eflentiis,  &c.  maflae  jam  congelatae  allitis;  coloris 
gratiam  appreffis  Auri  Argentive  foliis,  aut  flofculis 
varii  coloris,  minutim  concifis,  paullo  ante  refri- 

gerium 


I24    De  electario  solido. 


gerium  infperfis,  afiedtet,  qui  volet,  memor  ta- 
menCS^.).  * 

v.  Numerusingredientiumhaud  fit  major,  quam 
in  Ele&ario  ( 1 50.  £. ). 

129.  Ordo  Hic  idemobtinec,  qui  in  TrochilYis 
C 1 86. )  &  Piluiis  O73O;  quamvis  faepe  minus 
reipondeat  ordini  jufto  praeparacionis. 

2.00.  Figuram.  alii  aliam  huic  maffae  concilianC; 
quae  tamen  ut  virtuci  addit  vel  demit.  nihil,  ita  re- 
£e  pharmacopoei  arbitrio  committi  poceft.  Vel 
enim  gelafcentem  pyxidi  infundunc,  hujus  ut  figu* 
raminduac,  Pandaleon  tunc  dicta:  vel  &  totam  fi- 
mul,  aut  per  parces,  fuper  planum  effufam  fcindunc 
finguncve  in  maflhlas  quadratas,  quadrato-oblongas, 
rhomboideas,  &c,  quas  Morfulos,  Tabellas,  TeJJel- 
1as ,  Lozangias,  &c.  appellanC;  licec  fatius  foret, 
unicum  Morfulorum  vel  Tahularuyi  nomen,  extermi- 
natis  reliquis,  conftanter  adoptare. 

201.  '  Moles  Morfulivel  pondere,  vel  menfura, 
determinarur  rariflime;  nec  adeolimitata  eft,  quin 
a  drach.j.  ad  unc.fi.  &  ultra,  fe  extendac. 

202.  Dosis  praeftituitur  numero,  ad  dimidium, 
i,  ij.  &c.  Morfulos;  prouc  majores  minoresve  func: 
aut^ruftulo,  fi  mafla  indivifa  eft:  auc  &  pondere, 

•  fi  efflcaciora  concinentur :  tum  vero  itidem  major 
minorve  efty  pro  varia  ingredientium  vi  &  pro- 
portione.    Unciam  tamen  vix  excedit. 

203.  Qu antitas  Generalis  minor  unc.rr, 

haud 


De  ELECTARIO  SOLIDO.  425 


haud  commodc  praeparatur.  Sitamen  offkinali  ute- 
r*  compofito,  quantum  fcopo  fyfficit,  praefcribere 
licet;  quamvis  ne  unc.      quidem  ld  excedat. 

204.  P  1101*0 RTio  ingredientium,  quoad  exci- 
pienda  inter  fe,  determinaturexcognitafingulorum 
natufa  collata  fcbpo  intentoj  &  cautelis  datis(io8.). 
(Vide  &  66.  67.  12.5.  £. ).  Excipientis  autem 
reipe&u  illorum  proportio  ex  fequentibus  liquet. 

<*>.  In  genere  facchari  quadruplum  aut  fextuplum 
ratipne  excipiendorumapteadhibetur.  Sunttamen, 
quibus  o&uplum,  &  vel  plus  etiam  placet :  at  minus 
re&e;  quum  mole  unta  nimis  dirTundatur  virtus  re- 
•liquorum,  quandoque  &  obtundatur :  unde  dofis 
efficax  praeter  neceSnatem  augefcit. 

/3.  Ratio  interim  habenda  pdrideris  fpecifici,& 

confiftentiae  excipiendprum.  Levifiima,  ob  volu- 

men  au&ius,  copiofiore  gaudent  excipiente.  Sicca, 

dura,  bibula,  cum  faccharo  parciore  fere  lapide* 

fcunt  (198.  *.). 

* 

y.  Si  excipienda  ipiafaccharum  continent,  quarv- 
titas  excipientispro  rata  imminui  poteft:  quodcirc* 
Confervas,  Condita,  Confe&iones,  &c.  notandum. 

Saepeautemfacchari  pfoportio  pharmacopoei 
arbitrio  relinquitur  ( 1 1 1.  £):  a  quo  tamen  abfti- 
nendum,  fi  dofis  pondere  requiritur  determinata 
(202.);  quum  conftans  limes  omnibus  in  officinis 
non  obtineat,  nec  tantae  hrc  molis  fit  dubium  toh 
kre. 


126    De  electario  solido. 

205  Subscriptio  praecipit:  M.  R  1.  a.  Mor- 
fuU9  Tabulae  >  EleBarium  folidum ,  Pandaleon,  Vel 
Confettio  in  Morfulis,  &c.  (2.00.),  commiflb  cete- 
rum  praeparationis  modo  &  ordine  pharmacopoei 
dexteritati.  Subjungitur  dein,  fi  ita  vifumfuerit, 
quo  liquore  illinenda,  an  Auro,  vel  Flofculis,  or- 
nandafit  m afla(i 98. (u.).  Quandoque  &pondus com- 
memoratur  cujusvis  Morfuli  (201.),  &  fcatula  pro 
Rec.ptacufo.  Quodfi  vero  oflicinale  compofitum  adhi- 
bes  (203.),  vix  ullohorum  opus;  nifi  forte  libuerit, 
externi  ornatus  quidpiam  fuperaddere  (198.  u^.  S 

206.  SlGNATURA  eX    (  I  1 3.   I96.  200.  202.)  li-  j 

quet.  VebicuH  neceflitatem  tollit  faocharum.  Utendi^ 
Tempus  &  Modum  definit  fcopus:  vel  'enim  com^ 
manducatum,  vel  faliva  paullatim  liquatum ,  de* 
glutitur. 

207.  Usus  hodie  in  univerfum  rarior  eft.  Pan- 
dateonkvb  prorfus  exolevit.    MorfuUs  adhuc  locus. 
Purgantia  ,  Antihelmintica  ,  Stomachica  ,  Carmi-  1 
nantia,  acido,  glutinofo  ,  oppofita,  Aphrodifiaca  ,  i 
Alexipharmaca,Bechica,  halitus  graveolentiam  cor- 
rigentia,  quandoque  fic  exhibentur.   Grata  caete*  ) 
rum  formula,  domeftico  ufui,  iter  facientibus,  non 
inepta,  fat  diu  incorrupta  manens ,  fuco  infantibus, 
delicatis,  faciendo   commoda,  expeditae  tamen 
actioni,  fanguine  nimis  tenui  laborantibus ,  Hyfte- 

v   ricis  faepe,  tum  quibus  dulcia  infefta  funt,  qum 
&  pauperibus  ob  pretium,  minus  convenit. 

1  j 

co8.  S?ecimina  funto. 

Mdft  - 


De  ELECTARIO  SOLIDO.  127 


Morfuli'  Antihelmintiei,  pituitam,  vermium  ui« 
dum,  deftruentes. 
J£,  Conferv.  Abfynth.  vulg.  • 
Semin.  Santonic. 

Tanacet.  ana  drach.  ij. 
Aeihiop.  mineral.  drach.  iv. 
Refin.  Jatapp.  drach.  ij. 
Sacch.  atbiff.  Infufo  Tanacet.  fofat.  unc.  % 
M.  F.  1.  a.  Morfuli,  finguli  unc.  g. 
S.  Capiat  unum  maw  vacuo  ventrtcuio. 

* 

Morfuli  Purgantes. 

yt.  PuW.  Rad.  Jalapp.  drach.  iy. 
Scammon.  opt.  drach.  ij. 
Antimon.  diaphoret.  unc.  £, 
Ffavcd.  Cort.  Citri  rec.  drach.  iij. 
Socchar.  albiff.  in  Aq.  Rof.  fo'ut.  unc.  viij, 
M.  F.  1.  a.  Confe&io  in  Morfulis. 
S.  Dofis  drach.  i}.  ad   iv.  adultis ;  fcrup.  j.  ad  if. 
junioribus.  * 

^lorfuli  adverfus  Acidum. 

f£.  Matr.  Perlar.  ppt. 

Cret.  albiff.  ypt.  ana  drach.  ij. 
Rad.  Zingiber.  condit.  drach.  iij. 
Cinnamom.  ruditer  triti.  d^ach.  j. 
Saccb.  albiff.  cqua  pura  folut.  q.  C 
Ut  F.  1.  a.  Morfuli. 
S.  Ut  in  fronte.    Capiaiur  unus  vel  alter  pro  ne~ 
Hjjitatf. 


i*8     De  electario  solido. 


Morfuli  Stomachici,  Carminantes,  iri  cafu  fri- 
*  gido. 

,  tjt.  Conferv.  Menth.  drach.  ijj. 
Nuc.  Mofcbat.  in  Ind.  cond. 
Cort.  JVintefan. 

Arantior.  ana  drach.  ij. 
MaciL  drach.  j. 
M.F.  cum  Saccb.  alb.  in  Aq.  Rofar.  fotut, 
q.   f.  Morfuli,    01.  flitt.    cori.  Citri 
-    oblinendi.    D.  in  Scatula. 
S.  Sumaiur  unus  mte  &  pojl  paflum* 
* 

.* 

Tabellae  Cardiacae.' 

I£.  Putv.  Comitiff.  Kirit. 

Didgatang.  ana  dr.  ij. 
Ftaved.  cort.  Citr.  rec.  rafae.  dr.  j. 
Cinnamom.  acut.  fcr.  ij. 
Caryopbylt.  arom.  fcr.  j. 
Ol.  flill.  Cinn,amom. 

Caryopbytt.  ana  gutt.  iij. 
Sacchar.  atb.  ad  conflflentiam  tabutat.  coci. 
unc.  iv. 

M.F.  1.  a.  Tabellae,  auri  foliolis  pro  lubitu 
ornandae. 

Nota.    Poffent  etiam  Ambari  &  Mofchi  atifuot  gra* 
na  intermifcerif  nifl  quid  obflet* 


De  rotulis. 


119 


De 

Rotutis. 

-°9-  Ty    0TULAE  >  Orbicufi,  funt  Morfuli  (196'.) 

Jt\^  plano  rotundi,  cx  mateTie  faltem  fub- 
tiliore,  aut  folubiliore  ,  faccharo  itidem  excepta, 
compofiti:  ut  hinc  nonnift  levis  dctur  inter  hanc 
priorem  formulam  differentia.  Quum  tamen 
non  fit  nulla;  do&rinae  facili  aptius  videtur,  paullo 
forte  fcrupulofius  clividere,  quam  nimio  exceptio- 
num  numero  impedire  regulas. 

110.  Materies  in  genere  eadem  eft  ,  quae 
Morfulorum  ( 197. ).  Excipiens  &  glutinans  hic 
quoquc  femper  eft  ficcharum.  Unde  Roculas  cum 
Trochifcis  (182.)  confundunt  ,  qui  mucilaginc 
exceptis  iftud  nomen  dant. 

211.  Delectus  f iltem  ex  parte  difcrepat. 
Nam 

«.  Praetcr  dotes  (  19^.  *.)  inRotulis  etiam  he- 
midiaphana  amatur  foliditas.  Unde 

/3.  Quae  fit  tenuitcr  &  aequabllirer  diffundi  ne- 
queunt,  Confervae  v. g.  Condita,  Pulveres  craffio- 
rcs,  Fructus,  Nudei,  &  fimilia,  tum  quae  in  gru- 
mos  facile  coeunt,  huc  minus  recipiuntur. 

y.  Saccharo  hinc  albiflimo  hic  tanto  magis  opus 
eit  (19^.  y.y*  quin  caetera  etiam  (ibid.  fi.  I.  t. 
£.  y,.  3\  1.  *.)  urgent  fortius. 

1.  Quandoque,  exclufis  ficcis  fpflisve,  liquiJi 
I  fakcm 


130 


D  *  R0TULI1 


faltemfucci,  gratiorei,  maxime acidi,  ut Ribium, 
Berberum,  Citri,  &c.  cum  faccharo  in  Rotulas 
coguntur,  ufu  jucundiflimo.  Operam  tamen  per- 
dunt,  idem  qui  cum  aquis  ftillatitiis  moliuntur. 

«.  Sola  alii  Olea  aromatica  ,  aut  Effentias  con-<~ 
tracliores ,  faccharo  aqua  foluto ,  &  incodlo,  ex- 
cipiunt,  certo  tamen  cum  virtutia  dilpendio. 

£.  Elaeofacchara  igitur  qui  aquis  foluta  eodem 
fine  coquunt,  an,  praeter  faccharum,  boni  quid 
retinent? 

vt.  Syrupum  qui  folum  igne  in  Rotulas  fpuTant, 
videant ,  qualem  feligant. 

fe.  Compendii  ergo  Rotulasofficinales  idoneo  O- 
leo  aut  Eilentia  oblinendas  praefcribere  ,  fi  fcopus 
fert,  licet:  qua  encheirefi  magiftralibus  etiam  con- 
fulunt,  qui  volatilium  calenti  maffae  immiftorum 
jadturam  re&e  metuunt. 

i.  Externo  ornatui  reliquo  (198.  ja.)  nullus  hic 
locus. 

n.  Numerus  ingredientium  minor ,  quam  in  Mor- 
fulis  (198.  v.  ),  qualis  in  Bolo  (139.  O,  conce- 
ditur. 

212.  Ordo  idem,  qui  in  Morfulis  (  199.),  ob-i 
tinet. 

213.  Moles  Rotulae,  minor ,  quam  Morfuli 
(soi.),  plerumque  fcrup.  j.  aut  drach.  fl.  faltem 
aequans ,  itidem  vix  unquam  pondere  aut  menfura 
determinatur, 


De  ROTULiS. 


*3* 


214.  Dosis  quoque,  ut  (102.),  definitur  nu- 
jnero  j-  ij.  iij,  &c.  aut  pondere,  juxta  ingredien- 
tium  efficaciam  &  proportionem  vario. 

215.  Quantitas  Generalis  eadem  eft,  quae 
(203.):  minor  tamen  etiam  magiftraliter  parari 
commodepoteft,fi  materies  (  21 1.  <T.  ilj  adhibetur. 

216.  Proportio  ingredientium  intelligitur  ex 
dictis  (204.):  eadem  enim  eft,  ac  in  Morfulis, 
fi  pauca  excipias.  Nempe 

<*,.  Frequentius  hic  majore  facchari  utlmur  mole 
refpectu  exciriendorum  (204*  «.)  ,  cb  (2 1 1 ,  a.  «T.  s.). 

0.  Succis  hinc  Acidis  (211.  <?.)  in  Rotulas  co- 
gendis  facchari  fere  adhibctur  fextuplum  vel  octu- 
plum.  Eflentiarum  (ibid.  s.)  drach.  j.  aut  ifl.  po- 
ftulat  facchari  unc.  ij:  hujusque  tantumdem  ad 
Oleorum  aromaticorum  (ibid. )  gutt.  xx.  requiritur. 

y.  Illinitio  (211.  9\)  fimili  Eilentiae  vel  Olei 
proportione  ( 0.)  efficitur. 

217.  Subscriptio,  nomine  faltem  mutato,- 
Htiin  Morfulis,  fe  habet  (205.).  Praeparatio  ju- 
fta  cognita  fupponitur  pharmacopoeo ,  caque  ita 
adornanda  ,  utmininia,  quoad  fieri  poteft ,  volati- 
lium  fkt  per  calorem  difiipatio.  Succi  Acidi,  Es- 
fentiae,  Olea  (  211.  ?.),  non  mifcenda  faccha- 
ro,  nifi  perquam  incoclo ,  jamque  gelafcenti ,  aut 
ne  liquato  quidem  ,  fed  frltem  valde  calefacto  ; 
cum  ob  rationem  modo  dictam,  fum  quia  facchari 
concretioni  obftant. 

I  2  11«. 


x32  D  e    R  O  T  U  L  I  S. 

21 8.  Signatura  haud  alia  eft,  quam  (  206.). 

219.  Usus  quoque  idemfere,  ac(2.07.).  Adde 
faltem ,  quod  &  in  acutis  Rotulae  de  fuccis  acidis 
paratae  vi  gratiffima  adverfus  fitim  fe  commendent: 

2.2.0.  Specimina  funto. 

- 

Rotulae  Purgantes  ,  Antihelminticae ,  pro 
puero  :  ad  exemplum  H.  Boerh.  Mat. 
Med.  p.  2,52,. 

Semin.  Abfynth.  drach.  ij. 

Mercur.  dulcis  fcrup.  ij. 

Diagrydii  drach.  j. 

Sacchar.  Aq.flili.  Tanaceti  foluti  unc.ii  £. 
M.  exa&iffime  F.  Rotulae. 
S.  Ut  in  fronte.    Dofis  drach.  j.  ij.  ad  iij.  ahemis 
diebus7  mane ,  vacuo  ventriculo  capienda. 

Aliae  contra  Dolores  a  Partu.  Vide  1.  c.  p.  236". 
I£.  Matris  Perlar. 

Coral.  rubr.  ppt.  ana  drach.  ij. 
Laudan.  pur.  gr.  vi. 
M.  exa&iffime,  dein  cum 

Sacchar.  Aq.  Cinnam.  folut.  infpiffat. 
unc.  ij  ft. 

Redige  in  Rotulas,  paullo  antc  effufio- 
nem  addendo 

01.  Cinnam.  fltlkt.  gutt.  ir. 

S.  R* 


1 


De  rotulis. 


S.  Rotulae  Anodynac.    Capiat  dratb.  jj.  omni  bora, 
fuperbibendo  Vini  Rbenan.  cocbleare,  donec  dolor 
miicfcit  t  dein  detur  tantumdcm  mane  faltem  # 
vefperi. 

m 

■ 

Rotulae  Cardiacae. 

jj^.  Extracl.  effential.  CrocL 

Cinamom. 
01.  flill.  Chamom.  ana  gutt.  x. 

Caryophyll.  gtt.  xj. 
Cinabar.  nat.  pur.  fubtiliff.  trit.  dr.  iij. 
Saccbar.  albiff.  unc.  f. 
Accurate  fuba&a  immifce  celeriter 

Saccbar.  albiff.  aq.  pur.  folut.  #  ad  confi- 
flentiam  tabulati  incoft.prius  ab  igne  rc- 
moii  unc.  y. 
Ut  F.  L  a.  Rotulae. 
S.  Ut  fupra.    Capiantur  pro  neccffttate. 


Rotulae  Roborantes  ventriculum  debilem,  fri* 
gidum. 

J£.  Ol.  flillat.  Mentb. 

Abfyntb.  ana  gutt.  x. 
Effent.  Myrrh.  drach.  ij. 
Sacch.  albiff.  aq.  Menth.  folut.  &  infpiff. 
unc.  r. 
F.  t  a.  Rotulae. 
5.  Rotulae  Stomachicae.    Capiat  dracb.  y.  Yel  iij. 
tcr,  fjiatcr  de  die,  horis  medicis. 

I  3  Aliae 


i34  D  i    R  O  T  U  L  I  S. 

Aliae  advcrfus  Sitim. 

F>.  Sacch.  albiffimi  >fub:iliff.  pulvcrif.  unc.  iij. 
Leni  igne  Caleikdtis  immifcc 
Succi  pomi  Citrci  rec.  drach.  v. 
Flaved.  ejusdem   tenuiter   rafae,  fcrup.  j. 
F,  1.  a.  Rotulae. 
S.  Ut  in   fronte.     Unam  aHcramve  orc  detir.eat 
affiduL 

Nota.  Saccbarata  retiqua,  olim  inter  Medicos  ufitata, 
Paftam  regiam,  Maflam  panis,  Pineolatum, 
Muftaceum  ,  Buccellacum ,  &c.  quid  opus 
commemorare:  Cum  e  pbarmacopoliis  hodie  rcie* 
gata  ad  piflores  dulciarios  tranflerint, 

De 

Jnfufts  Internis. 

£2i.  T*  nfusum  eft  medicamentum  internum,  flui- 
I  dum,  ex  menftruo  liquore  ,  materiae  ido- 
neae  parte  aliqua,  opemacerationis,  citra  ebullitio- 
nem,  imbuto  conftans,  Diverfitas  menftrui,  prae- 
parationis,  aliarumque  conditionum,  varia  huic  no- 
mina  peperit.  lnfufum  ad  dofm  unicampraefcrip- 
tum,quocunque  caeterum  menftruo ,  materie,  mo- 
do,  paratum,  Hauflus  dicitur:  ad  plures,  fimplici- 
ter  Infufum  aut  &  Thea  Medicata  audit,  fi  Aqua  pro 
menftruo  eft.  Si  vero  Lac,  Serum  hujus,  Vinum, 
Cerevifia,  Hydromel,  &c.  menftruorum  viee  fun- 
guntur,  ab  his  nomen  accipit  formula.  Si  Spirituo- 
fusliquor  loco  menftrui  fuerit,  quandoque  Tinclura 

cluet. 


De  INFUSIS  INTERNIS.  135 


cluet.  Si  tandem  Aromata  materiam  dant,pro  men- 
ftruo  autem  eft  Aqua  fimplex,  aux  Jhllatitia  quae- 
dam,gratior,  aut  Vinum,  velSpiritus  Vini,  &mul- 
tumSacchari  accedlt  &  depuratio  limpidiffima,  ut 
medicamentum jucundiffimi  ufus  emergat,  Clareti 
vel  Neclaris  nomen  dari  folet:  figillatim  tamen  Vi- 
num  Hippocraticum  dicitur,  fi  bafin  Aromatum -con- 
ftituit  Cinnamonum,  &  Vinum  pro  menftruo  eft, 
liquorque  traje&u  per  manicam  ,  quam  vocant, 
Hippocratis ,  ad  fummam  claritatem  deducitur.  Ne- 
que  hic  variarum  dcnominationum  finis  eft,  fi  uni- 
verfiam  genus  Infuforum,  tam  officinalium,  quam 
magiftralium,  fpe&es.  At  pofteriorum  modo  ra- 
tlonem  hoc  loco  habemus  ((5.). 

%2%  Materies  triplex  eft,  Mevjlruum  feu  5o/- 
vens,  Solvendum,  denique  Accefforium. 

a.  Menflruum  eft  vel  (  1 .)  Aquofum :  ut  Aqua  fim- 
plex,  ftillatitia,  Lac,  hujus  Serum,  Deco&um  ali- 
quod  aquofum  ,  Phlegma  Vitrioli,  &c.  Vel  (2.) 
Vinofum:  ut  Vina  Uvarum,  Mofellanum ,  Rhena- 
num,  Gallicum,  Hifpanicum,  &c.  Ribium,  Ber- 
berum,  Ceraforum ,  &c.  Hydromel ,  Cerevifia, 
Muftum.  Vel  (3.)  Spirituofum  :  ut  Spiritus  Vini 
vulgaris,  aut  arte  purior,  Frumenti,  Juniperi,  alii- 
que  ardentes  fermentati,  fimpiices,  vel  compofiti. 
Vel(4.)  Mixtum  ex  praecedentium  (1.2.3.)  duo- 
bus  vel  tribus,  varia  proportione. 

@.  Materiem  fohendam  praebet,  quidquid,  inter- 
no  ufui  aptum,  virtute  gaudet  medicata,  per  ma- 
cerationera  frigidam  calidamve,  fine  ebullitione,  in 

I  4  men- 


i*<5    De  infusis  internis. 

o 


menftruorum  («.)  aliquod  transeuntc :  cujusmodi 
plurima  ofFert  regnum  Vegetabilium ,  mulco  pau-  | 
ciora  Fofiiiium  5c  Animalium. 

y.  Accejforia  funt,  quae  prioribus  (#.  |3.)  varic» 
fine-fuperadduntur,  pofluntque  ad  dup  genera  re- 
ferri.  Alia  (i.)  folutionem  promovent  vel  acuendo 
menftruum  (*.),  v^  materiem  folvendam  (£.) 
aperiendo ,  vel  denique  huic  illud  accommodando : 
cujusmodi  habentur  maxime  falium  varia  genera, 
acida,  alcalina,  neutra;  quin  &,  licet  rarius ,  fpl- 
ritus  ardentes,  fermentati,  fimplices,  aut  vegetan- 
tium  aromaticorum  virtute  impraegnati.  Et  ifta 
quidemante  infufionem,  vel  fub  ea,  menftruo  aut 
materiae  folvendae  admifceri  folent.  Alia  vero» 
(2.),  peradta  jam  infufione  &  folutione,  adduntur  j 
in  augmentum  virtutis  medicatae,  vel  correctio- 
nem  noxiae  injucundaeve  qualitatis,  hinc  adjuvan- 
tium  aut  corrigentium  vices  implent.  (78.  83.) 
Quo  pertinent  Syrupi,  Elaeo&cchara ,  Mel ,  Con- 
fectiones  molles  ,  Tindturae,  Eflentiae ,  Spiritus. 
Vinum ,  Aquae  ftillat.  &c. 

j 

223.  Delectus  tamen  hic ,  fi  ufpiam,  omne  \ 
fert  pundtum.  Neque  hunc  quis  apte  fecerit ,  quem  [ 
natura  rei  extrahendae  (222.  /3.),  vis  folvensmen- 
ftruorum  (ibid.  #.),  &  acceflbrii  (y.)  refpectu  ho- 
rum  &  illius  efficacia,  latent.  Quum  igitur  cogni-  ; 
ta  haec  fupponamus  (7.  j3.  y.  8.  104.);  paucis,  ( 
quae  huc  fpe&anc,  compledtimur. 

cc.  Aqua  folvit  faies,  gummi,  mucilaginem ,  fa-  j 
pones,  fpirkus  re&ores.  Id  praeftat  eo  fere  felicius,  1 

quo 


De  INFUSIS  INTERNIS.  i37 


quo  furior  eft,  minusque  permifta,  aut  fiturata 
prius  heterogeneis.  Non  folvit  olea  meraca,  pin- 
guia,  balfama,  refinas,  fulphura;  nifi  juvetur  fih 
le  alcalino,  faccharo ,  acceilu  fpiritus  fermentati. 
Nec  fola  hpides,  terras,  metalla,  femimctalla,: 
folvit.  Aptatur  tamen  &  his  fale  acido,  quando- 
que  &  neutro  vel  alcalino.  Neque  etiam  prorfus 
nihil  eft,  quod  in  aquam  fimplicem  fubit,  cum  id 
gcnus  materiae  prius  candefa&ae  femel  aut  pluries 
in  ea  extinguuntur  :  qui  praeparandi  modus,  cum 
itidcm  Magiftralis  (6)  fit,  omnino  ad  hunc  locum 
referri  debet. 

/3.  Alcohol  Vini  folvit  fpiritus  re&ores  aromaticos, 
olea  fimiiia,  balfama,  refinas,  fapones  teneriores, 
frles  alcalinos  volatiles,  ex  parte  etiam  fixos  ficcis- 
fimos.  Saccharinos  quoque  &  nonnullos  neutros: 
plerosque  tamen  alios  ,  tum  &  lapides,  terras,  non 
adeo  folvit ;  neque  &  metalla ,  femimetalla ,  fulphur , 
gummi :  haec  tamcn  alcali  fixi  interventu  aggreditur. 

y.  Quum  igitur  Spiriius  ardens  conftet  Alcohole, 
Aqua,  Acido,  varia  proportione,  pro  majore  vel' 
minore  puritate,  inter  fe  permiftis;  patet  ex(*. 
quid  de  menftrua  Spirituoforum  virtute  (2.22.  #.3.) 
ftatuendum. 

<F.  His  ipfis  principiis  (  y.)  fi  addideris  tenuatum 
o:eum,  utcunque  fimilis,  ac  Alcohol,  menftruae 
virtutis,  habes  praecipua,  e  quibus  Vina  a.i.') 
coaluerunt;  ita  tamen,  ut  fpiritu  alia  gaudeant  co- 
piofiore,  alia  parciore,  acido  alia  liberiore,  alia 
per  oleum  magis  obvoluto,  aut  ob  plurcm  terram 
aufteriore.  Unde  &  horum  vis  folvens  intelligitur. 

I  g  Mu- 


12*     De  infusis  internis. 


Mujlnm,  etfi  lorige  difcrepat  a  natura  vini,  hnnc 
ipfam  tamen  induit  fermentatione ,  quae  materiae 
infufae  maccrationem  conutari  folet. 
.«  Aaubfa  (*. ),  in  quibus,  praeter  aquam,  ma~ 
teries  oleofi,  lalfejl  aut  fliponacea  ineft,  quamnam 
inde  novam  confequantur  virtutem  menftruam,  fa- 
cile  ex  dictis  (<*.  ad    )  eruere  licet. 

£  Conftat  hinc  etiam ,  quaenam  Materies  (222. 0.) 
cx  triplici  naturae  regno  huc  quadret;  modo  note- 
tur,  non  cbullitione,  fed  frigida  faltem  calidave 
maceratione  (2.21.),  folutionem  hic  promoveri. 

Ex  Vcgetantibus  ergo  ea  potiffimum  conve- 
niunt,  quae  vel  per  fe,-  calore  leni ,  aut  cum  aqua 
ebuliiente,  tractata,  aquas  &  olea  praebent  ftillati- 
tia,  medicata  (<r):  tum  Succi  denfi,  faponacei, 
gummofi/ refmofi,  aut  ex  his  compofiti :  dein 
quorum  virtus,  ad  ignem  fixior,  in  parte  haeret 
menftruis  hic  ufitatis  folubiii  (<x.  /3.  >.  g.),  nec 
tam  profunde  reliquis  immerfa,  quin  citra  ebulli- 
tionem  queat  elici :  cujusmodi  dantur  plurima  in 
claffibus  Emeticorum,  Purgantium,  Demulcentium, 
Emoliientium.,  Adftringentium,  Vulnerariorum, 
Refrigerantium  ,  Aperientiurn-  ,  Saponaceorum  , 
Stimulantium ,  Roborantium ,  &c. 

S-.  Regnum  Animale  vix  multa,  praeter  Infe&a' 
sfiiquot,  tum  Caftoreum ,  Mofchum,  Zibethum, 
Calculos  quosdam  &Stercora,  fuppeditat.  Foffile 
praeprimis  Succina,  Sulphura,  Cuprum,  Ferrum, 
Antimonium,  &  ex  his  praeparata. 

/.  Cum 

(*)  Vid«  H.  B^rhaave  Eiem.Che».VoU  II.  Proc. \,  XV. XXIIL 


De  INFUSIS  INTERNIS.  139 


1»  Cum  vero  materies  ,  hadtenus  (vj.  3\)  expofi- 
ta,  haud  promifcue  menilruis  quibusvis(*.  ad«.) 
accommodata  fit;  curandum,  ut  illi,  ex  arte  prius 
felcctae,  quod  ad  principia  exrxahenda  qognitae> 
maxime  idoneumjungatur  folvens.  S:n  minus  con- 
veniat  unum,  combinanda  duo.  Si  necitaaptum 
parari  poteft,  aut  indicatio  repugnat;  Acceffbriis 
(222.  y.  1.)  utendum.  Horumvero  &  virtus  & 
felectio  liquet  ex  (loc.  cit.  &  223.  u.  ad  e.) 

I  x.  Caeterum,  quorsque  fieri  poteft,  odore  &fa- 
pore  injucundiora  vitentur;  maxime  cum  proinfan- 
tibus,  delicatulis,  aut  potu  familiari,  praefcribitur. 
Tenuitas  etiam  limpida  Infufis  gratiam  conciliat. 

y.  Acceffbriis  alterius  claflis  (222.  y.  2.)  faepe  non 
opus.  Si  tamen  requiruntur,  fint  in  eodem  men- 
ftruo  integre  folubiiia,  fine  praecipitatione  prius 
folutorum.  (Confer.  102.  >c.  a.  v.).  Corrigenti- 
bus  fi  uteris,  cave,  ne  abutaris.  (Vide  84.  85. 
o<5.  ad  103.) 

Numerus  ingredientium  hic   paullo  major 
conceditur.    Ne  tamen  quid  nimis  (31.  33.)- 

224.  Ordo  infundendis  primum  defertlocum: 
atque  haecinter  Vegetantibus  Animantia,  his  Fos-* 
filia,  poftponit.  Qui  minutias  curant,  iterum  Ve- 
getantium  partes  ita  digerunt ,  ut  primae  fint  Radi- 
ces,  tum  Herbae,  Folia,  Summitates,  Flores',  Se- 
mina,  Baccae,  Ligna,  Cortices,  Aromata,  Fru- 
&us,  Succi,  denique,  fi  quae  accedunt,  Purgantia 
cum  fuis  Corrigentibus.   Infundendis  fubjunguntur 

Ac- 


i4o    De  infusis  internis. 


Acccfibria  primae  claffis  (22,2.  y.  1.).  Sequitur 
Menftruum.  Claudunt  agmen  Accefforia  claflis 
pofterioris  (222.  y.  2.). 

225.  Dosis  pro  materiae  infhfae  &  menftrui 
effkacia  ,  Medici  fcopo,  aegri  aetate,  facilitate, 
&c.  (66.)  variis ,  major  minorve  eft.  Aquofi  fere 
ab  unc.  j.  ad  iij.  v.  vi.  Vinofa  ab  unc.  fi.  ad  j.  ij.iv. 
Spirituofa  a  drach.  ij.  ad  unc.  fi.  j.  exhibentur. 
Quanuoque  &  hic  ufu  veniunt  regulae  (67.^.  e.). 
Saepe  tamen  nec  pondere  determinatio  lit,  fed 
menfura:  v.  g.  ad  cochleare  j.  ij.  &c.  cyathum,  va- 
fculum  Theae  aut  Cofte  hauriendis  dicatum,  &c. 
aut  quantum  libet  pro  potu  ordinario.  Tandem, 
fi  materies  ipfi  aegro  vel  adftantibus ,  partitis  vici- 
bus,  inftar  infufi  herbae  Theae,  cum  aqua  ferven- 
tt  committitur  infundenda,  hujus  drach.  ij.  iij.  unc. 
£.  aut  quantum  pugillo,  digitabulo,  cochleari ,  va- 
fcuio  Theae  potui  fervieute  ,  capipoteft,  fimulad- 
hibendum  jubetur. 

226.  Quantitas  Generalis,  vix  conftan- 
tes  agncfcens  limites,  unicam  modo  dofin  (225.) 
quandoque  compledtitur :  quod  in  Emeticis,  Pur- 
gantibus,  &c.  cum  aqua  vel  vino  infufis,  obtinet. 
Frequentius,  cum  aiterandum  aut  per  epicrafin  pur-  I 
gandum,  lib.  j.  ad  it,  &  plures,  fimul  praefcribua-  , 
tur:  prout  indicatio,  aliaeve  conditiones,  exigunt.  I 
(Conf.  67.  68.  92.  <T.).  Pretium  nonnulla  exhibere  j 
jubet  parcius  (66.  £.):  quare  Infufum  Lapid.  Hy- 
ilricis  ad  unc  iv.  vi.  viij.  faltem  datur.  Aiiquando  | 
cerevifiae  aut  vina  medicata,  pro  familiari  potu, 

aut 


De  INFUSIS  INTERNIS.  r4r* 


autkmgos  in  ufus,  ad  *  vel  }  partem  tonnae  prae- 
ftituuntur.  Ex  his ,  &.  mox  de  proportione  dicen- 
dis,  haud.  difficulter  .colligitur,  quantum  materiae 
infundcndae  fimul  exhibendum ,  fi  hujus  infufio 
aegro  veladftantibus  committitur  perficienda. 

227.  Propotitto  in?;redientium  mutua,  gene- 
ralibus  itidem  regulis  haud  figenda,  pro  materiae 
infundendae,  menftrui,  ufus,  ipfmsque  aegri,  va- 
riis  conditionibus  plurimum  variat.  Notetur  ergo 

Materiem  (222.  (3.)  utplurimum  duplo,  tri- 
plo,  imo  &  quadruplo  majore  quantitate  pro  dofi 
exhiberi  in  infufo  ,  quam  in  fubftantia  ,  ut  vocant: 
prout  nimirum  virtus  ejus  per  minus  majusve  vo- 
lumen  eft  diffufa,  aut  tota,  vel  faltem  ex  parte, 
adhibito  menftruo  clici  valet. 

(3.  Herbas,  Folia,  Comas,  Florcs,  hic  fiepe  ad 
manipulos  vel  pug'llos ,  Fruftus  ad  numerum  (1  1*1. 
praefcribi:  Emetica  tamen  &  Pargantia  pondere 
determinanda  efie.    Afari  fiitem  folia  exeeperis, 
quaenumero  frequentius  praeftituuntur. 

y.  Caeterum  materiae  (222. /3.)  eam  capi  quan- 
titatem  ,  quae  effedtui  &  dcfibu*  (225.  226.)  dc- 
fideratis  Hjffidaf:  neque  ftri&iores  regulas  hic  fti 
generepofle  ftati.i.  (Confer.  87.  88.  227. 

Menftrui  (222.*.)  etiam,  ratione  materiae 
infundendac,  laxiffimam  efle  proportionem:  faepis- 
iimc  quidem  fextuplam  ,  odtuplam,  duodecupiam: 
alias  tameiv  &  quadruplam  lalteav.  aliquando  ionge 

ma- 


*4*      De  INFUSIS  INTERNIS. 


majorem,   vigecuplam ,  trigecuplam ,  &  vel  ad 
centuplam  usque,  imo  ultra. 

€.  Scilicet  ut  fpecifice  gravior  eft,  leviorve  ma-  ( 
teries;  virtus  ejus  magis  minusve  coa&a,  folutu  , 
facilior  aut  difficilior;  menftruum  ipfum  potentius 
aut  debilius ;  &  prout  fcopus  requirit  liquorem  vi  I 
medicata  magis  minusve  fiturum;  ita  menftrui  mi-  ' 
nor  majorve  capienda  quantitas. 

£  Porro,  quae  infantibus ,  delicatis,  aut  pro  po- 
tu  familiari,  exhibentur,  vel  injucundiore  conftant 
inaterie ,  majorem  fere  menftrui  proportionem 
exigunt.  Hinc  ad  Clareta,  Mufta,  Cerevifias  Me- 
dicatas ,  praeprimis  ope  fermentationis  parandas , 
menftruum  tricefies,  imo  centies  &  ultra  quando- 
que  ,  materie  infundenda  majus  eft. 

v.  Acceflbria  primae  claflis  (222.  y.  1.),  prout 
vel  ex  fe  debiliora  funt  aut  potentiora,  vel  mate- 
ries  magis  minusve  refra&aria,  vel  menftruumfor- 
tius  aut  imbecillius,  magis  minusve  accommoda-  I 
tum;  ita  majore  minoreve  quantitate  adduntur:  ut  I 
hinc  eorum  drach.  j.  vel  ij.  quandoque  ad  fingulas 
menftrui  libras  re  cipiantur,  alias  tamen  longe  minus. 
Spirituofa  interim  &  liquores  falini  (ibid.)  non  de- 
finita  faepe  copia  adfcribuntur,  fi  tantum  irroratio-  j 
nimateriae,  uti  plerumque,  fubferviunt. 

£h  Acceflbria  alterius  claflis  (222.  y.  2.)  addun-  i 

tur  ea  proportione,  qua  fcopo  intento  fufficiunt.  1 

Neque  hic  limes  ullus  generalis  obtinet.  Sacchari  \ 
tamen ,  &■  ftmilium,  pars  j.  fere  ad  part.  vm.  vel 

]i4\ 


De  infusis  INTERNIS.  i42 


x.  liquoris  communitcr  recipitur:  in  Claretis  vero 
(221.)  pars  dimidia,  tertia,  vel  quarta,  ratione 
menftrui.  Alias  &  ipfius  aegri  arbitrio  relinquitur 
dulcatio.  (Conf  85.  90.).  In  genere  cavendum, 
ne  fpiflitas,  aut  dulcedo,  modiim  exceJ.at. 

228.  Subscriptio  alia  eft,  fi,  qui.lquid  huc 
pertinet,  pharmacopoco  committiturj  alia,  fi  mate- 
ries  infundenda  tantum  ab  eo  petitur,  aegro  vel 
adftantibus  infufionem  ipfam  curaturis. 

229.  Si  prius  (228.);  injungitur. 

ct.  Materiae  ad  infiifonem  Praeparatio.  Haec  po- 
ftulat. 

1.  Comminutionem  ejus  in  craffum  pulverem, 
quae  fcillione  vel  tufionc  fir,  &  omittitur  circa  pul- 
verulenta,  Limatur.  Mart.  v.  g.  Cineres  Vegetan- 
tium,  &c. 

2.  Colligationem  in  nodulum ,  petiam,  vel  fac- 
culum  ,  ex  findone  aiiave  materie  paratum:  quae 
tifuvenit,  ubi  faturatior  liaud  repofcitur  exradtio; 
aut  colatione  fuperfedere  animus  eft,  cavendum 
que  nihilominus,  ne  ingredientlum  prrticulae  ii- 
quorem  turbidum  reddant,  vel  cum  hoc  degiurian- 
tur;  aut  materies  valde  ponderofi  in  menftruo  fu- 
'fpendi  debet ,  ne  in  fundo  fefe  co.npingens  diffici- 
lius  fjlvatur.  Unde  vel  oinnia  ingredientia  fimul, 
vtl  horum  faltem  aliqua  figidatim  fic  coercen- 
tur.  Si  pofterius,  ufitatum  eft  id  non  adeo  in  fub- 
fcriptione,  fed  potius  in  ipfa  materiae  defignatione 
commemorare,  fcribendo  Wg.  Jjt.  Limatur.  Mr.rt. 
in  nouul.  lig.  3.  Ir- 


i44  INFUSIS  INTERNIS. 


3.  Irrorationem  ,fi  liquidoutimuraccefforio  Qptitu 
y.  i.),  v.  g.  Spiritu  Vitrioli,  Sulphuris,  Vini,  Ro-. 
farum ,  &c.  Quin  &  aqua  fervens  hic  nonnunquam 
ex  ufu  eft,  cum  aridiora  caloris  humidi  ope  emol- 
lienda  funt,  ut  rnenftruo  frigido  facilius  pateant. 

4.  Ignitionem,  fi  hujus  ope  menftruus  liquor 
virtute  medicata  impraegnandus  eft  (223.  *.). 

.5.  Vas  aptum,  cui  materies  immittatur.  Id  ta- 
men  rarius  adfcribitur;  nifi  cum  metuenda  virtu- 
tis  dillipatio  phialae  Chemicae  ufum  hic  commen- 
dat,  aut  fermentatio  cum  cerevifia  vel  mufto  infti- 
tuenda  dolium  exigit,  aut  denique  naturae  ingre- 
dientium  vafa  ex  quacunque  materie  confecta  non 
conveniunt. 

0.  Infujlo,  quae  menftruo  perficitur  calido  vel 
frigido.    Aquofafola  <*,.  1.)  infunduntur  ca- 

lida  velfervida:  caetera  (ibid.  2,.  3.)  frigida.  Quod- 
fi  Ipecies  (22,3.  cc.  2,29.  *.  4.)  obtinet,  materies 
ignita,  quoties  libet,  in  liquorem  frigidum  pro- 
jicienda  aut  intingenda  jubetur. 

y.  Maceratio,  quae  itidem  frigida  velcalida  eft. 

Priore  utimur,  cum  vel  levior  tantum  pofcitur 
extradtio ;  vel  materies  minus  refra&aria,  menftru- 
umque  adeopotens  eft,ut  calore  nullo  opus;  velal- 
terutrius  incongrua  per  calorem  alteratio  praevide- 
tur.  Calida  ufu  venit,  ubi  properanda  eftfoluto,  & 
modo  di&is  obtinent  contraria.   Tum  vero  vel  fu- 

ftine- 


Dk  IXFUSIS  INTERNIS.  145 


ftinemns  infufionis  calorem  (/3.)?  vclhanc  frigiJam 
calore  deinceps  admoto  fovemus.  Is  vero  vel  ita 
dicta  infolationc,  vel  digeftionc  m  loco  aat  fiirnuld 
apto,  balneo  maris,  cineram  ,  arenae ,  &c.  vario 
quidem  gradu,  femper  tamen  citra  menllrui  ebul- 
litionem  (221*)  excitatur;  prout  magis  minusve 
favet  anni  tempus,  folutio  facilis  vcl  difficilis  eft , 
aut  citius  tardiusve  peraccta  rcquiritur.  Quando- 
que  &  intcpofita  fubinde  concuilionj  promoven 
dam  jubemus  extra&ionem. 

Tempus  macerationis  vel  determinatur  ex  ef- 
fe&u ,  dum  color,  fapor,  odor,  docent  virti  ex- 
petitam  in  menftruum  tranfiiiTe  ;  vel  fiepifilne  ad 
horas ,  d;es,  noctes,  &c:  prout  vel  ex.  indole 
menftrui&  matcriacfolvendae  magisminusve  pfonv 
ta  cognofcitur  extraclio,  vel  haec  faltem  fuperfi- 
ciaria  aut  intimior  exigitur. 

Vas  fub  maceratione  claudendum  fere  fempcr 
jubetur;  nifi  vel  ejus  conftrudtio  id  minus  poftulat, 
vel  maccrationis  modus  prohibet.    Illud  Phiala 
lioc  Fermeritatio  docct. 

Depuratio.    Hacc  autem 

1.  Non  neceflaria  eft,  cum  materies  nodulo  iri- 
clufa  («.2.  )  maceratur:  tumque  peracta  extradtio- 
ne  debita  vel  relinquitur  nodulus  fub  ufu  etiam  i>i 
liquore  fufpenfus" ,  vel  cxemtus  fortiter  exprimi- 
tur,-  ut  liquor  magis  faturetur.- 

2.  Vcl  fpecicbus  laxis ,  non  valje  levibus,  quiete 
&  inora  perficitur;  Ufcde  materie  non  fcluta,  fen- 

k  m 


1+6    De  infusis  internis. 


fim  in  fundum  colle&a,  purius  liquidum  queat  de- 
fundi,  ultima  hujus  parte  turbida  vel  reli&a,  vel 
colo  filtrove  repurgata  :  qui  modus  Vinis ,  Cerevi- 
ftis  Medicatis,  Infufis  Spirituofis,  maxime  convenit. 

3.  Vel  traje&u  omnis  liquidi  per  colum  autma- 
nicam  Hippocratis:  ubi  rurfus  fub  finem  exprefiio 
fortis  materiae  injungitur,  fi  faturatior,  neclimpi- 
diffimus  defideratur  liquor,  &textura  materiae  po- 
rofior  multuni  liquidi  retinet.  Infufa  Aquofa,  Vi- 
na  Hippocratica ,  Clareta  ,  fic  purgantur.  Quin 
pofteriorum  claritas  addito  quoque  ante  colatfo- 
iiem  la&e,  feces  invifcante,  augetur. 

4.  Vel  filtratione  per  chartam  bibulam,  quae, 
dum&  nitidiflima  eft  &  tardiflima,  adhibetur,  ubi 
fumma  claritas,  &  exattiflima  materiae  non  folu- 
tae  feparatio  exigitur,  neque  interim  magna  datur 
quantitas  filtrandi,  nec  acrimonia  chartam  adefura. 
Infufis  Spirituofis,  tum  Vinis  Emeticis,  Antimonia- 
tis,  hinc  convenit. 

5.  Cavendum  vero  in  (3.  &  4.),  ne  volatilia 
etiamnum  calida  fic  trattentur,  ja&uram  quippe 
trrtutis  fa&ura. 

«.  Admiflio  Accejjbriorum  £$22.  y.  2.)  '  ubi ,  prae- 
ter  (223.  a.),  notandum,  in  Vinis  Hippocraticis 
&  Claretis  iaccharum  &  fimilia  ante  depurationem 
(  4.)  addi;  ut  fimul  traje&a  minus  turbent  liqui- 
dum.  In  ceteris  autem  puro  demum  liquori  ad-' 
mifcenda  jubentur. 

£  Reeeptaculum  praebet  plerumque  vas  vrtreum , 


Be  INFUSIS  INTERNIS.  147 


oris  fcngufti ;  ctijus  &  obthuratio  exa<fta  commenda- 
tur,  fi  liquoris  corruptio,  aut  volatilium  dilTipa* 
tio,  3  liberiore  aeris  acceflu  metuitur. 

230.  Si  vero  materiem  tantum  praebec  pharma- 
copoeus  (228.)*  omnibus  (229.  4.  ad  230.) 
omiffis,  comminutio  falte'm,  mixtio  &  colligatio  ia 
nodulum  (299.  1.  2.),  fi  opus  eft,  injunguntur, 
fubfcribendo  v.  g.  Confciffa ,  /w/a  gro//o  wo</o  ,  Mi 
Quodfi  fpecies  laxae  exhibendae,  additur:  F.  Co/~ 
teftio,  vel  Species  vel  JD.  Chartam ,  vel  Scatulam ;  quip- 
pe  quae  tum  loco  Receptaculi  eft,  Si  autem  in  no~ 
dulum  colligandae,  adponitur  :  Indudantur  nodufovcl 
findoni.  Irroratio  (229.*.  3,)  tamen  alias  pharma- 
copoeo,  alias  aegro,  committitur:  fi  pofterius,li~ 
quorem  eo  adhibendum,  nifi  vulgaris  eft ,  una  cum, 
materie  faltem  exhibet  pharmacopoeus. 

231.  Signatura  itidem  difcrepat  pro  diverfl- 
tate(228.  ad  23-1. ).  Unde 

«.  Siobtinet  (229.),  nomen  formulae  variurri 
imponitur,  prout  menftruum  (222.  #.),  materies 
foluta  (ibid.  |3.),  acceftbria  (ibid.  y.),  quantitas 
generalis  (226.)»  depuratio  (229.  J\),  funt  dU 
verfa.  Videantur  autem  fupra  (221.)  di&a.  Ubique 
nominiaddipoteft  virtus,  ac  deinceps  reliqua ,  quae' 
ad  ufum  pertinent,  fubjungi,  facile  intelligenda  e* 
(113.  225.).  Monendum  infuper  quandaque,  prae- 
iertim  tempore  aeftiyo,  &  quantitategenerdimajo- 
re  (226.),  vas  continens  liquoremloco  frigido  effc 
reponendum^  nefermentatio,  acor,  fltus;  noceant„ 

K  i  #  SL 


i48     De  infusis  internis. 


/3.  Si  (230.)  locum  habet,  &  materies  fndoni  ittt 
dufa  datur  (229.  2.),  Nodulus  vel  Pf//a  audit: 
lin  exhibetur  foluta,  Species,  Colleclio  aut  &  TbeaMc- 
dicata,  ubi,  inftar  Theae  vulgaris  ,  paullatim  in- 
fundi  debet  (225.)  ,  appellari  folet.  Virtutem  hic 
quoque  addere licet.  Dein  adfcribitur, quo  men- 
ftruo,  modo ,  proportione,  ordine,  tempore,  &c. 
infufio  ,  maceratio  ,  depuratio  ,  inftituenda  fit, 
prorfits  utiin  cafu  (229.)  poftulat  fubfcriptio ,  ter- 
minis  tamen  atque  encheirefibus  captui  &  oppor- 
tunitati  aegri  vel  adftantium  accommodatis  (113. 
«.  £. ).  Reliqua  ,  quae  ufam  &c  confervationem  fpe- 
dtant,  fimiiia  hic  funt,  ac  (#.). 

232.  UsUs  Infuforum  maxime  univerfalis-  eft, 
orrtni  fere  morbo,  aetati,  fcopo,  conveniens;  mo- 
do  &  materies,  &  menftruum,  intsr  fe  atque  indi- 
cationi  congrua  feligantur  (223.).  Infantibus  qui- 
dem  aliquando  moleftior  haec  formula  ,  dum  emi- 
nentioris  faporis  odorisve  materie  conftat,  alias  ta- 
men  &  commode  fub  potus  familiaris  fpecie  infinuat 
talia ,  ad  quae  fub  aliis  formis  ingerenda  vix  addu- 
ci  poffunt.  Caeterum  ut  profundiffime  penetrabilis 
cft,  ita  faltem  ob  minus  promptam  praeparationem 
excluditur,  ubi  mora  periculum  parit. 

233.  Specimina  funto. 

Vinum  Emeticum ,  Antimoniatum ,  valide-  mo- 
vens.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.Med.p.  145.  223. 
j^.  Croci  Metall.  gr.  viij. 
Vini  Rhenan.  unc.  ij. 

Stent 


De  INFUSIS  INTERNIS.  149 

Stent  in  frigida  infufione  per  no&em :  ma- 
ne  pcr  chartam  filtratis  adde 
Oxymclt.  Scillit.  drach.  yr. 
M.  F.  Hauftus. 
S.  Hauflus  Emeticus ,  aduho  pro  doji ,  manl,  exbibenr 
dus. 

* 

Aliud,  mitius,  pro  Infante  Rachitico.  Vid.Ibid, 
p.  276. 

j£.  Radie.  Ypecacuanbae  fcrup.  j. 

Vini  albi  Gallici  unc.  j. 

Sacchari  drach.  ij. 
Infufa  totam  no&em ,  depurata ,  exhibe 
mane. 

S.  Hayflus  Emeticas  pro  dofi,  mane,  capiendus? 

Hauftus  Purgans  pro  Adulto,  non  inflammans. 
JR£.  Fol.  Ssnn.  mund.  dr.  lv. 

Liquor.  Tart.  regenerat.  dr.  ij. 
Jlq.  flill.  Cicbor.  unc.  ij. 

Foenicul.  unc.  ff. 
Infufa  per  nodtem  frigide  macerenpur, 
mane  cum  expreflione  colatis  admifce 
Syr.  Rof.  fol.  c.  Sen.  unc.  j. 

p, 

S,  Hauflus  Purgans  pro  dofu 

Nodulus  Purgans,  Roborans ,  Ancirachiticus, 
Vid.  locum  fupra  alleg. 
l£.  Rbei  feietii  unc.  &. 

K  3  Myrcr 


iSo    De  infusis  internis. 

Myrobatan.  citrin.  fine  nucteis.  drach.  ii]\ 
Agaric.  trochifcati  fcrup.  ij, 
Confcifla,  tufk ,  groffo  modo,  mifra  ,  in? 
cliiia  nodulo,  D. 
S.  Nodufus  pro  Cerevifia  Mcdicata ,  £tti  fujpendatur  in 
cerevifiae  fortioris  Jib.  vi. :  /;a££  pq/1  infufionem 
xxiv.  borarum  fit  pro  potu  famHiari  quoiidia- 
no,  pcr  iv.  bebdomadas  continuando. 

Nodulus  Diureticus,  in  Hydrope  conveniens.  4 
i£.  Cft^r.  y?/p/V.  FaW. 

Genifiae  ana  Lib. 
Coccionett.  contuf.  unc.  J. 
Inclufa  nodulo  exhibeantur. 
S.  Noduhis  Dlweticus  ,  cui  infundantur  Vini  Rhenani 
lib.  iv.  frigidae  :  fient  per  nycibemeron  ac  fae- 
pius  fuccutiantur  :  tum  ,  relifto  intra  Vinum  no~ 
dulo ,  illius  unc.  iij,  ter  de  die  bibantur. 

'  * 

Vinum  Roborans,  Calfaciens,  Nervinum,  Fe- 
brifugum,  Emmenagogum. 

ijl.  Limat,  Chatyb.  rec.  in  noa\  1ig,  unc.  h> 
Rad.  Angelic.  unc.  j. 

Contrayerv.  unc.  fl. 
Coft.  Peruv.  opt  unc.  jj. 
Cafcaritt. 

Cinnamam.  anaunc.  5. 
Myrrb.  eleft.  dr.  ij. 
Cpncifa,  tufa,  mifta,  exhibe. 
5.  Speties  pro  ptno  Cbatybeato  >  $uibw  Vini  Hifpa- 


De  INFUSIS  INTERNIS.  151 


nici  Jib.  iv.  infundantur  ,  vafc  claufo  digeran- 
tur  in  fole ,  aui  leni  calore  per  tria  nyfibemera , 
ac  fubinde  concutiantur.    Dojis  unc.  ij.  quattr 

de  die'. 

Serum  Latfis  Antifcorbuticum.  Vid.  H.  Boerh, 
Mat.  Med.  p.  208. 
j£.  Acctofellae,  m.  i  £. 
Betonicae. 

Chaeropfyylli  ana  m.  6. 
TamarindGr.  unc.  i  tf. 
Confcifla  infunde  cum 

Seri  Lattis  aeflivi  Lib.  iij. 
Spatio  horac,  in  calorc  fere  fervido,  abs- 
que  ebullitione  tamen,  detineantur,  dein 
per  linteum  expreflis  admifce 
Syrup.  e  Succo  Citri. 
Rubi  Idaei. 
Viotacei  ana  unc.  j. 
Sf  Ut  in  fronte.    Bibat  hujus  unciam  unam  omni  fe- 
miborio  interdiu. 

Thea  Medicata  ,    Antiphthifica.    Vide.  L  c. 
p.  213. 

34.  Rad.  Caryophyllat.  mont.  unc.  jj. 
Glycyrrhiz.  unc.  i^. 
Hcrb.  Veronic. 

Hederae  terrejlr.  ana  m.  j, 
Flor.  Hypcric.  pug.  iij. 

Centaur.  min.  pug.  ij. 
S&niA.  Fccniad.  dulc.  drach.  iij. 

K  4  Con-i 


?g%     De  infusis  internis. 


Confcifla,  tufa,  mifla ,  D.  ad  chartam, 
S.  Thea  Pecloralis.  Hujus  quantum  vafcuto  Tbeae  po~. 
lui  dicato  capi  potefl ,  infundatur  eum  aquae  fer~, 
ventis  VI.  vafculis  fimilibus  :  flent  vafe  claufo  ,  ca~ 
fida  ,  per  aliquot  minuta  ,  tum  bibat  omni  bora 
vafcutum,  in  quo  prius  dijfolutum  ftt  Mellis  vir- 
ginei  coehlearculum. 

* 

Infufum  Picis  liquidae. 

j£.  Picis  UqUfidae  unc.  j. 

In  ollam  recentem,  vitreatam,  immis- 
fae  ,  fub  jugi  agitatione  cum  bacillo  li? 
gneo,  afFunde 

Aq.  ptuviae  pur.  frigid.  unc.  xn. 
Stent  quieta  per  nodtem  fine  calore: 
mane  per  bibulam  filtrata  exhibe. 
§.  Aqua  Balfamica.    Capiat  mane9  afexta  ad  meri- 
diem  usque,  quovis  bihorio  unc,  ij. 

Infufum  Antihydropicum  ,  fluorem  lymphae 
concilians,  pro  plebejo.  Vid.  H.  Boerh.  1.  c, 
p.  218. 

I£.  Rad.  Ariflobch.  utriusque  ana  unc.  i  4. 
Zingibcr. 
Rapban.  ruflic. 
Bulb.  rec.  Scyttae.A  ana  .unc.  J 
Summit.  Abfyntb.  vulg. 

Centaur.  min. 
Bacc  Juniper.  ana  unc.  j. 
Sat.  Abfynth.  unc.  tf. 
ConfciHk^  tufa,  mifta ,  D.  ad  Chartam. 

S.  Sp$* 


De  INFUSIS  INTERNIS.  153 


S.  Species.  Infundantur   eiim  Spiritus  Juniperi  vutg. 

lib.  VI,  infoteniur  per  aliquot  dies,  vafe  tlaufo^ 
tum  bibai  unc.  j.  quater  dedie7  cum  regimine. 
* 

Claretum  Vinofum  Purgans  &  Roborans, 
Rad.  Calam.  aromat.  drach.  vi. 
Cort.  Magetlanif. 
Rhubarb.  opt. 

Fol.  Senn.  f.  flip.  ana  unc.  &. 

Agaric.  trocbifcat.  drach.  iij. 

Cinnamom.  acut.  drach.  ij. 

Cubebar.  drach.  j. 
ConfcifTa  infunde  in  Vini  Rhenar}i  opt.  lib. 
iv,  per  triduum,  vafe  claufo,  loco  te- 
pido  ,  fubinde  concute ,  tum  adde  Saccha- 
ri  aib.  lib.  &.  trajice  aliquoties  per  mani- 
cam  Hippocratis.  D.  ufui. 
S.  Ut  in  fronte.   Dofts  mane  unus  vel    atter  cyathus* 

CJaretum  Aquofum ,  Cardiacum,  adfitim  in  Fe~ 
bribus  aeftuofis,  putridis,  reilinguendam. 
j£.  Conferv.  Rofar.  rubr.  unc.  j. 
Cakndul. 
Viotar. 

Betonic.  ana  dr.  vj. 
In  tnortario  lapideo,  piftillo  ligneo,  con- 
tritis  inftilla 
Spir.  Sulph.  per  camp.  gutt.  xxx. 
Accurate  fubaftis  dein  paullatim  admifce 
Aq  pluv.  co&.  frigid.  lib.  iij. 


154        infusis  internis. 

Commifta  relinquantur  per  ;  horam,  tan- 
demque  per  manicam  Hinpocratis  ali- 
quoties  trajiciantur,  ut  limpidiffimus  fiat 
liquor,  qui  addito  Syr.  Rub.  id.  etiam 
dulcior  reddi  poteft,  fiopus  videatur. 
5.  Bibat  aeger,  quantum  ftis  exigit. 

Claretum  Spirituofum,  Cardiacum,  Calfaciens, 
Antifepticum. 

j^.  Frucl.  matur.  Cerqfor. 

Ribefior.  rubr. 
Rub.  id.  ana  lib.  j. 
In  mortario  marmoreo,  una  cum  nucleis, 

contufis  fuccus  exprimatur.  Tum  porro 
I£.  Caryoplryll.  ar. 
Piper.  alb.  ana  dr. 
Macis  fcr.  j. 
Sem.  Coriandr.  dr.  j, 
Contufis  ruditer  atque  in  lagenam  immiffis 
adfunde. 

Succi  prioris  quantum  habes 
Spirit.  Vtn.  Rhen.  pint.  j. 
Saccbar  albiff.  lib.  ft. 
Lagena  exadte  claufa  infole:ur,  aut  leni 
calore  digeratur  per  quatriduum,  ac  quo- 
tidie  aliquoties  concutiatur.   Fiat  tandem 
colatio  per  manicam  Hippocr.  ad  per- 
fedtillimam  limpiditatem. 
S.  Liquor,  aegris  fanisque  jucundijpmus ,  ad  unc.  j.  am 
\y  caviatur  in  languoribus. 

Cere- 


De  INFUSIS  INTERNIS.  153 


Cerevifia  Antifcorbutica.   Vid.  H.  Boerh.  1.  c> 
p.  204. 

*£.  Fol.  recent.  Cocblear. 

Erucae. 
Eryfimi. 

TrifoL  aquat.  ana  m.  J. 
Semin.  rec.  contuf  Naflurt.  hort, 

Rapban.  hort.  ana 
unc.  ij. 
jF/or.  Centaur.  min.  unc.  j. 
Rad.  Raphan.  niflic.  unc.  hj. 
EnuL  camp.  unc.  v. 
Confcifia  reconde  in  Cerevifiae  recentis  & 
fervefcentis  \  dolio. 
S.  Sij  pro  poiu  quotidiano ,  i^/  mane  &  vefperi  poculum* 

De 

DecGtlis  Internis, 
234.  TPVecoctum,  Apozema,  eft  medicamen- 
JL/  tum  internum,  fluidum,  fimile  Infufo 
(221.),  fed  menftruo  liquore  cum  materie  folven- 
da  ad  ignem  ebulliente  paratum.  Unde  e:us  ab 
Infufo(l.  c.)  difcrepanria  patet.  Variis  id  quoque 
nominibus  gaudet,  quae  quousque  hodie  in  ufii 
funt,  infra  tradentur. 

235.  Materies  hicingenere  eadem,  quae  Tn- 
fufi  (222.),  trifariam  quoque  dividitur:  in  Men- 
firuum  nempe,  Solvendum ,  &  Accefforxum, 

*.  Menflruum  itidem  hucadhibetur  triplex:  Aquo- 
fam.,  Vinofum9  Spirintofum,  uti  ad  Infufa  (222.  #.). 

0.  Mjt 


i5<5    De  DECGCTIS  INTERNIS. 


|3.  Materies  Solvenda,  pariter  ex  triplici  naturae 
regno  deprompta  ,  talis  hic  requiritur,  quae  aptam 
ufui  interno  virtutem,  vel  plane  non,  vel  diffici- 
lius  tardiusve  fola  maceratione  (229.  y.)  elicien- 
dam,  ope  ebullitionis  tamen  cum  menftruo  (*.) 
communicare  queat  illibatam. 

y.  AcceJJbriorum  idem  hic  ufus,  eadem  generalis 
obtinet  divifio,  ac  in  Infufis  (1222.  y.).  Quin  & 
eorum,  quae  ad  primam  claflem  (ibid.  1.)  perti- 
nent ,  eadem  natura  eft.  At  pofleriora  (ibid.  2.) 
ex  par te  difcrepant :  uti  dele&us  indicabit. 

236.  Dele CTtrs  ex  arte  faciendus,  praeter  d;- 
£0011*1(223.)  notitiam,  exigit  quoque compertam 
ignishic  adhibendi  (234.)  actionem  in  menftruum 
&  folvendum  (235.  *.  /3.).  Sed  &  hanc  noife  po- 
teft  tiro  ex  illis,  quas  hic  fuppono  cognitas,  lcien- 
tiis(7-  @.  y.  8.  104.).  Breviter  itaque  moneo, 

<*.  Aquofi,  prae  aliis  menftruis,  frequentiorem 
inDecodtiseffe  ufum;  cum  ebulliendominus,  quam 
reliqua,  enervetur  aut  mutetur.  Quare  nec  aquis 
ftiDatitiis  adeo  hic  locus  eft.  Si  enim  adhibueris  effi- 
caces,  co&ione  virtus  diffipatur;  fi  inertes,  quid 
inde  boni  prae  aqua  fimplice?  Mulfa  vcteribus 
praeprimis  placuit:  nec  femper  inepte.  Hodie  ta- 
men  potius  MelDecocro  addimusjamparato.  Aqua 
quo  purior  eft,  eo  ferefelicius  folvit  (223.  *.). 

/3.  Vinum,  aptius  Infufis,  utcunque  vafe  claufo, 
aut  vaporum  exitui  obftante ,  coxeris,  in  pejus  fem- 
per  abit.  Peracta  igitur  ebullitione,  fi  eo  opus  eft, 
addi  malim.  Muftum  exceperis,  quod,  Muifae  ft- 

mjlc, 


De  DECOCTIS  INTERNIl  157 


mile,  aquofis  potlus  annumcrandum,  nifi  fermen- 
tando  Vinum  ffat. 

y.  Spirituofa  (222.  «.3.)  tamen,  in  phialis  Che- 
micis,  fine  notabiii  ja&ura  aut  alteratione,  ebulli- 
tionem  feruntj  ut  ideo  Vinis  ad  hoc  opus  magis 
finc  idonca. 

S.  Menflrua  vis  flngulorum  (235.  «.)  eadem  eft, 
quae  defcripta  (123.  *•  ad  O,  intenfior  faltem  ob 
accedentem  cbullirionis  motum:  qui  ipfe  tamen,  ut 
juvat ,  ita  fimul  &  diffipat  principia  volatiiia  ,  &  te- 
neriora  faepe  mutat,  &  quandoque  jufto  plura  elicit. 

t.  Calor  interim  cbullitionis  haud  idem  eft  in  om- 
nlbus.  Spiritus  leniore,  quam  Vinum,  Aqua  utris- 
que  ma'ore  demum  ebuUit:  cui  differentiae  effedtus 
(J.)  itidem  refpondent. 

(.  Quin  fortitudo  etiam  &  duratio  Co&ionis  mr- 
nor  majorve  multam  hic  afTert  diverfitatem ;  ut 
fint,  quibus  longior  validiorve  noceat,  fint,  quibus 
profit  &  vel  maxime  fit  necefTaria. 

y,.  Patet  hinc  Materiem  0235.  /3.)  apte  deCoqui, 
ft  virtus  e'us  expetita  per  menftruum  determinatum 
(135.  *.  2,36.  *.  ad  £)  folubilis  eft;  neque  tamerv 
aeque  commode  aut  tam  cito,  ac  requiritur,  per 
macerationem,  uti  per  ebullitionem  (2.  t.  £.)  ex- 
trahitur;  nec  vi  codtionis  diffipatur;  necmutatur; 
nec  alia  virtute,  minus  fcopo  apta,  fimul  elicica , 
pervertitur. 

S\  Idonei  ergo  menftrui  feledtio ,  aut  ex  fe  ml- 
nus  fufficientU  per  acccflbrium  aptatio,  ut  b  Infufis 


i$8     t)E  kECOCTIS  INTERKI& 


(123.  '«)>  *ta  &  D*c  ^iaxime  requiritur,  iisdemque 
legibus  (1-  c0  definitur  :  neque  enim  ebullitio  acce^ 
dens  vim  folventem  adeo  mutat,  fed  tantum  auget. 

#.  Antecedens  dein  jufta  praeparatio  materiem, 
alias  decb&ioni  inhabilem,  huic  accommodare  va- 
let.  Quo  pertinet  comminutio  &  maceratio  prae- 
via,  durioribus,  aridis,  difficulter  folvendis,  uti- 
liflima ,  nec  unquam  omittenda. 

x.  Vas  etiam  co&urae  adhibendum  fi  rire  dele- 
geris,  ea  quoque  decoques  frudtuofe,  quae  alias 
operi  huic  inefta  forent.  (Vid.  y.  &  229.  #; 
tum  de  Subfcriptione  poft  dicenda.). 

a.  Mimis  ideo  refte  decoquuntur  cum  Aquofts 
meracis  Terf ea  macilen ta ,  Lapidea ,  Refinofa ,  Sd- 
phurea,  Pinguia:  vix  enim  quidpiam  darit  bonij 
nifi  acceffbriis  utaris  (223.  #.). 

t)e  Metallis  &  Semimetallis  non  Salinis  ident 
(a.)  verum:  quamvis  tamen  ignitione  praemifiaV 
aut  longa  fortique  co&ura,  mutare  quodammodo' 
aquam  videantur  (23.  <a.).  Unde  Argentum  vi- 
vum,  Antimonium,  &c.  in  Decoctis  parand  s  ad- 
hibere  non  inufitatum  eft. 

v.  Ex  plefisque  Animantium  partibus  ficcis  vix^ 
nif!  co&ione  diuprotracta,  quidpiam  elicueris.  Cum; 
paucis  tamen  aiiis,  Lapidem  Hyftricis,  eo  fi  re- 
ferre  volueris,  excipe  ;  quippe  qui  frigida  etiam 
maceratione  folvitur. 

f .  Quae  macerando  vim  fuani  iri  menftruum  trans- 
fundere  valent,  co&ione  neutiqyam  torquendav 

cpiurn 


De  DECOCTIS  INTERNIS.  159 


quutti  calor  major  talia  fere  femper  plus  minusve 
mutet.  Lenior  interim  breviorque  ebullitio ,  dum 
folutionem  accelerat,  ferri  hic  poteft.  Molles, 
tenerae,  recentes,  Vegctantiuni  partes  hujus  funt 
cenfus. 

c<  Quae  virtutem  coetura  avolantem  frabent,  po- 
tius  inllindenda  funt :  fin  co6tio  requiritur,  mitior 
haec,  brcvior,  &in  vafe  idoneo,  inftituenda(f  «.)•' 
Huc  pertinent  Aromatica,  Alcalefcentki,  Aqua- 
rum  &  Oieorum  deftiilationi  apta(a). 

7T.  Quorum  virtus  ebullitione  in  aliam,  minus 
fcopo  refpondentem,  mutatur,  vel  non,  velleni- 
terfaltem,  nec  diu,  decoquenda.  Afarum  codtum 
magis  Diureticum  ,  quam  Emeticum  eft.  Glycyr- 
rhiza  diu  codta  amarefcit.  Sennae  folia  longiore 
co&ione  purgans  exhibent  torminofum,  &c. 

§.  Quod  fi  virtus  tantum  exparte  in  menftruum 
transferri  debet,  riec  tamendifficulter  folvitur,  ma- 
ceratio  potius,  autlenis  faltem  ebullitio  ex  ufu  eft. 
Rheum,  Myrobalani,  &c.  diutius  codta  vi  purgan- 
ti  adftringentem  jungunt.  Mucilaginola,  rad.  Sym- 
phyti,  Altheae,  Malvae,  femina,  fru&us ,  fucci^ 
fimilia,  coctione  longa  lentorem  inferunt  liquori 
injucundum.  Amara,  uti  Abfinthium ,  Centau- 
rium,  Gentiana,  Coloeynthis  &c.  evoluto  per  diu- 
turnam  ebullitionem  omni  amarore,Decodta  teter- 
rimi  faporis  exhibent;  etfi  vel  Cretam  quoque,  La- 

pidea 

(<0  Vid,  H,  Boeth.  Elem,  Cb?ra.']oco  fupra  a'leg, 


i6o     De  DECOCTIS  INTERNIS. 


pidcs  Cancrorum,  aliasve  Terras ,  pro  corre&iona 
addideris. 

<r,  Multum  intereft,  recens  an  fuerit  materies 
decoquenda,  an  vetufta,  viridis  an  ficca;  quum 
illius  plerumque  longe  fit  facilior  folutio  permen- 
ftrua  etiam  minus  accommodata ,  hujus  quandoque 
difficillima  (#):  quod  maxime  de  refmofis  vegeta* 
bilibus  notandum;  ut  quae  recentia  menftruis  aquo^ 
fis  multo  facilius  obediunt. 

t.  Ubi  vari-i  materies  fimul  decoquitur ,  victen- 
dum,  quousque  altera  alterius  juvet  impediatve 
folutionem ;  tum  an  omnibus  aequa  ebullitionis  vis 
&  duratio  conveniat,  nec  ne.  Sunt,  quae  fola 
iners  praebent  Deco&um,  jun&a  vero  aliis  effi- 
cax,  &  contra  (235.  y.~).  Tempora  autem  co£tio- 
nis,  prout  aliis  atque  aiiis  varia  competunt,  p.iull6 
poft  terminabimus. 

v.  Quod  ad  odorem  denique  &  faporem  eadem 
hic  obtinet  regula,  quae  in  Infufis  (223.*,.).  Spis- 
fitudo  infuper  lentefcens  evitanda  (§.). 

4>.  Acceflbria  claffis  pofterioris  (235.  y!)  hicufi- 
tatafunr(i.)  fimilia  recenfitis  (222,  y.  2.  223.  a.). 
Sed  &  (2.)  quandoque,  ubi  volatilium  fub  alem- 
bico  inftituta  ebullir.o  excuffit  partem  vlrtutis  de- 
fideratae,  vapores  colle&i  iri  Decodtum  frigelcens 
refunduntur.  Quin  (3.)  nonnunquam  materies  etiam 

alia', 

(fl)  H.  Boerh.  Ibid.  Vo!.-  II.  p.  22.  n.  5.  0, 


m  DECOCTIS  INTERNIS.  161 


Stlia,  tenerior,  vi  praedita  volatili,  infufioni  aptior 
quam  coaibni  (223.  £.  3-.)?  virtutis  augmentum 
velgratiam  allatura,  pera&a  ebullitione,  liqupriin- 
funditur  ad  normam  infuforum  (121.  ad  223.);  ut 
formula  tum,  ex  Deco&o  &  Infufo  compofita,  De- 
tcfto-lnfufum  audiat. 

X-  Ex  di&is  (<$.  3.)  inteUigitur  Decctftbrum  4- 
romatifatio,  veteribus  ufitata;  cuihodie  compendio- 
fior  Aquarum  Aromaticarum,  Spirituum,  Tin&u- 
rarum,  Eheofaccharorum,  &c.  pefmUtio  fubltt- 
tuitur  (222.  y.  2.). 

\.  Numerus  ingredientium  idem,  guiiri  Infufis 
(223.  ju. )  ,  obtinet. 

237.  Ordo  in  genere  fimffijs  hic  obfervatur,  ac 
in  Infufb  (224.),  fi  materies  decoquenda  omnis 
uno  ebullitionis  tenore  traciari,  autfaltem,  fpecie 
Colle&ionis  (230.),  a  pharmacopoeo  exhiberide- 
bet.  At,  fi  co&uram  alia  longiorerri,  breviorerri 
alia  ,  poftulant ,  re&ius  eo  ordine  fibi  miuuo  fub- 
junguntur ,  ut  pfimo  fint  loco,  quae  longiflimam , 
poftremo,  qnae  breviflimam  exigunt;  nifi  pharma- 
copoei  dexteritate  freto  efle  lrc^at;  Nota  igitur 

ec.  Foftiiia  pleraque  a.  p.);  Animantium 

annoftrum  ofla,  comua,  carnes  tenacipres^ligna 
compa&a,*  radices  &:  cortices  flmiles,  arida,  aro- 
matis  expertia,  valde  refino-fa,  &c.  protra&am.  ad 
3.  4.  6.  &  plureshoras  co&uram  ferre  &  require- 
f  re.  Unde  &  praemifla  faepe  opus  eft  horum  ma- 
ceratione;  in  virtuti  exjtus  parerur  ^236;^.) 


i$2    De  decoctis  internis. 


/3.  Animantium  deindejuniorum  carnes  partesque 
durae;  ligna,  cortices,  ftipites  ,  radices,  paullo 
minus  compacta,  neque  tamen  aromatica,  fed  ad-  I 
ftringentla,  amara,  iaponacea,  &c.;  tum  frumenta 
&legumma  nutrientia,  demulcentia,  diuretica,  in-, 
craflantia,  &c.  fequuntur ,  quibus  horac  i,  aut  i. 
codio  fufficit. 

y.  Uis  tertio  fuccedunt  Vcgetantium  teneriora, 
radicesputa  molliores,  non  aromaticae,  refrigeran- 
tes,  nutrientes,  adftfmgcntes,  aperientes,  diureti- 
cae ,  faponaceae :  tnm  &  purgantes  quaedam  magis 
refinofae;  fru&us  dein  pulpofi,  dulces,  acidi,  aii- 
fleri.    Haec  ultra  tres  quadrantes  aut  unius  horae 

fpatium  vix  coquenda. 

— -•  j.  ^ 

J\  Herbae  porro  &  folia  paullo  firmiora ,  aromate  [: 
&  fale  volatili  carentia,  cmollientia,  adftringentia,  (- 
incraifantia,  refrigerantia,  apericntia;  femiha  finu- 
lia,  non  tamen  mucilaginofa ;  ligna,  radices,  cor- 
tices,  aromate  paullo  fixiore  praedita,  horae  dimi-  ! 
diae  co&ura  fatis  emunguntur. 

g.  Tandem  partes  Vegetantium  tenerrimae,  flo-  ^ 
res  ;  tum  herbae  &  folia  fubaromatica,  vulneraria,  ' 
amara,  uterina,  &c;  femina,baccae, fruclus,  cor- 
tices  ,  radices,  limilc:,  mojfipres ;  quo  &  purgaii-*'* 
tia  qivaedam  r.etuleris ,  Sennaefolia,  Rheum,  My-  , 
robalanos ,  &c ,  &  Glvcyrrhizam ;  denique  radices  L 
&  femina  coctione  mucilaginem  fundentia  :  quae 
omnia  vix  tiltra  quadrantem  horae  coqui  debent.  ^ 
Imo  horum  pleraque ,  maxime  recentia,  mollicuki,  v; 
Decoeto  ab'igne  remoto,  etiamnum  fervido,  in-  ?1J 
liuidere  taaum  fatiuselt  C -3^.  3*5« 

£  Eft  v 


De  DECOCttS  INTERNIS. 


£  Eft  tamen,  cur  IVIedicus  quandoque  ultra  ci- 
irague  terminos  codtionis  datos  (#.  ad  e.)  eat;  duni 
velfuperficiariam  tantum,  vel  hae  neglecta  ir/cimio- 
rem,  coquendo  cxhauriri  vimfcopus  repofcic.  QaitC 
&  in  ipfis  Simplicibus  proprias  Chemia  detegit  na- 
turas,  quae  re^ulis  gencraiibus  (  «.ad  £,)  fe  non  pa- 
tiuntur  includi,  nec  niii  experimento  oitendunt, 
.quo  co&urae  graduvirtus  medicatain  aquam  trans- 
mitti  queat.    Quorumdam  Vegetabilium  lignofae 
fcartesleyiffima  co£tione,Sc  velfolainfufione,emun- 
guntur:  aliorum  partes  etiam  molliores  vix  nili  diu- 
turna  ebullitione  aquam  impraegnant.   Ex  multis 
i  oleum  eiTentiale  primo  diitiilationis  impetu  dmni 
I  elicitur:  nec  pauca  tamen  funt ,  in  quibus  longe 
tenacius  radicaturn  haeret.  Haec  igitur  ex  Chemi- 
•cis  difcenda. 

Ha&cnus  autem  (*.  £d  s.)  Hj^ta  de  Aquofi? 
jpotiffimum  Deeo&ionibus  inteHigi'  velim.  Vinofae, 
.  minus  laudabilcs  (236.  (3.),  &  Spirituofae,  quunv 
■phiahis  requirant,  aut  vafa  exnvite  claufa,  vix  cjui- 
modi  regulas  admittunt,  Quin  pofteriofes  etiam , 
calore  minore  bullientes  (k-Jfri  *.)>  haudtintam  ext- 
gunt  accurationem. 

238.  Dosis,  quae  Infufi  (225.),  eadem  cft : 
inde  ergo  repetatur. 

239.  Qcantitas  Genehalis  itidem  ftmnx 
fe  modohabet,  ac  (226.)-  vix  tamen  ultrr  L:b, 
vi.  vei  vhj.  exfenditur  uncjtiam  *  imo  hec  ebusqui, 
nifi  dum  praeparatlo  ditfchbr,  dou>  ingens,  &  br> 
vibus  intervallis  haurienila,  id  repofciinf,  aniiique 
timprs      Decatfi  durabllitas  ^ermitcunt 

L  3  2p 


i<54       decoctis  internis. 


240.  Proportio  mutua  irtgredientium,  prae- 
ter  ea,  quae  (2.27.)  tradita  funt,  vix  muka  com- 
pla&itur. 

Quoad  materiem  (235.  /3.)  fimilia  di&is 
(22.7.     ad  5/.)  obtinent. 

0.  Menftrui  (235.  #.)ad  materiem  decoquen- 
dam  proportio  itidem  difcrepat  juxta  conditiones  ; 
(227.  e.)  ,  tum  prout  coctio  fine  velcum  evapora-  f 
tione  perficitur  (236.  y.  0.). 

y.  Ubi  ergo  nulla  per  evaporationem  ja&ura  flr,  1 

aut  vapor  collectus  refunditar  (236.  <p.  2.),  men-  }  k 

ftrui  proportio  eadem  eft,  ac  in  Infufis  (227.  cT.),  ? 
nifi,  quod  rarius  ultra  duodecuplam  aut  paullo  ma- 
jorem  augeatur* 

Sicontrafub  cocYione  diffipatio  fit,  tanto  re-  L' 
quiritur  menftruum  copiofius,  quo  illa  major;  utli- 

quorfuperftes  fitnec  jufto  dilutior,  nec  faturatior.  W 

*.  Tum  igkur  Medicus  vel  determinat  menftrui  li 
aftundendi  quantitatem  ex  ( yO  &  quantitate  dis-  [: 
pendii,  certo  aut  per  conje&uram  definita,  fimul  re 
fumtis;  prout  co&ionis  durationem  aut  ad  aliquotae  Cl 
partis  evaporationem ,  aut  faltem  ad  tempus  ,  1>  f( 
mitat.  I  ; 

£  Vel,  quod  tutius  &  ufitatius  eft,  menftrui  q. 
£  praefcribens,  &  coctionis  durationem  alterutro  D 
modo  (e.)  definiens,  denique  faltem  deterrninat,  jfi 
quantum  refidui  fupexefle  velit;  ut  pharmacopoeo  rci 
tunc  relinquatur  computandum  ,  qua  menftrui  quan-  m 
titate  opus  fit ,  ut,  dato  co&ionis  termino ,  prae-i  k 
fcriptum  Decocti  pondus  remaneat.  Facilis  autera  tn 


De  DECOCTIS  INTERNIS.  165 


Mcdico  hinc  nafcitur  determinatio ;  quia  perinde 
eft,  ac  fi  absque  evaporatione  fieret  co&io  (y.). 

v.  Acceflbria  primae  clalfis  (222.7.  l-  23o-  }0 
haud  alios  limites  a^nofcunt,  quam  (227. 
quod,  ob  ebullitionis  adminiculum  (236.  «F.  3-.), 
faepe  minor  eorum  quantitas  exigatur. 

0.  Acccfibria  claifis  fecundae  (235.  7.236.  4).), 
quousque  eademfunt  illis  Infuforum ,  fimili  quoque 
proportione  gaudent  (227.  9-.).  Quae  vero,  per- 
a£ta  dccoctione,  liquori  infunduntur  (236.  <p.  3.), 
regulas  fequuntur  in  hiftoria  Infufi  datas  (31*7.). 
Notetur  modo  ,  tantofere  minus  macerationefolvi 
pofle,quo  liquorantea  perco&ionem  magisfatura- 
tus  cft;  neque  inDecocVis,majore  praefertim  quan- 
titate  hauriendis  ,  admodum  placere  fpiilitudinem. 

241.  Subsciuptio  paucis  difcrepat  ab  Hla  In- 
fuforum  (228.  ad  231.).  Si  enim,  quod  &:  hic 
ufitatum  eit,  materiem  decoquendam  tantum  prae- 
bet  pharmacopoeus ,  praeter  didta  (230.)  fingula- 
re  nihil  obtinet.  Si  vero  &  ipfam  decoctionem  is 
curat  ,  uti  plerumque  obtmet,  mandari  debentfc- 
quentia. 

a.  Ante  coclionem  agenda.    Haec  autem 

1.  Quodad  comminutionem  ,  colligationem,  & 
Trorationem  nihil  difterunt  a  dic"tis  (229.  u.i.  2.3.); 
nifi  quod  humectatio  cum  aqua  fervente  hic  vix  ufu 
veniat.  Praeterea  impetus.  QbuHitionis  quandoque 
nateriae  in  petiam  vel  facculum  ligandae  majorem 
|uc,  quam  in  Infufis,  necefiitatem  infert ;  ne  vel 
extraftio  jufto  fiat  fonior;  vel  a  moleculis  materiae 

L  3  pqr 


160     Vi  D ECOjCTIS  INTERNIS. 


pcr  Jiquorem  diiFufis  nimia  hujus  fpiffitas  aut  tdrbSw 
tio;  vcl  ingrcdiens  valde  mobile  nimis  difpergatur, 
riifficiHus  dein  ex  refiduo  recuperandum 3  vel  deni- 
que  ponderofiora  graviahifu,  denfivcin  fundo  comi! 
padtione,  vas  quaifando  projiciant  aut  diffringant. 

<i.  Vafis  ctiam  idonei  mentio  facienda,  fi  minus 
familiare  vcl  yolatilitas  vel  acrimonia  matcriae,vel 
modus  coctionis,  poflulat ,  Phialam  v.  g.  Chcmicam , 
Cucurbitam  Alembico  inftrudtam,  Lagcnam  ftan- 
neam,  Ollam  ficrilem,  Diploma,  Sic.  Mos  inter 
pharmacopoeos  receptus  in  vafis  aene:s,  ftanno 
etiam  non  obduchs,  cocluras  promifcuc  faciendi, 
vel  tanto  rnagis  neceffitatem  hujus  moneJae  quan- 
doque  inculcat. 

n.  Maceratio  nonnurrquam  praemittitur  (ijCij 
z^y.  #.)  vel  totius,  vel  partis  cujusdnm  matcriei 
difficilius  folubilis.  Injungitr.r  hacc  juxta  legcs(22p. 
(/3.  yO)  &  formulam  facit  Infufo-Decottuxn. 

/3.  Dccottio  ipfa.    Quae  limitat 

i.  Ignis  adhibendi  gradum  modumque;  an  leni, 
au  forti,  an  mediocri,  ebullitione  (236.  f.  £  v. 
?.&c.)  agcndum?  Materies  (237.  a.  /3.)  fortici- 
rem  fert  &  facpe  poftulat ,  frrite  emungere  virtu- 
tem  animus  eft:  mediocris  convenitmateriae(ibidr 
y.)  :  leniore  tra&ari  dobent  enumerata  (ibid.  J.  g.). 
tri  umverfum  tempora  &  gradus  coftionis  eandem 
fere  rationem  fequuntur.  Quodfi  non  igne  nudo, 
fed  in  Diplomate,  facienda  co&io,  pharmacopo.eo 
id  expreffis  verbisinjungere  decct.  Diploma  co- 
chirae  longiori  aptius.  &  empyreuma  arcet,  &  ca- 
loris  inaequalitatem.  2- 


DeDECOCTIS  INTERNIS.  ify 

a.  Ordincm;  ubi  alia  aliis  diutius  breriusve  deco- 
qnenda  funt  (Vid.  237.):  quod  ipfnm  quandoque 
&  de  mcnftruo  fecundarioi,  aut  accefibrio  quodani 
(222,  >  .  1.),  co&ioncm  longam  non  ferente ,  valet. 

3.  Vafis  occlufionem  magis  minusve  exachm, 
prout  evftporatio  magisminusye  nocet.  Plerumque 
vafe  claufo  decoqucndum.  Calor  inde  acquabilior, 
minor  inquinatio. 

^.CocYionis  terminum,  qui,  dum  evanoratio  con- 
ccditur  ,  facpe  vel  ex  quantitate  refidui,  vcl  ex 
aliquotae  partis  diffipatione ,  minus  tamcn  certo, 
definitur.  Satius  eft  tcmpora  figere  juxta  (237. 
ad  g. ),  aut  ex  Decodti  colore  ,  fapore  ,  &c.  limi- 
tem  ponere.  Ebullidb  fortior,  lenior,  vas  magis 
minusvc  rcpandum ,  dlvcrfillimam  faciunt  intra  idcm 
tcmpus  exhalantis  quantitatem. 

y.  Pojl  coclioncm  agcnda.    Quo  pcrtinct 

1.  Infufio  novac  materiei  (236.  4>.  3.),  quae 
iisdem  lcgibusperficitur,  ac  didtum  (229.  *.j3.  y.). 

2.  Depuratio  fimilis  etiam  (229.  <T.):  nifi  quod 
bic  quandoque  in  aquofis  colationi  jungatur  clarifi- 
catio  cum  albumine  ovi,  limpidiffimum  quidem  ex- 
hibens  liquorem,  at  fimul  plerumque  minus  efilca- 

'  cem;  quum  aibumen  igne  coiens  virtutis  medica- 
tae  partem  faepe  retineat :  unde  vix,  nifi  pro  dc- 
licatiflimis,  fraedpieneta. 

3.  AccefToriorum  acmixtio,  quae  intelligitur  ex 
[(236.       1.  2.). 

L  4   .  4,  Re- 


168     De  DECOGTIS  INTERNlS. 


4.  Receptaculumfimile,  ac  (2.29.  £.). 

Tandem  in  ha&enus  (  ad  y.~)  clidtis  mandandis 
anemento  regulae  (112..  >j. ). 

2.42.  Quae  adSiGNATURAM  fpe&ant, haud  dif- 
ficulter  ekiuntur  ex  (  231.):  vel  ipfi  enim  nomina 
quoque  exparteeadem  hic  adhibenturtuthincDe- 
coctum  ad  dofin  unicam  praefcriptum  vqcetur  Hau- 
flus  vel  Potio:  ad  plures,  fi  menftruum  fpirituofum 
eft,  Tinclura;  fi  aquofum,  Decoftum  vel  Apozema  ; 
fi  animantium  partes  bafin  ma,teriae  (7.5.)  coniri- 
tuunt,  Jus  vdjfusculum;  fi  materies  femel  decodta 
cum  recente  aqua  iterum  coquitur,  ^ochetum  vej 
DecoBum  Secundarium.  Reliquae  denominationes  ho? 
die  fere  exoluerunt. 

2.43.  Usus  idemeft,  qui  Infufi  (232.). 
5144.  Specimina  funto, 

Hauftus  Emeticus,  ventriculo  cibis  nimium  in-» 
far&o..    Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  127^ 
ig..  Rad.  Ypeeacuanb.  pulv.  fcrup.  yr. 

Vini  albi  unc.  iij. 
Coque  in  Phiala  alta  horas  quatuor, 
S.  Cotatura  detur  pro  una  doji. 

Hauftus  Purgans ,  in  morbis  putridis  ^  biliofisj 
non  calfaciens ,  pro  adulto. 
Rbubarb.  elefi.  dr.  ifl. 
Fol.  Senae  mund.  dr.  ij. 


De  DECOCTIS  INTERNIS.  i6g 


Tamarindor.  unc.  j. 
Coq.  leniter  ex  f.  q.  aq,  com.  per  quadrant. 
horae.  Colat.  unc.  Hj.  admifce 
$yr.  Rofi  folut.  c.  S.  unc,  j. 
D. 

S.  Ut  fupra.  Capiat  mane  ,  vacuo  ventriculo ,  pro  dofi* 

*. 

Nodulus  Purgans ,  antiphlogifticus. 
j£.  Fo!.  Sen.  finc  Jlip.it.  drach.  iij. 
Agaric.  optim.  drach.  ij* 
Sal.  pofycbr.  drach.  j. 
Confcifla ,  tufi  >  includantur  findoni. 
S.  Nodulus  Purgans.   Coquatur  pcr  \  horae  in  cere^ 
vifiae  dulcis  pint.   /$.  vafe  claufo.  Exprimatur. 
Capiat  aeger  cyathum  omni  femihora,  donec  pur- 
gctur. 

* 

Peco&um  Refrigerans,  Aperiens,  in  Febribus 
putridis,  biliofis,  utile. 
v^.  Rad.  Gramin.  unc.  iv. 
Acetos. 

Tamarindor.  ana  unc.  ij. 
Aven.  excort.  unc.  tf. 
Cum  £  q.  aq.  com.  coq.  per  »  hof^m, 
Polat.  libr.  ij.  admifce 
Aq.  flill.  Naph.  unc.  j. 
Spir.  SuJphur.  p.  c.  gutt.  xxiv* 
Rob.  Ribium.  unc.  ij, 
D. 

t.  Bibat  aegtr  ftalibet  bora  uncias  iij.  calide* 

L  s  ji» 


120    De  d-ecoctis  INTERNI». 


JusCancroriim  fluviatiiium.  Vid.H.  Bocrh.  M:it. 
Med.  p.  i(5. 
I£.  Cancror.  fluviatil.  vivor.  lib.  iii. 
Coque  fpatio  horae  cum  Aq.  lib.  xij,  tum 
exemtos  contunde  una  cum  teftis,  atque 
coque  in  priore  jure  proprio  adhuc  per 
horasiv,  addeiKio  femper  tantum  aquae, 
ut  a  codtione  iib.  viij.  circiter  fuperfint, 
dein  jus  fortker  exprime ,  atque  ei  in- 
funde 

F/or.  Borragin.  imk.  i  fl, 

BugloJJt  unc.  j. 
Rad.  Tragopogoni  unc.  rr, 
Sifari  unc.  % 
Haec  fimul  ebulliant  fpatio  h  horae  ,  & 
tranfcoiata  demum  exhibeantur. 
S.  Ut  in  fronte.    Sumatur  aJ  unc.  ijfi,  omni  bikorio. 

* 

Deco&o-Infufum  Adftringer.s,  IncraiTans,  ad 
Haemoptyhn.  Vid.  Ibid.  p.  209. 
j£.  Rad.  ConfoHd.  maj. 

Cort.  Tamarifc.  ana  unc. 
Cum  Aq.  pur.  q.  £  per  {  horag  deco&is, 
adhuc  fervidis,  infunde 
Herb.  Agrimon. 

Bctonic. 
Flor.  Hyperic. 

Papav.  Rboead.  ana  m.  ft. 
Stent,  vafe  ciaufo,  in  infufieme-  calida  per 

horae 


De  DECOCTIS  INTERNIS.  i7r 

horac  fpatium.  Colaturae  lib.  ij.  admifce 
Syr.  Myrtin.  unc.  ij. 
Liquor  Vulnerarius.    Bibatur  non  cakfaclus  ad  unc, 
ij.  omni  biborio  diei. 

Vinum  Roborans  ad  Fluorum  album. 
yi.  Cort.  Peruv.  opt.  unc.  jj. 

rad.  Cappar.  unc.  j. 
Cinnamom.  unc.  fi. 
Granator.  dr.  ij. 
Rad.  Angelic.  unc.  j. 
Confciflis,  tufis,  in  phialam  altam  Chemi- 
pam  immiflls  affunde 

Vin.  rubr.  aujlcr.  unc.  xxiv. 
Bulliant  pcr  bihorium:  dein  frigida  co!en- 
tur  ac  admifjeantur 
Saccbar.  albiff.  unc.  y. 
D. 

Ut  in  fronte.    Dofts  cocbkare  unum  quater  de  die, 
boris  mcdicis. 

Tin&ura  Anti-Hydropica  j  ad  exemplum.H. 
Boerh.  Ibid.  p.  iiS.- 
j£.  Rad.  Heknii  unc.  [. 

Ariflolochiae  uiriusque 
Zedoariae  ana  drach.  vj. 
Zingiber.  unc  i 
Bulb.  Allii.  unc  i  £. 
Summit.  Abfyntb. 

Centaur.  rrjn* 

Semin; 


i;2    De  DECOCTIS  INTERNIS, 


Semin.  Dauci. 
Bacc.  Juniper. 

Lign.  Sajjafras  rafi  ana  unc.  j. 
Cort.  Winteran.  unc. 
ConfchTa,  tufa ,  cum  Spirit.  Juniper.  pint. 
iij.  in  Phiala  alta  Chemica  ebulliant  per 
6.  horas.  Tinftura  frigida,  pura,  decan- 
tetur.  D.  ufui. 
f>.  Ut  in  fronte,  Capiai  unc.  fi.  quater  de  die,  cum 
regimine. 

Deco&um  Febrifugum,  Antifepticum ,  Pus  mo- 
vens ,  Roborans. 

T$L.  Cort.  Peruvian.  opt.  unc.  iij. 

Vitriol.  mart.  faflit.  dr.  j. 
Coq.  ex  aq.  commun.  q.  f.  vafe  claufb, 
per  bihorium:  dein  remotis  ab  igne  ad- 
I*ic  fervidis  immitte. 

Cort.  Cinnamom.  acut.  unc  6. 
fin.  Rbenan.  generof.  unc.  vj, 
Stent  vafe  exadte  claufo ,  donec  refrixe- 
rint:  tum  colat.  unc.  xxx.  admifce 
Syrup.  fior.  Tunic.  unc.  iij, 
D. 

5.  Ut  fupra.    Dofis  unc.  ij.  omni  bihorio  dici. 

* 

Infulb-Deco&um  Abftcrgens,  Antifepticum,  in 
Spina  ventofa.  Vid.  H.  Boerh.  ibid.  p.  m. 
j£.  Lign.  Guajaei  virid.  ponderof.  rafi.  unc.  x. 
Sal.  Tartari  drach.  15. 

Cum 


De  DECOCTIS  INTERNlS.  tf$ 


Cum  aq.  comm.  lib.  vj.  fpatio  xxiv.  horar. 
digeftum  in  Diplomate,  decoque  ipacio 
2.  horarum,  fub  finem  admifcendo 
Svir.  Vini  rettific.  unc.  iv. 
Ebuliiant  iterum  parumper,  tum  exibc. 
S.  Sitmat  unc.  iv.  ,  quater   de  die9  Vaeuo  fiomacho: 
mane  bora  feptima,  dein  hora  undecima,  iterum 
quarta  pomeridiana ,  &  ultimo  tora  fepuma  ve- 
fpertina. 

Bochetum  ex  refiduo  prioris.  Ibid. 
0c.  Refiduum  Decotti  prioris. 

Aq.  pur.  lib.  ijj. 
Ebulliant  per  it.  horas.   Colatura  D.  vfti 
S.  Sit  pro  potu  quotidiano. 

* 

Deco&um  Mercuriale  Antihelminticum. 

!£.  Argtnt.  viv.  in  facculo   ex   aluta  tig. 
unc.  iv. 

Bulliant  cum  aq.  commun.  q.  f.  per  horam, 
dein  exhibe  decodt.  unc.  xx. 
Quibus  autem  compofitio  magis  arridet,  hanc 
fofmulam  fequi  poflunt 

i£.  Argent.  viv.  in  faccuto  ex  ahita  tig.  unc.  iv. 
Bulliant  cum  aq.  comm.  q.  £  per  horajrf, 
dein  immitte 
Sem.  Santonic. 
Tanacet. 
At>fyntb. 

Rut.  anaunc.  /?. 

Co- 


174    De  decoctis  internls. 

Coquantur  adhuc  per  quadrantem.  Colafc 
unc.  xx.  admifce 
Mell.  alb.  unc.  ij. 
D. 

S.  Dofs  mane ,  bora  ante  •jentaculum ,  tria  cocblea- 
ria  ,  tctidcmquc  bora  ante  prandmm. 
Similem  in  modum,  nec  difpari  virtute,  loco 
Argenti  vivi ,  etiam  Stanni  rafura  facculo  in- 
clufi  tractari  poteft. 
Nota.  De  Hydrofaccharo,  Hydromelle  mecticato.', 
Ptifana  veterum  &  recentiorum,  Diaetu, 
Sero  Lactis  medicato,  Decodlo  Galli,  Con- 
fummatis,  Deftillato  Inftaurante,  &c.  addo 
nihil;  cum  facile  ex  baclenus  (2,21.  ad  244.) 
traditis  Infuforum  &  Decodtorum  hiflonisi 
quousque  etiamnum  in  ufu  funt,  intelligi  queant  >  ex 
parte  vero  bodie  eviluerint.     Conf.  P.  Moreili 
Method,  Praefcnb.  Form.  ijhs  tituhs. 

■  De 
Succis  Expreflts. 

24^  Puccus  Expressus  eft  medicamentutri 
i3  internum,  liquidum,  ex  fucco  aquof;, 
tritura  &  preffione  de  parttbus  vegetantium  reccn- 
lium  in  rem  praefentem  educto,  pocillimum  con- 
ftans. 

146.  Matejues  In  genere  duplcx  eft :  Prima- 
ria  &  Secundaria. 

x.  Primariadx,  quidquid  tritu  &  preffu  fuccuni 
fundit  aquofum^  ufui  interno  idoneum:  cujusmo- 
di  fcre  nonniil  rej;num  vegetabile  fuppeditat. 


De  SUCCIS  EXPRESSIS.  iig 


/3.  (ecanjarfci  vel  (i.)  promovendae  confertfucci 
expreflioni,  aut  hunc  diluendo,  aut  folida,  quibut 
is  eoercetur,  emoliienJo.  -  Aqua,  Serum  Lactis, 

Luc  ipfum,  &  fimiliaa  id  praeftant  ante  expreflio- 
nem  auuira.  Vel  (2.)  iuceo  jam  expreflb  admi- 
fccnda  hujus  virtutem  augec,  aut  noxiam  injucun- 
tiamvc  quaiicatem  corrigit.  Unde  fimilis  eft  ac- 
ccflbriis  alterius  clailis,  quae  in  hiftorialnfuforumSc 
Deeoctorum  exhibuimys  C222.  y.  2.  213.';.  235. y.y. 
Salia  Acida,  Ncutra,  Axalica,  Vinuiu  ,  Spiritus, 
Aquae  ftiliatitiae ,  Saccaarum,  Mel,  Elacofaccha- 
ra,  Syrupi,  &c.  huc  apra  iunt. 

247.  Delsctus,  ob  minorem  materiae  (246.) 
amplitadmem ,  paucis  aBlbivitun  Efgo 

*.  Succoiae  &  recentes  vegetantium  partes  ran- 
tum  Primario  (246.  #.)  huc  adhibentur:  Folii. 
Fiores,  Fruclus,  Radiees,  ITerbae  totae,  mollio- 
ra,  fucco  liquidd,  aquoib  ,  plena. 

/3.  Excluduntur  llcca  &  compacYiora  omnia.  Lig- 
na  hinc,  Cortices,  Stipites  lignofi,  &c.  inepta. 

y.  Neque  &  Seminum  adeo  hic  ufus  eft ;  quia 
pleraque  oleo  magis,quam  humore  aquofo ,  fcatent. 

Minus  etiam  idonea  funt,  quorum  fuccus, 
licet  copiofus  ,  nimium  lentefcit;  quum  ditnculter 
eliciatur.  Secundarii  tamen  liquiai  (246.  /3.  1.) 
admiftio  ,  &calor,  opem  hic  ferre  queunt. 

€.  Item ,  fi  fcopus  exigit  paullo  minus  fuccofis, 
aut  humore  lentiure  plenis  i  utl  *  appoficejun- 
xeris,  quae  fucco  liqaidiore  curgent,  vicemquippe 
adruimcvui  (246.  3.  :.)  prueftitura.  £.  Qtfi 


tf6     De  succis  expressis. 


£.  Qui  de  animantibus  vivis,  horumve  ftercori- 
bus  &c.  premuntur  Succi  medicati,  magis  ad  vul- 
gum  pertineiit:  rariu£  enim  ex  Medici  confilio  aufc 
praefcripto  iiunt. 

Hs  Patet  hinc,  non  quorumvis  effe  temporum, 
nec  locorum,  haec  medicamina:  ut  ideo  caven- 
dum  iit,  ne  intempeilive,  nec  plura  fimul  praefti» 
tuantur  ingredientia,  eodem  quae  tempor  e  haud 
vigent;  aut  ne  viridia  defiderentur,  quae  n#nnifr 
ficca  ad  nos  pervenire  poffunt. 

Secundaria  (246.  0.)  utriusque  claflis  omittun- 
turfrequentiflime.  Priora  tamen  (ibid.  1.),  curii 
riativus  materiae  primariae  humor  aut  parcior  eft 
aut  lentior,  Jmlchre  conducunt.  Seligenda  igitur 
ejusmodi,  quae  vel  eidem  fcopo  ferviunt,  vel  Suc- 
co  mifta  noxiam  haudiubeunt  efrTciuntve  mutatio- 
riem.  Pofteriora  easdem,  turri  (2  £3.  a.)  rrremor/a- 
tas,  exigunt  cautelas. 

g.  Numerus  ingredientium  minor  (223.  /*.)hic 
commendatur.  Plura  congerenti  facile  obrepit 
error  (>?.)>  aut  incongrua  ex  variorum  mixtione 
qualitas  (94.  &  feq.) 

248.  Ordo,  vixhrc  limitatus ,  idem  tamen  ad- 
h;beri  poffet,  qui  iri  Infufis  (224/),  quousque  ma>- 
teriae  fe  extendit  convenientia. 

249.  l>osis,  rriajof"  mrvorve  pra  variis  conditio1- 
r.ibus  (66.) ,  tum  prout  brevibus  longisve  interval- 
3ts  repetendam  jubet  indicatio.  Quandoque  menfi*- 
rSfakem  determinatur  ad  coohlear.  j.  ij.  ijj.,  autad 

cya- 


De  SUCCIS  EXPRESSISi 


cyathum  j.jj,  &c,  faepe  tamen  &  pondere ,  a  drach. 
ij.  ad  unc.  j.  ii.  iij:  raro  ultra,  nifi.  cum  dilutus  jd> 
modum  &  gratus  fuerit  Succus.  Flatuofa  horum 
liquorum  cruditas,  coJor,  odor,  fapor,  plcrum- 
que  fatis  injucundi,  fuadent,  fi  dofis  efficax  major 
£ft,  regulam  (67.  <F.)  potius  adhiberg. 

250.  Quantitas  Generalis,  prout  varius 
rcquiritur,  juxta  conditiones  (67.),  dofium  (249.) 
numerus,  varie  definitur.  Nonnunquam,pro  emtr- 
fi  v.  c.  niovenda,  &c.  dofis  unica  in  univerfuui 
fufficit.  Saepillime  tamen,  fi  akerandum,  vel  per 
epicrafin  purganuum  ,  ad  plures  dies ;  inio  feptima- 
nas,  in  modum  Curationum,  quas  vocanc,  ufti 
protrahitur.  Tum  igitur  vel,  quantum  fatis  elt  in 
unum  aut  duos  dies  continuos,  fimul  praeftitultur  5 
ut  finguiis  alternisve  diebus  recens  paretur  :  quod 
quidem,  fi  per  aegri  conditiones  (67,)licet,  omn> 
no  iaciendum  jubet  faciiis  ejusmodi  Succorum  per 
moram  alteratio;  maxime,  quum  anni  tempora» 
^quibus  praefcribi  folent(247.  »j.) ,  etiam  eo  confe- 
rant.  Vel,  fi  prius  haud  opporturium  videatur, 
quantitas  in  plures  dies  integramve  hebdomadam 
fufiedtura  exhibetur  fimul:  quod  dum  fit,  fulphu- 
Tatone,  inco&ione,  condimentorum  admiftione, 
vafis  obthuratione  &  coilocatione  iu  celJam  frigi- 
dam,  corruptio  quaevis  curiefe,  quoad  fieri  po- 
teft,  arcenda. 

251.  PjioportIo  ingredientium  rmitu?.,  quum 
plenam  nec  exigat,  nec  admittat,  determinatio- 
jiern,  ex  fequentibus  facile  inte]li£itur. 


i78      De  succisexpressis. 


#.  Quantitate  Succi  generali  (250.)  ad  pondus 
determinata,  de  materie  primaria  (2,46.  *.)  falteni 
q.  f.  capiendum  jubetur. 

/3.  Aut  Succi  quantitate  non  determinata,  matc- 
riae  (2,46.  <*.)  quantitas  limitatur  pondere  velmen- 
fura(m.  /3.):  utramque  enim  certo  ftatuere  vix 
licet. 

y.  Prius  (<*.)  in  genereufitatiflimum  eft,  quin  & 
neceflarium,  fi  vel  unica  modo  dofis,  vel  plures, 
mole&  numero  definitae,  requiruntur(  2.49.  2.50.). 
Pofteriore  (/3)  dum  uteris,  confiderans  fucci  in 
materie  majorem  minoremve  copiam,  tum  dofis 
cxpetitae  molem  &  magis  minusve  frequentem  u- 
fum ,  cave  ne  excefiii  pecces  vel  defe&u,  rifum 
moturus  pharmacopoeo,  aut  taedium  expreflionis 
eodem  die  aliquoties  iterandae.  Unde  hic  modus 
vix  adhibetur ,  nifi  dum  quantitas  generalis  gran- 
dior,  vaga  tamen,  repofcitur. 

Quodfi  igitur  materies  (246.  «.)  pluribus  con- 
ftat  diverfis,  mutua  fingulorum  proportio  ita  limita- 
tur,  uti  major  minorve  cujusvis  efficacia  &  fucccn 
fitas,  collata  fcopo  ,  poftulat.  Quae  magis  vifcido 
gaudent  lucco  (247.  £.  e.),  ceteris  paribus,  mi- 
nore  quantitate,  refpettu  aliorum  capiuntur;  ut  & 
copiofior  &  minus  lentus"acquiratur  liquor  (1.  c. ). 

s.  Undein  fpecie  priore  (<*.),  ubi  omniumaequa- 
lis  quantitas  non  exigitur  ob  conditiones  (<?.),  ex 
duplo,  triplo,  fubduplo,  &c.  proportio  faltem  de- 
terminatur;  v»  c.  Radkum  parsj.  Herbar.  part.  ij. 

Baccan 


De  succis  expressis. 


'79 


Saccar.  part.  i§.  ailt  aliter.   In  pofteriore  (0.)quid 
agendum,  fponte  patet. 

£.  Quandoque  determinatafiltem  quantitas  Succi, 
ex  una  vel  pluribus  fpeciebus  exprelli,&  depurati, 
praelliruitur  ,  non  commemoratis  figillatim  ipfis  fpc- 
ciebus  aut  expreflionis  modo  &ordine:  quae  nv> 
thodus  ut  fimpliciilima ,  ita  &  commodiflima  eft,  fi 
\  ulgari  tantum  rnodo  p;ocedendum. 

Secundaria  materies  primae  claflis  (146.fi.  1.) 
parciore  fdtem  quantitatehic  adhibetur;  neEmui- 
1o,  Infufb,  vel  Decocto,  fimilior,  quamSucco 
preflb,  fiatformula:  haud  enim  veri  loco  menllrui 
eft,  fed  dilutioni  tantum  infervit(  ibid.  &  247.  9-.). 
Prout  ergo  ea  magis  minusveeget  materiae  prima- 
riae-  indoles,  ita  pius  minusve  .additur;  modo  ne 
mukum  fuperet  Succi  ipfius  quantitatem. 

£h  Reliqua  alterius  claffis  (246.  /3.  2.)  haud  alios 
agnofcunt  limites,  quam  datos(227-  3".).  Curan- 
dum,  ut  Succus,  tanquam  bafis  (88.),  addendis 
potior  ft,  nec  horum  miftione  nim;s  Ipiflefcat ; 
tum  utex  omnib^s  fimul  juncliis  jufta  &:  efficax  do- 
fis  emergat  (249.).  Ubiautem  Succi  pondus  haud 
determinatum  eft  (iS.),  addendorum  proportio  ad 
certam  illiuspartem  fdtem  definitur:  v.  c.ad  quam- 
libet  Sueci  libram  materiae  fecundariae  dr.  j.  ij.  &c. 
admifcendas  efle.  Unde  dein  pharmacopceo  facile 
eft  computare,  quantum  pro  toto  requiratur. 


252.  Subs  C3,iptio  varia  injungit.  Quo  pertinet 

M  2  *.  Ma- 


180       De  SUCCIS  EXPRESSIS. 


#.  Materiae  Primariae  (0,46.  ad  Succi  expres^ 
ftonem  Praeparatio.    Haec  autem  includit 

1.  Comminutionem,  quae  vario  in  variis  perfici- 
tur  modo,  corifandendo,  radendo  ,  tundendo  in 
paftam  fucculentam.  Lapideum  mortarium,  piftil- 
lum  ligneum,  prae  metallicis,  operi  huic  aptiora 
merito  habentur. 

a.  Diluentis  liquidi  (246.  0.  i.>,  fi  quo  opug 
6(1(247.  affufionem. 

3.  Paftae  tufke,  hume&atae  (1.  2.),  digeftid- 
nem  aut  &  codtionem :  quae  tamen  faepiflime  omit- 
titur;  nec  adeoufu  venit,  nifi  cum  materies  inuni- 
verfum  parciore  aut  vifcidiore  fucco  praedita,  ne- 
que  tamen  calore  incongrue  mutabilis  eft.  Id  au- 
tem  boni  fimul  affert,  quod  flatulentam  fucci  cru- 
ditatem  minuat. 

/3.  ExpreJJlo  ipfa,  quae ,  praeter  vulgaria,  nihil 
habet  fmgulare.  Adeoque  pharmacopoeo  cognita 
fupponitur. 

y.  Exprefft  Depuratio.  Haec  quidem  vel  quiete 
fit  &  mora,  vel  citius  traje&u  per  colum  (229.  eF. 
2.3.),  nec  praetermittidebet;  quum  ingratamuic- 
cis  demat  fpiflkudinem.  Imo  nec  male  agunt,qui, 
digeftione  aut  co6t/one  non  praemiflis  (*.  3.)»  Suc- 
cos,  priusquam  colant,  leni  igne  ad  primum  usque 
ebullitionis  fignum,  vafe  claufo ,  fi  virtus  volatilis 
eft,  fin  miaus,  ad  tantillam  quoque  ebullitionem 
u^que  calefaeiunt,  ac  tum  demum  vel  frigefa&os 
pras  (  22p,  A  4.  infme),  vel  adhuc  calentes,  colo 

de- 


De  SUCCIS  EXPRESSIS.  181 


depurant:  itaenim  &  defpumatio  fimul  fieri  poteft, 
&  flatuofa  eorum  materies  magis  diflipatur,  &  fae- 
oes  feparantur  pulcbrius,  &  infc&a  horumve  ovu- 
la,  fi  quae  infunt,  dellruuntur,  quin  &:  longiori 
ajptantur  confcrvationi, 

£.  AJmixiio  Matcriae  Secundariae  (  246.  0.  2.  )  , 
quae,  praemillis  (  y.  ),  demum  peragitur:  licet  in- 
terim  fitius  foret ,  quae  difficilius  in  fucco  frigido  fo- 
lubilia  funt,  huic  caiefe&o  ,  ance  colationem  (^.), 
imnrttere.  Imo  vel  fuaferim,  ubi  majorSucciquan- 
titas  fimul  praefcribitur ,  falia ,  quae  frigore  rurfus  aut 
tota,  autexparte ,  excutiuntur,  fedrfifti ,  fpecie  Pul- 
verum,  in  fuas  dofes  divifa,  aegro  exhiberi;  ut 
haec  dein  partitis  vicibus  cuilibet  Succi  dcfi-paul- 
16  ante  ufum,  intermifceantur. 

t.  Succi  parati  AJJervatto ,  quae  in  Jpecie  priore 
(250.)  minoris  quidem  momentieft:  at,  fi  obtinet 
pofterius  (ibid.),  omnino  curam  meretur;  quum& 
nativa  horum  Succorum  indoles,  &  tempus  an«i, 
quo  magis  ufitati  funt,  corruptioni  maxime  faveant. 
Nequc  fufficit  femper  vafe  oris  angufti,  probeclau- 
fo,  loco  frigido,  eos  fervalle :  fed  infuper  vel, 
confilio  Helmontii,  vas  prius  accenfi  fulphuris  va- 
pore  imbuendum;  vel ,  niil  materies  fecundaria 
(246.3.  a.)  corruptioni  obftansjam  additafit,  nec 
tndicaro  repugnet,  tantillo  Spiriois  Vini  condien- 
dus  Succus  ;  vel ,  fi  dilutior  fit  &  calorem  innoxie 
ferat,  ad  dimidias  infpilfandus. 


25^.  Signatuju  ex  (113.  245.  249.)  &tis  intel- 
M  3  ligi- 


;De  succis  expressis. 


Jigitur:  rieque enim ,  praeter  communia,  quidquarrt 
hicmonendum  fupereft,  nifi  quod  Succus,  in  pfe 
res  dies  fuffefturus,  vafe  claufo,  locofrigido,  fit 
aflervandus. 

254.  Usus  inchronicis,  ad  inveterata  humorum 
U  foiidorum  vitia  ,  vifcerum,  praeprimis  abdomi- 
nalium,  obftrudtiones ,  &c.  quin  &  inacutis,  ad 
fitim  reftinguendam,  putredinem  arcendam,  &c. 
cpmmendatiffimus  eft,  tam  aiterationi,  quam  eva- 
Guationi  per  vomitum,  alvum,  urinas,  idoneus. 
Infantibus  tamen,  delicatis,  quibusvis  anni  tempo- 
ribus,  usque  quaque  haud  convenit:  quamvis  nec 
defint  Succivel  maxime  naufeanti  etiam  palato  ar- 
ridentes.  Deniquenec  ad  promptiffime  parabiies 
pertinet  haec  formula. 

255.  Sp ecimina  funto. 

* 

Succus  Emolliens,  Aperiens,  Humeftans,  foli- 
dorum  nimiam  rigiditatem  corrigens.  Vid. 
H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  9.  &  feq. 
i£.  Rad.  recent.  Scorzoner. 

Rapar.  ana  unc.  ir. 
Herb.  recent.  Cichorei. 

Taraxici. 

Endiviae  ana  man.  ij. 
Confciffis,  tufis,  adfunde 

Seri  Laft.  recent.  pint. 
Ebuliiant  leniter  fpatio  6.  horae  minuto- 
rum  in  balneo  maris :  tum  fuccum  ex- 

rrime. 


De  succis  expressis. 


jrime,  cujus  per  colum  depurati  finguli* 
unciis  admilcc. 

Syrup.  Rubi  Idaci  drach.  j. 
D.  inlagena  fulphurata. 
S,  Uc  in  fronte.     Servetur  in  loco  frigido.  Dofis 
cochlearium  omni  biborio  disi. 


Succus  Emeticus  in  Hydrope  utifis,    Vide  II. 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  224. 

Cort.  mcdii  Sambuc.  rccent.  q.  f. 
Ut  confcifT.  tuf.  exprimatur  Succi  unc.j. 
Cui  adde 

Syr.  Violar.  unc.£. 
D.  ufui. 
SL  Haujlus  Emeticus  pro  una  dofu 

* 

Succus  Emeticus  in  Febribus  ex  inglurie.  Vid\ 
ibid.  p.  127. 

n>.  Fol.   recent.  Afariconcif.  n°.  v. 
Cum  aq.   fervidae  unciis   aliquot,  fpatio 
shorae  infunde  absque  ebullitione,  tum 
fuccum  exprime. 

D. 

S.  Utfupra,  pro  doji. 

* 

Succus  Antipyicus  in  ftatu  phlogiftico  Variok- 
rum.    Ibid.  p.  259. 

j£ .  Succi  recens  exprejji  Cichoreu 
Laftucae. 
M  4 


i#4       *>£  SUCCIS  EXPRESSlfc 

Swtf*  recens  expreffl  Taraxici. 

Fumariae  ana 

unc.  ij. 
Radic.  Scorzoner, 
unc.  iv. 

Nitripuri.  drach.it 
M. 

§.  Bikat  unc.  ]„  omnibora  diei. 

Succus  Diluens,  Refolvens,   Abftergens,  $& 
Aphthas.    Ibid.  p.  180. 

Bulb.  Rapar.  cum  cortice  q.  f. 
Tyrocnefti,  vel  radulaex  bra&ea  ferrata, 
radantur:    tum  exprimatur  Succus,  qui 
ebuliiens  leniter  defpumetur:  hujus  unc, 
xvi.  admifce 
Vittll.  Ovor.  rA  ij. 
Syrup.  Violar.  drach.  iv« 
S.  Bibat.  unc.  J$,  omni  femihora. 


Saecus  Acido  oppofitus,in  fris;ida  Scorbuti  fpe- 
cie  utilis:  ad  exemplum  H.  Boerh.  Ibid, 
t\  203. 

I£.  Rad.  recent.  Rapban.  ruflican. 

Ari  ana  parr.  j. 
Herb.  recent.  Trifoi.  aquatic, 

Naflurt.  aquau  ana 
part.  % 

"Jlsdula  rafis,   conjTciiEs^  tufis,  exprime 

Succi 


De  succis  EXPRESSIS  ! 


♦    Succi  unc.  vi ,  quibus  admifce 
Spirit.  Antifcorbut.  F.  D.  uric.  ij. 
Saccbar.  a!b.  unc.j. 
D.  vafe  claufo. 
S.  Capiat  omni  triborio  unc.  fl.  vet  cocblearium. 

* 

Alius  in  Scorbuti  fpecie  alcalina.    Ibid.  p.  205. 
9».  H&rb.  recent.  Acetofae. 

Taraxici  ana  q.  f. 
Pom.  Citreum  n°.  j. 
Confciflis,  tufis,  exprime  Succi  unc.  vj. 
quibus  per  colum  trajedtis  adde 
Saccbari  alb.  drach.  vj. 
D.  ufui  :  iterentur  quovis  die  per  duas  hcb- 
domadas. 

Crem.  Tartari  drach.  v. 
Sal  effent.  Acetofell.  drach.  ij. 
M.  Divide  in  xiv.  partes  aequales,  &  ex- 
hibe  fmgulas  in  chartulisfeorfim. 
S.  Capiat  mane  bora  feptima  dimidium   Succi,  cui  ad~ 
mifceat  unam  dofin  Putveris :  reliquum  bora  nona 
fine  Pulvere.    Id  fiat  per  xiv.  dies. 

De 

Emutfis. 

256*.  r|7*MULSUM,  Emuffio,  eft  medicamentum  in\ 
Xld  ternum,  liquidum  ,  oleofo-aqueum,  con- 
flftentia  &  colore  utcunque  la&i  fimile,  ex  materie 
pingui  cum  menftruo  aquofo  trita  &  emuldla ,  nec 
tamen  veiefoluta,  paratum.   Unde  nominis  patet 

M  $  ra- 


D  e    EMULSI  S. 


ratio,  &  difFerentia  hujus  a  prioreformula  (245.). 
Necfacile  quis  ad  Emuifaretuleritliquores  albidos, 
qui  chemica  praecipitatione  obtinentur,  uti  Lac 
Sulphuris ,  Lac  Virgin.  &c.;  etiamfi  lacYis  fimilitu- 
dinem  habeant;  quum  emuigendo  non  parentur. 

2,57.  Materies  triplex,  uti  (222.  235,  ),  ad 
Emulfi  ufurpatur:  Menjlruum  puta,  Emulgendum , 
&  AcceJJbrium. 

a.  Menjlruum  vix  aliud  in  ufu  eft,  quam  aqueum : 
Aqua  v.  g.  fimpiex,  ftiilatitia  officinalis,  Decoctujn 
vel  In-ufum  aquofum,  &c.  Quandoque  tamen  & 
Vinum,  fed  rarius,  adhibetur,  uti  infra  patebit. 

/3.  Materiem  Emutgendam  praebent  (1.)  Nuclei 
&  Semina  plantarum  oleo  gravida.  (2.)  Succio- 
leofi:  Refinae,  Gummi -Refinae,  Balfama,  Olea; 
quin  &  Radices  nonnunquam  valde  refinofae,  &c. 
Qui  de  Terris  ,praecipueBolaribus,  cum  menftruo 
aqueo  tritis  ac  colatis  nonnunquam  parantur,  li- 
qiiores  medicati,  tametfi  emulgendo  acquiruntur, 
natura  tamen  ab  Emulfis  (  256. )  longe  differunt. 
Eodem  loco  &  haberi  velim,  quae  ex  pulveribus 
terreis,  albidis,  Margaritis  v.  g.  &  fimilibus ,  pari 
ratione  conficiuntur ,  Emulfa  :  quamvis  enim  la&eo 
colore  propius  accedant  ;  nihilominus  Mixturae 
tantum  dici  merentur  alboremque  fubfidente  cele- 
riter  pulvere  mox  amittunt. 

y.  AcceJJbrium  vel  (  1.)  folutionem  materiae  e- 
mulgendae  (p.)  promovet,  eftqu#  corpus  fapona- 
ccum:  ud  VkeUus  ovi,  Saccharum,  Mel,  autte- 

«e- 


De    E  M  U  L  S  I  S.  187 


nerior  materies  oleofa,  faciiius  folubilis ,  ex(0.  1.) 
deprompta.  Vel  (2.),  Emulfo  jam  parato  adden- 
dum,  hujus  virtuti  aut  gratiae  augendae  ferviens, 
in  genere  fimiie  cft  (222.  y.  2.). 

258.  Delectus  tamen  ut  ex  arte  fiat,  notan- 
dum ,  duas  dari  Emulforum  Ipecies.  Prima  eft  eo- 
ru  11,  quae,  proprie  fic  di&a,  parantur  ex  materie 
(-£"?•  0-  !•)•  Alteravero,  eaque  notha,  fpecies 
potiffimum  ex  materie  (ibid.  3.  2.)  conficitur. 

229.  Prior  fpecies  (  258.  1.),  ut  colorem  &  con- 
fiftentiam  (256.),  fic  faporem  quoque  &  gratiam, 
la&is  aemulari  ,aut  faltemminimeiajucunda  effe  de- 
bet,  nec  fere,  nifi  refrigerand' ,  nutriendi,  demul- 
cendi,  diluendi,  rariffime  calefaciendi,  feopopara- 
tyr.  Hinc 

Menftruum  non  admittit  aliud,  qnam  aqueumv 
(257.  #),  necfpiffitudine  ,  nec  aliadote,  injucun- 
dum,  acrimoniae  expers,  quo  fimplicius,  eoap- 
tius.  Optimaideo  Aquafimplex ,  co£ta  ;  Decodtum 
aquofum  ,  tenue,  infiDidum  &  inodorum,  autgra-» 
tum  ,  v.  g.  Hordei,  Avenae,  Cornu  Cervi,  Rad. 
Scorzonerae,  Glycyrrhizae ,  Cicerum,  &c;  Infu- 
fum  fimile. 

/3.  Aquae  ftillatitiae  inertiores  fi ,  ut  creberrimo 
fieri  folet,  adhibentur,  fintex  arte  deftillatae ,  fine 
empyreumate.  Aromaticas,  Spirituofas,  Vinofas, 
iapor  odorve  nimis  eminens,  autfcopus,  faepe  ex- 
cludit,  vel  faltem,  Acceflbrii  loco  (257. y.  2.), 
parciore  tantum  copia  addendas  jubet,  Acetofas 
".  *  eae- 


i88 


De  emulsis, 


eaedem  rationes,  tum  aeor,  Emulfis  fere  incon- 
gruus,  prohibet. 

y.  Materiem  Emutgendam  hic  conftituunt  Nuflei 
&  Semina(a,57.  j3.  i.);  non  quaevis  tamen  pro- 
mifcufe,  fed  quae  mox  memoratis  Emulfi  dodbus  & 
feopo  quadrant. 

Minus  hinjc  apta  fimt,  quqrum  medulla  alieni 
eft  coloris:  amantur,  quae  albida  gaudent;  uttrita 
cum  aqua  lac  exhibere  poflint.  Quo  pertinent  Se- 
mina  iv.  frigida  majora  &  minora ,  interque  haec 
maxime  Cucumerum  &Melonum:  Farinofa  dein, 
ut  Hordeum  &  Avena :  tum  alia  qmaedam,  ut  Ace- 
tofae,  Aquileg.  Bardan.  Gardui  Bened.  &Mariae, 
Gannabis,  Cartham.  Citri,  Papav.  alb.  Poeon.&c: 
denique  Nuclei  Amygdal.  dulc.  &  amar.  Avellan, 
Jugland.  Pinear.  Piftach.  Ceralpr.  Prunor.  &c. 

s.  Quin  &  majora  ideo  fuis  prius  tunicis  orbanT? 
tur,  fi  la&eum  hae  colorem  obfufcare  poffunt  in- 
tertritae;  licet  interim  majorem  faepe  gratiam  fa- 
poris  afferant,  nec  virtute  leniter  adftringente 
fcopo  femper  repugnent. 

£.  Valde  amara,  acria,  aromatica,  calida,  quo- 
que  vix  adhibentur;  quum  horum  virtus,  color, 
odor,  fapor,  rarius  conveniant.  Amaritie  tamen 
leniore  praedita  quandoque  fcopus  admittit:  uti 
Semina  Citri ,  Arantior.  Nucleos  Cerafor.  praeci-* 
;pue  vero  Amygdala  amara  &c.  Imo  reftri&a  ho- 
yum  quantitas,  aliis  magis  fatuis  aut  dulcibusac^ 
cedens,  velpalato  quoque  placet. 


De  emulsis, 


189 


♦f.  Quaetrita  mucilaginemfundunt,itidemminus 
quadrant:  cujusmodi  funt  Sem*  Cydonior.  Lini, 
Plyjlii,  Hyofcyami,  &  fimilia,  quin  &Hordeum 
diu  coctum,  quo  hinc  faltem  leviter  ad  aliquam 
niollitiem  codto  uti  fatius  eft. 

3-.  Cavendum  maxime,  ue  rancida  fint,  quae  re^ 
cipiuntur:  quam  quidem  corruptionem  plurima  hic 
ufitata  fubeunt  facile,  nullo  tunc  nomine  huc 
apta. 

1.  Qui  Emulgendis  alia ;  praeter  ha&enus  (y.  ad  £.) 
ctidta,  intermifcent,  uti  Cortices  Citri,  Arantion 
Myrrham,  &c.  nec  colori,  nec  fapori  hujus  fof- 
mulaeccnfulunt.  Elaeofacchara  priorum,  Myrrhae 
Tin£tura,  accefforii  loco  addita,  eandem  virtutem 
commodius  videntur  conciliare. 

x.  Accejforiis  primae  clafiis  (257.  y.  i.)hic  non 
opus:  at  alterius  (ibid.  2.)  admittuntur.  Haec  ta- 
men  &fmt  ejusmodi,  quae,  fcopo  congrua,  juftas 
flmulfi  dotes  non  pervertant.  Optime  hinc  condu- 
cunt  Aquae  ftillatitiae  aromaticae,  jucundiores, 
Syrupi  excolores,  grati  Julepi,  Saccharum,  Elaeo- 
facehara ,  Salia  neutra,  &c. 

K  Pulveres  fi  addis  haudin  Emulfo  folubiles,  flnt 
faltem  tenerrimi,  albi,  minus  ponderofi,  nec  in 
grumos  abire  proni :  unde  vix,  riifi  Terreis  fubt>- 
lilfime  laevigatis,  hic  locus  eft. 

ft.  Confervae,  Eleftaria,  Extra&a  &  fimilia  , 
quum  confiftentiam,  colorem,  laporem, hic  requi- 
fitos,  turbent,  fere  excluduntuiy 

y.  Aci- 


D  e     E  M  U  L  S  I  S. 


v.  Acida  quoque  exulent;  nifi  cum  poftulat  indi- 
catio  Emulfumvere  acidum  aut  citiilime  acefcens. 
Aptiffima  talibus  parandis  funt  Farinofa  (<? ). ,  Ave- 
na,  Hordeum. 

Alcalinorum  ufum  faporis  urinofi  injucundi- 
tas  prohibet. 

c.  Tincturas,  Spiritus,  Eflentias,  Elixiria,&  fi- 
milia,  raro  admittitfcopus  :  licet  tamen  aliquando 
admifceantur. 

-77.  Saporis  odorisve  gratiam  ne  fedulo  nimis  af- 
fectes,memor  (  85. 100.  101.).  Piurimis Emulfum 
tanto  arridet  magis,  quo  fmiiliuseft  lac~ti  animali. 

Sunt  tamen,  qui  depofitos  fe  credunt,  cum 
Medicus  Emulfum  propinat.  Hos  facile  deceperis 
vel  menfiruum  adhibendo  alieni  coloris,  v.  g.ru- 
bri,vel  fimiles  Pulveres,  Syrupos,  Tincturas,  &c. 
intermifcendo.  Syr.  Violar.  in  caeruleum  tingit; 
Coral.  rubr.  Infufum  aut  Syrupus  flor.  Rhoead.  Ro- 
far.  rubr.  &c.  inrubellum. 

2.6"o.  PofteriorEmulforumfpecies(258.  2.),  la&i 
minusaemula,  hujus  modo  confiftentiam  &  colo- 
rem,  imo  ne  hunc  quidem  femper  exacle,  fimilat, 
ideo  fakem  ad  Emulfa  referenda ,  quod  &  mulctu 
quodam  paretur,  &  pinguem  materiem  menltruo 
aquofo  ad  tempus  diflblutam  exhibeat.  DifFert  hinc 
plurimum  a  priore  (  259.).  Nam 

a.  Tanta  hic  jucunditas  nec  exigitur,  nec  acqui- 
ripoteft;  quia  hanc  vix  admittuiit,  quae  huc  per- 
tinent,  emulgenda. 

/3.  Nec 


De  EMULSIl 


/9.  Nec  fcopus  etiam  fimilis  eft(259.);  cumfae- 
pius  calefadtio,  quam  retrigeriuin ,  hic  obtineatur: 
uti  poftea  fub  ufu  (267.)  videre  licet. 

y.  Materiem  Primariam  (2.57.  0.  2.)  dant  Oleola 
meraciora  ,  diiricilius  in  aqua  folubilia :  ut  Balfama 
liquida,  fpiifa  ,  folida,  Peruvian.  Copaib.  Mecc.  Te- 
rebinthina/folutan.  &c.;  Olea  preflk  aut  ftillatitia; 
Refinae  &  Gummi-  Refinae,  Jalapp.  -cammon.  Ju- 
niper.  Maftiche,  Myrrlia,  Opoponax,  Ammonia- 
Cum  &c. ;  Camphora ;  denique  Rad.  Jalappae , 
Mechoacan.  &  fimilia.  Haec  ut  reddantur  meabi- 
liora,  facilius  ingerenda,  nequefuo  glutine  partibus 
tenaciter  adhaerefcant,  nec  naufeam  ventriculo 
inducant ,  commode  fub  hac  forma  exhibentur. 

«T.  Et  hictamen  abftinenduma  foetidiflimis,  qui- 
bus  forma  Pilularis  aptior  (172.  «.). 

«.  Gummi  vera  ,  v.  g.  Arabicum,  Caerafor.  Tra- 
gacanth.nullojure  aquibusdamhucreferuntur:  trita 
enim  cum  aquofis  vere  folvuntur  (256.),  necla&is 
fpeciem  exhibent,  fedlentam  muca^inem. 

f  Menflruum  non  adeo  difcrepat  ab  illo  prioris 
fpeciei  (259.  *.)•  Aquis  tamen  Aromaticis,  Spi- 
rituofis  &  Vinofis,  potior  hic  locus  eft;  tum  quia 
fcopo(j3.)  magis  congruunt,  tum  quod  materiem 
(y.)  folvunt  facilius.  Unde  &  Vinum  ipfum  ali- 
quando  adhibetur. 

if«  AcccJJbria  primae  claflis  (257.  y.  1.)  hic  potis- 
fimumufui  funt:  pleraque  enim  emulgendorum(y.) 

fine 


D  e  EMULSIS. 


fine  iis  menftruum  aquofum  (f )  p!ane  refpuunt, 
faltem  intertrita  cito  rurfus  fecedunt.  Utendum 
igitur  tanto  potentioribus,  quo  &  materies  (^.) 
tenacior  eft  ac  difficilius  folvenda,  &  menftruum 
(£.)magis  aquomm,  &  folutio  exa&ior  conftan- 
tiorque'  defideratur, 

£h  Vitellus  ovi,  faponacea  vi  reliquis  fuperior  ,• 
vel  tenaciffima  etiam  aquae  aptat,  eo  quoque  ma- 
gis  idoneus,  quia  nil  injucundi  habet;  Sac&harum , 
Syrupi,  Mel,  minus  efficacia  funt.  Mel  infuper,nifi 
albiffimum  adhibeatur ,  colorem  magis  6bfufcat.-Sapo 
vulgaris  itidem  hic  locum  habere  poteft;  modo  in- 
dieationi,  aegrique  guftui,  npn  repugnet. 

#.  QuandOque,  cum  minor  eft  emulgendi  (y.) 
quantitas  ,-materiesprimaria  Emuifiprioris  (2.57.  %  1. 
259.  y. )  Acceiforii  loco  recipitur:  v,  g.  Semina  aus 
Nucleioleofi,Amygdalaquaedam,  &c.  Haec  enim 
intertrita,  dum  farinam  giutinofam  &  oleum  huic 
inhaerens  fundunt ,  ac  materiei  difficilius  folubilis 
particulis  interponunt,  fic  faris  pulchre  faponis  vi- 
ces  praeftant,  fimulque  Emulfum  praebent  priori 
(259.)  fimilius. 

?t.  Quin  &  nonnunquam  ufitatum  eft,  ex  Semini- 
bus  autNucleis  oleofis  (i.)taliafeligere,  quae,dum 
ex  parte  vices  Acceflbriiimplent,  virtute  fua  medi- 
cata  etiam  cum  primaria  materie  (y.)  ita  confpi- 
rent,  utuna  cum  ea Bafmformulaeconftituere cen- 
fendafmt,  adeoque  Emuifum  prodeatad  utramque 
ipeciem  (258.  259.  260.)  pertinfrns:  prout  deinceps 
exlpeciminibus  conftabit. 

h  Acces- 


D  e  EMULSIS. 


*93 


A.  AcceJJbria  alterius  claflis  (257.  y.  2.)  fimilia 
funt  ante  (159.  k.  &c.  )  memoratis.  Spirituofa  fal- 
tem  (ibid.  0.)  crebrius  hic  locum  habent  ob  (26*0. 
/3.  f ):  neque  fipori,  odori,  colori,  Cantopere  ftvh 
detur(ibid.  #.) 

261.  Ordo,  utrobique  (259.  260.),  emulgen- 
d;s  primum  datlocum:  his  autem  fubjungitin  Emul- 
fis  pofterioribus  (260.)  acceflbrium  fiponaceum, 
quodmenftruo  ingreflum  paret:  menfifmim  dein, 
ac  tandem  acceflbria  ciaffis  fecundae  (  257.  y.  2.) 
fequuntur.  Varias  autem  fmgulorum  fpecies  pro 
fuo  quisque  arbitrio  digerit.  Quandoque  tnmen  fi 
menflruo  utimur,  quod  ex  tempore  parandum  eft, 
v.  g.  Decotto,  Infufo,&c.  hujus  formula  praemitti 
folet ,  fubjunctis  dein  emulgendis  &  acceflbriis. 

262.  Dosis  eademfere  eft,  quae  Succi  exprefli 
(2.49.),  pariterque  vcl  ponde.re  vel  menfura  deter- 
minatun  Priora  quidcmEmulfa  (259;),  magis  quip- 
peut  plurimum  diftufli ,  ad  cyathum,  unciamj.  y\ 
&c.  quandoque  &  ad  lubitum  pro  potu  familiari  ex- 
hibentur.  Pofteriora  (260.)  ad  cochlearium,  drach- 
mam  j.  jj,  aiias  tamen  &  ad  unc.  j.  &  plures;prouC 
magis  minusve  potentia  funt,  diluta  ,  aut  naufeo- 
fa;  fcopus  varius ,  aeger  facilis  vei  difricilis ,  &c. 
(Vid.  66.  &  67.  £). 

263.  Quantitas  Generalis  nonnuiiquanl 
dofi  unica  (262.)  haud  major  eft:  quod  maxime- 
obtinet  in  Emulfis  (262.).  Neque  expedit  haec  in 
lifum  plurium  dierum  praefcribere,  nifi  exa&iflime 
fint  ligata;quum  mora  divortiumfaciat.  Emulfavera 

N  (259.) 


D  e     E  M  U  L  S  I  S. 


(259.)  facile  acefcunf,  &  eo  quidem  citius,  quo 
calidior  eft  tempeftas;  uthinc  aeftate  calida  vix  ul- 
tra  6.  vely.  horas,  hyeme  tamen  ny&hemeri  fpa- 
tio  &ultra,  fere  incorrupta  perftent.  Dofis  igitur 
molem  (262.),  ufus  frequentiam,  &  atmofphae- 
rae  calorem,  inter  fe  comparans  haud  plus  prac- 
fcribe  fimul,  quam  ante  acorem  natum  qneat  con- 
fumi;  nifi  forte  indicatio  iftam  mutationem  com- 
mendet,  nec  aeger  ab  ea  alienus  fit,  Vid.  ( 259.  v. ). 

264.  Proportio  mutua  ingredient;um  maxi- 
mopere  hic  variat  pro  horum  &  indicationis  di- 
verfitate. 

oc.  Emulfa  propria  (259.),  prout  vel  refrigeran- 
di  folum  ac  humedtandi,  vel  nutriendi ,  fopiendi, 
&c.  fcopo  infervient,  plus  minusve  diluta  parantur, 

/3.  Spifliora  fiunt,  fi  menftrui  ad  materiem  emul- 
gendam  proportio  trlpla,  quadrupla,  fextupla  eft, 
Dilutiflima ,  fi  duodecupla  ad  vigecuplam  usque. 
Media  ,  fi  odhipla  aut  decupla. 

y.  Ratio  tamen  habeatur  maghkudinis  Seminum 
&  Nucleorum  (257.  /3.  i.):quo  enim  minora  haec 
funt,  eo  parciore  medulla ,  plure  cortice,  conftant. 
Medulla  autem  eft,  quae  in  Emulfum  tranfit.  Un- 
de  Seminum  minorum  quantitas  eadem  eandem 
menftrui  copiam  faturabit  minus,  quam  tantum- 
dem  Nucleorum  majorum. 

Plerumque  menftrui  q.  f.  praefcribitur  ,  nec  ' 
nifi  quantjtas  coiaturae  determinatur :  imo  quan- 
doque  ne  haec  quidem  :  tumque  pharmacopoeus 
mediam  fere  fe.jiutur  proportionem  (/3.). 

f.  l\\ 


D  e     E  M  U  L  S  I  S. 


?.  In  Emultis  nothis  (2.60.)  tnm  materiae  (260.  y.') 
major  minorve  folubilitas,  &  vis  varia,  tum  ejus-  ' 
dem  atque  acceflbrii  (ibid.  »3. 9-.  /.)  requifita  qitan-** 
titas,  fimul  fpc&andae  veniunt,  ut  menftrui  pro- 
portio  rite  determinetur;  quae  ceterum  datae(/3.) 
haud  abfimilis  eft ,  fi  quandoque  pharmacopoei 
etiam  arbitrio  committitur  (J4);  maxime  fi  Emul- 
fumunicam  filtem  dofm  (262.)  continet. 

£.  Acceflbrii  faponacei  (260.  y„  S\  *.)  quantitas, 
ratione  materiae  emulgendae  fumitur  dupla,  tripla, 
quadrupla,  aut  major:  proutillud  potentius  eft  vel 
debilius  (ibid.),  &  emulgendi  indoles  mngis  minus- 
ve  refradtaria.  Hujus  autem  potiifimum  confiften- 
tiam  fpe£tare  oportet,  num  ILquida  ,  tenacior,aut 
ficca  fit :  quo  enim  magis  coatta  eft,  eo  fere  plus 
intermedii  faponis  ad  promovendam  folutionem  re- 
quiritur.  Qnin  &  videndum,  an  mafia  ejus  tota  , 
quanta  eft,  folvi  polfit,  an  vero  pars  duntaxat  ali- 
qua,  refiduo  inerte ,  terreo  ,feculento,  nequaquam 
adfolutionem  habili,  nec  expetlto.  Olca ,  Balla- 
ma ,  ceterique  fucci  puriores,  ( 260.  y.),  plenam 
folutionem  admittunt:  non  item  Radices  refinofie 
(ibid.)?quarum  pars  magna  infolubiiis  e(t,  virtu- 
tisque  expers.  Intereft  etiam  difcernere,  cum  fucci 
adhibentur,  utrum  mere  oleofi  aut  refinofi  fint,  an 
parte  quadam  &  gummofi.  (ibid*).  MKs  plurc  ac 
potentiore  opys  fapone,  ut  folvantur ,  quam  his, 
qudrum  gunrmi  ex  fe  aquofis  liquoribus  amicum  eft, 
&  vel  folum  fufficit  ad  partem  refinofam  ,  cui  in- 
time  junetum  elt ,  fua  tenacitate  in  connubio  fta- 
bili  cum  menftruo  aquofo  detinendam.  Rclnae, 

N  2  Olea, 


D  e  EMULSIS. 


Olea,  Balfamafjs  cum  Gummi-Refinis  compnrata 
id  demonftrant.  Denique  nec  Menftrui  difcrepan- 
tiaprorfus  negligenda  (  260.  f. ).  Aqua  fimplex  dif- 
ficillime  ad  conftans  cum  meracis  pinguedinibus 
connubium  cogitur:  eadem  vero  fubtili  prius  oleo 
aut  fpiritu  imbuta;  cujusmodi  funt  ftillatitiae ,  aro- 
maticae  ,  Ipirituofae  ,  vinofae  ;  longe  minus  refra- 
gatur.  De  vino  idem  dicendum.  Quo  fit,  ut  id 
genus  menftrua faepe  nullo  etiamfaponeinterpofito 
egeant.  Vid.  (223.  #  ad  e.).  Itaque  pro  diverfita- 
te  Menftrui,  quodindicationi  refpondens  delegeris, 
major  minorve  fiponis  medii  quantitas  exigetur: 
quandoque  etiam ,  absque  hujus  interventu,  fola 
curiofiorfubadtio"  copulam  praeftabit.  Quareliquet, 
generales  proportionum  regulas  nequaquam  ftatui 
pofle,  quae  fmgulis  aut  menftruis,  aut  materiebus 
emulgendis,  aut  acceflbriis,  conveniant.  Exceflu 
aliquo  peccare  hic  tutius  eft ,  quam.  defe&u,  fi 
tamen  neceflaria  videatur  determinatio :  fin  minus; 
fufficiens  modo  quantitas  praeftituitur :  quod  prae- 
cipue  circa  Vitellum  ovi  ufitatum  eft. 

»j.  Acceflbria  claflis  fecundae  (257.  y.  2.)  vix 
ftridtiores  ferunt  regulas,  quam  (227.  &  251.  3\)  , 
datas.  Pulverulenta  (259.  a.)  fcrup.  j.  Dulcia  drach. 

ne  excedant  proqualibetuncia  Emulfi.  Vide  ta- 
men  in  Emulfis  nothis  (260.),  an  &  vinum  dulce 
pro  menftruo  h-abeas,  Saccharove  aut  melle  jam 
fis  ufus  loco  faponis  (  257.  y.  1.),  tum  quousque 
materiae  injucunditas  corre&ionem  poftulet,  & 
num  infanti,  an  adulto,  &c.  praefcribas.  Emulfa 
vera  (2.59.)  ne  fatibus  nimiis  ingratiora  reddasi 

Suffi- 


D  e    E  M  U  L  S  I  S. 


197 


Sufficit  fcrupulus  pro  unc.  iv.  Emulfi.  Reliqua,  ut 
fcopus  exigit,  addantur. 

25.6.  Subscriptio  in  Emulfo  priore  (259.) 
jubet  fimpliciter ,  F.  I.  a.  EmulJJo.  Determinatur 
dein  colaturae  quantitas,  fi  menftrui  q.  f  praefcrip- 
t.um  eft  ( 264.  <T.)  Tandcm  memorantur  admifcen- 
d:i.  Vafis  mentioae  haud  opus.  In  Emulfo  pofte- 
riore  ( 160. )  prajecipkur  emulgendi  cum  fuo  fapone 
(257.  y.  2.),  fi  quis  accedit ,  accurata  fuba&io, 
menftrulque  poftea  &reliquorum  admiftio  partitis 
vicibus  facienda.  Modus  autem  emulgendi,  &  ce- 
terae  encheirefes  huc  pertinentes ,  ut  pharmaco- 
poeo,fic&Medico,fupponuntur  cognitae  (7.  y.  §.). 

^66.  Signatura,  praeter  vulgaria  faepe  me- 
morata,  commendat  faltem,  Emulfum  (2.59.)  fi- 
cubi  in  plures  dofes  datum  eft  (1263.),  fub  aqua 
frigida,  aut  in  loco  fubterraneo ,  frigido ,  fervandum 
effe,  neacefcat  (ibid.):  quod  maxime  tempeftate 
caiidiore  obfervandum.  Quandoque&  concrliioan- 
te  ufum  inftituenda  jubetur ,  fi  pulverulenta  non 
folubilia  acceflerunt ,  aut  ficubi  Emulfi  pofterioris 
(260.)  feceffus  per  moram  metuitur. 

$67.  TJsus  Emulforum  minus  univerlalis  eft, 
quam  (232.)  Priora  tamen  (2,59.),  vel  delicatio- 
ribus  etiam  gratilfima,  appofite  dantur,  ubi  refri- 
gerandum  ,  demulcendum,  hurne£t?.ndum,  incras- 
fandum,  leviter  nutriendum,  fopiendum,  fine  ca- 
lore  reficiendum^  acre  biliofum ,  putridum,  alcali- 
rium?  temperandum  :  quandoque  &  ^iaphorefi, 

N  3  uri- 


De  emulsis, 


urinis,  rarius  alvo,  movendis  accommodantur.  Fa* 
cili  acore  nocent  acidolaborantibus,  frigidis.  Pofte- 
riora  (2.60.)  in  univerfam  iis  apta  funt  indicationi- 
bus,  quibus  materies  eorum  (257.  |3.  2.  260.  >.) 
laudatur;  utpote  quam  fub  forma  meabiltore  exhi- 
bent.  Plerisque  tamen  ingratiora  funt,  fi  odore  &; 
fapore  molefto  praedita,  utfaepillime  fit,  recipiunt. 
Alvo  ceterum,  urinis,  fudoribus,  fputis  ,  moven- 
dis,  vermibusfugandis,  ulceribus  internis  abftergen- 
dis,  nervis  roborandis,  &c.  idonea  habentur. 

262:  Sfecimina  lunto. 

Emulfio  Alcalinae  putridae  acrimoniae  oppofita.  " 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  52. 
i^.  Avenae  excortic.  unc.  iij: 
F.  cum  Aq.  pur.  q.  f-  Emulfio  ,  cujus  lib. 
ifi  admifce 

Nitri  puri  drach.  & 
Syrup.  Violar.  unc.  j,- 
Aceti  SquilHt.  drach.  % 
S.  Utatur  pro  potu  famijiaru 

m 

I 

Emulfio  Analeptica,  Demulcens,  Incraffcns, 
fpiffior. 

y^.  Amygdat.  dutc.  excortic.  unc.  ij. 

Amaror.  excortic.  no.  y. 
Aquae  pur.  fervent.  unc.  x. 
F.  1.  a.  Emulfio.    Colaturae  fortiter  ex- 
prefiae  admifce 


D  E     E  3VI  U  L  S  I  S.  ipj 

Aq.  ftillat.  Cinnam.  unc.  j. 
Saccbar.  albijf.  drach.  vj. 

M. 

S.  Amygdalatum  ,  cfe         capiat  aeger  omni  femihora 
cocblearium. 

* 

Emulfio  Anodyna,  Narcotica.  Vid.  II.  Boerh. 
Mat.  Med/p.  64. 
J$£.  &;?2.  Papav.  alb.  contuf.  unc.  ij. 
Cum        dvotf.  fforJ.  F.  Emulfio,  cujus 
unc.  x  admifce 

Syrup.  Diacod.  unc.  i  fl. 

77;?tf.  Op«  a*m  Sp/r.  Pf»i  retf^  gutt.  xx. 

Aq.  fiillat.  Cinnamom.  drach.  ij. 

Cortic.  Citrei.  drach.  x. 
S.  Capiat  unc.  i  .  pmwi  ~  hora  ,  Jo/w  incipiat  kniri 
dolor. 

M. 

Emulfio  Lubricans ,  Diuretica.   Vid.  ibid.  p. 

Semin.  Cardui  Mariae. 
Bardanae. 
Petrofelin. 

Papav.  alb.  ana  unc.  j. 
Amygdal.  dulc.  vP.  xx. 
Infiufi  Glycyrrhiz.  q.  f 
F.  L  a.  Emulfio.  Colatur.  lib.  ijj.  admifce 
AT//r.  pur.  drach.  ij. 

N  4  Syr4 


200         D  t     E  M  U  L  S  I  S. 

Syr.  Althaeae  Fern.  unc. 
D.  ufui. 

S.  Bibat  omni  femihora  unc,  ij.    Servetur  tagena  jub 
iiaua  frigida. 


Emulfum  Leniens,  Balfamicum,  Confolidans,  iii 
Phthifi  imminente.    Ibid.  p.  210. 
Aven.  mund.  unc.  ij. 
Amygd.  dulc. 

Pinear.      t  j 

J>  mund.  rec. 
Pijlachior.  j 

Sem.  Papav.  alb.  ana  unc.  j. 
Cum  Decott.  Aven.  tenuis.  q.  f.  F.  1.  a.  E- 
mulfio:  in  colat.  lib.  iij.  diflblve 
Mell.  MaJfiHenf.  unc.iij. 
D. 

S,  Ut  fupra.    Dofis  unc.  ij,  omni  #orj ,  calide* 

* 

Emulfam  Antihelminticum.   Vid.  ibid.  p,  S47, 
j^..  Gumm.  Opopanac.  drach.  i. 

Ffo//.  Ow.  drach.  ij. 
M.  £  a.  dein  adde 

Sapon.  Venei.  drach.  ]. 
Syr.  Artemif.  unc.  ifi. 
Aa.  flitlau  Foeniculi  unc.  ijj. 
M. 

Si  Capiat  irath.  },  omm  auadrihorio ,  fl*/#  regimine. 

Emui- 


D  e  EMULSIS, 


201 


Emulfum  Hyftericum  Fullcri  Pharmacop.  ex- 
temp.  p.  ioo. 

J£.  Af.  fetid.  dr.  ij. 

Aq.  flilL  Rut.  vel  Ccrafor.  nigr.  lib.  ff. 
Jerendo  fine  calore  emulgeanturin  mor- 
tario.    Colatura  D.  ufui. 
S.  Dofts  cochleare  j.  quovis  femihorio  in  languore  hyfle~ 
rico,  pro  aegris  minus  delicatisf 

Emulfum  Refolvens,  Diureticum,  in  Afthmate 
humido  utile.    Vid.  ibid.  p.  97. 
i£.  Miltepcd.  viv.  unc.  fl. 
Cpntufis  in  morfcario  paullatim  afiunde 
Aq.  flill  Puleg. 
Hydromell.  vin*  ana  lib.  6. 
Cum  Colatura  fortiter  exprefla  contera- 
tur  ac  emulgeatur 
Gumm.  Ammoniac.  pur.  unc. 
Sacchar.  alb.  unc.j. 
Trajeftus  liquor.  D.  ufui. 
S.  Ut  fupra.    Capiat  aeger  cochi.  ].  ex  cyatho  Infufi 
fummit.  Hyffop.  omni  bihorio  diei. 

Emulfum  Purgans,  forte,  Scammoneatum,  ad 
Hydropem.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  224. 
I£.  Semin.  Carthami  drach.  ij. 

Scammon.  pur.  gr.  viij. 
Pontufis  affunde  paullaum 

N  5  4i. 


£02 


D  e     E  M  U  L  S  I  S. 


Aq.  fliltat.  Cort.  Arant.  unc.  i*. 
Tum  colatis  mifce 

Syrup.  de  Spina  Cervina.  drach.  vj. 
S.  Sit  pro  dofi ,  mane. 


Emulfum  Hydragogum ,  non  inflammans.  Ibid. 
p.  82. 

T}L.  Rad.  Jalapp.  pulv.  dr.  ij. 

Sacckar.  pur.  dr,  iij. 
Accurate  &  diu  contritis  in  mortario  vi- 
treo  aftunde  fenfim  ac  divifim 
Aq.  pluviae.  unc.  iij. 
F.  £  a.  Emulfio.   Colaturae  admifcc 
Syr.  Rhei.  unc.  &. 
D. 

Hauflus  Purgans  pro  dofi. 


Emulfio  BaHamica,  ad  Ulcera  interna,  Phthi- 
fin,  Gonorrhoeam,  Parajyfin.  Vid.  ibid. 
p.  £10.  166.  &  Harris  de  Morb.  Infant, 
Lib.  II.  Obf.  IL 

l£.  Terebinthin.  nativ.  drach.  iij. 

Vitell.  Ovor.  q.  f 
Probe  fuba&is  admifce  fenfim 
Mellis  alb.  drach.  iij. 
Aq.  flillat.  bacc.  Juniper.  unc.  iij. 
S.  Ut  in  fronte.    Sumat  aeger  omni  quadriborio  eo- 
chlearium,  femper  ante  ufum  concutiendo  lage* 
nam. 

Emuh 


De  emulsis. 


Emulfio  Balfamica,  Antifpasmodica  ,  Demul- 
cens ,  Laxans ,  ad  Colicam  fpasmodicam 
&  Calculum  renalem. 

jfr.  01.  Amygd,  d.  rec.  p.  unc.  j. 
Bolf.  Peniv.  gutt.  xxx. 
Syr.  Ahhaeae  Fem.  unc.  j. 
Vit.  ov.  n°.  j. 
Accurate  terendo  fubactis  admifce  paul- 
latim 

Aq.  flitl-  Foenicul.  unc.  iv. 

Petrofef.  unc.  viij. 
Ut  F.  f.  a.  Emulfio.  D. 
S.  Capiat  aeger  quavis  femibora  cochleare  j. 

Haec  tamen  fpecies  cum  fine  colatione  fiat,  ad 
Mixturas  congruentius  referri  poteft. 

De 

Mixturis  Internis. 

a<5o.  11  /Tixturae  funt  medicamenta  interna , 
1_VJL  fluida,  fola  variorum  inter  fe  miftione 
parata.  Unde  facilea  prioribus  (221. 234.245.  25(5.) 
diftinguuntur. 

270.  Tres  earum  (260.)  fpecies  ufitatae  funt. 
(1.)  Diffufior,  quae  Jutapium  audit.  (2.)  Me- 
dia ,  quae  proprie  Mixtura  vocatur.  (  3.)  Contra- 
&a,  cui  nomen  varium ,  ut  infra  patebit.  De  fin- 
gulis  feorfim. 

De 


204 

De 

Jutapio. 

ayi.  Tulapium,  Julepus  Recentiorum,  eft  Mixtu- 
J  rae  fpecies  diiutiffima,  fere  diaphana ,  ex 
fapore,  odore,  colore,  jucundioribus  conflata, 
potum  hinc  fuavem  exhibens  pluribus  dofibus  de- 
ftinatum.  Veterum  ergo  Jutepus,  qui  dilutior  Syru- 
pus  eft,  a  noftro  difcrepat  lpifficate ,  atque  hodie 
inter  officinalia  relatus  vix  adeo  ex  tempore  pa- 
randus  praeftituitur. 

272.  Matee.ies  in  genere  velexcipit,  vel  exr 
cipitur, 

pxcipiens,  ut  Eafis  velMenftruum,  eftliquor 
tenuis,  limpidus,  faepe  aquofus,  non  injucundus , 
folvendis  ac  diluendis  reliquis  inferviens. 

(3.  Excipienda  funt,  quaecunque  Excipiente 
foluta  aut  permifta  gratiam  huic  &  virtutem  expe- 
titam  conciliare  vel  intendere  queunt. 

273.  Delectum  utriusque  (272.  a.  /3.)  limi- 
tantdotes  in  Julapio  requifitae.    Noteturergo  s 

ct.  Daii  id  frequentiffime  loco  potus  familiaris, 
aut  grati  vehiculi  medicamentis  aliis  fuperbibendi, 
hinc  in  eo  defiderari  maxime  tenuitatem,  darita- 
tem ,  faporem  reficientem,  ex  dulci  acidum ,  alium- 
ve  non  injucundum,  odorem  fuavem  vel  nullum, 
colorem  nullum  \»el  amoenum,  rubellum  praepri- 
;mis.  Quare. 

/3.  Ex- 


D  e    JULAPIO.  205 

0.  Exapiensfere  praebent  liquores,  fapore,odo- 
re,  colorc,  nullis,  aut  in  univerfum  fuavibus ,  fal- 
tem  non  deteftabilibus,  praedici. 

1.  Aqua  fimplex,  cocra  ,  prae  rcliquis  aptiflima, 
cito  parabilis,  excipiendis  pulchre  fe  accommo- 
dans,  ncc  horum  dotes  deftrucns,  aut  vi  aliena 
pervertens. 

2.  Vel  Aquaftillatltia,  officinalis,  iners:  ut  Ace- 
tofae,  Borraginis,  Buglofli,  Endiviae,  Lactucae, 
Sempervivi,  &c.  His  tamen  fimplex  (1.)  prae- 
ferenda;  quum  fere  femper  deftillationem  fapiant. 
Autalia  fapore  &  odore  leni  fuavior  :  uc  MeluTae, 
Rofarum  ,  Cerafor.  nigr.  Citri  totius,  &c. 

3.  Velinfufum  aqueum(22i.),jucundius,prom- 
te  parabile:  ut  flor.  Tunicae,  Rofar.  Violar.  Bel- 
lidis  ,Rhoeados,  mal.  Citr.  Aurant.  aut  Conferva- 
rum  fimilium,  &c. 

4.  Vel  Deco&um  (234.)  fimile,  dilutum:  ut 
Hordei,  rad.  Scorzoner.  Cornu  Cervi ,  Eboris, 
Paflular.  Tamarindor.  Panis,  &c. 

5.  Vel  Vinum  Rhenanum ,  Mofellanum,  aliud- 
ve  acidulum ,  vel  &  dulce  Gallicum ,  Hispanicum, 
Canarienfe,  &c.  quae  fcopo  cardiaco  aptiora, 
cum  motus  humorum  paullo  auctior  non  nocet. 

6.  Vel  Phlegma  acidi  Vitrioli  Saiisve  dilutius, 
aut  Serum  La&is  tenue  ,  acidulum.  Hoc  tamen 
j?robe  purum,  nec,  turbidum  ,  requiritun 


7.  Vel 


De  julapio. 


7.  Vel  denique  ha&enus  (i.ad  <5.)  recenfito- 
rum  aliqua  conjunctim. 

y,  Excipienda  (272.  /3.)  ejusmodi  hic  conve- 
niunt,  quae  dum  medicata  fua  virtute  indicationi 
fatisfaciunt ,  fimul  &  fuavitatem  excipientis  auge- 
re  ,  &  integre  in  hoc  dhTolvi,  aut  faitem  tenuiter 
cum  eodem  permifceri  queant.    Qualia  funt 

1.  Aquae  ftillatitiae  aromaticae,  fortiores :  ut 
Cinnamom.  Caryophyll.  Pulegii,  Majoran.  Rofma- 
rin.  florum  &  cort.  Arant.  Citri,  &c.  Quo  & 
compofitae  multae,  officinales,  mero  ardente  Spi- 
ritu  non  acres,  pertinent.  Quandoque  &  Vinum 
iimile  (/3.  5.),  nifi  id  fuerit  excipiens. 

%  Succi  dulces ,  acidi ,  minimum  non  naufeofi, 
nec  admodum  turbidi,  recentes,  depurat:,  fru- 
dtuum  horaeorum:  utiCerafor.  Ribium,  Berberuna 
Rubildaei,  Citri,  Arantior.  Granator.  Cydonior. 
Pomor.  redolent.  Gran.  Kerm.  &c.  Quin  &  alio- 
rum  vegetantium:  ut  Acetof.  Acetofell.  Laftuc. 
Taraxac.  Plantagin.  &c.  Hos  vero  dum  praefti- 
tuis,  vide,  an  recentes  eo  tempore  acquirere  li- 
ceat  (247.»;.):  quanquam  &  fervari  in  officinis  diu 
queant  incorrupti  (  252.  e. ). 

3.  Tincturae  acido  -  aquofae,  rubrae:  v.  g.  flo 
rum  iv.  Cordial.  Tunicae,  Bellidis,  Aquile.g.Rhoea- 
dos,  granor.  Kermes,  &  fimilium.  Atque  hadte- 
nus  quidem  (1.  2.  3.)  enumerata,  cum  dilutiora 
fint,faepiusque  &  excipientium  vices  impleantO. 

2. 


D  e  JULAPIO. 


2-3S-)>  potius  ut  excipientia  fecundaria  confi- 
deraripofltint,  quoties  majore  copia  ingrediurrtur. 

4.  Tin&urae  Spirituofiie,  fuaviffimae:  ut  cort. 
Cinnamom.  Citri,  Arantior.  Caffiae,  Croci,  &c. 
ubi  llimulo  quodam  opus. 

5.  Aut  Spiritus  Ardentes,  finaplices,  vel  jucun- 
diore  vegetantium  fpiritu  rectore  per  deftillatio- 
nem  imbuti :  ut  Rofiir.  Angelic.  Lavendul.  Melifll 
Cinnamon.  Citri,  Arantior.  Cerafor.  nigror.  Aq- 
Vitae  Matthioli,  Meliffi  magiftr.  Balfam.Embryorw 
Sal.  volat.  oleos.  &c.  quorum  ufus  in  fimili  cafu 
(4.)  obtinet. 

6.  Frequentius  tamen  Spiritus  Acidi  vegetabiles, 
vel  foffiles:  Acetum  ftillatit.  Spiritus  Salis.  Nitri , 
Vitrioli,  finceri  vel  dulces,  Sulphuris,  Clyflus  An- 
timon.  &c. 

7.  Syrupi  officinales,  omni  dote  jucundiffimi, 
excolores,  rubri,  aut  ab  acido  rubentes,  e  fuccis 
frudtuum  (2.)  parati,  aut  alii :  ut  flor.  Acaciae, 
Rofar.  Violar.  Tunicae ,  Borragin.  Rhoead.  herb. 
Capillor.  Vener.  Meiiflae,  Cort.  Cinnamom.  Citri, 
granor.  Kermes,  Caryophyllor.  &c.  Quo  perti- 
nent  &  Brodia  Conditurarum,  &Julepi  officinales, 
tum  Oxymella,  Oxyfaccllara. 

8.  Rob  &  Gelatinae  e  fuccis  frudtuum  (2.)  fa- 
£a:  quibus  &  accenfenda ,  quae  de  Cornu  Cervi 
paratur,  nonnunquam  hic  ufitata. 

(}.  Saccharum  vel  fimplex  album,  vcl  varia  arte, 


208 


D  e  JULAPItt 


una  cum  aiiisnon  injucundis,  in  Tabulas,  Rotulas; 
Elaeofacchara,  &c.  redadfcum. 

10.  Salia  ficca:  quorum  tamen  vix  nifi  neutris, 
atque  haec'  inter  raro  aliis,  quam  Nicro,  Sali  Pru- 
nellae ,  Mirab.  Glaub.  aut  Poiychrefto,  locus  hic  eft< 

if,  Pulverulenta,non  folubilia,  raro  admifcentur: 
craffiora  fakem  nunquam:  aliquando  tamen  fubtilis- 
fime  laevigata ,  minus  p6nderofa ,  non  ingrata,  aut 
faporis  &  odoris  expertia,  praecipue  abforbentia 
terreftria ,  Coraliia  v.  g.  Margaritae  ,  Cornu  Cer- 
vi,  &c.  Ab  his  nihilominus  etiam  abftinendum,  fi 
acida  accedant  ob  (101.  102.).  Foetida  etiam,  v. 
c.  Caftoreum,  in  nodulo  ligata  atque  in  liquore  Ju- 
lapii  fufpenfa,  ut  auram  modo  graveolentem  emit- 
tant,  nec  nimis  turbent,  aut  fapore  quoque  inju- 
cundo  ,  afficiant,  nonnunquam  admittuntur. 

e.  Confervae  vix  ufum  habent,  nifi  pro  paranda 
Infufi  fpecie  (0.  3.). 

£.  Electaria,  Extfadta  ,  Tin&urae  ,  Effentiae, 
Spiritus,  &  fimilia,  quae  fpiffitate  ,  colore,  fapore, 
odore  ,  Julapium  injucundius  faciunt,  excluduntur 
(#.).  Excipe  faltesn  Confe&iones  quasdam  gfatio- 
res :  ut  Alkermes ,  Hyacinthor.  &c. 

y)%  Sclto  tamen,  &  nimia  peccari  pofte  fuavitate 
(85.  100. 10 1.).  Cave  ergo,  ne  dulcibus,  tum  ne 
acidis,  abutaris.  Confervae,  Syrupi  ,  Rob,Sac- 
charata,  dum  ingrediuntur  copiofa,  faccjiaro  fu- 
peraddito  non  opus.  Acidum  foffile  defedtum  ve- 
getabilis  faltem  fuppleat, 

Ub.5 


D  e    J  U  L  A  P  I  O. 


3-.  Ubi  Acidum  fofiile  (y.  6.)  &  Salia  ( 10.)  Cu 
muljungis,  memento  di&orum  (102.  u. ) 

t.  Interim  dele&us  regulaehuc  usque  (*ad9-.) 
propofitae  non  adeo  omnes  &  fingulae  firingunt, 
«Juin  celebres  etiam  prafifici  multis  easdem  modis 
transgrediantuf.  Videas  Mixturas  ab  ipfis  ad  Jula- 
piorum  titulum  referri ,  in  quibus  concinnandis  nul- 
lam  habuerint  odoris,  faporis,  coloris ,  ratlonem; 
modo  confiftentiaefuerint  tenuibris,  nonadmbdum 
turbulentae,  virtntisque  diftufioris. 

k.  Numero  denique  concifo  &  fimpacitatlhic  ftu- 
dendum:  neque  enim  recenfitorum  (/3.  y.  )fingula 
congerere ,  fed  quaedam  fcopo  aptiora  arte  conjun- 
gere  expedit.  Naturae  plerumque  amiciffimum  eft, 
ipfique  palato  fuavius ,  quod  non  multorum  miftio- 
ne  natum  (31.). 

K.  Ex  ha&enus  dictis  patet ,  Hydrofaschanm  Sc 
Qxyhydrofaccbarum  fpecies  efle  Julapiorum. 

2.74.  Ordo  praemittit  fere  liquidum  excipiens 
(275.  /3.);  huic  proxime  fubjungit  aliud  fecunda- 
rium  (ibid.  y.  1.2.  3.);  tum  excipienda  ponitjuxta 
(106.  @.  y.  i. ).  Quandoque  &  ultimus  excipienti 
datur  locus:  quod  tamen  minus  convenit,  fi  Infu- 
fum  velDecottum  magittrale  (273.  /3.  3.  4.)  ejus 
vicem  praeftat. 

2.75.  Dosis  vel  pondefe  definitur  ad  unc.  j.ij. 
iij.  &c.  vel  menfura,  ad  cyathumv.  g.  aut  infhnti- 
.Jdus  ad  cochlearium,   Saepe  autem,  loco  potus  &■ 

O  mi- 


-io          D  e     J  U  L  A  P  I  O. 

miliaris,  quantum  urgens  fitis  exigit ,  conceditur: 
ubi  tamen  plerumque  fatius  eft,  hauftu  parciore, 
tanto  frequcntius  repetito,  uti,  quam  grandiore  fi- 
mul  ingefto  inundare  ftomachum. 

2.76.  Quantitas  Generalis,  pro  dofis 
(2,75.)  mole,  ufus  frequentia,  fiti  magis  minusve 
intensa ,  major  vel  minor,  ad  libr.  j.  ij.  iij.  iv.  us- 
que  augetur:  quin  vel  infantibus  quoque  vix  libra 
dimidia  minor  datur.  Neque  hic  corruptio  facilis, 
utin  Emulfis  (2.63.),  arctiores  limites  ponit. 

277.  Proportio  mutua  ingredienuum  in  gene- 
re  quidem  talis  ftatuitur,  ut  capiantur 

Ad  Excipientis  (273.  /3.)  libramj.  veluncias  xij. 
Aq.  flittat.  fortiorum  (ibid.  y.  1.)  --  unc  j.  ij. 
Succorum  (ibid.  2.)  —  —  —  —  unc.  jj.  iij. 
Tinttur.  Acido  aquof.  (ibid.  3.)  —  unc.  j.  i  (5. 
Spirituoforum  (ibid.  4.  5.)  —  —  drach.  ij.  vj. 
Syrup.  Brodior.  Jutepor.  Rob.  Gelati- 

nar.  &c.  (ibid.  7.  8.)  —  —  —  unc.  ij.  iij. 
Confectionum  ( ibid.  £ )  —  —  —  drach.  ij.  vj. 
Salium  (ibid.  ^.10.)  —  -  drach.  /5.  j. 
Pulverum  (ibid.  <T.)  -  —  —  drach.j.  ij. 
Aceti  deflitlati  (ibid.  y.  <5.)  —  —  unc.  j.  ifi. 
Acidorum  FoJJllium  (ibid.)  pro  varia  for- 

titudine  &  puritate    —   —   gutt.  x.  drach.  j. 
vel  q.  f  ad  gratum  acorem. 
Sacchari  (ibid.  9.)    -    -    -    -   unc.  j.  i  L 

vel  q.  f.  ad  gratam  dulcedinem. 
Circa  haec  tamen  n-otarivelim,praeter  jam  dicta 
(273.  *.), 

#.  In- 


De  julapio. 


*.  Indicationum,  guftuum  ,  aliarumque  conditio- 
hum  varietatem  tot  parere  in  cafibus  fingularibus 
exceptiones  ;  ut  faepius  quam  lon°iffime  a  modo 
data  generaii  regula  defledlatur.  Hinc 

/3.  Ubi  excitandum,  calefaciendum,  Vini,  Aro- 
maticorum,  Spirituoforum  (2.73.  y.  i\  4.  5.)  nori 
raro  multum  augeri  proportionem:  ut  ideo  velVi- 
num  quoque  folum  tum  quandoque  Bafm  conftituat 

y.  Infufa  vel  Decodta  magiftralia  (ibid.  3.  4.),  fi 
cxcipientis  loco  adhibentur,  requiri  dilutiora.  Un- 
de  fpecierum  unc.  j.  ad  menftrui  libr.  j.  ferefuffi- 
dc.  (Vid.  Hiftor.  Infuf.  &  Deco&or.). 

Salium  (2,73.  y.  10. )  parciorem  ideo  addi  co- 
piam  ,  ne  amarore  aut  falfedine  injucunditatem 
creent. 

«.  Pulverum,  Rob,  Gelatinarum ,  &  fimilium  ma- 
jore  quantitate  juftam  Julapii  confiftentiam  (271.) 
perverti. 

In  proportione  Dulcium  &  Acidorum  deter- 
minanda  tenendam  efie  regulam  (273.  *?.).  Ipfum 
quandoque  excipiens  acidum  aut  dulce  eft  (ibid. 
/3.  3.  4.  5.  6.).  Acidum  Foffile  copiofius  aufterita- 
tem  parit.  Sacchari  major  quantitas,  ut  mukis  mi- 
nus  grata,  ita  fanguinem  folvendo  in  fudorem  pro- 
nos  diffluere  facit. 

1278.  Subscriptio  ponit:  M.  F.  Julapium.  D. 
ad  Vitrum.  Ubi  autem  obtmet  (  277.  y.),  Infufio- 
X»is  vel  Decodtionis  modus,ac  deinde  admiftio  reli- 

0  i  quo- 


.1 


212. 


De  julapio. 


quorum,  juxta  ante  (22.9.  2,41.)  di&a,  injungitur 
prius :  quamquam  faepiffime  Infufa  vel  Decodtahic 
ufitata,  tanquam  oflicinalia,  praefcribantur ,  utquo- 
rum  pracparatio  pharmacopoeo  fatis  nota  fit,  aut 
in  difpenfatoriis  defcripta.  Alioquin  enim  Infufi 
potius  aut  Decodli,  quam  Julapii  nomen  merentur. 

279.  SlGNATURA  ex  (113.   fyt.  &?$0  facue 

patet.  Monetur  tamen  quandoque,  dum  minor  hu- 
morum  meabilitas  a£tu  frigida  prohibet,  Julapium 
caiidum  bibendum  effe.  Potionemfrigidam  plerum- 
que  fatis  amant  aegri;  ut  vix  mandato  peculiari 
opus  flt. 

280.  Usus  ut  jucundiffimus ,  lta  maxime  con> 
mendabiliseft  in  Acutis,  &  Chronicis;  ubi  caloraut 
frigus  nimia,  corruptio  humorum  alcalina ,  lentor, 
fitis  vehemens,  vires  collapfae,  &c.  Petuntur  & 
hinc  Vehicflla  aliis  medicamentis  vel  facilius  inge- 
rendis,  vel  promovendis,  aptifliiria.  Infantibus  de- 
nique  &  delicatis  gratior  haec  formula  eft ,  &  in 
univerfum  ob  dotes  fenfibus  minus  infeftas  (271. 

273.  <*. )  valde  frequentata. 

281.  SPECIMlNAfuntO. 

Julapium  Antiphlogifticum,  Antifepticum ,  ficim 
&  aeftum  temperans ,  in  Febribus  biliofis , 
putridis,  Variolis  &c. 

Aq.  Pluviae ,  pur.  cocl.  unc.  xxiv. 
fliilat.  Naph.  unc.  jj.  t 


Syr. 


De    JULAPIO.  iij 

Syr.  Vwlar.  unc.  Uj. 

Rub.  id.  unc.  j. 
Spir.  Vitriol.  q.  f  ad  gratiam. 
M.  F.  Julapium. 
S.  Ut  fupra.    Z?//w/,  quantum' fltis  exigit. 

JuJapium  in  Frigore  Febris  Intermittents  con- 
yenienf    Vid.  H.  Boerh.  Mat.Med.  p.  131. 
j£.  Aq.  dccocl.  Hord.  unc.  xxx. 

flillat.  Caryophyll.  arom.  unc.  1}. 
OxymcL  fimpf.  unc.  iy. 
&?/.  pofycbr.  dr.  j. 
M.  F.  Julapium. 
S.  Capiat  unc.  ij.  omw  J  /;onw ,  calide  valdc  forben^ 
das. 

Julapium  Crepaceum,  Acido  oppofitum,  Demul- 
cens,  Aditringens. 

j£.  Cretae  puriff.  ht.  unc.  j. 

Saccbar.  albiff.  unc.  i£. 
Accurate  contritis  feufim  admifce 
Dccocl.  Corn.  Cerv.  libr.  jj. 
Cor/.  Cinnam.  unc.  |. 
Ut  F.  Julapium. 
S.  Do/i/  cochkar.  j.  fwai;//  £ora :  fagftfd  fltt/fw  an/e 
ufum  fcmper  cmcutiatuf. 

* 

Julapium  Roborans,Calefaciens,  Carminans,  A- 
cidum  temperans. 

Aq.  flillflt.  Cerafor.  nigrpr.  unc.  viij. 

0  3  Aq. 


D  e    J  U  L  A  P  I  0. 


Aq,  flillat.  Pukgii  unc.  ij. 

Cinnamom.  unc  i£. 
Vitac  Matthicti.  unc.  ft. 
Margarit.  ppt.  drach.  i/>, 
Confecl.  Aihrmes  drach.  ij. 
Elaeofacchar.  Cim  drach.  iij. 
M.  D.  ad  vitrum. 
S.  Jutapium  Pertatum  ,  de  quo  capiat  unc.  j.  omni  ft- 
mibora  in  tanguore :  aut  ftt  pro  vehicuto  alterius 
medicamenti. 


Julapium  ex  decodto  magiftrali,  Cardiacum,  a4 
Dolores  a  Partu.  Vid.  H.  Boerh.  Mac.  Med. 
p.  236. 

i£.  Hord.  mund. 

Avenae  integrae  ana  unc.  j. 
Cum  Aq.  decoft.  fpatio  |  horae  lib.  iij. 
admifce 

Vini  Rhenan.  lib.  i. 
Aq.  flittat.  Cinnamom.  unc.  y. 
Syrup.  Kermefm.  unc.  ig. 
M. 

5,  Hujus  unc.  ij.  fuperbibat  flngutis  doftbus  Mixturae 
Anodynae ,  ibidem  defcriptae  ,  donee  fopiatur 
dotor. 


Julapium  fpecie  infufi ,  Antiphlogifticum ,  in 
Variolis  utile.  Vid.  ibid.  p.  257. 
yz..  Flor.  Papaver.  Errat. 

Tunicae  ana  m.  & 

ft*? 


De  julapio. 


215 


Infunde  cum  Aq.  purae ,  calidcie  ,  unc.  xx. 
ftent  vafe  claufb  ,  calore  leni,per  3.  ho- 
ras.    Colaturae  exprelVae  adde 

Spir.  Sulphuris  per  camp.  gutt.  xx. 

Sal.  Polycbrejl.  drach.  i  G. 

Syrup.  Flor.  Rboead.  unc.  i  f$. 


Aliud  ,  Spiritus  excitans  in  Gangraena  a  caufa 
calida,  temperie  alcalina.  Vid.  ibid.  p.  101. 
Rob.  Ribefwrum 

Berberis  ana  unc.  ij. 
Spir.  Salis  drach.  fi. 
Aq.  fillat.  Mclijfae.  unc.  vj. 
Vini  Rbenani.  unc.  x. 
M.  F.  Julapium. 
S.  Capiat  unc.  j.  omni  hora. 

Julapium  Confortans  in  metu  Abortus  ab  incom- 
modu  Graviditatis  ,  ad  exemplnm  ibid.  p. 


M. 


S.  Bibat,  quantum  iubet  ,  calide. 


^65' 


Vini  Rbenan.  libr.  ij. 

Aq.  jlillat.  Cort.  Citrei.  unc.  iv. 

Tmclur.  Granor.  Kermes  unc.  ij. 


Cinnamom. 


Balfam.  Embryon.  ana  unc.  j. 
Gelatin.  Cornu  Cerv.  Citrat.  unc.  i 
Syrup.  Rubi  Idaei.  unc.  iij. 


M.  F.  Julapium. 


Ju- 


ll<$         P  *    J  U  L  A  P  I  0. 

Jubpium  Antihyftericum. 
JJ£.       jf?/7/.  ilw. 

Pu/eg.  ana  unc.  vj. 
,    Spir.  Matricat.  unc.  j. 

Cajlor.  in  nod.  tig.  &  fufpenf.  dr.  j. 
Syr.  Pocon.  unc.  ifi. 
M.  F.  Julapium.  D, 
S,  Capiat  cochleare  quavis  femihora  in  paroxyfmo. 

| 

Julapium  Mofchatum  ,  Antifpasmodicum  ,  ad 
Singultum,  &cf  Vid.  Fulleri  Pharm,  Extemp, 

P-I97- 

l£.       i^o/.  Damafcen,  unc.  vj. 
A7^.  unc.  j. 
Cinnam.  fort. 
Poeon.  comp.  ana  unc.  ij. 
Mofchi. 

4-mbar.  grif.  (cum  §dt.  Corn.  Cerv.  gr, 

iv.  fubaft.  )  ana  gr.  iij. 
Croci  minutim  fcijji        in  findone  tigat. 

fcr.  j. 
01.  ftillat.  nuc.  Myrifl. 

Caryophylt.  ana  gutt.  J, 
Confecl.  Atcherm.  fcr.  iv. 
Syr.  Caryophyt.  unc.  j. 
M.  D. 

Quovt  bihorh  aiiquot  cocblearia  fumantyr* 

m 


Hf 

Dt 

Mixtura. 

"]%  /TlXTURA  MEDIA  (270.-2.)  eft  MlXtU- 

I VI  rae  (2(59.)  fpecies,  Julapio  (27i.)mi- 
mis  diluta,  minore  mole  efficax,  quacunque  dote 
injucundiora  etiam  admictens,  una  velpluribus  dofi- 
bus,  haud  tamen  per  guttas  determinatis,  conftans. 
Ex  quo  produdtorum  Chemiqorum  ufus  in  Medicina 
invaluit,  iftud  remedii  genus,  cito  parabile,  com- 
modeque  ingerendum,  demum  excogitatum  eft. 

283.  Materies  ,  ut  (272.),  duplex  eft ,  Ex~ 
eipicns  vel  Excipienda. 

u.  Excipiens  eft  liquor  quicunque,  interno  ufui 
aptus,  non  minima  dofi  efncax  (282.),  faepillime 
hmc  Aquofus,  quandoque  &  VinofusautSpirituofus: 
ut  Aquae  ftillatitiae,  fimplices,  compofitae,  vino- 
fae,  fpirituofae;  Decocta;  Infufa;  Vina,  &c. 

0.  Excipienda  funt  in  genere  ficca,  mpllia  &  li- 
quida  omnia,  (138.  «.  3.  y.)  mqmorata,  &  quae- 
cunque  alia  interno  ufui  dicata.  * 

284.  Delectum  fola  fere  hi c  figit  virtus  me- 
dicata.  Neque  enim  adeo  tenukatis,  claritatis,  fa- 
poris,  odoris,  coloris,  ratio  habetur,  ut  in  Jula- 
pio  (273.):  quanquam  &  haec  tamen  prorfus  negli- 
genda  non  funt;  praecipue  vero  fpifiitudo,  cuius 
exceflus  valde  hic  incommodat.  Quin  &  aequabili 
omnium  ingredientium  commixtioni,  quantum  po- 
te,  ftudendum.    Pauca  hinc  addo, 

0  s  f.  £ 


D  e  MIXTURA. 


«.  Aquae  ftillatitiae  prae  reliquis  frequentiffime 
excipientis  loco  ferviunt;  quum  &;  cuicunque  fe- 
re  fcopo  congruae  proftent,  &  tenuitate  fuaex- 
cipiendis  aliis  magis  aptae  fmt.  Inertiores  igitur 
efficacioribus  junguntur,  ubi  virtus  paullo  magis 
diffundenda. 

/3.  Decodta  &  Infofi,  quorum  praeparatio  firnul 
adfcribenda  eft  ,  huc  non  pertinent,  fed  ad  (221. 
1234.):  haud  enim  alia  ad  Mixturas  adhibentur, 
nifi  quae  tanquam  officinalia  praeftitui  poffunt,  nec 
fubfcriptione,  qua  praeparationis  modus  indicetur, 
egent  (278.).  Sint  autemlatis  tenuia,  fi  ficcae  aut 
lpilfae  materiae  plufculum  recipere  debent. 

y.  Pulverulenta,  non  folubiiia,  fi  quae  huc,  uti 
creberrime  fieri  folet,  accedunt,  requiruntur  fal- 
tem  minus  crafla,  fubtiliora;  ne  deglutienti  mole- 
iliam  creent. 

<T.  Exulent  quoque  ponderofiora  Ipecifice,  fi  in 
excipiente  folvi  nequeunt;  quum  citiffime  fundum 
petant,  eoque  dofes  virtute  minus  aequales  efficiant: 
licetinterim  ferri  quodammodo  poffint,fi  dofisuniT 
ca  totam  MixCuram  abfolvit ,  aut  fi  graviora  inter- 
ventu  afiorum  fuftinentur.  Receptaculi  etiam  con- 
cuffio  paullo  ante  ufum  huic  vitio  ex  partemedetur. 

g.  Gummofa,  quae  aquis  folutamucilaginemfun- 
dunt,  vel  omittenda,  vel  mifcenda  parcius;  ne  len- 
torem  hic  ingratum  pariant. 

£.  Pinguia ,  ut  aqueo  excipienti  intermifceantur 
aequabilius,  faponem  poftulant  intermedium.  Ad 

te- 


D  e  MIXTURA, 


tenaciora  igitur,  v.  g.  Sperma  Ceti,Terebinthinam, 
&  fimiiia,  utimur  Vitello  Ovi;  ad  liquidiora,  aut 
quorum  parcior  modo  quantitas  accedit,  v.  g.  Olea 
Aromatica,  preffa,  ftiilatitia,  Baifama  liquida,  na- 
tiva,  artefatt-a ,  &c.  Saccharumfufficit  Q160.  y.  y\.  9-.). 

yj.  Gummi-refmae,  ut  Ammoniacum,  Galba- 
num,  &c.  vino  vel  aceto  ut  plurimum  foluta  prius 
adhibentur.  Quin  &  tritu  exa£tiore  cum  aquofis 
concorporari  poflunt,  maxime  ficubi  parciorefue- 
rintcopia,  &  Aquae  oleofa  aut  fpirituofa  materia 
impraegnatae  (264.  f  ). 

3*.  Cavendum  hic  tanto  magis,  ne  congerantur, 
quae  inter  fe  mifta  eflfervefcunt,  praecipitantur , 
mutantur  incongrue,  aut  deftruuntur ;  quia  forma 
lluida  his  motibus  excit:mdis  plerumque  aptior. 
(Vid.  97.  ad  103.).  Efttamen,  ubi  Medicus  data 
opera  talia  conjungit,  ut  fcopum  fuum  obtineat  fe- 
Jicius. 

t.  Saporem,  odorem,  coiorem ,  fi  corrigere  pa- 
ras,  memento  (85.  99.  100.  101.);  ne  vellcopo 
excidas,  vel  vanitatem  prodas. 

Tandem,  ut  ubique,  ita  &  hic  brevis  efto  & 
concinnus,  non  adeo  ingredientium  numero,  quam 
efficaciae  &t  nitori  compofitionis,  ftudens;  ut  perito 
fecile  fit  fcopum  eruere:  Chaos  aliter  potius,  quam 
Mixturam,  facies  (31.)- 

285.  Ordo  idem,  nec  magis  conftar>s  hicob- 
fervatur,  quamin  Julapio  (274.)« 

*85. 


CLZO 


D  e     M  I  X  T  U  R  A. 


286.  Dqsis,  minor  plerumaue ,  quam  Julapii 
C~75-)>  CQchlean  j.  vel  ij,  auc  vafculo  Theae  pq- 
tui  dicato,  aut  pondere  drach.  %  ad  unc.  K.  deter- 
minatur.  Quandoque  tamen  &  ad  cyathum,  aut 
pnc.  j.  ij.  iij.  adfoendit:  quod  maxime  obtinet,  fi 
unicus  tantum  Hauftus  exhibetur.  Alias  &  per 
portiones  totius  Mixturae  definitur  dofis;  ut  dimi- 
dia,  tertia,  quarta  pars  fifxiul  capienda  jubeatur: 
ubi  cavendum,  ne  portio  molem  Hauftus  exce- 
dat.  Ceterum  &  hic  cx  ufu  eft  obfervaife  didla 
(67.  % 

287.  Quantitas  Genep.alis  alias  unam  mo- 
do  dofin  (286.)compiectitur,  alias  plures.  Si  prius? 
IJauflus  vocatur,  qui  unc.  ijj.  vix  major  fit  (ibid.): 
fi  pofterius,  quandoque  unc.  vj.  viij.  imo  libram 
Mixtura  excedit,  prout  numerus  dofium,  juxta 
conditiones  (67.),  minor  majorve  requiritur, 

288.  Proportio  mutua  ingredientium  hic  ma- 
pdme  determinatur  tum  ex  virtute  medicata  fmgu- 
Jprum ,  &  feorfnn  ,  &  refpedtu  mixtionis  confidera^ 
ta  (87.  /3;),  tum  ex  jufta  Mixturae  confiftentia 
(282.2,84.),  cqmparatis  ad  (2.86.287.).  Unde 

a>.  Si  nonniii  liquida  excipienda  (283  g.) ,  con- 
fiftentiae  nulla  habita  ratione,  virtutifaltem  inten^ 
tus  tuam  fequere  indicationem. 

0.  Ubi  autem  &  ficca  &mo!lia  (ibid.)  accedunt, 
cavendum  a  nimia  ipiffitudine  (284.).  Unde  tum 
haec  fere  obtinet  generalis  proportionum  regula, 

quae- 


D  e     M  I  X  T  U  R  A. 


quae  quidem  limites  ponit  extrCmoS,  quos  egredi 
absque  neceffitate  netas  eil.    Nimirum  adtttittiti 

Liquorum  qualiumcunque;  fimut  lum- 

torum ,  ut  qui  pro  excipientibus  ha- 
-   beri  pofiunt  (273.  y.  3.  2.83.  «.)    -   Uncia  Jf 
Mollium:  v.  g.  Ele&arii,  Rob,  Con- 

fervae,  Pulpae  &  fimilium.    -    -  drach.j. 
Siccorum:  nt  Extradti,  Succi  denfi, 

Maffi  Piiul.  Pulver.  &c.   -   -     -  fcr.j.dr.*. 
Sacchari.      -  St.  f  ifa 

vel.  I 
Surupi  limiliurave  dulcium.       -      -  dr.  j.  ijj; 

y.  Augeri  ergo  poteft  moUium  quarititasad  duas 
etiam  drachmas;ficcorum  vero  ad  drach.  j,  fi  nori 
utrumque,  fed  alterutrum  faltem  genus  recipiatur* 

J.  Quin  &  excipientis  confiftentia  difcrepantiam 
hicfacit;  prout  vel  tenuior  fuerit  liquor,  vel  infu- 
fum  deco&umve  fpiffius  (273.  #.). 

t.  Vide  quoque,  an  excipienda  liquida  (ibid./3.}* 
accedant:  haec  enim  excipientium  vice  fungun- 
tur,  hinc  majori  fpiifiorum  quantitati  locum  dant. 

Nec  obfcurum  efl: ,  variam  ficcae  materiae 
gravitatem,  &  <*>nfiftentiam  minvis  aut  magis  bibur 
lam  efficere,  ut  ejusdem  plus  minusve  eadem  li- 
quoris  quantitate  recipi  poffit;  quum  ex  voluminc 
potiffimum  fpiffitas  incmcatur. 

Yi.  Salium  ficcorum  Proportioiriveniturex  eorum 
efficacia,  &  magis  minusve  facili  folutione:  licet 

tamen 


D  e  MIXTURA. 


tamen  haud  femper  plene  foluta  hic  requirantur, 
fed.  Pulverum  inftar,  ufus  tempore,  agitando  di£ 
fundi  ac  intermifceri  queant  minus  dhToluta. 

9-.  Sacchari  &  Syruporum  quantitas  nonnunquam 
arbitrio  pharmacopoei  committitur,  M,  quantum 
fatis  eft  ad  gratiam,  fuperaddat.  Tum  vero  obfer- 
ventur  di&a(277.  £.).  Augetur  ea  quandoque  ul- 
tra  terminum  pofitum  (|3. ),  ubi  Refinofis,  BahV 
micis,  Oleofis,  &c.  cum  aqua  conftantius  jungen- 
dis  conferre  debentj  quum  paullo  major  Mixturae 
fphTitudo  fecelfui  etiam  magis  obftet.  Cavendum  ta- 
anen ,  ne  aut craffitie , aut dulcedine ,  nimia  peccetur. 

i.  Hauftus  quoque  (287.)  auftiorem  fert  ficco- 
rum  mollium  proportionem,  fi  dofis  efficax  id 
poftulat.  Plurimi  malunt  parcam  fpiffioris  molem, 
quam  grandem,  aut  plures  liquidioris  dofes  inge- 
rere. 

289.  Subscriptio  mandat.  M.  F.  Haujlus, 
fi  pro  una  dofi  eft  (287.):  fi.  pro  pluribus,  folum 
M.  fufficit.  Adjungi  poteft  D.  ad  Vitrum.  Et  hoc 
exa&e  obthurandum  jubetur,  fi  diflipatio  vel  cor- 
ruptio  ab  aere  liberiore  metuitur.  Aliquando  ex- 
cipienda  ficca  feorfim,  Pulverum  fpecie  (1 
uti  (252.^.  infine.^)9  dantur,  ut  demum  pauU6 
ante  ufum  intermifceantur  liquidis.  Duabus  igi- 
turformulis  tunc  utimur.  Obtinet  id,  fi  ex  mix- 
tione  nafcens  effervefcentia  comitari  ufumdebet, 
aut  aequaliores  majoresve  Pulverum  dofes  fimul 
ingeri  fcopus  poftulat.    Vid.  Specimina. 

£90.  SlGNATURA  ex    C 1 1 3«  -§2.  285.  287.) 

in- 


D  e  MIXTURA. 


intelligitur.  Monendum  quandoque,  cajide'  an  fri- 
gide  capiendae  fint  dofes  (ViJ.  133.  y.).  Vehi- 
cuium  fuperbibendum  quandoque  praebcnt  Julapia 
(273.«.):  gratioribus  tamen,  nifi  alia  id  exigant, 
nulio  opus.  Ubi  obtinet  (2.89.  in  fine.)  ,  utendi 
modus  pro  ratione  determinatur. 

291.  Usus  Mixturae  ut  frequentiflimus  eft,  & 
perquam  focilis  plerisque,  ita  aeque  univerfalis, 
ac  infufi  (23  .);  imo  vel  magisetiam,  quia  citis- 
fime  parabilis  ifla  fubitaneis  quoqucin  cafibus  prom- 
ptam  fert  opem:  ut  ideo  vix  morbus  detur  interna 
poftulans ,  quin  hanc  admittat  formulam. 

292.  Specimina  funto. 

Hauftus  Ant-emeticus.    Vid.  H.  Boerh.  Mat, 
Med.  p.  141. 

i£.  Sncci  rccenr.  Citrei  unc.  fi. 
Vini  Rfonah.  unc.  j. 

M.     ->v  4  b?M 

Salis  Ab fmthh drach.j. 
D.  utraque  feorfim. 
S.  Puhis  mifceatur  tiquori  9  moxque  in  ipfo  aftu  effervs" 
fcentiae  bauriatur. 

frtvQ  *     .    .  .  l 
Mixtura  Alcali  oppofita ,  Saponacea,  Abfter- 
gens.  .Vid.  Ibid.  p.  52. 
j£.  Oxymell.  Squiltit.  unc.  hj. 
Aceti  Squillit.  drach.  ij. 
Myrrbae  Aceto  in  Tinfluram  folutae  drach.j. 


t*4  mixtura. 

Aq.  flillah  Cichbrei.  unc.  vj. 
M. 

S.  Capiat*  unc.  C,  omni  hora. 

i 

Mixtura  Cardiaea,  pretiofa,  Calefaciens,  Dia- 
phoretica. 

J£.  Infuf.  Lap.  Porcini  Matacc.  in  Aq.  Cara\ 
Bened.  facl.  unc.  iv. 
Vin.  Rhenan.  generoftff.  unc.  jj. 
Aq.  flillatit.  Cinnamom.  unc.  L 
Extracl.  EffentiaL  Croci  gutt.  iv. 
Confecl.  Alkermes  drach.  vj. 
M. 

S.  Sumat  omni  femihora  cochlear.j. 

.  '  &$h  m  - i  '     mti  • 

Mixtura  Opiata,  Acidum  temperans ,  Roborans* 
ad  Dolores  a  Partu.  Vid.  H.  Boerh.  Mat. 
Med.  p.  235. 

jp^.  Lapid.  Cancror.  drach.  iij. 
Coralt.  ruh.  drach.  ij. 
Margarit.  ppt.  drach.  j» 
Laud.  puri.  gr.  iij. 
Syrup.  Kermes  drach.  vjs 
4q*  JMlat.  Cori.  Citrei 
MeUffae 

Majoranae  ana  unc.  ijj4 
M. 

S.  Capiat  cothieare  omni  £  horae ,  donec  fopiatur  dolor, 
fuperhibendo  unc.  ij.  Julapii  ibid.  defcripti. 

Mix- 


D  e    MIXTURA,  sfig 
* 

Mixtura  Refolvens  ,Saponacen,  Stimulans,  Env 
menagoga.    Vid.  ibid.  p.  18. 
jji.  /fy.  jlillatit.  Rutae.  unc.  xij. 
2?ow.  Venet.  drach.  ij. 
SaL  volat.  oledf.  drach.  uj. 
MeUis  purijf.  unc.  iy. 
M. 

S.  Capiat  unc.  j.  omni  hora  dieL 


Mixtura  Adftringens ,  ad  Haemoptyfin.  VicL 
ibid.  p.  2.08, 

r£.  Aq.  flillat.  Flor.  Rhoeados. 

Plantag*  una  unc,  iv. 
„    Extracl,  Tormentill. 

Bol.  Armen.  laevig.  ana  drach.  i  tf. 
Lap.  Haematit.  ppt.  drach»  y 
Syr.  Myrtin.  unc.  j. 

M. 

S»  Capiat  omni  hora  anc.  j.  concujjb  prius  vhro. 


Ilauftus  Emeticus,  Antimoniatus  ,  fortis  ,  prd 
Adulto. 

Oxyfacchar.  Emetic,  Ludovic. 
Oxymell.  Squillit.  ana  drach.  vj\ 
Aq.  flillat.  Cinnamom.  unc.  i 
M.  F.  Hauftus. 

l§.  Sit  pro  dofl. 


De  ^IXTURA. 


IlauftusPurgans,  in  Febre  Intermittente  utilis. 
Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  146. 
i£.  Putver.  Cornacbin.  drach.  tf. 

Elix.  Propriet.  cum  Sa!e  Tart.  ppt.  gutt.  xl. 
Elaeofacchar.  Menthae.  drach.  j. 
Aq.  flillat.  Menthae.  unc.  ifi. 
M. 

S.  Capiat  rnane  ,die  apyrexias  >vacuo  flomacho9  pro  dofu 

Mixtura  Balfamica,  in  Gonorrhoea  conveniens. 
Vid.  ibid.  p.  z66. 

jy,.  Terebinth.  vulgar.   cum  Vitett.  Ovi  fub- 
aclae  drach*  hj.  , 
Extraft.  Rhei. 
Sal  Prunelt.  ana  drach.  j. 
Syr.  Ahhaeae  Fernet.  unc.  j. 
Infuf.  Glycyrrhiz.  unc.  x. 
M. 

S.  Capiat  omni  bihorio  cochlear.  j.  probh  concufja  prius 
lagena :  fuperbibat  cyathum  Emutfi  idonci ,  ibid. 
p.  246".  defcripti. 

Mixtura  Refolvens  ad  Afthma  humidum. 
I£.  Gumm.  ammoniac.  dr.  ij. 

Oxymett.  Squittit.  unc.  ij. 
Accurate  fubadtis  paullatim  admifce 
Aq.  fliil.  Hyffop.  unc.  iv, 
D. 

S.  Dofis  quotiba  trihorio  cocbteare. 


D  e    MIXTURA,  «ij 

Mixtura  Diuretica. 

l£.  01  flilL  Juniptr.  gtt.  XX, 
Syr.  Altb.  FemeJ.  unc.  ij« 
Contritis  admifce. 

Sat.  volat.  fuccin.  gr.  X. 
Tefl.  ovor.  putver.  dr.  ij. 
Aq.  flill.  Petrofet.  unc.  Xiu 
M. 

S.  Capiat  cochtearia  ij.  quavis  bora. 

De 

,  Mixtura  Contra&a. 

239.  11  /TlXTURA  CoNTRACTA,  GuttM,  V0C3? 

XtJL  tur  Mixturae  (26*9.)  fpecies,  minore, 
quam  prior  (282.),  mole  efficax ,  ex  Spirituofis 
maxime,  aut  ejusmodi,  quorum  virtiis  exiguo  fub 
volumine  latet ,  conflata,  dofm  plerufflque  per  gut- 
tas  determinatam  faltem  admittens.  Chemicis  ut 
originem,  ita  varia  nomina,  de  quibus  infra,  dc- 
bet  hoc  remedii  genus. 

294.  Materiem  ergo  praebent  ea  modo  y  quo- 
rum  dofis  ad  ufus  internos  efficax  parvae  molis  eft: 
uti  funt  Tinfturae  potentiores  (  221.  242.),  Spiri- 
tus  fimiles,  Eflentiae,  Quintae  Eflentiae,  Elixiria, 
Balfama  liquida ,  nativa,  artefa&a,  Extra&a  Eflei-n 
tialia,  Olea  Aromatica,  ftillatitia,  Liquores  Salini 
coa&i,  &  fimilia. 


aa8     De  MIXTURA  CONTRACTA. 


095.  Dele  CTUMdi&at  indicatioMedici,  virtus 
materiae  (294.)  cognita,  tum  fingularis  variorum 
fub  mixtione  mutua  habitus.  Neque  enim  tantopere 
hic  coloris,  odoris,  faporis,  ratio  habetur;  dum 
compendium  formulam  fatis  commendat. 

Seligenda  igitur  talia,  quae  &  virtute  conve- 
niunt,  &  amice  inter  fe  coeunt  absque  vel  praecipi- 
tatione,  vel  effervefcentia ,  vel  alia  mutatione  in- 
congrua.  Cautelas  autem  hic  obfervandas  vix,  nifi 
e  Chemia ,  hauferis. 

(3.  Quandoque  tamen  &  apte  conjunguntur,  quae 
mifta  effervefcunt  &  fe  mutuo  deftruunt :  Acida  v. 
g.  &  Alcalina.  Eftf  ubi  mitior  medii  falis  inde  na- 
fcentis  indoles  fcopo  magis  relpondet.  Cave  inte- 
rim,  ne  &  praecipitatio  fimul  comes  fit  j  utpote 
quae  hic  rariffime  laudatur. 

y.  Aquofa,  Gummofa,  Oleofa  lenia,  quaeSpiri- 
tuofis  non  nubunt,  Confervae,  Electaria,  Pulveres 
hau:l  folubiles ,  &  fimilia  ,  cum  virtus  diffufior, 
tum  copula  minus  exadta  &  fpiffitas  jufto  major, 
fere  excludit.  Theriaca  tamen,  aliaeque  Opiatae, 
ob  dofis  efficacis  parvitatem ,  nonnunquam  rede 
recipiuntur. 

Nec  inufitatum  eft,  Refinas,  Extrafta  folida, 
Mafias  Pilularum,  Gummi  refinas ,  Sapones ,  Suc- 
cos  denfos,  aliaque  id  genus  efficaciora  adhiberi, 
quae  Spirituofis,  Viaofis,  aut  Aqueis  etiam  liquo- 
-  ribus  utcunque  folvantur.  Tum  vero  &  Saccharum, 
Syrupus,  vel  Julepus  Officinalis,  aliquando  admitti- 


De  MIXTURA  CONTRACTA.  -9 


tur,  fi  menftruo  feledto  forte  non  admodum  exafra 
ac  conftans  obtineri  folutio  pofik,  ( 160.  y.  y,  3-.), 
aut  ingredientium  jufto  acriorum  vis  obtundenda. 
Quod  praefertim  obtinet,  cum  Purgantia,  non  gut- 
tatim,  fed  dofi  unica  grandiore  exhibenda,in  hanc 
formulam  rediguntur:  quae  tamen  forma  ad  Mixtu- 
rasmedias  (282.)  redtius  refertur. 

e.  Quin  etiam  Spirituoforum,  maxime  Acidorum 
foililium  ,  ficubi  hac  forma  dentur ,  acrimonia  ro- 
dens  admifto  Syrupo  aut  Julepo  quandoque  tempe- 
ratur. 

£  Salium  ficcorum  illis  modo ,  quae  &  parva  do- 
fi  agunt,  &  lpiritu  ardente  folubilia  funt,  hic  locus 
eft.  Vix  ideo  huc  pertinent,  nifi  volatilia,  tum 
Tartarus  regeneratus,  &  pauca  alia. 

>j.  Liquores  etiam  Salini,  ut  Liquor  Sal.  Tartari, 
Alcaheft  Glauberi ,  &c.  quandoque  adhibentur ; 
quos  tamen,  nifi  folos  des,  vide,  quibuscum  mi- 
fceas :  non  enim  quaevis  amant  Spirituofa. 

3-.  Numeri  ingredientium  parcior  efto.  Tria  vel 
■quatuor  fufficiunt.   Paucis  errorem  faciiius  vitave- 
ris,  virtutis  fimul  certior,  nec  moleftus  pharmaco- 
poeo.    Quin  vel  unico  faepe  fcopum  poteris  obti- 
'  nere,  haud  quidem  Mixturam  tunc,  at  Guttas  ta- 
1  men  ( 293.)  daturus.    Congeriem  majorem  amanti 
compofita  etiam  officinalia  proftant,  vafta  fatis.;  ut; 
minore  opus  fit  compofitione  magiftrali. 


*,  Praftica  denique  fi  exhibueris  hac  fub  fornm, 
P  3  u$ 


sl3o     De  MIXTURA  CONTRACTA. 


uti  crebro  fit,  dofin  commenda  foliicite!  Haec enim 
aegro  vel  adftantibus  plerumque  demetienda  com- 
mittitur. 

296.  Ordq  vix  alius  hic  obtinet,  nifi  quem 
praefcribunt  regulae  (106.  0.  y.y  Ubi  autem  dif- 
ficiliusfolvenda  accedunt,  v.  g.  Refinae,  Extra&a, 
&c.  (295.  <?.),  his  fere  primus  datur  locus;  Men- 
ftruum  dein  &  fuperaddenda  fubjunguntur. 

297.  Dosis  utplurimum  certo  guttarum  nume- 
ro,  minore,  majore,  vix  tamen  ultra  lx.  audto, 
determinatur  (293.).  Alias  &  minus  efficacium 
cochlearculum  vel  j.  ij.  pro  dofi  funt.  Imo  Pm> 
gantium  quandoque  dofis  unica  ( 295.  )  unc. 
vel  j.  aequat;  ut  remedium  formam  Hauftus  ha- 
beat (289.) 

298.  Quantitas  Generalis  a  drach.  j.  ad 
unc.  j.  iij.  fere  extenditur.  Quin  &,  fi  dofis  major 
cft,  cochleario  determinata  (297.),  aut  ufus  diu 
continuandus ,  aliaeve  conditiones  (68.)  urgent, 
plus  etiam  fimul  praefcribitur ;  quum  ingredientia 
plerumque  corruptioni  minus  pateant.  Nonnun- 
quam  dofis  unicafufficit:  quae  tamen  fi  paucis  guu 
tulis  abfolvitur,  vix  admodum  huic  apta  formulae, 
potiusidoneo  cumvehiculo  in  Hauftuli  molem  difi 
funditur;  ne  liquoris  ad  vafculum  adhaefione  plus 
difperdatur,  quam  ingeratur. 

299.  Proportio  mutua  ingredientium  vix  gene- 
rales  admittitregulas.  Ex  fua  hic  indicatione  prae- 
primis,&  varia  mifcendorum  efficacia,facilique  vel 

difficijl 


De  MIXTURA  CONTRACfA.  231 


difficili  folutione,  cognitis  Medicus  fibi  confulit. 
Hinc 

*.  Quorum  diffufior  eft  virtus,  major  fere  quaii- 
titas  recipitur;  minor  eorum,  quae  magis  coa<fta 
funt :  qualia  habentur  Olea  ,  Extra&a  Eflentialia, 
Salia  volatiiia ,  Balfama,  &c.  Sic  alia  aliis  adjuvan- 
tur,  temperantur,  corriguntur. 

/3.  Alias  tamen  efficaciorum  quoque  velaequa  vel 
major  convenit  quantitas,  quam  dilutiorum;  ubi 
dofis  compendio  magis  ftudetur. 

y.  Quorum  definita  faltemquantitas  a  reliquisfol- 
vipoteft,  potius  infra  fummam  proportionem  rece- 
peris;  ne  velpars  indhToluta  maneat,  veljufto  fnis- 
fior  fiat  Mixtura.  Huc  pertinent  Balfama,  Oiea, 
Refinae,  Extradta  foiida,  &c. 

Drafticorum  praecipue  quantitatem  follicite  fic 
accommoda  aliis ,  ut  ne  quid  nimis  continet  quaeli- 
bet  Mixturae  dofis. 

t.  In  univerfum  opera  danda,  ne  nimia  ingre- 
dientium  Ipilliorum  qnantitate  confiftentia  tenscior 
reddatur,  quam  quae  ftillicidium  pro  dofi  per  gutt  is 
determinanda  neceflariam  admittat. 

300.  Subscriptio  plerumque  eft:  D.antM.D. 
advitrum :  prout  vel  fimplex  vel  compofita  eft  formula 
(2.95. 9-.) Quae  enim  infufione  aut  decoctione  paran- 
tur  magiftrali ,  hujus  non  funt  loci ,  fed  pertinent  ad 
(221.  234.)  Ubi  autem  mifcela  exa&ior  tritum 
xequirit,  hic  fpeciatim  injungitur  :  uti  circa  Refi- 

P  4  nas, 


a    De  mixtura  contracta. 


nns ,  Extra&a  folida,  &  fimilia,  fere  obtinet.  Quin 
&  Colatio  tumquandoque  inflituendajubetur,  fi  ma- 
leries  impurior  plene  difiblvi  nequit.  Receptaculum 
rite  commendaveris  fubere  &  vefica  obthurandum, 
ubi  virtus  facile  diffipatur,  Eft  &  vefica  duplex  pro 
obthuramento  ex  ufu,  cum  ftillicidio  demetiridofm 
debet aeger:  ficenim,  acicula  perforando  inferio- 
rem,  ex  lagenula  inversa,  concufsa,  guttas  ad  nu- 
merum  elicere  facilius  licet. 

3© i .  Signatura  vix  aliquid  peculiare  habet * 
fiifi  quod  Hauflus  vel  HaufluU  nomine  &  hic  uta- 
mur ,  ft  dofis  unica  totam  abfolvit  quantitatem 
(298.);  at  fi  plures,  a  primario  fere  ingrediente 
peti  foleat  denominatio  :  unde  Tinfrurae,  Effentiae-, 
Elixiris ,  Spiritus ,  Balfami,  O/ei,  Liqiioris ,  nomina 
ufitata  funtj  quorum  tamen  multa  etiam  promifcue 
jadhibentur :  neque  eniiu ,  quam  Chemici  inter  haec 
itatuunt,  difterentia  adeo  exacte  hic  obfervatur. 
Guttas  in  genere  vocare  licet  ea  omnia  ,  quoruin 
dofis  hac  menfura  defiriitur.  Vebiculo  vix  carere 
poffunt  efficaciora:  id,  igitur  virtute  &  indoleaptum 
eiigitur,  non  praecipitans,  mutans,  deftruens,  re- 
pellens,  diffipans  Mixturae materiem  velvirtutem  1 
Vinum  faepiffime ,  Mixtura  Media  (282.),  aut  Ju- 
lapium(a7i.)>  Infufum  (221.),  Decodtum  (234.) 
Jufculum,  &c.  ex  ufu  ftmt;  Ealfamis,  Oleofis  me- 
racis,  Saccharum  vel  Syrupus  maxime  convenit. 

302.  Usus,utiob  compendium  plurimis  gratiffi- 
jmis  eft ,  ita  praeprimis  locum  habet,  ubi  vis  ftimu- 
lans  &  calefaciens ,  qua  fo.rmulae  liujus  materies 

tan- 


De  MIXTURA  CONTRACTA.  233 


tantum  nonfemper  praedita  eft,  conducit:  quam- 
vis&  fcopo  refrigerandi  apta  Guttas  dare  queant: 
uti  funt  Spiritus  Foffiles  acidi ,  varii ,  &c. 

303.  Specimina  funto. 

Hauftus  AquamPurgans,  nec  acriter  tamen  in- 
ritans.    Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  81. 
Scammon.  Syriac.  puri  gr.xiv. 
Spir.  Rcginae  Hungariae  dracb.  ij. 
In  mortario  vitreo  £  a.  triiis  ,  &  a  faece 
feparatis  admifce 

Syrup.  Rofar.  folut.  cuni  Senn.  drach.  vj» 
F.  Hauftus. 
S.  Haujhts  Purgans.    Capiat  pro  dofu 

Alius  Purgans,  in  Scorbuto  utilis.  Vid.  Ibid.  p.  1 97. 
I£.  Pil.  Cocb.  maj.  fcrup.  j. 

Elix.  propr.  cum  Sak  Tart.  ppt.  drach.  j. 
Spirit.  Menthae  drach.  i  R. 
Syr.  Rofar.  folut.  cum  Senn.  drach.  ij. 
M.  F.  Hauftus. 
S.  Hauriat  mane  pro  dofi. 


Elixir  Stimulans,  Refolvens.    Vid.  Ibid.  p.  ip. 
EHx.  propu  cum  SaJe  Tart.  ppt. 
Sal  Volat.  Qleof. 

Purgant.  Sennerti  ana  unc.  6. 
M. 

S.  Capiat  gutt.  xxv.  quater  de  die  ex  vino* 

P  Si  Elixir 


*34  MIXTURA  CONTRACTA. 


Elixir  Febrifugum ,  Aperiens. 
j£.  Extr.  cort.  Peruv.  dr.  ij. 

Cafcarill.  dr.  j. 
Liquor.  Terr.  fol.  Tartar.  unc.  ij. 
Curate  fuba&is  ac  folutis  admifce 
Elix.  Propriet.  f.  ac.  unc.  j.  j 
D. 

S.  Ut  fupra.  "Capiat  aeger  quolibet  bihorio  gutt.  xxx. 
ex  aqua  aut  cerevifia  ,  tempore  £tw\%%iqk  ,  vafcu* 
lumque  ante  ufum  concutiatur. 


Spiritus  Antifcorbuticus ,  Anti  -  fepticus ,  minus 
Calfaciens. 

j£.  Spir.  Antifcorbut.  F.  Dek.  unc.  iij. 
Sal  dulc.  unc.  j. 
Syr.  Violar.  unc.  ij. 

M.  D. 

S.  Mme  jejunus  ,      vefpere  cubitum   iturus ,  capiat 
cochleare  ].  ex  cyatbo  Aq.  Spadanae. 


jUquor  Antipodagricus.   Vid.  H.  fioerh.  Mat, 
Med.  p.  117. 
I£.  Alcabefi  Glauber.  unc.  j. 
D.  ad  Vitrum. 
S.  Sumof  Qtnni  mcffle  guu  ix.  ex  jure  vitutino. 


De  MIXTURA  CONTRACTA.  z3$ 


Balfamum  vitae  Cardiacum,  Nervinum,  Anta^ 
popledticum  &c. 

*£.  Ot.  Stillat.  Cinnamom. 

CaryophylL 
Cort.  Citr. 
Lavandui. 
Rosmarin. 

Succini  alb.  ana  £utt.  x. 
Balf.  Peruvian.  gutt.  xx. 
Spirit.  Vin.  reclificatiff  unc.  ij. 
M.  D.  vafculo  exadtiffime  claufo. 
S.  Batfamum  vitae ,  cujus  gutt.  x.   ex  Vini  Hifpanici 
cochteari  capiantur  in  languore  aut  vertigine  ,  quin 
&  ad  proptrytaxin  mane  £f  vefpere  tertio  quov.is 
die. 

Oleum  Vitrioli  dulce ,  extemporaneum. 
j£.  0/.  Vitriol.  alb.  dephtegmatiff.  dr.  y. 

Alcohol.  Vin.  reclificatiff.  unc.  j. 
In  phiala  chemica  paullatim  commifta  di~ 
gere  leniffimo  calore  per  noctem  ,  ac 
exhibe. 

S.  Dofis  gutt.  iv  ad  vijjj,  ex  vehiculo  aquofo  aut  vinofo 
appropriato. 

Tin&ura  Anti-Hyflerica,  Sopiens. 
jfc.  Tiafi.  Succin.  drach.  iij, 
Caflor.  dr.  y. 

Spir. 


^6    De  mixtura  contracta. 


Spir.  Sat.  Ammoniac.  drach.  j. 
01.  Corn.  Cerv.  reclificatiff.  drach.  %. 
M. 

S.  Sumat  guttas  xxx.  ex  Syrup.  Cbermes  in  pxtroxymo. 


Mixtura  Stimulans,  Roborans,  Anti-Hydropi- 
ca.    Vid.  Ibid.  p.  2,18. 

*£.  Tincl.  Rad.  Helen.  unc.  ij. 
Myrrh. 

Spirit.  Matricat.  ana  unc.  j. 
Ot.  Stillat.  Baccar.  Juniper. 

Abfinth.  ana  gutt.  viij.  ' 
M. 

Capiat  cochtear.  ft.  quater  de  die ,  vacuo  flomacho, 
ex  vino  gcnerofo. 


Elixir  Stomachicum,  Antifpasmodicum,  Ano- 
dynum ,  ad  Cardialgiam  ex  caufii  non  inflam- 
matoria  natam. 

J$L.  Etix.  Propriet.  f.  ac.  uiic.  ij. 
Spir.  rad.  Angelic. 
Tinft.  CaJJor.  anaunc.  fi. 
Batf.  Peruv.  dr.j. 
Theriac.  Androm.  dr.  ij. 
Accurate  fubacta  &  mifta  exhibe. 
Dofis  guttae  xx.  ex  vino  motti,  quater  de  die,  am 
guttae  X.  quavis  femihora  in  paroxysmo.  La- 
genuta  autem  ante  flitlicidium  probe  concutienda. 


*37 


D  E 

Medicamentorum  Externorum 
formulis. 

304.  Tj^XTERNAE  FoRMULAE  (115.),  fi  ma- 

Jtlitenem,  confiftentiam ,  praeparationem 
fpedtes ,  non  magnopere  ab  Internis  difcrepant. 
Quapropter,  etfi  plures  earum  fpecies  numeran- 
tur,  in  fingularum  tamen  enarratione  compendio 
uti  licebit,  atque  ex  praemifla  Internarum  dodtri- 
na  (116.  ad  304.)  lucem  mutuari.  Generatiro 
vero  inter  fefe  differunt  Externae,  quod  Commu- 
nes  aliae  fint  mukis  corporis  partibus,  aliae  Propriae 
parti  tantum  fingulari.  Hoc  igitur  ordine  reli- 
quum  hujus  hiftoriae  pertexam,  de  CommwibuS 
primum  di&urus. 

D  E 

FORMULIS-    ExTERNIS  CoMMUNIBUS. 

De 
Injettione. 

305.  Tnjectio,  Enema,  eft  liquor  medicatus, 
_|_  qui  in  cava  corporis,  fecundum  vel  prae- 
ter  naturam  foras  patentia,  plerumque  fiphonis 
ope,  ad  varios  ufus,  infunditur. 

306.  Aures,  Nares,  Oculi,  Os,  Anus ,  Vefica; 
Penis,  Uterus,  Vagina,  Vulnera,  AbfceiTus,  Si- 
nus,  Fiftulae,  cava  (305.)  exhibent,  quibus  Inje- 
£liones  delUnantur.   De  iis  interim ,  quae  Ori  & 

Ano 


\ 


a38      D  e  INJECTIONE. 


Ano  dicatae  funt,  Gargaris*mate  puta  &  Clysmate 
proprie  di&o ,  poftea  figillatim  agendum  fuadet  or- 
do  receptus  (304.)?  &  frequentior  utriusque  ufus. 

307.  Huc  &  retuleris  Cbirurgiam  Infuforiam ,  fe- 
culo  fuperiore  tot  moliminibus  exercitam;  quae  ta- 
men,  dum  hodie  exolevit,  nos  porro  non  mora- 
bitur. 

308.  Materiem  liquoris  (305.)  praebent  In- 
fufa  (2,2,1.),  Deco&a  (234.),  Succi  (245.),  Emul- 
fa  (256.),  Mixturae  Mediae  (282.)  vel  Contradtae 
(293.).  Unde,  quidquid  huc  pertinet,  ex  locis  ci- 
tatis  facile  intelligitur. 

309.  Delectum  hic  fola  di&at  indicatio  & 
fcdgnita  materiae  virtus  medicata;  quum  coloris, 
faporis,  odoris,  nulla  habeatur  ratio.  Hinc 

Quae  Internis  crebro  admifcentur,  Corrigen- 
tia  (83.  85.)  locum  nonhabent. 

/3.  Contra  adhibentur  &  ea,  quae  vel  obinju- 
cunditatem,  vel  ob  qualitatem  noxiam,raro  aut 
nunquam  interno  ufui  fervmnt:  uti  Olea  infufo, 
co6ta,  Unguenta,  Urina,  Hyofcyamus,  Mercu- 
rialia  acerrima,  &c. 

y.  At  fumma  tamen  opus  circumfpe&ione,  ne 
-injecta  violentiora  doceant:  vafa  enim  bibula  ubi- 
que  hiantia  propius  in  fanguinem  vehunt:  quin  & 
nervi,  tendines  ,  olfa,  aliaeque  teneri  fenfus  par- 
tes  nudius  faepe  pofitae  idem  vel  maxime  poftulant. 

£  Confiftentia  uti  paulio  fpiffior  hic  fertur,  ita 

fluida 


jje   INJECTIONE.  s3> 


fluida  tamen  &  aequabilis  fit  oportet;  tum  ut  fiphun- 
culum  (305.),  fi  <lu0  °PUS>  minus  obftruat  liquor; 
tum  ne  intermixta  folida,  fcabritie  fua,  incommo- 
dent.  Tenera  igitur  vel  tenuiflime  laevigata  re- 
quiruntur  ficca  &  folida,  quae  folvi  nequeunt.  Eft 
&  faponi  locus ,  ubi  oleofa  aqueis  mifceri  debenc 
(^4.^0. 

€.  Quandoque  &  unguinofis  &balfamicis  utimur, 
quae  frigore  plus  minusve  folidefcunt.  Haec  tamen 
non,  nifi  apto  prius  menftruo,  aut  calore,  lique- 
fa&a ,  injiciuntur. 

310.  Ordo  idem  hic  obfervitur,  quem  variae 
liquoris  (308.)  naturae  proprium  locis  ibid.  citatis 
indicavimus. 

311.  Dosis,  vixingenere  determinanda ,  pro 
cavi  (306.)  magnitudine,  liquoris  injiciendi  effica- 
cia,  Scfcopo  Medici,  diverfis,  plurimum  difcrepat. 
Alias  una  velaltera  guttulafufficit:  neque  tum  adeo 
fiphone  opus :  quod  circa  Aures  ufu  venit.  Alias 
drach.  j.  unc.  ft.  j.  ij.  iv.  &  plures  fimul  injiciuntur, 
Saepiflime  exundatio  cavi  terminum  ponit. 

31*2.  Quantitas  Generalis,  aeque  paruni 
definita,  ex  dofis  (311.)  mole,  &  injedtione  tar- 
dius,  citius ,  repetenda,  brevius,  diutius,  conti- 
nuanda,  facile  colligitur. 

313.  Proportionem  ingredientium  mutuam 
docent,  quae  de  hac  didta  funt  in  hiftoriis  Ijquorum 
hic  ufitatorum  (308.),  comparata  cujn  Dele&us 

regu- 


s4o      D  e  INJECTIONE. 


regulis  (309.).  Addo  faltem,  dofes  internas  efTi- 
caciorum  ad  triplum,  quadruplum,  &  ultra,  faepe 
hic  augeri.  Cave  tamen  ,  ne  quid  nimis  (309.  y.). 
Hiltoria  Medica  docet,  multa  ventriculum  inno- 
xie  ferre  ac  fuperare,  quae  peflime  afficiant,  Sc 
vel  vi  toxica  agant,  iicubi  aut  proxime  in  circu- 
meuntes  humores  invedla,  aut  fenfilioribus  aliis 
partibus  nudius  applicata  fuerint. 

314.  Subscrtptio  eft,  qualis  formuke,  quae 
huc  adliibetur  (308.).  Ex  ejus  ergo  hiftoria  intelli- 
gitur.  Aliquando  tamen  additur.  F.  Liquor  pro  In- 
jeBione.  Inje&io  ipfa  quum  rarius,  nec  nifi  Clys- 
matum  Inteftinalium,  pharmacopoeo  committatur 
perficienda,  hujus  non  eftloci. 

315.  Signatura,  praeter  titulum  formulae, 
(113.  y.  305.  314.)?  explicat  &:  illa,  quae  ad  ejus 
pertinent  applicationem ;  quum  haec  plerumque 
vel  aegro  ipfi,  vel  adftantibus ,  vel  &  chirurgo, 
demandetur.   Unde  injungitur 

a.  Frigidus,  tepidus,  an  calentior  fit  injiciendus 
liquor.  Frigus,  plerumque  infeftum  corpofi,  ra- 
riflime  hicufuvenit,  quibusdam  tamen,  ubi  repel- 
lendum,  adftringendum,  roborandum,  placet.  Te- 
por,  naturali  hominis  fani  fimilis,  omni  parti  ami- 
ciflimus,  ubique  fere  conducit :  praeterquam  quod 
materiem  injiciendam  quoque  fluidiorem ,  htnc  pe- 
netrabiliorem ,  reddat.  Calor  intenfior  haud  mi- 
nus,  ac  frigus,  urendo  faepe  nocet. 

@.  Inje&io  fit  vel  folo  ftillicidio,  cum  cavitasfa- 
tisaperta,  pronus  defluxus,  &  parva  fimulinjicien* 

di 


D  t  INJECTIONEj  a4* 


di  quantitas  (311.)  eft,  nec  ad  hujus  adtionem 
excitandam  motus  validior  requiritur:  vel  inftru- 
mento  appropriato,  fi  contraria  modo  di£tis  obti- 
nent.  Siphones  variae  magnitudinis  &  materiCi, 
emiflariis  varie  tenuibus  &  figuratis  inftru&i ,  pro 
cavi  &  liquorislnjiciendi  diverfitate ,  hic  ex  ufu  funt, 
Vaginae  &  utero  Metrencbytes  fervit.  Inje&io  per/ 
urethram  in  veficam  Cathetere  tubulato  juvatur. 

y.  Situs  aegri  aut  partis,  admittendo  liquoricom- 
modus,  fub  injeftione  quandoque  commendandua'' 
eft ;  qui  etiam  vel  aliquamdiu  fervatus,  vel  apte- 
mutatus  poft  inje&ionem,  liquori  diutius  detinen- 
do  ,  ejusve  adtioni  promovendae  conducit, 

Sunt&  alia  poft  inje&ionem  obfervanda,  curri 
vel  in  cavo  relinquitur  injedtum ,  vel  fua  fun£tunt 
a&ione  citius,  tardius,  iterum  ejicitur.  Obthur^tio 
oris  cavi,  quies,  agitatioapta  liquidi  cavo  contenti, 
&c  huc  pertinent:  quorum  tamen  nimis  nWta  va^ 
rietas  eft ,  quam  ut in  regulas  generales  cogi  queant* 

€.  Monendum  hic  denique  ,  quantunl  fimul,  quo 
tempore,  quoties,  quousque,  &e.  injiciendum: 
quae  omnia  facile  fuo.exfcopo  limitat  Medicus. 

£.  Cave  tamen  in  hismaxime,  ne  ctecori  vel  fe-* 
creti  regulam(ii3.  9\)  excedas'. 

316.  Usus  Injedtionum  multifariUs  eft ,  praepfi- 
jmis  chirurgicus,  aetati  nulli  inimicus.,  abftergendi, 
diluendi,  eluendi,  mundandi,  emolliendi,  refbl- 
vendi,  demulcend*»  adftringendi,  aperiendi,  con- 
folidandi,  &c.  fcopis  accommodatus. 


242  DeINJECTIONE. 

317.  Specimina  funto 

Clyfma  Auriculare,  Ulceri  intra  Meatum  Audi- 
torium  abftergendo,  mundando,  aptum. 
3R£.  Urinae  Homin.  fan.  unc.  iv. 
Sapon.  Venet.  fcrup.j. 
Tincl.  Myrrh.  gutt.  xl. 
MelJ.  Rofar.  drach.  yj. 
M. 

S.  Hujus  Uquoris  tepidi,  quantum  cavo  capipotefl,  quo* 
tidie  bis  injiciatur  in  Aurem  acgram  fupinatam,  ac 
detineatur  per  aliquot  minuta9  dein  Aure  prona 
rurfus  emittatur. 


Aliud  Aurifordibus  induratis  obftru&ae  conve- 
niens. 

j^.  01.  Amygdai.  Duk.  drach.  jj. 

Amaror.  drach.j. 
Fell.  Lucii  Pifcis.  drach.  g. 
Exa&e  M.  D.  ad  Vitrum. 
S.  Guttae  vj.  ter  de  die  injlillentur  Auri  fupinatae,  de- 
tineantur  goffypio  immiffo.    Idem  (f  Antihelmin- 
ticume/J. 


Injeftio  adCruorem  coagulatum,  extravafatum, 
diluendum.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  79. 
MeU.  commun.  unc.  ij. 
Sapon.  Venet.  drach.  jj. 
SaL  Marin.  unc. 


De  INJECTIONE.  -43 

Aq.  pluviae.  unc.  xij. 
M. 

S.  Hujus  tepefafti  q.  f.  injiciatur  cavo  cruorem  continen- 
ti  y  leniterque  conquaffatum  dein  una  curfi  cruort 
diluto  rurfus  evacuetur. 

Emulfum  Digeftivum  ad  Fiftulas  curandas.  Ibid. 
p.  9S. 

j£.  Terebinth.  nativ.  unc.  jj. 

Vitcll.  Ovor.  unc.  j. 
f  a.  fubaftis  admifce 

Mellis  commun.  unc.  ij. 

Spir.  Vini  commun.  unc.  fl. 

Aq.  commun.  unc.  ix. 
D. 

S.  Catefaflum  £f  prcbe  miflum  injice. 

Inje&io  Mundarts,  Abftergens,  Antifeptica,  ad 
Fiftulas  &  Sinus. 

FoL  Scordii  man.  ij. 
Coq.  ex  Aq.  com.  q.  £  per  $  horae.  Co- 
lat.  unc.  xij.  admifce 
Ung.  Aegypt.  unc. 
Mell.  rofac.  unc.  ij. 

S.  utprius. 

.  d  l  n  t  A?tf  w  t/jO  .* » A 1 
Deco&um  Balfamicum  ?  Confolidans  Fiftulam 
puram. ;  Ibid,  p..  locx. .  )  .pA  rri  ,p- 
9&.  0/.  in/w/.  Hyperic.  unc.  iv\ 


244      D  e  INJECTIONE. 


Aloes. 
Myrrhae. 

OHbani.  ana  drach.  ij. 
Coquendo  leniter,  mifta ,  fubige  cum 
Vitell.  ovor.  unc.  ij. 

D. 

S.  Parum  calefatlum  in  Fiftulam  injice. 

Injettio  Detergens ,  ad  Urethram  Ulcere  Ve- 
nereo  erofam.   Ibid.  p.  265. 
I£.  Mell.  Rofar.  unc.  j. 
Aloes  puriff.  gr.  x. 
Sal.  Ammon.  gr.  iv. 
Aq.  ftillat.  Foenkuf.  unc.  vj. 
M. 

S.  Liquor  Mundans,  cujus  q.  f.  ter9  quater,  de  diey  in 
Virgam,fanie  prius  expreffa  vacuam,  tfponelo- 
cum  ulceratum  digitis  compreffam ,  ope  Jtphunculi 
injiciatur. 

* 

Clyfma  Uterinum,  Foetus  mortui,  putrefacti, 
reliquias.  excutiens,  &  Matricem  emundans. 
I£.  Rad.  Arifloloch.  unc.  ft. 
Herb.  Scordii.  man.  j. 
F/or.  ChamaemeJ.  man.  ij. 
Bacc.  Laur.  dr.  vj. 
Coq.  in  Aq.  com.  q.  £  per  k  horae.  Co- 
lat.  libr.  jj-  admifce 

QlyrrK 


D  e  INJECTIONE. 


Myrrh.  in  Vino  albo  folut.  unc.  j. 
Mell.  rofat.  unc.  ij. 

M.  D. 

S.  Hujus  tiquoris  caJefacli  ad  teporcm  hominis  fani  unc. 
vj.  bis  de  die9  prudenter,  per  Metrenchyten  injician- 
tur,  ac  aegra  decumbente  aliquamdiu  rctineantur. 

De 

Adfpergine. 

31S.   A  dspergo  eft  Pulvis  (iioV),  qui  fuper- 
Jl\^  ficiei  corporis  cxternae,  varios  ad  ufus, 
infpergendo  fuperdatur.    Pafma,  Catapafma,  Dia- 
pafma  ,  Empafma ,  Sympafma ,  veteribus  audit. 

319.  Tenuitatis  hic  vix  nifi  primus  &  medius 
gradus  (117.  <*,.  y.)  ufu  venit;  quum  moleculae 
crafliores  nec  facile  adhaerefcant,  nec,  obmino- 
remfuperficiem ,  adeo  diffundantur. 

320.  Materiem,  hujusque  Delectum  ac 
O  r  d  1  n  em  ,  facile  intelligit,  qui  confert  didta  (119. 
1 20.)  cum  fua  itfdicatione.  Neque  enim  differen- 
tia  hic  datur  ulla,  nifi,  quod  faporis,  odoris,  co- 
loris,  fpecificae  gravitatis  nulla  habita  ratione,  eli- 
gantur  fakem  fcopo  accommodar.a.  Unde  &  huc 
recipiuntur  frequentins,  quorum  nullus  vel  rarus 
ufus  internus  (309.  £.).  Cosmeticorum  tamen  alia 
ratio  eft,  ut  quorum  praecipua  virtus  in  odore 
ponitur  (326.). 

321.  Dosis  nulla  certa ,  nec  pondere  unquam 
determinata ;  utpote  quam  folafereloci  confper- 
gendi  amplitudo  limitat.  Hinc  nec  divifio  in  do- 
fes  hic>  uti  (123. 128.),  obtinet. 

Q  3 


•46      Dfi  ADSPERGINE. 


322.  Quantitas  Generalis  ftmilibus ,  ac 
(312.)»  conditionibus  definitur. 

323.  Proportio  mutua  ingredientium  ex  fok 
fingulorum  virtute  cognita,  &  Medici  fcopo,  ter- 
minatur. 

324.  Subscriptio  eft.  F.  vel  M.  F.  Pulvds. 
Addi  poteft,  fi  requiritur,  TenuiJJlmus  aut  Pollcn. 
Cum  Pulveris  materies  fcabra,  duriufcula,  infolu- 
Hbilis  eft,  autpartibus  nudis ,  fenfuoribus,  Vulnere, 
Ulcere,  Puftulis,  Scab:e,  Intertrigine,  Eryfipela- 
te,  &c.  affe&is  admovenda,  fcopusque  poftulat 
aequabilem  Adfperginis  diffufionem,  amplam  fuper- 
ficiem  ,  penetrationern  facilem  ,  fubtiiitatis  gradus 
fummus (1 17.«.)  fere  praefertur.  Memen to  tamen , 
tenuiffimos  pulveres,  admixto  humore,  facile  in 
maiTas  &  cruftas  concrefcere.  Scatula  plerumque 
aut  lagenula  Receptaculum  praebet,  aut  &  chartula, 
pro  varia  tum  quantitate,  tum  naiura  materiae 
(129.).  Alias  &  fmdoni  rarae  includendus  jubetur. 

325.  Signatura  utendi  modum  exponit,  qui 
plerumque  folo  infperfu  abfolvitur.  Si  Nodulus 
eft  (  324.),  inde  fuper  partem  excutitur  Pulvis, 
Si  vero  fuperficiei  declivitas  Adfpergini  retinendae 
minus  apta  eft,  haec  fuper  panno  lineo,  laneo, 
aut  papyro,  diftnbuta  parti  applicatur,  nrmatur. 
Quandoque  addendum,  an  calefieri  ante  ufum  de- 
beat  Pulvis.  Alias  autem  &  ante  &  poft  infperfio- 
nem  agenda  injunguntur:  uti  dum  locus  prius  de- 
tergendus,  fricandus,  inungendus,  aut  poft  deli- 
gandvs&c.  Sed  haec  fuaquemque  docet  indicatio. 

326, 


Di  ADSPERGINE.  s47 


326.  Usus  Adlperginum  multiplex,  chirurgis 
praecipue  frequens,  conducit  ad  exliccandum,  dis- 
fipandum,adflringendum,  depurandum,  acre  cor- 
rigendum,  exedendum,  confolidandum,  &c.  Vul- 
nera  hinc,  Ulcera,  Haemorrhagiae,  Ofla,  Tendi- 
nes,  Nervi  laefi  aut  nudati,  Catarrhi,  EryfipeJas, 
Cutis  vitia,  &c.  eas  faepe  poftulant.  Quin  &,  qui 
fragrantiae  aut  ornatus  gratia  corpori  infperguntur, 
Pulveres ,  Cyprii  didti ,  huc  pertinent. 

327.  Specimina  funto. 

Pulvis  Mundans,  adBubonem  Venereum  aper- 
tum.    Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  268. 
%L.  Puh.fol.  ficcator.  Scordii  unc.  jj. 
VitrioU  alb.  drach.  ij. 
Aloes.  drach.j. 
M.  F.  Pulvis. 
S.  Aperto  Ulceri,  deterfo  prius,  infpergatur  addepuran- 
dum. 

Pulvis  ad  Eryfipelas. 

Pulv.  Eryfipelatod.  Mynfich. 
Flor.  Sambuc.  ficcator.  ana  unc .  iij. 
Smalti.  unc.  ij. 
Myrrb.  opt.  dr.  ijj. 
Campborae.  drach.  ifl. 
Tenuiter  trita  M.  D.  ad  fcatulam. 
S.  Hujus  calefadi  prius  q.  f.  loco  affetto  infpergatur,  aut 
fuper  cbarta  caerulea  diflributum  parti  applicetur  & 
fafcid  kniter  circumvohtd  firmetur. 

Q  4  Pul~ 


248     De  ADSPERGjNE. 


jPulvis  Balfamicns,  Offibus ,  Tendinibus ,  Ner- 
vis,  nudatis  conveniens. 
i£.  Myrrbae  drach.  f. 
Clibani. 

Mcfliches.  ana  drach.  j, 
Sarcocott.  dracb.  ij. 
Cokphoniae.  unc.  fl. 
M.  F.  Pulvis  tenuiffimus. 
5,  £0  confpergantur  partes  affefiae ,  fub  qualibep  detiga- 
tione. 

Pulvis  Adftringens,  ad  fiftendam  Haemorrha- 
giam  Vulneris  externi,  Vid.  H.  Boerh.  Mat, 
Med.  p.  iii. 

34.  Sang.  Draconis.  drach.  j. 
Sarcocoll.  drach.  ij. 
Lapid.  Haematit.  drach.  f. 
Bof.  Armen.  unc.  j. 
M.  F.  Pulvis  tenuiffimus. 
5.  Hujus  q.f.  infpergatur  vafi  vulaerato,  6* flupis  Alco- 
hole  calido  madidis,  veficaque  velfafcia  circumpofi- 
ta ,  firmetur, 

Pulvis  Columellam  relaxatam  reftringens» 
3?t.  Flor.  Balaufl. 

Succ.  Catechu.  ana  fcr.  f . 

Alumen.  crud. 

Viper.  long.  ana  gr.  r« 


De    ADSPERGINE.  149 


M.  F.  Pulvis  ad  ehartulam. 
S.  Lingua  fpcculo  oris  depreffa ,  Pulvis  ope  fiflutae  qfi 
fietur ,   aut    cocblcarculo  impofitus  admovcatur~ 
Uvulae. 

* 

Pulvis  Cyprius. 

i^.  Farin.  Crinalis.  libr.  ij. 

Rad.  Irid.  Flor.  fubtilijf.  putver.  unc.  fc. 
01.  Lign.  rhod.  gutt.  vj. 
Accurate  fuba&a  &  mifta  D. 
S.  Putvis  Odorarius ,  quo  capillos  comat  ,  cui  vofupc 
eft. 

Diapasma  Acrimoniam  obtundens,  ad  Intertri- 
ginem. 

jfc,  Amyii.  unc.  ij. 
Cretae  alb. 

Cerujfae.  ana  unc.  ff. 
Pulv.  Rad.  Irid.  Florent.  drach.  J. 
M.  F.  Pulvis  fubtiliilimus. 
S.  Inclufus  findoni  rarae  excutiatur  fuper  pme  excojrifr 
ta ,  prius  deterfa. 

De 

Epithemate, 

328.  I^pithema  eft  medicamentum  externum, 
variae  confiftentiae ,  non  unguinofum  , 
aec  emplafticum,  quod  fuperficici  corporis  exter- 

Q  5  nac* 


<iSo    De  epithemate. 


nae,  fcopo  vario ,  imponitur.  Fomentum  id,  vel 
Fotus  ,  dicitur  ,  fi  calidum  admovetur. 

329.  Triplex  ejus  (328.)  datur  confiftentia : 
(*. )  Liquida:  (/3.)  Sicca  vel  fohda  :  (^.)  Mollis , 
pulmentaris.  Priora  duo  rtomen  generale  (328.) 
retinent ;  pofterius  Cataplasma  ,  Pw/j,  Malagma9 
vocatur.   Diftinftionis  gratia  de  fingulis  feorfim. 

De 

Epithemate  Liquido. 

330.  T^pithema  Liquidum  (  329.  )  eft  li- 
XI/  quor  medicatus ,  fimplex  vel  compofi- 
tus,  qui,  frigidus  aut  caiidus  parti  corporis  exter- 
nae,  vehiculi  apti  interventu ,  fuperimpofitus ,  & 
aliquamdiu  retentus  ,  hanc  aut  profundius  fub  hac 
fitas  partes  ita  mutare  valet,  ut  Medici  fcopus  po- 
ftulat.  Fomenti  aut  Fotus  nomen  huic  formulae 
proprie  datur,  filiquor  calide  admotus  partem  ca- 
lorehumido  fovec  (32.8.). 

331.  Materiem  Liquoris  (330.)  dant  Aqua, 
Lac,  Vinum,  Acetum,  Spiritus  Vini,  Succi  liqui- 
di,  Oleum,  Urina,  &c.  fimplicia,  aut  variis  mo- 
dis  praeparata,  &  inter  fe  atque  cum  aliis  cujus- 
cunque  confiftentiae  compofita  ,  officinalia  ,  magi- 
ftralia:  ut  Aquae  ftillatitiae  omnis  generis,  Aceta, 
Oleainfufa,  codta,  Spiritus  Aromatici,  Tindturae, 
EiTentiae,  Liquores  falini,  Lixivia  ,  Aqua  Fabro- 
rum,  Calcis  &c. :  praecipue  ex  his  &  aliis  idoneis 

parata  Infufa  (221.)  >  Deco&a  (234.)»  Succi 

prefli 


De  EPITHEMATE  LIQUIDO.  251 


prefli  (245.)  Emulfa  (256.),  Mixturae  Mediae 
(282.),  Contractae  (293.) 

332.  Delectum  limitat  indicatio  Medici,  partis 
mutandae,  ejusque,cuiproxime  applicatiofacienda, 
conditiones  fenae  vei  morbofae,  &  natura  liquoris 
adhibcndi  cognita.    Nota  ergo 

#.  Ingenere  fimilia  hic  obtinere  illis,  quae  di£ta 
funt  circa  dele&um  internorum  (223.  236".  247. 
258.  284.  295.). 

/3.  Haud  tamen  faporem ,  odorem ,  colorem,  cu- 
rari ;  hinc  omitti,  quae  his  corrigendis  ad  interna 
adhibentur,  Sacchara,  Syrupos,  &c. 

y.  Nec  paullo  fpiflior  confiftentia  adeo  hic  ob- 
eft:  licet  interim,  ubi  major  penetrabilitas  requiri- 
tur,  Ipiflitudo  minor ,  caeteris  paribus,  praeferatur. 

<F.  Haud  fempcrfolam  hoc  remedio  intendi  par- 
tis  externae ,  cui  id  proxime  admovetur,  mutatio- 
nem  ,  fed  vel  crebrius  etiam  vifcerum  ac  partium 
profundius  fub  illa  fitarum  (330.) 

g.  Hinc  convenire  magis  ejusmodi,  quorum  vir- 
tus  in  principiis  haeret  volatiiibus,  tenuibus,  facile 
penetrare  aptis;  praefertim  ubi  in  interiora  agen- 
dum  eft.  Quare  Terrea,  Lapidea  ,  Adftringentia, 
Incraflanda,  &  fnnilia,  tum  vix  boni  quid  efficere 
videntur:  etenim  vel  ob  craflitiem  fuam  adforberi 
nequeunt,  vel  oftiola  claudendo  fibi  ipfis  ingreflum 
obferant.  Leni  tamen  adftridtioni  fi  Aroma  aut  Spi,- 
ritum  junxeris  penetrabiliorem ,  plui  forte  prae^ 
ftabis. 

{  Vi- 


a52   De  EPITHEMATE  LIQUIDO. 


£.  Vide  etiam,  quae  natura  fit  partis,  cui  liquor 
proxime  applicandus  eft  ;  an  Oleum,  Aquam,  Spi- 
ritum,  Acre,  ferat  illaefa ;  ne  alteri  dum  prodes, 
alteri  noceas:  quod  maxime  in  iis,  quibus  cutis  dc- 
licatior  contigit,  animadvertendum. 

*i.  Ceterum  &,  quae  interno  ufui  raro  aut  nun- 
quam  ferviunt,  huc  recipiuntur  v.  g.  Mercurialia 
acerrima,  Saturnina,  Alcohol  Vini  folum,  Hyo- 
fcyam.  Mandragor.  Solan.  Cicuta,  &c. 

9-.  Memento  tamen  in  ufu  Drafticorum ,  fuperfi- 
ciem  corporis  omnem  bibulam  efie,&  abforpta  per 
hanc  viam  infundi  fanguini ,  infalutato  ventriculi 
janitore  (309.  y.  313.). 

333.  Oiido  haud  differt  ab  eo ,  quem  in  fimili- 
bus  formulis  interno  ufui  dicatis  (331.)  commen- 
davi  ante. 

334.  Dosis  nec  pondere  unquam,  nec  menfira 
alias  confueta,  hic  determinatur.  Limites  figit  va- 
ria  partis  fovendae  ampiitudo  ,  tum  corporis,  quo 
interveniente  applicatur  liquor,  major  minorve  bi- 
bacitas.  Panni  Janei  prae  lineis,  duplicati,  tripli- 
catiprae  fimplicibus,  &c.  plus  liquidi  imbibunt. 

335.  Quantitas  Generalis  ut  raro  lib.  ft. 
minor  eft,  ita  faepiflime  lib.  j.  ij.  iij.  &  plures  ae- 
quar;  prout  vel  una  major  minorve,  vel  plures  par- 
tes  fimul  foveri  debent;  vel  vehiculum  magis  minus- 
vebibulum  eft  (  334);  vel  Fotus  diutius,  brevius, 
conunuatus,  minoribus  aut  majoribus  intervallis  re- 

ko- 


De  EPITHEMATE  LIQUIDO.  253 


novatus  exigitur;  vel  ipfe  liquor  magis  minusve  cor- 
ruptioni  obnoxius,  facilius  aut  ditficilius  parabilis 
eft,  &c.  Satius  fere  eft  exceflu  hic,  quam  defe- 
&u,  peccare ,  maxime  fi  plures  aut  majores  partes 
fovendae  funt;  ne  liquor  jufto  citius,  aut  &  fub 
prima  applicationc  deficiat. 

336.  Proportio  ingredientium  mutua  patet 
ex  di&is  (227.  240.251.  264.  288.  299.),  coila- 
tis  cum  C313.  332.)  Limitat  hanc  Ibla  Medici 
indicatio  &  virtus  materiae  cognita.  Ufus  autem 
externus  interno  minus  ar&os  habet  terminos.  Me- 
mento  faltem  (332.  3-.),  tum  confiftentiae;  ne 
Ipiflitate  nimia  minus  penetrabilis  fit. 

337.  Subscriptionis  eaedem  leges  funt ,  qua- 
les  fimilium  liquorum  internorum  (228.  ad  230. 
241.  252,  265.  289.  300.),  nomina  fi  exceperis 
internum  ufum  indicantia,  quibus  hic  fubftitui  po- 
teft:  F.  Liquorpro  Epithemate  vel  Fomento.  Aiias  ta- 
men&  a  parte,  cui  applicantur,  nomen  accipit;  uti 
poftea  fub  Externis  Propriis  C304.)  patebit:  alias 
ab  ingredientibus:  unde  Oxyrrbodini  appeliatio.  Vide 
C472.).  Ceterum  &  hic  quandoque  materies,  e  qua 
per  infufionem  aut  decodtionem  parandus  eft  li- 
quor,fakem  petitur  apharmacopoeo,  reliquumopus 

;  aeger  ipfe  five  adftantes  perficiunt,  uti  (228.  230. 
I  241.)-    Specierum  tunc  aut  Colleftionis  nomine  etiam 
:  utimur.  Tandem  nec  depumione  exa&iflima  (229. 
J*.  24 r;  y.  252.  y.)  hic  adeo  opus. 

338.  Signatura,  praeter  nomen  (1 13.^.330, 
337,),  tadicat 

z.  Vrat* 


40j  De  epithemate  liquido. 


a.  Praeparationem  ,  fi  haec  pharmacopoeo  non 
committitur  (337.)  Conf.  (231.  /3.)- 

/3.  Partes  fovcndas.  Hae,  juxta  (330.  332.  <^.), 
funt  vel  Externae,  quibus  proxime  admoveri  polfit 
liquor.  Circa  has,  utpote  fat  manifeftas,  id  folum 
noto,  quod,  fi  vulnere  aut  ulcere  patulae  fuerint, 
quandoque  pr-us  materie  aptategi  debeant;  ne  cru- 
da  loca  tangat  liquor ,  hisque  agglutinetur  arefcen- 
do,  aut  alio  modo  incommodet.  Vel  funt  Internae, 
profundius  fub  integumentis  fitae.  His  Fotu  mu- 
tandis  idonea  feiigitur  regio  externa,  pro  fitupartis 
&  Medici  fcopo  varia.  Quocirca  fitus  &  confen- 
fus  partium ,  tum  curfus  vaforum  ac  nervei  fyfte- 
matis  diftributio,  cognita  maxime  conducunt.  Eft, 
ubi  Fotus.  ipfam  in  partem  proxime  agere  debet, 
hanc  v.  g.  roborando,  emoliiendo ,  humedtando, 
refrigerando,  ei  impadtum  refolvendo,  diffipando, 
&c.  Regio  externa,  cui  pars  propius,  interpofitis 
molliffimis  &  minime  craffis  integumentis,  fubja- 
cet,  aptum  tunc  Epithemati  locum  praebet.  Eft, 
ubi  revellere  aut  derivare  a  parte  fcopus  poftulat: 
tum  velinferiori  cuidam  vel  fuperiori  vel  &  laterali 
regioni  vicinae  aut  remotae  applicatio  fit;  prout  & 
pars  ipfa  fita  eft ,  &  cum  hac  illave  parte  externa 
magis  minusve  confentit.  Alias  &  in  univerfam 
fanguinis  maffam  conamur  agere:  cui  fcopo  eligun- 
tur  loca  externa,  fub  quibus  majora  &  nudiora  vafa 
decurrunt;  uti  Tempora ,  Collum,  Axillae ,  Car- 
pi,  Inguina,  Poplites,  &c. 


y.  Febtf 


De  epithemate  liquido.  «ss 


y.  Vehiciilum  (330.).  E6  plurima  adhibentur: 
Pannilmei,  lanei,  varii  coloris,  rubri  praeprimis, 
textum  fericum ,  ftupae  ,  panis  toftus,  hujus  mica, 
lpongia,  Epithcma  ficcum  vel  Sacculus,  de  quo  po- 
ftea.  Alias&veficaefuillae  duplocapacioriincludicur 
liquor.  Selefctum  didtat  fcopi  &  partis  fovendae  di- 
verfitas,  tum  promtior  unius  prae  alio  parabilicas. 
Si  plurimum  liquidi  admovendum,'  hujusque  calor 
diutius  confervandus  eft  ,  Panni  lanei ,  Spongia , 
Stupae  ,  magis  ex  ufu  funt.  Vefica  diffiparionem 
liquoris  praepedit,  caloremque  confervat,  nec  in- 
quinat:  fed  &  nonnifi  fubtiliores  particulas,  &  len- 
te  quidem,  transmittit.  Scitur  hinc,  ubi  conveniat. 
Si  regio  fovenda  tenerior  eft,  &  Epithema  non  ca- 
lefadtum  admovetur ,  aut  confervandi  caloris  non 
magnaurgetneceffitas,  linteaminibus  uti  licet,  iis-, 
que  duplicatis,  triplicatis,  &c.  fi  multo  liquore  ad- 
moto  opus  eft. 

Calidus  an  Frigidus  admovendus  fit  liquor.  In- 
tentio  Medici,  partis  &  materiae  natura,  hoc  do- 
cent.  Ubi  validiffime  refolvendum,  penetrandum, 
adtrahendum,  calorfummi  ufus  eft.  Nocet  is  gelu 
conftridtis ,  repulfur ,  &c.  Spirituofa  ,  Volatilia  , 
redtius  frigida  vel  faltem  tepida  adhibentur,  niii  alia 
repugnent.  Vehiculi  (y.)  etiam  calefadtione ,  an- 
tequam  id  liquido  imbuatur,  hujus  frigus  tempera- 
re  licet. 

€.  Quomodo  applicatus  liquor  Continendus.  Huc 
fecit  ligatura.   SL  vero  longior  humoris  &  caloris 

con- 


%S6  De  epithemate  liquido. 


confervatio  requiritur,  vefica  fuilla,oleo  prius  ma- 
defa&a,  fuper  Fotu  extenfa,  &  firmata ,  conducit. 
Quin  &  huic  facculum  arena  calida  plenum,  oper- 
culum  figulinum,  lapideum,  aliudve  corpus  cale- 
fadtum,nec  cito  frigefcens,  fuperimponere  juvat, 
quod  dein,  nata  refrigeratione,  removeri,  iterum- 
que  calefa&um  apponi  poteft,  Fotu  ipfo  interim  fu- 
per  parte  retento. 

£.  Quamdiu  Epithema  fuperdatum  relinquere,  an 
&quando  vel  calefacere  iterum  vel  renovare ,  &  quous- 
que  continuare  oporteat,  &c.  Multa  hic  datur  va- 
rietas.  Alias  ex'  lymptomatis  mitigandi  ceffatione 
terminus  figitur;  tabi  v.  g.  dolor,  vigiliae,  frigus, 
calor,  anxietas,  vomitus,  haemorrhagia ,  virium 
collapfus,  delirium  ,  &c.  remiferunt.  Alias  ex  vi 
liquoris  diflipata;  dum  v.  g.  refrixit,vel  vehiculum 
(^.)  exaruit,  &c.  Alias  tempora  praefcribuntur; 
ut  v.  g.  mane,  vefpere,  quotidie  femel ,  bis ,  fin- 
gulis  2.  3.  &c.  horis,  &  fic  porro.  Quae  omnia  in 
cafibus  fpecialibus  facile  quis  limitaverit,  confide- 
rans  fuam  intentionem,  morbi  vel  lymptomatis  in- 
dolem,  liquoris  naturam  volatilem,  fixiorem,  &c, 
vehiculi  materiem,  apparatum  facilem  vel  diffici- 
lem,  &  fimilia. 

339.  Usus  Epithematum  valde  univerMs,  Acu* 
tis,  Chronicis,  Externis  ,  Internis,  malis  levandis 
peraptus,  virtute  varia  emolliendi,  adftringendi, 
roborandi,  repellendi ,  adtrahendi,  calefaciendi, 
refrigerandi,  diluendi,  refolvendi,  difcutiendi,  fo« 

pien- 


De  EPITHEMATE  LIQUIDO.  257 


piendi,  cxcitandi,  acre  corrigendi,  demulcendi, 
&q,  folidis  lluidisque  opem  fert:  quin  &  quibuscun- 
que  fere  evacuarionibus  aut  emciendis  aut  promo- 
veadisconducit,  aetati  fimulomni  convcniens;  mo- 
do  &  materies  arte  feligatur^,  &  tempeftiva  iiat  at~ 
que  idonea  applicatio.  Pulchre  quandoque  remcdii 
interni  vices  fupplent  externa  itthaec  in  infantibus, 
aliisve,  qui  ore  capienda  horrent aut  deglutire  ne- 
queunt.  Applicatio  tamen  &  renovatio  aliis  iterum 
moleitior  eft,  quani  ufus  internorum.  NVent  & 
ahquando  inepte  adhibita;  dum,  caufa  morbi  non 
fublata ,  iymptomata  tolluiit :  quod  maxinie  circa 
ftupefacientia  obtinet:  aut  dum  repellentia,  mate- 
rie  morbi  haud  fatis  motyli,  vafa  conftringendo  il- 
lammagis  compingunt;  aut,  quae  calida  require- 
bantur,  fub  longiore  applicatione  nimis  frigefcunt, 
&c.  Haec  tamen,  perverfo  faltem  ufui  tribuenda, 
artis  peritus- facile  evitat. 

340.  Specimina  funto. 

Epithema  Aromaticum ,  promovens  faburrae. 
inteftinalis  excretionern  in  infante  recens  na? 
to.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  240, 
i^.  VitelL  Ovi.  N.  j. 
Spjarit.  MatricaJ. 
Tin&  Abfyntb. 
^    A%.  Jliltat.  Foenicut.  ana,  drach.  13. 
M. 

.  Excepta  pauxlth  micae  panis  flemachQ  applicsntur. 


tft  Dk  epithemate  liquido. 


AJiud,  ad  Naufeam  abinordinato  liquidi  nervofi 
motu  ortam.    Vid.  Ibid.  p.  143. 
i£.  Aq,  Vitae  Matthioti.  unc.  j. 
Spir.  Rad.  Angetic. 
Carmin.  Sylv. 
Menthae.  ana  unc.  ij. 
M.  D. 

Tateota  panis  triticei  tofli ,  bene  irrorata  his  ,  ap~ 
plicetur  ,  catide"  epigaflrio  ,  fuperappticetur  veflca 
fuilla  oteo  humettata,  &  dein  fupra  hanc  apta  /i- 
gatura  :  renovetur  poftxij.  boras. 


Emulfum  externum,  Anodynum,  Demulcens, 
leniter  Aperiens.  Ibid.  p.  123. 

I£.  Semin.  Pomor.  Cotoneor.  nQ.  vj. 
Cum  A$.  ftittat.  Ftor.  Rofar. 

Sambuc.  ana  unc.  iij.' 
F.  £  a.  Emulfio,  cujus  puro  liquori  admifce 
Spir.  Vini  reclificat.  unc.  f5. 
Tinft.  Opii.  drach.  j. 
D.  ad  Vitrum. 
S.  Parti  a  cauflico  atiove  acri  foris  appticato  taefae  (f  do- 
tensi  cum  panno  tineo  tripticato  admoveatur^  ^'catidi  .* 
renovetur ,  ubi  ficcefcit. 


Fomentum  Laxans,  Refolvens,  Paregoricum, 
ad  Pleuritidetm.   Ibid.  p.  168. 
FoU  Malvae 

m 


On  EPITHEMATE  LIQUIDO.  *g9 

Fol  Bismalvae 

Pahetar.  ana  m.  ij. 
Papaver.  bortens. 
Hyofeyam.  ana  m.  j. 
Fhr.  Sambu:. 

Cbamaemel. 
Melilot.  ana  unc.  iij. 
Cuin.  Lacl.  dalc.  q.  £  F.  Decottum  pro 
Fomento. 

S.  pTefica  fuiJla,  boc  liquore  caUdijJlmo  ad  dimidki:  re- 
pleta ,  admoveatur  lateri  dolenti ,  fiiineiur  Ugami- 
ne  :  tum  fuperponatur  faccufus  arena  calidifflma 
plenus,  qui  frigefcens  iterum  calefiat,  aut  ei  mox 
fubflituatur  alius  jam  calefaclus.  Comimentur  baec , 
donec  dohr  remifit, 

Fotus  Laxans ,  Mulcens,  Spismo*  refolvens-, 
Flatos  difcutiens,  adverfus  Colicam. 
iji.  Flor.  Cbamaemeh 

MeJiht.  ana  man.  j. 
Bacc.  Lauf.  , 
Sem.  Carui.  ana  unc.  j, 
Coq.  ex  Lacl.  dulc.  q.  £  per  $  hor.  Colat. 
fortiter  expreff.  lib.  iij.  admifce 
Sapon.  vemt.  unC.  ifi. 
Croc.  opt.  pulv.  dr.  ij. 
D. 

S.  Hoc  Ufuore  calido  bene  imbu  tus  pannus  taneus ,  mox 
exprejfus,  imp&natur  univerfo  ventri  P  ac  quovis 
biborio  renovetur. 

JK>  %  Epi- 


a6o  De  EPITHEMATE  LIQUIDO. 


Epithema  Refolvens,  Anodynum ,  adverfus  Ar^ 
thritidem. 

Aq.  Regin.  Hungar.  unc.  viij. 
Spir.  Sal.  Ammon.  unc. 
Camphor.  dr.  jj. 
Opii  crud.  dr.  fl. 
Sapon.  ven.  unc.  ifi. 
M.  D. 

Lintea  boc  liquore  tepido  rnadefacla  partibus  dolentibus 
faperdentur ,  ar  Jlngulis  horis  renoventur. 


Fotus  Antifepticus ,  calorem  vitalem  refufcitans  j 
intefrino  per  vulnus  abdonlinis  egreflb  con- 
\eniens.    Ibid.  p.  83. 

j£.  InteJUna  pura  Animalis  junioris.  q.  £ 

Coq.  in        commun.  q.  f.  Ipatio  J  ho«- 
rae;  dein  adde- 
Fhr.  Cbamaemel. 
Lavendul. 

Centaur.  ana  m.  6. 
Fol.  Me-nth.  m.  j. 
Stentin  Infufione  per  '  horae. 

d; 

Liqupr  caJidus  am  panwlaneo  applicetur. 


EpithemaAdftringens,Repellens,adAneurysma 
&c.  Vid.  Fuller  Pharmac.  Extemp.  p.  123. 
Fuligin.  Ugnor.  denfae.  ac  fplendent.  unc. 

VitrioU 


De  EPITHEMATE  LIQUIDO.  i6i 


Viirioi.  Anglic.  dr.  ij. 
Coq.  ex  Acet.  vin.  unc.  xij.  ad  refiduum 
unc.  viij.  Colat.  D.  ufui. 
S.  Linteum  quadrupiicatum  ,  hoc  Hquore  frigido  intinflufQ 
&  cxprejfum ,  parti  affeftae  applicetur. 


Epithema  La&antibus  utile  ad  dolentes  Papil» 
larum  fifluras. 

Fof.  Ahhaeae  man.  j. 

Aq.  commun.  in  qua  aiiquoties  pruna  Hgn. 
extinfta  ftt.  lib.  j. 
Macerentur  per  aliquot  horas ,  fub  leni 
calore  :  dein  liquori  defufo  ndmifce 
Spkr.  Vin.  Camphor.  unc.  ij. 
Balf.  Peruv.  cum  viu  ovi  fubacl.  dr.  £ 
Opii  gr.  v'. 

D. 

S.  Folioium  Altbacae,  iflo  Hquere  prius  upefaBo  ac  c$r> 
cuffo  humeclatum ,  parti  ajfeclae  facpius  impcnatur. 


Epithema  Putredini  refiftens  ,  Cardiacum  ,  in 
Gangraena:  ad  exemplum  H.  .Boerh.  Mat. 
Med.  pf  101. 
j£.  Herb.  Scordii. 

Menthae 
Summit.  Rutae 
Fol.  Rosmarin.  ana  m.  ff. 
Cort.  Cinnamom. 
Nuc.  Myriflic.  ana  drach.  ij. 
Confciffa,  tufa,  cum  Acet.  Rofac  &  Vini 
R  3  RhenQk 


a<fe  De  EPITHEMATE  LIQUIDO. 


Rbenan.anz  unc.  viij.  coquantur  in  phia- 
la  alta,  vitrea,  per  j  horae.  Liquori 
decantato  adde 
Aq.  Prophytacl.  Sytv.  unc.  ij. 
M.  D. 

$.  Hoc  tiquorz  imbutae  fpongiotae  admoveantur  paroth 
dibus,  axillis  ,  fcrobicuto  cordis  ,  earpis  ,  inguini^ 
bus.  Tateota  panis  tofli  eodem  imbutd  naribus  fup~ 
ponatur v  Renoventur  quotibet  trihorio. 

Dt 

Epithemate  Sicco. 

»  • 

341.  if^  fithema,  Fotus ,  Fomentum,  SiccuJ.iett 
JlL/  Pulvis  medicatus  (116. ),  qui,  confuto 
plerumquepannoinclufus,  externae  corporis faper- 
ficiei,  variotaminternas  quam  externas  partes  mu- 
tandi  fcopo,  apponitur.  Saccutus ,  Saccus ,  Cucufa, 
Cucuttus ,  Frontate ,  Scutum,  Leelutus,  Putvinar ,  &c. 
audit,  prout  aliis  atque  aliis  partibus  aut  ufibusin- 
fervit. 

342.  Craffior  hic,  aut  mediocriter  tenuistantum 
Pulvis(ii7.)  fere  ufitatus  cft;  quia  particularum 
ejus  adhaefio  £d  fuperficiem  corporis ,  velde  conti- 
nentepanno  excuflio,  non  adeo  in  hac  formuIa,uti 
in  Adfpergine(3io.  325.),  defideretur. 

343.  Materies  in  genere  eadem  eft,  quae  (1 10, 
120.),  fi  &  fimilia  extemo  ufui  apta  accenfueris. 

344.  Delectum  docertt(i!2i.  320.  322.)  com- 
yarata  ad  (341.  342.)-  Paucjs  nota 


De  EPITHEMATE  SICCO.  z6q 


&.  Vegetantium  partes  ficciores, Radic.  Cortic. 
Fol.  Flor.  Semina,  Baccas ,  Aromata,  Succos  du- 
ros,  tum  ex  his  compofitas  Species  officinales,  &c. 
maxime  huc  adhiberi. 

/3.  Penetrabilitatem  (332.  e.)  hic  vel  magisetiam 
requiriob  confiftentiam  &ufforationem  (34 1.342.). 

y.  Superaddi  faepe  Epichemata  Liquida  (3^0.), 
tum  ut  horumope  materies  ficca  fiat  aftuofior,tum 
uthaec  illis fit  pro  vehiculo(338.  y.). 

AdLe&ulos  &  Pulvinaria  paranda  Paleam  mis- 
eeri  Pulveri  medicato ,  quae  hunc  dhTundat.  Idem 
in  Cucufis  aut  fimifibus  Sacculis ,  qui  fimul  mollio- 
res  requiruntur,  nec  multum  madefaciendi  funt, 
quandoque  praeftat  Goflypium  ,  aut  Lana  animalis. 

2.  Sacculi  Arena  repleti  huc  quoque  pertinent, 
vel  foli,vel  cum  Epithemate  Liquido  ufitati  (338. 
f.)>  ubi  calor  ficcus ,  vel  humidus,  diu  confervan- 
dus  requiritur.  Sed  hi  a  pharmacopoeo  non  petun- 
tur,  neque  hinc  ad  inftitutum  noftrum  pertinent. 

345.  Orpo  idem,  qui  (122.),  obtinet. 

34?.  DosiNlimitat  amplitudo  fuperficiei  foven- 
dae,&Sacci  implendi  (341.)  capacitas  fcopo  Me- 
dici  apta.  Unde  diverfiffima  eft.  Crinita  Capitts 
pars,  Ventriculus,  Hepar,  fere  unc.  ij.  iij.  iv.  po- 
ftulant:  Cor,  Lien,  Ren,  unc.  j.  ifi.  ij :  reliquae 
partes  pro ratione  fuae  magnitudinis.  Le£uli,Pul- 
vinaria,  quibus  incumbendum,  plures  libras  exi- 
gunt.   Scito  ausem, 

R  4  *.  Va- 


*64     Djs  EPITHEMATE  SICCO. 


#.  Variam  &  ftaturam  aegri,  &  actatem ,  &  mof- 
bofam  partis  extenfionem,  multum  hic  difcriminis 
parere. 

(3.  Non  infarciri,  fed  laxe  faltem  repleri  Saccu- 
los;  ut  fat  fequaces  &  molliculi  fmt. 

y.  Denique  ingredientium  quoque  (344.  *.)  di- 
verfae  denfitatis  rationem  elfe  habendam. 

347.  Quantitas  Genehalis  definitur ex do- 
fium  mole(346.)  &  numero  (68.).  Plur«s  enim 
faepe  una  praeftituuntur ,  ut  vel  diverfis  partibus 
fimul,  vel  uni  alternapm,  adhiberi  queant.  Inde 
major  hic  varietas  obtinet,  quam  quae  generales 
re^ulas  admittat.  In  univerfum  exceffus  aliquis  d<|- 
fedtu  tolerabilior  eft. 

343  Phoportionem  mutuam  ingredientium 
Conditiones  fimiles  (323.)  terminant, 

349.  Subscriptio  mandat 

#.  Putveris  Pracparatwnem,  quae  fitconfciflionc , 
tufione  plerumquc  rudiore,  vel,  ut  vocant,  grojjb 
modo  fa£ta  (  342.) ,  miflione.  Aliquando  ingredien^ 
tium  quaedam,  aut  omnia,  in  fartagine  torrenda 
jubentur;  ut  vel  augeatur  velmutetur  virtus:  quod 
tamen  in  volatilioribus  nocet.  Alias&fpecies,  ante- 
quam  immittanturSacculo,  liquidis  efficacibus,  Spi~< 
ritu,  Oleo,  Tinfturis  Aromaticis,  Eflentiis,  &c, 
confperguntur. 

0.  SaceuH  Confeclionem.  Ubi  occurrit  ( 1.).  Pannus 
&dhiben£us,  quiplerumque  eftlineus  tenerior,  ru~ 

diori 


De  EPITIIEMATE  SICCO.  «6$ 


dior,  findon,  aut  fericus,  raro  laneus.  Partis  fo- 
vendae  conftitutio;  Pulveris  quantitas,  qualitas; 
majorminorve  vis,  quam  Sacculus  fab  applicatio- 
ne  pati  debet;  pretium  panni;  opinio  aegri,  &c. 
eledtionem  figunt.  (a.)  Figura,  quae  parci  foven- 
dae  &  ufui  accommodatur.  Capiti  cnnito  cucul- 
laris,fronti  quadrato  oblonga,  cordi  pyramidaiis, 
ventriculo  fcutiformis ,  hepati  lunata,  lieni  linguae 
bubulae  aemula,  umbilico  rotunda  ,  &c.  fere  tri- 
btiitur.  Lettuli,  Pul-vinaria,  magnitudine  ialtem 
aptanda,  formam  ufitatam  fervant.  Quandoque 
&  pollicari  menfara  longitudo  &  lacitudp  exprimi- 
tur  parti  contegendae  refpondens.  Aiias  tamen, 
partis  fovendae  tantum  fadta  mentione,  reliquum 
pharmacopoei  peritiae  relinquhur,  mandando  fal- 
tem:  F.  Sacculus  pro  Corde,  Hepate,  &c.  aut  Scutum 
Stomacbicum  ,  &c.  (34 1.)  Vel  etiam  una  cum  fbr- 
mula  transmittkur  pharmacopoeo  charta  ejus  figu- 
rae  ac  magnitudinis,  quaSacculus  defideratur.  (3.) 
Numerus  denique ,  ubi  plures  fmul  conficieut[i 
flmt  C347O >  memoratur. 

y.  Sacculi  Repktionem.  Hanc,  ubi  opus  e(t,  prae- 
cedit  Pulveris  cum  palea  permixtio,  aut  cum  gofly- 
pio  vel  iana  exceptio  (344.  £).  Inclufio  ipfa.  futu- 
ra  plerumque  perficitur.  Aliquando  tamen  &  fim- 
p;ex  iHigatio  aut  compiicatio  fufffcit,  ubi  velfigura 
(0.  2.)  exadta,  vel  applicatio  diuturna,  non  exigi- 
tur.  Denique  &  interfauntur  Sacculi  majores,  quod 
barbark  imrpajfare  vocant;  ne  Pulvis  inclufus  co:v 
glomeretur,  autverfus  unam  fedem  coacervctur. 

R  5  *.  H*~ 


a<5<5     De  EPITHEMATE  SICCO. 


Haftenus  tamen  (0.  y.)  di&a  faepiffime  aeger 
hujusve  adftantes  curant,pharmacopoeofaltemPul- 
verem  (*.)  exhibente.  Subfcribitur  tunc  modo.  F, 
Species  pro  Cueufa,  Saeculo,  Leclulo,  Epiihemate,  &c. 

350.  Signatura,  poft  nornen  (341.349.^.)» 
exponit. 

ct>.  Specierum  Inchifionem,  fi  has  folutas  modo  tra- 
dit  pharmacopoeus  (349.^.),  immitti  autem  Sac- 
culo  fcopus  poftulat.  Haec  vero  fimilis  tunc  eft 
(ibid.  0.  y*% 

0.  Quae  ad  4pplicationem  pertinent.  Adhibentur 
autem  Epithemata  ifthaec  vel  (1.).  fola,  ficca,  ut- 
plurimum  prius  calefa&a.  Vel  (2.)  vi  medicata 
aliorum  ante  imbuta,  ut  a&uofiora  fiant.  Quare- 
crebro  prius  Epithemate  Liquido  (330.  338.  y.) 
hume&antur,  macerantur,  coniperguntur,  aut  &: 
cum  eo  decoquuntur:  alias  quoqne  deco&i  idonei 
vapore,  autfuffitus  accenfifumo,  imbuuntur.  Vei 
(3.)  Epithemati  Liquido  applicato  fuperadduntur , 
hujus  ut  calorem  confervent,  vim  augeant.  (338. 
y.  i.  344.  ?.)-  Denique  (4.)  non  adeo  conftanter 
ufitata  eft  fpecierum  in  facculum  inclufio ,  quin  k. 
nonnunquam  laxae  infpergantur  calenti  Pani,  ac 
fuperextenfa  findone  retentae,  fovendis  partibus 
imponantur:  quod  cum  ab  ipfo  aegro  aut  miniftris 
ejus  curari  debeat,  fcripto  in  Signatura ,  aut  voce, 
praecipiendum  eft;  uti  per  exempla  deinceps  elu^- 
cefcet.  Reliqua  repetantur  ex  di&is  (338.);  utpo- 
te  quorum  plurima  &  hic  locum  habent, 

3*r< 


De  EPITHEMATE  SICCO.  z6j 

351.  Ususidern  eft,  qui  (339.)-  Minor  faltem 
plerumque  Sicci  Epithematis  eft  penetrabilitas , 
a&io  lentior,  nifi  Liquidum  accedat  (350.(2.2.). 
Eft  tamen,  ubificcus  calor  magisprodeft,  facilius 
fertur.  Saltem  nocumentis  ex  celeriore  refrigerio, 
&  incommodis  ex  inquinatione  hacc  formula  mi- 
nus  patet,  quam  prior  (339.).  Poflent  huc  quoque 
aliqua  ratione  referri  Epithemata  ex  Catellis  vivis, 
Columbis,  Pullis  Gallinaceis,  &c.  difledtis,  Omen- 
to,  aliisve  Animantium  partibus  etiamnum  vitali 
calore  praeditis,  Pane  adhuc  a  furno  calente,  & 
fimilibus,  vel  folis,  vel  aliorum  accelfu  magis  ap- 
propriatis,  parari  folita,  quae  facile  ex  hac  hiftor 
ria  intelliguntur.  Amuleta  denique  &  hujus  loci 
funt;  quum  extrinfecus  corpori  appenia  aut  fuper- 
data,  ubi  concalefcunt,  virtutem  fuam  exferere 
perhibeantur.  Atrarushodie  inter  cordatos  Me- 
dicos  eorum  ufus  eft;  &  fi  quis,  rarillime  permo- 
dum  formulae  a  pharmacapoeo  petuntur:  revelata, 
enim  materies  plerumque  vilefcit; 

352.  Specimina  funto. 

Cucufa  Conforrans,  Capiti  debiii,  frigido,  Ca- 
tarrhis  obnoxio,  proficua, 
^i.  Rad.  AngeHcae.  y«nc.  j. 
Herb.  Majoran. 

Salviae. 
TcI\or.     Flor.  Rosmarin, 
Summit.  SerpiU.  ana  m.  ff. 
.Semin.  Nigell.  Rom.  drach.  iij. 


268     Dz  EJPITHEMATE  SICCO. 

Caryophyll.  arom.  drach.  j, 
Majliches. 

Styrac.  calamit.  ana  drach.  ij. 
ConfchTa,  tufaruditer,  mifta,  D.  ad  chartam. 
S.  Species  pro  Cucufa,  quae  gojjypio  exceptae  inchidamur 
duplicaturae  cuculli,  &  punclim  interfuantur.  Cw 
cuJ/o,  mane  &  vefperifumo  Lign.  Juniper.  accenfi 
imbuto,  femper  tegatur  caput. 

Scutum  &tomachicum,  ad  Naufeam  a  turbis  ner- 
vei  fyftemaris  ortam.  Vid.  H.  BoCrh.  Mat. 
Med.  p.  142. 

j£.  Pulv.  Aromat.,  Rofac. 
Diagalang. 

Diarrhod.  Ahb.  ana  unc.j. 
M. 

S.  Infuta  ftndoni  applica  Epigajlrio. 


Aliud  fimile,  Ventriculum  roborans,  Calfaciens, 
Pigeftionem  promovens. 
Rad.  Angelic.  Hifp. 

Calam.  arom.  ana  dr.  ij. 
Herb.  ftcc.  Menth. 

Abfynth.  ana  man.  f>« 
Sem.  Coriandr. 

Carui.  ana  dr.  \K 
Cinnamom. 
Nuc>  Mpfch* 
Macis. 

Cdryc- 


De  EPITHEMATE  SICCO.  269 

CaryopbylK  ar.  ana  dr.  j. 
Balf.  Peruv.  gutt.  xx. 
Concifis,  tufis,   miitis,   F.  Puivis  crafius 
pro  Scuto  Stomachico. 
S.  Exferico  culcituta  fiat ,  qtia  Putvis  indudatur ,  inter- 
fuatur.    Haes  calefcMa ,  Vino  Canariiio  aut  Bur- 
gundicQ  confperfa,  fidi  ventrituti  apphcnur. 

* 

£pithema  ad  Delores  Colicos  a  caufa  frigida» 
flatulenta,  nacos. 

Scmin.  contuf.  Anifi. 

Cumini  ana  unc.J. 
Piperis  drach.  iij. 
Nuc.  Myriflk.  drach.  ij. 
Caryopbyl/or.  arom. 
Maceris.  ana  drach.j. 
Confcifia,  tufa,  mifta,  D.  ad  chartam. 
S.  Species  CaJefacientes ,  quae  panis  adbuc  a  furnocalen- 
tis,  transverfim  diffecli,  fuptrficiei  innrnae,  mica- 
ccae,  infpergantur ,   twn  Spiritu  Vtni  irroratae9 
findone  fuperextenfd  cofitinearitur ,  &  epigaftrio  vel 
regioni  dotenti  applicentur  r  pofi  tres  quasque  boras 
findon  Spiritu  Vini  iferum  bumecletur, 

* 

Le&ulus  &  Pulvinaria  Roborantia,  AntiracluV- 
ca.    Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  275. 
FoJier.  recent.  in  umbra  ficcator. 
FiliciS  maris.  lib.  ijj. 


*7"o    De  EPITHEMATE  SICCO. 

Majoranae. 
Melijfae. 

Menthae.  ana  m.  ij. 
Ffor.  recent.  in  umbra  ftccator. 
Melihti. 
Trijblii  odorati. 
Sambuci. 

Rofarum.  ana  uric^  y. 
Tritis  m  Pulverem,  &  miftis,  F.  Species 
pro  Leftuio  &  Pulvinaribus. 
S.  Species  Roborantes,  qwhus  cum  duplo  tanto  Paleae 
Hordei  mijlis ,  ac  dein  linteo  immijjls,  fiant  Le~ 
Clulus  &  Pulvinaria ,  guibus  incumbat  aeger.  De- 
fendantur  atitem  ab  humido  >  &  faepe  fufpenfa  in 
*bento  exftccentur. 


Epithema  Siccum  ad  Hydrocelen,  Serum  difft- 
pans  ,  educens.    Ibid.  p.  226". 

JjL.  SaU  marin.  decrepit.  ftccijftmi9  calidi,  tenuis- 
ftme  triti.  q.  £ 

D, 

S.  tntra  Untea  confuta  apflicetur  calidus :  flmul  ac  made- 
fcity  alius  ftmilis  Saaulus ,  priori  remoto,  fubjlh 
tuatur. 


Fomentum  Antiphlogifticum ,  ad  Nephritidem. 
Vid.  H.  Boerh.  Aphorism.  g.  907.  n.  3. 
j^.  Herb.  Parietar.  m.  g. 
FfoK  CbamaemetL 

FtoM 


De  EPITHEMATE  SICCO.  a?t 

FJor.  MeJiJoti. 

Sambuci  ana  unc.  . 
Semin.  contuf.  Lini.  unc.  ]. 
Confcifla,  tufa  tenuiter,  mifta,  laxe  im- 
muTa  duobus  Sacculis  lineis,  q\iatuorpol- 
lices  longis,  duos  latis,  infuantur. 
S.  Sacculi  RenakSy  quorum  unus  borae  quadrante  cum 
iacle  duki  coclus ,  calidus ,  imponatur  regioni  lum- 
bari  dolenti,  firmetur  Hgamine:  ubi  refrixit ,  irc- 
urea  ftmiliter  coftus  aher  priori fubjlituatur. 


SacculusCordialis,  excitans  in  Languore  ab  ift* 
ertia  defe£tuve  vigoris  nervofi  orto. 

A.  Ijt.  FoJior.  recent.  Melijfae. 

BaftHc.  ana  drach.iij. 
Flor.  Lavendul.  ftccator.  drach.  ij* 
Cort.  recent.  Aurant. 

Cinnamom.  ana  drach.j. 
Croci  Britann.  drach.  £. 
Confcifla  tenuiter  infuantur  Sacculo,  pyra- 
midali,  ferico,  fubro. 

B.  j£.  Aq.  Meliff.  magiflraJ.  unc.  g. 

Sat.  VoJau  G/«K  drach.  jj. 
Tincl.  Ambari.  drach.  ]. 
M.  D.  feorfim  vitro  probe  claulb. 
$.  Sacculus  A.  regioni  Cordis  appcmatur  prius  irrordr 
tus  Liguor$  B,;  uH  cxaruit,  iterum  toum&mr. 


Fotus 


De  EPITIIEMATE  SICC& 


Fotus  Adftringens,  Inteftino  Recto  pro&pfb, 
reduc~to,  convenicns. 
j£.  Hcrb.  Anferin. 

Folior.  Qiiercus  ana  m.  j\ 
Ftor.  Balaufl. 

Galtar.  Qiiercin.  ana  unc.  fl* 
Confcifla,  tufa,  infuantur  binis  Sacculis  fe- 
ricis,  aequalibus. 
&.  Coquantur  Sacculi  in  Vini  rubri  &  Acet.  vin.  aiia  q. 
f.  & calidi  alternatim  admoveantur  Ano. 

* 

Sacculi  ad  Eryfipelas,  Difcutientes,  Repellentes. 
j£,  Puiv.   ad  Eryfipel.    pag.  £45.  defcript, 
unc.  ir. 

Vel 

^i.  Flor.  ficcat.  Cbamaem. 

Sambuc.  ana  Man,j, 
Farin.  vel  Amyli  unc.  ij. 
Ceruff. 

Smalti.  ana  unc.  6. 
Myrrh.  rubr.  dr.  ij. 
Campbor.  dr.  j. 
Croc.  opt.  dr.  fl. 
Contufis,  miftis,  F.  Species  pr.o  ticc&r 
lis.  D. 

S.  Species  ad  Eryfipelas.  Infuantur  duobus  Sacculis  ex 
findone  confellis ,  ac  aequaliter  diflributae  imerpas- 
fentur.  Hi ,  prius  calefatti ,  ac  glebula  Camphorae 
perfricli,  alterne  fuperdentur parti  ajfeftacj 


De  C  ATAPLASM  ATE.  373 


Ve 

Cataplasmate. 

353-/^1  ataplasma  eft  Epithema  rfiolle  (32.^ 
329.  y.),  cohaerens,  pultiibrme  ,  Ele- 
dtarii  (i48.)ferc  confucentia  ,  calore  non  colii- 
quefcens,  varii  ufus  externi. 

354*  CoiSlione  id  (353.)  paratur  frcquentiffime* 
quandoque  tamen  &  fme  hac,  folo  tritu  &  mixtio- 
ne.  Unde  dupjex  eft:  Coclum  aliud,  ali u d  Crudwn*. 
Dc  illo ,  cum  proprie  Cataplasmatis  riomen  gerat  j 
prius  exponendum, 

De 

Cataplasmate  Cofto. 

355«  ataplasma  Coctum  confiftentiae  non 
diilluenti  (  353.)  jun&am  exigit  particu- 
larum,  quibus  conftat,  teneritatcm  &  cohaefioneni 
lubricam.  His  fi  accedit  earundem  parritas  &  mi- 
ftio  velut  homogenea,  Puls  vocatur. 

356.  Matekies  triplex  hic  ufitata  eft:  Liquort 
Corpus  huic  incoquendum  :  Accejforium. 

a.  Lljuorem  praebent  varia  :  Aqua;  LaC  dulce, 
ebutyratum ,  Serum  Lactis ;  Succus  preflus  liqui* 
dus;  Mulfa;  Vinum ;  Acetum  fimplex,  aut  medi- 
datum  ofiicinale;  Urina;  Lixivium  ;  0'eum  pres- 
fum,  infufum,  codtum:  quin  &  quandoque  fpiflio- 
ra,  calore  tamenliquefcentia,Butyrum,  Axungiae, 


-74   De  CATAPLASMATE  COCTO. 


Unguenta,&c.  Horum  quoque  plura  inter  fe  mifla 
nonnunquam,  fcopo  exigente,  adhibentur. 

/3.  Coqiienda  Materics  maxime  e  regno  vegetabili 
petitur:  quo  pertinent  Radices;  Bulbi;  Cortices; 
Herbae;  Folia;  Flores ;  Frudtus;  Semina;  vel  ex 
Ivs  parati  Pulveres,  Farinae;  tum  Succi  denfi,  &c. 
Animale  &  Foflile  Regnum  pauca  exhibet.  Sterco- 
ra,  Nidus  Hirundinum,  Saturnina,  &c.  hujus  funt 
cenfus. 

y.  AcceJJbrium ,  fub  finem  co&ionis,  aut  hac  per- 
adta,  immifcendum,  vel  (  i  )  virtutem  auget,  co- 
6tionem  impatiens  aut  non  egens:  uti  funt  Aquae& 
Olea  Aromatica  ,  Tin6turae ,  Effentiae ,  Spiritus, 
Vinum,  Acetum,  Balfama,  Extradta,  Pulpae,  E- 
lectaria,  Gummirefinae,  Succi  liquidi,  fpilfrlique- 
fcentes ,  Fermentum  Panis,  Salia,  Sapo  ,  Pulveres 
teneriores,  Vegetantium  partesmolliores ,  aromati- 
cae,Crocus  v.  g.  &  fimilia.  Vel  (2,)  confiftentiam 
&  cohaeftonem  lubricam  (  355.)  eftlcit:  cujusmodi 
funtFarinae,  Pulveres  tenues ,  molles,  Olea,  Un- 
guenta,  Butyrum,  Mel  ,  Mica  Panis,  Ovi  Albu- 
men,  Vitellus,  Mucilagines>,  &c. 

357.  Delectum  docent  dotes  Cataplasmatis 
(345.),  codtionis  nota  vis,  &  indicatio  Medici. 
Hinc 

a.  Repete  di6ta  (232.),  quorum  plurima  &  huc 
jquadrant. 

(3.  Materies  decoquenda  (356.       vel  mollis  efto, 

yel 


De  CATAPLASMATE  COCTO.  1275 


vel  co&ione  mollefcens:  ut  ideo  dura  quaevis,  mi- 
nus  fucculenta,  Ligna ,  Stipites,  Radices ,  Corti- 
ces,  &c.  fere  excludantur;  recentes  vegetantium 
partcs  praeferantur  ficcis. 

y.  Si  tamen  duriora  aut  tenaciora  requirit  indica- 
tio,  ante  coctionem  tundendo  ac  conquaflando in 
pulverem  tenuari ,  aut  in  paftam  molliri  debent. 
Unde  quorum  pulvcres  aut  farinae  in  officinis  pro- 
ftant,  pararive  cito  &  facile  pofllmt ,  ifta  potrus 
forma  adhibentur. 

<F.  Minus  etiam  apta  funt,  quorum  virtus  fub  co- 
dtione,  utpotehic  aperto  fere  vafe  inftituenda  ,avo- 
lat.  Rectiushaec,  canquam  Acceflbria  (356.  y.), 
peracta  codtione  fuperaddideris ,  pro  fuae  naturae 
diverfitate,  tritu  prius  vel  in  pulverem,  vel  in  pa- 
ftam,  redadta.  Confer  (  236V  0.  237.).  Attamen 
id  genus  ingredientia  quandoque  etiam  vafe  exa&e 
claufo  in  Cataplasma  coqui  recte  folent;  modo  ca- 
veatur,  ne  vel  abundans  Liquor  (356.  *.)neces- 
fariam  faciat  diflipationem  ,  vel  ignis  vehementior, 
ob  defedtum  agitationis ,  empyreuma  producat. 
Hinc  faepe  &  fuccofiora ,  fuis  defenfa  aridioribus 
tunicis,  ut  Bulbi  Cepar.  A.llior.  Porr.  Lilior.  alb. 
Rapae,  Poma,  &c.  calido  fub  cinere  pulchre  ad 
hos  ufus  aflantur. 

g.  Panis,  firinae,  vel  pulveres  tenuiores  vege- 
tantium,  faciendis  Pukibus  (  355. )  plerumque  fcr- 
viunt. 


£.  Alias  &  refiduum  a  Fomenti  Liquidi  decoctio- 

S  2  ne 


*76  De  CATAPLASMATE  COC  TO. 


ne  (331.)  materiem  praebet,  quando  &  Fomenti 
&  Cataplasmatis ,  ejusdem  virtutis,  jundtus  requiri- 
turufus.  Raro  tumrepetita  opus  coctione;  quum 
AcceiToriis  fuperadditis  faciie  Cataplasma  con- 
gruum  obtineri  poffit. 

n.  Liquor  (355.  *.)  &  fcopo  &  materiae  deco- 
quendae  aptus  feligatur,  codtionem  quoque  illibata 
vifuftinens.  Humectare,  emollire ,  laxare,  dum 
vis,  Aquam,  Lac,  hujusve  praeparata,  Oleum  & 
huic  adfinia,  capito !  Ubi  aperiendum ,  refolven- 
dum,  ftimulandum ,  Aceto,  Oxycrato,  Urina,  Lixi- 
vio ,  &c.  utere !  Ex  variis  inter.  fe  junctis  virtus 
compofita  nafcitur.  Cave  autem,  ne  Acida  cum 
Lacte  duici  componas!  Coagulum  enim&ferifeces- 
fus  hinc  confequitur,  quo  aequabilis  Cataplasmatis 
confiftentia  perturbatur.  Vinum,  Aquae  Stillati- 
tiae,  Spiritus  Vini,  Olea  aromatica,  &  fimilia ,  co- 
ctionem  vix  ferunt  (236.  *.  /3.  y.  ),  hinc  fatius 
pulpae  jam  coctae  admifcentur. 

£h  AcceJJoriis  (356*.  y.)  haud  ubique  opus.  Con- 
fiftentia  modo ,  aut  virtus  expetita,  in  materie  co- 
6ta  deficiens,  ea  poftulat.  Hinc  fi  jufto  tenuius 
eft  magma,  nec  fatis  aequabile,  pulveres,  vel  fari- 
nasaddimus;  fi  ficcius,  minus  lubricum,  olea,  vel 
huic  analoga.  Alias  &  quantitatis  augendae  gratia 
utrisque  utimur.  Potiffimum  vero  &  illa,  quae 
Vim  ignis  absque  virtutis  difpendio  non  ferunt ,  aut, 
quia  fola  coagitatione  cum  reliquis  facile  concorpo- 
xari  queunt,  non  repofcunt,  pro  accefforiis  pulti 

jam 


De  cataplasmate  cocm  277 


jam  co&ae  fuperadduntur ;  quum  fpiflioris  maceriae 
co&ionem,  torrcnti  calori  obnoxiam,  quancum  po- 
teevitare  expediat* 

i.  Sint  aucem  Accefforia  cujuscunque  claflis  vel 
liquida,vel  calore  liquefcencia,  vclmoliia  pulcifor- 
mia,  vel  pulverulentateneriora,  nec  aequabiii  mix- 
tioni  refiftanc.  Quae  difficulcer  folvuncur.,  aut  ca- 
Joreingrumos  coeunt,  v.  g.  Refinae,  Gummire- 
finae,  Gaibanum,  Sagapenum,  &c.  Aceto  prius, 
Vino,  Spiritu  vini,  Viccllo  ovi,  fabigcre  expedic. 

*.  Olea  &  his  affinia  ne  promiscue  ubivis  adhi* 
bcto.  Obftruendo  poros  faepe  nccent ,  ni  fapone 
aut  menftruo  idoneo  ea  attenuaveris.  Icaque  cum 
tabricante  opus  eft,  nec  camen  pingui  meraco  uci 
licec,  Mel,  Sapo,  Vicellus  ovi,  commode  fubfticui 
polfunc. 

a.  Numerus  ingredientium ,  qualis  in  Decoftis 
C*3<i.     ),  fertur. 

258.  Ordo  quoque  idem  eft,  ac  (237.).  Ac- 
cdibria  (356.  y.  2..)  plerumque  poftremum  cenent 
locum;  quiafaepe  quancicace  non  decerminaca  prae- 
fticuuncur.  Si  tamen  valde  valatilia  accedunt,  haec , 
quippe  ulcimo  immifcenda,  reliquis  poftponuntur. 

359.  Dosis  ex  partis  fovendae  magnitudine  cog- 
nofcitur,  alio  non'egens  limice. 

26o.    QUANTITATEM    GENERALEM  fllTlileS 

condiciones  (335.)  decerminanC.  Unde  uci  lib.  jj. 
iij.  &  plures,  quandoque  aequac,  ita,  ob  co&io- 

S  3  nis 


a78    De  CATAPLASMATE  COCTO. 


nis  neceffitatem  ,  raro  lib.  fl.  minor  praefcribitur. 

361.  Proportio  ingreaientium  mut.ua  fere 
tota intelligitur  ex  (227.  240.  313.  336.).  Adde 
fakem, 

ct.  Materiem  decoquendam  (35(5.  /3.)  ea  capi 
qnantitate,  quae  fcopo,  dofi  (359.),  &  quantitati 
generali  (360.)  fufficiat :  quum  tota  ejus  fubftantia 
hic  in  ufum  veniat.  Repetantur  ceterum  dicta 
(3r3-  33^.). 

0.  Liquoris  (356.  aO.Proportionemvixunquam 
determinari,  fed  capi  modo  q.RSufficit  autem  huc 
parcior  plerumque  quantitas,  quam  ad  Decocta  i;i- 
terna,  vel  externa  liquida  (240.  313.  336.);  ut 
tanto  citius  jufta  obtineatur  confiftentia  (353.): 
modo  non  requiratur  coclio  longior  ad  materiem 
(357.  j3.)  emolliendam.  Ea  propter  confukius  fere 
eft,  aliquo  defe&u,  quam  excelfu  ,  hic  peccare  : 
abundans  enim  liquor  jufto  diutius  protrahere  co- 
dtionem  quandoque  cogit :  at  deficiens  portione 
nova  inter  coquendum  afFufa  fuppleri  poteft. 

y.  Quodfi  vero  apparatu  claufo  Cataplasma  para- 
re  animus  eft  (  357.  <T.) ,  major  etiam  cara  adhiberi 
debet,  ne  vel  nimia  liquoris  quantitas,  ob  impedi- 
tam  diffipationem,  incommodet,  vel  nimis  exigua 
ambuftionem  producat.  Prudens  hinc  Medicus 
iftam  rem  pharmacopoei  peritiae  4-ecte  committit. 

Oleum,  Butyrum,  Axungia,  &c.  fi  pro  men- 
ftruo  fuerint  (356.  #.)>  perparca  rccipiuntur;  ne 

igni 


De  CATAPLASMATE  COCTO.  279 


igni  diutius  admota  rancefcant,  &  acria  reddantur. 
Unde  frixio  potius  aut  fimplex  colliquatio,quamco- 
ctio ,  tum  plcrumque  hic  ufitata  eft. 

t.  Pultibus(  355.)  it"de  n  minor  fere  liquidi  quan- 
titasfufficit;  quia  materies  (357.  O  tenerior  co- 
dione  leni  fecile  concorporatur. 

f  Acceflbria  (356.  y.  1.)  vix  certos  in  genere 
admittunt  limites.  Virtuseorum,  &  confiftentiama- 
gis  minusve  ad  Pultls  fpiffitatem  accedens ,  quantitas 
materiae  decottae,  &  intentio  Medici,  hic  confi- 
derandae.  Si  fluiditate  vel  ficcitate  nimia  juflam 
Cataplasmatis  formam  (  353. 355.)  pervertunt,  Ac- 
ceflbria  (3.56.  y.  1.  357.3-.  *.  *.)  adhibentur. 

vJm  Acceflbriorum  (356.  y.  2.)  Proportio  exquan- 
titate  &  confiftentia  tam  materiae  decoclae,  quam 
Acceflbriorum  (£.)  determinatur.  Pofterior  vero 
cum  non  ubique  eadem  fit,  patet,  ex  priore  fola 
certi  quid  ftatui  haud  pofle.  Hinc  anceps  optime 
femet  expediverit  addendo  ejus  ,  quod  requiritur 
(357.  3\  t.  *.),  acceflbrii ,  quantum  fiifficit  q.  C 
Si  autem  &  ficco  &  liquido  uti  animuscft  (ibid.), 
alterutrius,  vel  utriusque  etiam  q.  f.  praeftitui  po- 
telt 

362.  Subscriptio  praecipit  materiae  (356.  /3.), 
ii  opuseft,priusmundatae,  confciflae,  tufae,autma- 
ceratae  ,cummenftruo  (ibid.  *.)  cocYionem.  Hujus 
vero  terminum  figit  emollitio  ,putrilago,  teneritudo , 
fi  materies  craflior  eft  aut  folidior:  fi  tenera,  pulve- 
rulentaj  pultiformis  fpiffitas  limitem  ponit,  quam  & 

$  4  pro- 


do        CATAPLASMATE  C0CT6. 


promovetjugis  fub  codtione  agitatio,  quippe  &  mix- 
tionem  reddens  aequabilem ,  &  empyreuma  arcens , 
ubiliquidi  parcior  adeft  copia.    Itaque  mandatur; 
Coq.  ad emoHitionem ,  vel  putrilaginem  &c.  usque:  vel 
redigantur  in  Pultis  confifleniiam.    Norunt  autem  pe- 
riti  pharmacopoei,  quo  ordine  &  modo  fecundum 
artis  regulas  coctionem  peragere  deceat;  utvix  ne- 
ceffum  fit  monere ,  duriora  &  compactiora  v.  g. 
Radices  &  his  fimilia ,  prius  aliquamdiu  decoquenda 
fclfej  dein  teneriora,  Folia,  Flores,  Semina,  &c, 
immittenda.    Optimum  eft,  tali  in  praefcribendis 
ingredientibus  ordine  uti,quo  pharmacopoeus etiam 
indoctior  ad  re&e  agendum  veluti  manuducatur 
(358.  237.)-  Superadditur  porro  coctae  materiae 
contufio  &  cribratio,  fi  ftamina  ejus  cocYione  fatis 
emolliri  nequeunt.    Pulpae  tandem  ,  vel  Pulti  pa- 
ratae ,  ab  igne  remotae ,  aut  mox  removendae,  ad- 
rmfcenda  jubentur  AccefTona  (3.56.  y.y  Formu- 
lam  claudit  3  p.  CatapJasma  vei  Puls.  D.  ad  Fitiik. 

363.  Signatura  patet  ex  (355.  33^.)-  ^P^ 
thema  hoc  ferefemper  applicatur  caiidum,  maxime , 
fi  maturandum  ,refolvendum ,  condiendum ,  animan- 
dum,  molliendum,  liquefaciendum  eft.  Sunt  ta- 
men ,  quibus  frigidum  magis  congruum  viderar  in 
Eryfipelate  ceterisqueinflammationibus,quarum  ni- 
rmus  calor  temperari,  ac  materies  impacta  retroagi 
tlebet.  Quaudoque  linteaminibus  inclufum  admove- 
tur,  ne  inquinet:  quod  munditiei  ftudium  efficaciae 
&  penetrationi  obftat.  Unde  ut  plurimum  magis 
e^pedit  proxjmus  nudi  cum  nuda  parte  ccmta&us. 

Le- 


De  CATAPLASMATE  COCTO.  281 


Legitimamagmatis  confiftentia,  nec  ficcitate,  nec 
humiditate,  excedens  ,  &  lubrica  mollitudo,  difflu- 
xum,  adhaefionem  tenacem  &  exficcationem  faci- 
le  avertunt.    Alias  &  proxime  ante  applicationem 
demum  mifcentur  eidem  volatilia ,  v.  g.  Vinum , 
Spiritus,  &  fimilia,  quae  tunc,  nifi  vulgaria  fint, 
feorfim  exhibet  pharmacopoeus.   Calorem  applica- 
ti  confervamus  fuperdando  pannum  laneum ,  cras- 
fum,  ficcum,  aut  veficam  fuillam  oleo  madefa- 
&am ,  aliove  quodam  liquore  calido  femiplenam , 
aut  Fomentum  liquidum  (330.),  aut  operculum  fi- 
gulinum,  lapideumve,  calefa&um.  Renovatio  fuas 
exigit  caucelas,  ne  intervallis  nimium  brevibus, 
aut  longis,  fiat.    PJerumque  quater  aut  quinquies 
repetita  in  diem  fuficit.  Frequentior  nocet  inter- 
rupto  per  aeris  allapfum  focu,  crebroque  partisca- 
lore  emollitae  refrigerio.    Unde,  nifi  velocior  Ca- 
taplasmatis  exficcatio,  virtutis  diflipatio,  corruptio, 
aliaeve  conditiones  majoris  momenti,  obftiterint, 
a  nimia  fedulitate  abftinendum.    Etiam  quaefrigi- 
da  aut  tepida  fuperdantur,  crebriore  renovatione 
egent;  ficubi  forfan  a  conta&u  partis  aegrae  plus 
jufto  excalefa&a  indicationi  non  amplius  refpondc- 
rint:  prout  in  EryfipeJate,  Ambuftis,  &c.  obtinet. 
Ubi  ufus  longior,  aut  frequenter  repetftus ,  Cata- 
p^asmatis  nimiam  efficit  ficcitatem,  tantillum  liquo- 
ris,  quocum  id  co&um  eft,  aut  alterius  idonei, 
ipfi  inter  calefaciendum  affundi  jubetur.  Cetera 
ex  loc.  cit.  inteliiguntur. 


36^.  Usus  eximiufieftinTumoribus,Inflammatio- 

S  £  nibus, 


z82  De  cataplasmate  cocto. 


nibus,  Abfceffibus,  Gangraena,  ObftrucYiombus, 
Contufis,  Ambuflis,  Doloribus,  &c,  ubi  emol- 
liendum,  refrigerandum,  ftimulandum,  attrahen- 
dum,  demulcendum,  fopiendum ,  maturandum, 
difcutiendum  ,  acre  corrigendum,  condiendum , 
&c.  modo  materies  apta  fcopo  feiigatur. 

365.  Specimina  funto. 


Cataplafma  Emolliens ,  Narcoticum:  ad  exem- 
plum  H.  Boerh.  Mat„  Med.  p.  67. 
J£.  Rad.  Ahhaeae.  unc.  ij. 

Capit.  recent.   Papav.  bort.    cum  Semin. 
n°.  lv. 

Fot.  recent.  Hyofcyam.  nig.  m.  fi. 
Mtcae  Panis  albi.  unc.  hj. 
Contufis,  cum  Lacl.  recent.  q.  f.  ad  emolli- 
tionem  usque  decoctis,  traje&is,  adde 
Olei  Solani.  unc.  j. 
Farin.  Semih.  Lini  q.  f. 
Ut  F.  f  a.  Cataplafma. 
Calidum  parti  doknti  applicetur ,  ac  confervetur,  do- 
nee  remittat  dotor.    Renovetur  quarta  quaque  hora. 


Cataplafma  Antifepticum  ,  ad  Gangraenam:  jux- 
ta  exemplum  Ibid.  p.  107. 
A.  jfL.  Rad.  Hetenii.  unc.  ij. 
Herb.  Tanacet. 
Abfyntb. 

Scordii.  ana  unc  iij. 

•  Baccar. 


De  CATAPLASMATE  COCTO.  ftgj, 


Baccar.  Juniper.  unc.  i  fl. 
Confcifla,  tufa,  decoque  in  Aq.  &  Aceti 
ana  q.  f.  ad  teneritudinem.    Contufis  dein  8c 
per  fetaceum  trajectis  admifce. 
Sal.  Gcmmae.  unc.  £. 
Ol.  Nardini.  anc.  ifl. 
Farin.  Lupinor.  q.  C 
Ut  F.  f.  a.  Cataplafma. 
B.       Spirit.  Matrical.  unc.  iv, 
Camphorae.  drach.  ij. 
Concute  ad  folutionem  usque,  &  feorfim 
vitro  claufo  exhibe. 
S.  Cataplafma  (A.)  calidum,  irroratum  prius  tantillo 
Spiriius  (B.),  applicetur  cum  pannis  lineis  parti 
affeclae  ,  &  vcftca  fuiUa  oleo  madefacla  detineatur, 
rcnovetur  quolibct  trihorio. 

* 

Cataplafma  Refolvens ,  Antiphlogiflicum,  ad 
Anginam.    Vid.  Ibid.  p.  153. 
ty..  Lentis  palujlr.  unc.  iij. 

Fol.  Nymphaeae  rec.  unc.  ij. 
Papaver.  hortens.  unc.  iv. 
Bismalvae.  unc.  iij. 
F/or.  Sambuc. 

Melilot.  ana  unc.  jj. 
Cum  Aq.  deco£.  ad  mollitiem,  fub  finem 
adde 

Nid.  Hirundin.  n0.j. 
Semin,  Lini  contuf.  q.  £ 

OU 


#S4   De  CATAPLASMATE  COCTO. 


01.  LHtor.  aih.  unc.  i*. 
M.  F.  Cataplafma. 
S.  Cdlidum  admoveatur  collo  utrinque  ad  aures  usgue,  & 
tertia  quavis  hora  renoveiur. 

Puls  Emolliens,  Leniens,  ad  Oculi  dolorem  in- 
flammatorium  utilis. 

i£.  Micae  Pan.  aih.  unc.  i 
\    Cum  Laft.  dulc.  q.  £  coque  ad  pulticulae 

confiftentiam  :   tum  ab  igne  remotis  ad- 

mifce 

Troch.  alh.  Rhaf.  pulv.  dr.  iij. 
Album.  ov.  h°.  j. 

Pulp.  Pomi  non  aufteri,  putridi  aut  ajjati, 
unc.  il. 

M.  D. 

S.  Modice  calefacJa ,  inter  duo  Hntea  extendatur  atque  ocu- 
io  doknti  applicetur. 

* 

3Puls  Emolliens,  Stimulans,  in  pus  Maturans. 
ibid.  p.  95. 

1£.  Farin.  Tritici. 

Lini  recent.  ana  unc.  iij. 
Cum  Acet.  &  Oki  LiHor.  alb.  ana  q.  f ,  fub 
jugi  agitatione,  codta  leniter,  redige  in 
Pukis  confiftentiam ,  cui  dein  admifce 
Pulp.  Cepar.  fub  cineribus  affatar.  unc.  y. 
Qumm.   AmmQniac.  in  Viteilo   ovi  folut. 
unc.  j. 

D.  ad 


De  CATAPLASMATE  COCTO.  iVS 

D.  ad  fidtile. 
S.  Admoveatur  cafide  loco  affcclo ;  rcnovetur  quater  dc 
die;  ubi  arefcit,  tantillo  Bwyri  infulfi  molliatur. 


Aliud  fimile.    Ibid.  p.  96*. 

Fol.  Acetos.  recent.  m.'iv. 
Butyri  infulft.  unc.  j. 
Ad  ignem  leniter,  parum,  frixis  adde 
Fcrmenti  panis.  unc.  y. 
Gumm.  Sagapen.in  Vitelh  ovifoluu  unc.fc, 
F.  f.  a.  Cataplafma. 
S.  ut  prius. 


Cataplalma  Suppurans,  ad  Bubonem  Venereum» 
Ibid.  p.  268. 

^,.  FicusmoHes,  maturas9  ad  tib.  fi. 
Mell.  recent.  unc.  jj. 
Galbani  in  Vitello  Ovi  foluti.  unc.  ]- 
F.  f  a.  cum  A%.  coquendo  Cataplafma. 
S.  Admoveatur  calidum  parti  affeftae,  cum  panno  Jineo 
quadruplkato :  renovetur  pofl  6  horas. 


Cataplafma  Molliens,  Refolvens,  ad  Ambuft& 
Ibid.  p.  113. 
.  Fol.  Malv. 

Bismalv.  ana  Man.  ij» 
Flor.  Melitot.  unc.  ij, 

Cum 


De  cataplasmate  cocto. 


Cum  Aq.  com.  decoft.  fub  finem  admifce 
Farin.  Lin.  q.  f. 
Spir.  Vin.  Tberiacai.  unc.  j. 
01.  Lini.  unc.  K. 
Ut  F.  Cataplafma. 
S.  Tepidum  admcveatur  parti  ambuflae,  ac  quavis  hora 
renovetur,  doncc  dolor  remiferit :  dein  per  interval- 
1a  6  borarum  tantum  rcnovetur. 

De 

Cataplafmate  Crudo.  . 

366.   /^ATAPLASMA  CrUDUM  (354.),  fpiffi- 

tate  Bolo  vel  Electario  (137.  i48.)pro- 
ximum,  nec  lubricam  CocYi  (355.)  mollitiem,  ncc 
mixtionem  adeo  aequabilem,  femper  pofcit  vel  ad- 
mittit.  Neque  etiam  nomen  Cataplalmatis  ubique 
habet,  fed  alias  Pafia,  Epitbema  molk ,  aut  fo!idum9 
&c.  vocatur:  quandoque  &  a  partibus,  quibus  ad- 
movendumeft,  autab  ingredientibus,  quibus  con- 
Hat,  quin  &  a  virtute,  quam  exferit,  fmgularia 
accipitnomina:  prout  deinceps  tum  in  fubfcriptione 
&  fpeciminibus  hujus  formulae,  tum  in  hiftoriis 
formularum  propriarum  (304.)  patebit. 

367.  Materies  ejus  in  genere  eft,  qualis  Bo- 
li  (138.);  hinc  Excipiens  vel  Excipicnda. 

a.  Excipiens  eft  vel  (1.)  Mollis :  uti  Confervae, 
Rob,  Electaria,  Mel,  Balfama  fpifla,  Extracta 
mollia,  Succi  denfi  idoneo  menftruo  foluti,  inque 

pul- 


De  CATAPLASMATE  CRUDO.  2S7 


pultis  formam  rurfus  coa&i,  Sapo,  Fermentum  Pa- 
ms,  Mica  hujus  recens  auc  macerando  emollita, 
Butyrum,  Axungia,  Unguenta,  Pulpae,  Stercora 
recentia  ,  Vegetantia  recentia  aut  Animalia  viva , 
eorumve  partes  molles,  fuccofae,  in  paftam  tufae, 
&c.  Vel  (2.)  Liquida:  Vinum  v.  g.  Acetum, 
Spiritus  Vini,  Aquae  ftillatit.  Lac,  Mucilago,  Sy- 
rupus,  Oleum,  Ovi  Albumen  &  Vitellus,  Uri- 
na,  Lixivium,  Succus  prelfus,  tum  enumerata 

(i38. 

/3.  Excipkndam  materiem  praebent  ficca  quaevis 
pulverulenta,  aut  quae  interventu  excipientis  (*.) 
molliri  faltem  poflent,  e  regno  triplici  petita,  tam 
fimplicia,  quam  praeparata  &  compofita. 

368.  Delectus,  juxta  fcopum  Medici  &  for- 
mulae  hujus  dotes (3<5<5.)  determinandus,  facile  in- 
telligitur  ex  iis,  quae  hadtenus  de  Externis  dixi- 
mus.    Nota  infaper  paucis , 

et.  Vegetantia  recentia  cum  deficiunt,  fubftitui 
poffe  ficca  idoneo  liquore  macerata:  prout  &  de 
Pane  jam  didtum  (367.  #.  1.).  Videndum  modo, 
utrum  ficcatione  virtutem,  quae  defideratur,  non 
amiferint. 

'  @.  Bulbos  &  Frudtus  quandoque  prius  aftarl  fub 
cineribus;  ut  pnlpam  exhibeant  tufa  molliorem, 
&  magis  aequabilem. 

y.  Mollia  (367. ct.  1.)  faepe  Ibla,  aut  &,  fi  ipis- 
fiora  funt,  cum  liquidis  (ibid.  2..),  absque  ficcorurn 
fibid.  /3.)  acceifu,  adhiberi.    Alias  &  ficca  fo!a 

cum 


aS8  De  cataplasmate  crudo. 


cum  liquidis:  tum  vero  vel  haec  requiri  paullum 
glutinantia,  vel  ficca  ejusmodi,  quae  liquido  pe:  • 
mifta  facile  cohaerefcant.  Frequentiffime  &  molle 
&liquidum  fimul  infervire  excipiendis  ficcis,  aut 
ficca  illis  cogendis. 

£  Itaque  &  Excipientis  &  Excipiendae  materiae 
ufum,  prout  llipra  (367.  *>.  /3.)  indicatus  eft,  ne- 
quaquam  hic  adeo  perpetuum  efie,  ut  non  quando- 
que  nullus  fit,  alias  &  plane  inverfus:  cum  enim  ex 
folis  mollibus  Cataplafma  paratur  (y.),  diftin&io 
ifta  locum  vix  habet:  ubi  ex  mollibus  &  liquidis 
tantum,  alterum  alterius  Excipiens  dicipoteft:  fi 
vero  haec  ipfa  Bafin  formulae  (75O  conftkuunt, 
Ficcisque  admiftis  in  confiftentiam  legitimam  re- 
digi  debent ,  ficca  non  excipi,  fed  potius  excipe- 
re,  dicendum  eft.    Vide  (  172.  /*.). 

€.  Ad  hancideo  formulam  quoque  pertinere  Ca- 
taplafma  illud  Emplaftrodes  ,  quod  ex  Theriaca , 
vel  fola,  vel  aliis  ita  commifta,  ut  fuam  Ele&arii 
confiftentiam  utcunquefervet,  pro  ufuexterno  con- 
fickiiri 

£  Ingredientium  numerumefTe,  qualem  in  Elc- 
ftario  (  250.  *i.  ). 

369.  Ordo  quoque  fimilis,.ac(  151),  obtinet, 
praeparationi  maxime  accommodandus. 

370.  Dosin  eaedem  limitant  conditiones ,  quae 
(359.). 

371.  Quantitas  Generalis,  minor  faepe, 
quam(36o.),  neunc.  j.  quidem  quandoque  exce- 

ditj 


De  CATAPLASM ATE  CRUDO.  2S9 


dit,  &  raro  ad  aliquot  libras  usque  augetur:  quum 
enim  praeparatio  hic  facilior  fit  &  promtior,  cre- 
berrime  una  tantum  dofis  fimul  praeftituitur:  quod 
ipfum  fcopui  quoque  faepius,  quam  in  Co&o  (^tfs. 
365.),  elflagitat,  quin  &  corruptio  ex  longiore  as^ 
fervatione  pertimefcenda  jubet. 

372..  Propo  RTiONEM  ingredientium  mutuam 
liovit  fere,  qui  di&a  (143.  ^S4\)  conferr  cum  vi 
inedicata&  confiflentia  materiae  ,quam  fcligit C3 <^7- 
3<58.),  cum  dotibus  formulae  (366.),  ^011(370..), 
&  quantitate  g  eneraii  (  371.).  Adde 

Spiffitatis"  gradum  (366.). hic  non  adeo  con- 
ftantemeffe,  quin  alias  major,  alias  minor  adhibea- 
tur^  five  fcopus  id,  five  natura  materiei,  poftulet. 
Profunde  penetraturis  confiftentia  paullo  dilutior 
magis  convehit  (322.  y. ),  &c.  Proportio  hinc  nec 
ublque  eadem  obtinet ;  licct  tamen  in  genere  fe- 
re  fimilis  fic  datae  in  Eledtario  (154O,  uut  Bolo 
O43O. 

j3.  Ufitatiffime  hic  Excipientem  materiem  vel  mol- 
lem,  vel  liquidam  (367.  *.  1.2.),  vel  utramque, 
laitem  q.  f.  praefcribi ,-  aut  &  ,  hujus  quantitate  de- 
finit£,  Excipiendae  (ibid./3.)  molem  non  determi- 
riuri.    Unde  facilis  dubitandi  exreditio. 

373.  Subscriptio  injungit  contufionem ,  aut 
agitationem,  &  mixtionem,  ut  F.  f.  a.  Cataplasma, 
aut  Epitbema  •  promifcue  enim  hoc  illove  nomine 
uti  quidam  folent.  Quandoque  a  parte,  cui  id  ap- 
plicatur,  nomen  habet  (366.):  unde,quae  Carpis 
fit-  •  T  ad- 


c9o  De  cataplasmate  crudo. 


admoventuf,  Epicarpia9  quodFronti,  Frontafe,  quae 
PJantis  pedum,  Suppfamalia  vel  Sappcdanea  &c.  au- 
diunt.  Saepiflime  tamen  pars  modo  adfcribitur, 
cui  apponi  debet;  maxime  fi  &  ejus  fuo  fuper  ve- 
hiculo  (330.),  panno  nempelineo,  laneo,  ferico, 
corio,  ftupa,  &c.  (338.  3/.)  extenfionem  nharma- 
copoeo  committimus;  tumque  magnitudo  etiamSc 
6gura  vehiculi  commemorari  poteft  (349.  /3.  2.); 
quanquam  pofterioris  tanta  hic  non  habetur  ratio. 

374.  Signatura,  intelle&u  facilis  ex  (338.) 
363.  373.))  partem  fovendam ,  tempus,  modum 
appUcandi ,  de  quo  paullo  ante  C 3730>  &c-  expo- 
nit.  Vehiculum  (ibid.)  faepe  liquore  idoneo,  Ace- 
to,  Vino,  Oleo ,  Alcohole,  Epithemate  liquido, 
imbuitur  prius,  quam  Cataplasma  excipiat.  Aiias 
&  inclufio  hic  obtinet  (363),  ne  partes  inquinen- 
tur.  Calida,  tepida,  frigida,  fit  applicatio  pro  fco- 
pi  &  materiae  diverfitate;  frequentius  tamen  frigi- 
da,  cmam  Co&i  (ibid.). 

375.  Usus  idemfereeft,  qui(339.  364.),  a£ 
minus  univerfalis.  Epifpaftica ,  Veficatoria ,  fre- 
quenter  hac  forma  adhibentur:  uti  deinceps  fingu- 
lari  titulo  exponetur.  Spiffitas  major  Cataplasma 
plerumque  Epithemate  Liquido  minus  promte  in 
partes  profundas  penetrabile  reddit,  minus  etiam 
cito  diflipabile:  unde  diutius ,  fortius,  agit  in  ex~ 
ternas,  in  internas  inertius. 

376*.  Specimina  funto. 


De  CATAPLASMATE  CRUDO.  291 


Epicarpia  Antifebrilia.    Vide  H.  Boerh.  Mat. 
Med.  p.  150. 

I£.  Uvar.  Corinthiac. 
Summit.  Lupali. 
Sal.  marin.  ana  unc.  ij, 
Contufa  in  pulcem  D. 
S,  Excepta  linteis  Pulfuum  Jocis  applica  ad  Arterias,  dua* 
bits  boris  ante  ingruentem  paroxysmum. 


Epithema  Stomachicum,  Roborans,  pro  Infun- 
te.   Ibid.  p.  240. 

Flaved.  Cort.  Citrei  raf.  unc.  tf. 
Nuc.  Myriflic.  drach.  ij. 
Vini  Hifpan.  drach.  ijj. 
M.  concerendo  fimul  in  mortario. 
S.  Excepta  mica  Panis  applicentur  Stomacho. 


Cataplasma  Theriacale,  Ventriculum  atque  in- 
teftina  confortans,  Anodynum  ,  Antifpasmo- 
dicum,  in  Singulcu ,  Naufea  ,  Vomicu,  ALvi 
profluviis ,  &c.  ucile ,  pro  Adulto. 
j^.  Theriac.  Androm.  unc.  ij. 

Balf.  Peruv.  dr.  j. 
Mifta  ,  excenfa  ad  alucam ,  exhibe  forma 
Emplaftri. 
S,  Applicitur  abdomini. 

7  %  Epi- 


De  cata^lasmate  crudo. 

* 

Epicarpia  &  Suppedanea  ad  Epilepfiam  Infantum. 
yi.  Summit.  rec.  Rutae.  Man.  ij. 
Confciffis  ,  ac   cum  tancillo  Vtni  Rbenani 
generofi  in  paftam  contufis  admifce 
Mofcb.  cpt.  dr.  fi. 
Campbor.  dr.  j. 
D, 

S.  Linteis  excepta  ad  carpos  manuum  pedumque  plantas 
admoveantur,  ac  idonea  Hgatura  firmentur. 

Epithema  Refolvens ,  Molliens ,  ad  Ambufta. 
Vid.  Fuller  Pharmacop,  Extemp.  p.  126". 
i£.  Cepar.  unc.  ij, 
Cort.  inter.  Sambuc, 
Sapon.  moll.  ana  unc.  J* 
0/.  Lini.  q.  £ 
Ut  contufis  &  concorporatis  F.  inftar  C& 
taplasmatis. 

S.  Tepidum  fuperdetur  partd  ambufiae  ac  frequenter  reno- 
vetur, 

Cataplasma  Adftringens,  ad  Haemorrhagiam 
4  partis  externae  vulneratae.  H.  Boerh.  Mat, 
Med.  p.  iii. 

j£.  Sang.  Dracon.  drach.  j. 
Sarcocoll.  drach.  ij. 
Lap.  Haematit.  drach.  6. 
Bol.  Armen.  unc.  j. 
Tenuiflime  pulverata ,  mifta  ,  excipiantur 

Al- 


De  CATAPLASMATE  CRUDO.  293 

Album.  Ovor.  q.  £  ut  F.  Cataplasma. 
S.  JLxceptum  id  flupd  Alcohole  Vini  madidd  admovea- 
tur  vulneri  ,  tum  vefica  vel  fafcia  circumpofitd 
firmetur. 

* 

Epthcma  molle,  Excitans,  Cardiacum. 
n>.  Summit.  tener.  recent.  Melijfae. 

Abrotan.  ana  unc.  fl. 
Thcriac.  Andromach.  drach.  ij. 
Caryophyll.  arom. 
Cinnamom.  ana  drach.  j. 
Cum  Vini  Rhenan.  gcnerof.   tantillo  contufa 
D.  ad  fidtile. 
S.  Extenfa  fuper  pannum  fcarlat.  Vino  Rhenano  prius 
madefaclum ,  tepida,  regioni  Cordis  applicentur. 

P 

Cataplasma  Acre  ,  Emoliiens  ,  Stupefaciens 
Ibid.  p.  97. 

Fermenti  Panis  acris.  unc.  ij. 
Sapon.  Venet.  raf.  drach.  ij. 
Mellis  unc.  fl. 

01.  Chamaemel.  infuf.  drach.  ij. 
M.  F.  f.  a.  Cataplasma. 
S.  Calidum  imponatur  Abfcejfui  maturo,  aperiendo  ,  da- 
nec  integumenta  mccerata  fenfum  perdiderint. 

Cataplasma  Emoliiens  ,  Anodynum,  Difcutiens. 

Micae  Panis  Siligin.  in  Lafte  dulci  macerat. 
Lib.  £. 

x  s  n 


204  De  cataplasmate  crudo. 


Vitelt.  Ovor.  nc.  iij. 
Croci  pulverif.  drach.  ij. 
Farin.  Lini  q.  f. 
Uc  conterendo  F.  Cataplasma/ 
S.  Cum  linteamine  duplicato ,  aut  panno  ianso ,  iotinH 
partt  appHceiur  catidum. 

ppithema  Hyftericum.    Fuller  1.  c.  p.  130. 
Af.  fetid.  dr.  j. 
Aq.  commun.  unc.  ij. 
Tritu  folutis  admifce 
Terebinth.  pur.  dr.  ij. 
Pulv.  Rad.  Bryon.  q.  f. 
M.  D. 

S,  Linteo  excepta  ,  parum  cakfatta  ,  umbilico  admo- 
veantur. 

De 

Balneo. 

377.  T)  axneum  eft  medicameiitum  externum, 
tJf  quod  liquoris  vel  vaporis  humidi  fpecie, 
absque  vehiculi  velinjectionis  intervrentu  (305.330. 
338-  ^O*  Tuperficiem  corporis  humani  externam 
alluendo,  aut  &  intra  cava  ejus  fpras  hiantia  fefe 
infinuando,  opem  praeftat. 

378.  Patet  igitur  Humidum  aliud,  aliud  Vaporofum 
effe.  Utrumque  infuper  vel  eft  Univerfale  vel  Par- 
ticulart:  prout  toti  corporis  fuperficiei,  aut  hujus 
tantum  parti,  adhibetur.  De  Humido  prius  dicam. 

Dc 


*95 

De 

Balneo  Humido, 

397.  "|3  alneum  Humidum,  ut  variis  partibus, 
J3  varioque  modo,  admovetur ,  variaaccepit 
nomina.  CJniverfale  (378.)  Balneum  proprie  appel- 
latur:  fi  vero  dimidiae  corporis  regioni  tamum,  a 
Fcrobiculo  cordis  aut  ab  umbiiico  ad  crura  veiimos 
usque  pedes  exporre&ae,  dicatur,  Semicupium ,  fat 
fefftonem,  Infeffunx,  vocant;  fi  pedibus,  Pedihiviuni: 
ii  capiti ,  Capitiluvium  :  fi  aliis  partibus,  Lavatio , 
Lotio,  Lavamentum ,  audit:  fi  ex  alto  ,  vel  guttatim , 
Vel  continente  rivulo,  in  partem  depkrt,  Embroche, 
Siillkidium  ,  Imptuvium  ,Gutta ,  vulgo  Duccia  dicitur, 
cujus  tamen  «fus  hodie  ,  praeterquam  in  Thermis 
naturalibus,  fere  exolevit,dignillimus  interim,  qui 
revocetur;  quum  in  morbis  articulorum,  tumori- 
bus  refra&ariis  ,  pertinaciffimis  obltructionibus , 
&c.  movendo,  molliendo ,  refolvendo ,  tantam  fae- 
pe  exferat  efficaciam,  quantam  ab  alio  quovis  re- 
mediorum  gcncre  fruftra  exfpectaveris. 

380.  Materiem  dat  liquor  medicatus  quicun- 
que,  diffufior,  fcopo  aptus,  fcepiflime  vulgaris, 
absque  pharmacopoei  opera  parabiiis,  nec  formula 
egens:  ut  Aqua  fimplex,  falfa  ,  faponata;Lixivium 
cinerum;Lac  duice,  ebut.  ratum,  autlaclis  Serum; 
Thermae  nnturales;  Oleum  blandum;  Aqua  permi- 
ftaLacti,  Vino,  Aeeto,  Oleo,  quod  Hydrelaeon 
vocatur,Butvro  >  Deco&um  domefucum,Furfurum, 
T  4  Par- 


i96      De  BALNEO  HUMIDO. 


Partium  Animalium,  &c?  Alias  tamcn  &  arte  fliar- 
macopoei  parata  Deco&a  (234.),  Infufa  (  221. ), 
Mixturae  (282.)-    Confer.  (331.)- 

381.  Delectus  patet  ex  didHs  (309.  332.). 
Virtus  apta ,  penetrabilitas  &  contiftentia  1'quida 
hic  praeprimisipectantur,negle6tis,  quae  ad  colo 
rem,  odorem,  &c.  attinent.  Ceterum 

«.  Hic  praeprimis ,  ubi  liquor  firfiplex  f.ifficit, 
is  nimium  cara  pharmacopoei  opera  parando  prae- 
feraturCji.  33.);  qy^  moles  major  fumtum  auget. 
Unde  ad  Univerfalia  (378.)  vix  nifi  vulgaribus 
(380.)  utimur.   Memento  tamen  ^(25.  32.). 

/3.  Pinguium  &  Aquoforum,  fi  fimul  adhibentur 
(380.),  permixtio  tam  exa£ta  hic  non  reqniritur, 
medio  ut  fapone  opus  fit  (284.  nifi  alio  for- 
ian  fine  adhibendum  cenfeas. 

y.  Quae  ex  Foffilibus,  Nitro,  Sale  cqmmuni, 
Alumine,  Vitriolo,  Sulphure,  Calce  viva,  Alcali 
fixo,  fcc.  parantur,  ut  non  ubique  ufu  omni  ca- 
reant,  Thermarum  tamen  naturalium  vires  nun- 
quam  plane  exprimunt.  Optabile  autem  foret,  ut 
inftitutis  folicite  tentaminibus  ifta  naturae  opera  ac- 
curatius  imitari  perdifceremus ;  quando  loca  iisin- 
ftrudta  non  cuivis  adire  licet. 

Quod  ad  Lotiones  attinet  fingularibus  partibus 
dicatas  (379.),  nififl  admodum  eft,  quod  non  ex 
InjeaYionis  &  Epithematis  liquidi  hiftoriis  (309. 
332.)  intelligi  poflit. 

t.  Nu-. 


De  BALNEO  HUMIDO.  2^7 


?.  Numerus  ingred:entium  vix  majorefto,  quam 
in  Deco&o  (226.  -J/.). 

382.  Ordo  idem  eft ,  qualis  in  formulae  fimjUs, 
internae  (380.),  praefcriptione. 

383.  Dosin  di&atfuperficiei  hume&andae  Cs?9«) 
amplitudo,  &  vafis  balnearii  conftrudtio.  Unde, 
cum  balnearia  publica  aut  privata  defunt,  univer- 
fum  autem  corpus  hominis,  praefertim  adulti,  vel 
magnam  corporis  partem,  lavare  oportet,  apta  fo- 
lii  aut  urcei  balnearis  conformatione  plurimum  li- 
quoris ,  alioquin  pro  dofi  neceflarii,  compendifa- 
cere  licebit. ' 

384.  Quantitas  Generalis,  faepiffime  un£ 
tantum  dofi  (383.)  conftat;  praecipue  cum  Uni- 
verfale  eft  aut  majori  fuperticiei  aptatum  Balneum 
(379.).  Minorum  partium  Lavationes  etiam  ad 
pluresdofes  praeftituuntur  fimul,  quorum  quantitas 
tum  juxta  (335.)  facile  determinatur. 

385.  Proportio  ingredientium  mutua  ftmili- 
bus  limitatur  cond:tionibus,  ac  (336.),  additis  fi- 
mul  (383.  384.).    Nota  infuper 

Plerumque  virtutem  hic  non  admodum  con- 
traftam  exigi:  utideo  menftruivel  excipientis  pro- 
portiolonge  capiatur  major,  quam  ad  fimilia  iiqui- 
da  interna. 

/3.  Quin  faepiffime  menftrui  q.  £  ad  Decodla 
vel  Infufahic  ufitata  faltem  praefcribi. 

Alias  &  D.eco&um  vel  Infufum  parari  poffe 
T  5  con- 


?p8     De  BALNEO  HUMIDO. 


confueta  in  Internis  proportione  (22,7.  240.),  val- 
de  faturum,  idquedein,  ufus  tempore,  aflufo  plu- 
re  menftruo  aliove  liquore  idoneo  dilui:  quod  ma- 
xime  ex  ufu  fuerit  in  Balneis  difFufioribus  conficien- 
dis;  ne  ahena  grandiora  ad  macerandum  aut  de- 
coquendum  requirantur. 

<T.  In  univerfum  fi  fpecies  pro  Balneo  praeftitu- 
untur,  infufione,  decoctione ,  aut  mixtione  adap- 
tandae,  femper  videndum,  quantum  fere  liquons 
exigatur  (383.  384.))  huicque  iilarum  quantitas 
accommodanda;  nemajore  fpuTitatis  acrimoniaeve 
gradu  noceas,  aut  inefficaci  paucitate  agas  nihil, 
teque  vel  pharmacopoeo  etiam  deridendum  propi- 
nes. 

386.  Subscriptio,  rat;one  praeparationis ,  eft, 
qualis  fimilium  liquorum  internorum  (228.  ad  230. 
241.  389.)-  Depuratio  exacta  nec  necelfaria  nec 
ufitata  eft  (229.  <?.  2.  3.  4.).  Imo  materies  folida 
faepe  in  ipfa  cupa  balnearia  cum  menftruo  fuo  in- 
funditur  &  maceratur,  aut  alio  in  vafe  co&aprius 
dein  fuo  cum  liquore  una  in  cupam  injidtuf ,  11 1 
frictioni,  inlefilii,  &c.  ferviat.  Creberrime  &  hic/ 
inBalnels  praefertjm  majoribus,  locum  habet  ("30. 
241.)  ;  dum  materiem  tanturn  exhibet  pharmaco- 
poeus  in  domo  aegri  infundendam  vel  decoquen- 
dam:  quinhaec  quoque  facco  lineo,  laneo,  quan- 
doque  prius  infuitur ,  qui,  Fotus  Sicci  inftar  (341.)» 
parti  affectae,  fub  ufu  Balnei,  admoveatur ,  aut 
pulvinum  praebeat  infidenti:  quod  in  Semicupiis 
maxime  uiitatum.    Claudit  hinc  formulam:  F.  Li- 


De  BALNEO  HUMIDO.  cp9 


wor,  vel  Species,  vel  Saccus,  pr?  Balneo,  Semicupio , 
Pediluvio,  &c.  (Vide  379.)- 

387.  Signatuha  intelligitur  ex  (113.  379.  383. 
38(5.)  comparatis  ad  ea,  quae  de  legitima  Balnea 
adminiftrandi  ratione  fuggerit  jufta  indicationuin 
doctrina.  Poftulat  autem  infignis  Balneorum,  maxi- 
me  univerfalium,  efficacia,  ut  Medicus  in  exponcn- 
do  utendi  modo  perquam  folicitum  fe  praebcat; 
quum  ibla  perverfi  regiminis  cuipa  haud  levesinfer- 
ri  noxae  poffint.  Remedia  leniora  li  fcopum  nonfe- 
riunt,  plerumque  nihil  agunt:  at  heroica,  dum  nort 
profunt,  etiam  tanto  magis  obfunt,  quanto  pluspru- 
defle  redte  adhibita  potuiflent.  Itaque  accurate  in- 
jungatur,  quomodo  ad  fdutarem  BaJnei  ufum  prae- 
parandus  fit  homo  :  cum  plurimum  interfit,  utrum 
ventre  cibis  potibusve  pleno,  an  vacuo  ;fordibus  ac 
crudamaterie  obfefTo,  an  prius  repurgato  ;  corpore 
frigido,  autfridtione,  exercitamentis,  aliave  caufi 
excalefatto;  ilcco,  vel  fudante;  plethorico,  .aut  ex- 
haufto;  a  febre  libero,  aut  febricitantc;  &,  fi  fe- 
bris  adeft,  num  tempore  intermiffiunis  autremifiio- 
nis,  an  vero  acceffu  ingruente,  fervcnte,  vel  de- 
clinante;  praetermiffa  aut  omifla  fanguinis  detra&io- 
ne  ,  Ito.  in  Balneum  defcendatur.  Monendum  dein, 
frigidus,  tepidus,  an  calidus  requiratur  Lavacri  li- 
quor;  quousque  &  num  celeriter,  an  cundtanter, 
immergendum  fitcorpus  hujusve  parsaliqua;  an  fri- 
£tio,motio,  inftituenda,  aut  aliquidexhibendumae- 
gro,  cum  inBalneo  eft;  quamdiuin  eodem  perma- 
r.cndum&c.  Deniquer.ecpraeniittereoportet^quae 

pofl: 


^*RY  OF 
— .^,300 

r°^2  Lavation 

dum,  fudan 
S/Ty  porrigendum 


ALNEO  HUMIDO. 


agenda,  utrum  fricandum,ungen- 
m  fit,  quis  cibus,  quod  remedium 
&c.  Innumera  profecto  funt,  quo- 
TurnTratio  hic  haberi  debet,  fed  &  pro  vario  Me- 
dici  fcopo  diverfiffima.  Quapropter  ab  inftituto 
meo  alienum  eft,  fmgulatim  omnia  profequi.  Vi- 
deantur  Audtores,  qui  hanc  materiem  ex  profelfo 
tractarunt;  praefertim  vero  Veteres,  ut  qui,  cum 
id  remedii  genus  frequentiffimo  in  ufu  babuerint, 
etiam  in  exponenda  ejusdem  legitima  adminiftratio- 
ne  fuerunt  exactiffimi.  Eorum  plurima  congeffit, 
brevique  fermone  complexus  eft  Jul.  Caefar  Claudt- 
nus  feft.  x.  appendic.  hbri  de  ingreffu  ad  infirmos  Ibi- 
dem  quoque  feB.  xi.  exhibentur ,  quae  ad  Stillici- 
dium  vel  Ducciam  pertinent. 

388.  Usus  Balneorum,  hodie  in  Belgio  noftro 
(quod  merito  dolemus)  rarior,  omni  aetati  ac  fe- 
xui  congruens,  non  ad  munditiem  modo  &  delir 
cias,  fed  ai  prophylaxin  quoque  &  therapiammor- 
borum  aptiflimus,  humectando,  emolliendo,  de- 
mulcendo,  attrahendo,  difcutiendo,  roborando, 
aperiendo,  refrigerando,  calefaciendo,  attenuan- 
do ,  fopiendo  ,  &c.  in  chronicis,  acutis,  externis, 
internis,  malis  fummum  fert  auxilium;  licet  nec 
noxis  careat  intempeftive  adhibitus.  Vid.  Cl.  F. 
Hoffmann.  Opufcula  Pbyfico  Medica9  tum  Medic.  Ration, 
Syflem.  Tom.  111.  Secl.  11.  Cap.  x.  atque  alii. 
089.  Specimina  funto. 


Lotio  mundans  ad  Pediculos  planos  Pubis.  Vi- 
de  H.  Boerh.  Eiem.  Chem.  T.  II.  p.  488. 


De  BALNEO  HUMIDO.  goi 


J)L.  Mercur.  fubHmat.  corrof  gr.  iv. 
Aq.  flillat.  Rofar.  unc.  iv. 
M,  D. 

S.  Tantilto  hujus  liquoris  hventur  mane  &  vefperi  loca 
tnfeflata. 


Semicupium  Emolliens,  Anodynum,  Cafculo  U- 
reteribus  impadto  proficuum.  Vid.  H.  Boerlv 
Aphor.  $.  1426. 

Rad.  Ahhasae.  unc.  iv. 

Htrb.  V.  Emollient.  ana  m.  iv. 

Flor.  Papaver.  errat. 

Cbamaemcl.  ana  m.  ij. 
Confcifia  infuantur  laxe  facculo  lineo  qua- 
drato,  ad  lumborum  dimenfionem  apta- 
to.  D. 

Saccus  coquatur  per\horam  in  Laft.  OUc.  dupfoaquae 
diluti  q.  f.  Liquori  calenti  infldjeai  aeger  ad  umbili- 
cumusque,  facco  lumbis  fuppoflto,  manl  &  vefperi 
per  horam.  Interea  bibat  Decoclum  Diureticum 
H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  244.  defcriptum. 


Lavamentum  adlntertriginem. 
354.  Aq.  flillat.  Rofar.  unc.  xg\ 
TincJ.  Benzoin.  unc.  j. 
Sacch.  Saturn.  drach.  j. 
M. 

3.  Lac  Virginak,  quo  partes  excoriatae?  prius  aqua  ab- 
flerfae,  laventur. 

Lo- 


3o2     De  BALNEO  HUMIDO. 


* 

Lotio  ad  Tineam  Capitis.   Vid.  Fuller  Pharma- 
cop,  Extempor.  p.  227. 

I£.  Tefl.  Oflrear.  nuper  calcinat.  unc.  xjj„ 
Picis  liquid.  unc.  vijj. 
Aq.  ptuv.  libr.  vj. 
Coque  ad  dimidias,  dein  fubfidendo  fa&a 
depuratione/  cum  friget  liquor,  perco- 
letur. 

D. 

S.  Sitpro  capite  lavando  mane  &  vefpere.   Pofl  ejusufum 
allini  potefl  Unguentum  e  Teflis. 

^Balnetfm  ?d  Glutinofa,  pro  Infante.    Vid.  H, 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  45. 
j£.  Summit.  Rutae. 

Sabinac. 

Abfyntbiu 

Tanacetii 

Chamaemeli.  ana  m.  iij. 
Cum  Aq.  decodt.  pintis  xij.  admifcfc. 
Sapon.  Venet.  unc.  iv. 
Sal.  Sarmentor.  vit.  unc.  j. 
F.  Liquor  pro  Balneo. 
J5.  Huic  tepido  infideat  aeger  collo  tenus  mane  vefperi 
per  \  horam:  pofl  fricetur  corpus  univerfum  cum 
pannis  laneis,  fictis,  calidis ,  fumo  aromatico  imr 
lutis. 

Pe- 


De  BALNEO  IIUMIDO.  303 

Pediluvium  Refrigerans,  Paregoricum. 
Fol.  recent.  Salicis. 

Malvae. 
Laclu:. 
Nymphaeae. 
Flor.  Rhoead. 

Rofar.  rubr.  ana  man.  ij. 
Cap.  Papav.  alb.  n°.  vj. 
Nitri.  unc.  ij. 
Confciffis,  tufis,  miftis,  F.  Species  pro  Pe- 
diluvio. 

S.  Spccies  cum  Aq.  pluv.  q.  f.  coquantur  per  J  horae, 
fitb  flnem  addendo  Aceti  Vini  pint.].  Decoclum  te- 
pidum  fit  pro  Pediluvio,  cui  infldeat  aeger  ad  cru- 
ra  usque  per  horamy  vefpere:  egreffus  ad  fomnum 
fe  componat. 

V 

Balneum  Emolliens,  Antifepticum,  ad  Gonor- 
rhoeam.   Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  2,64. 
Flor.  rec.  Rutae. 

Scordii. 
AUiariae. 

Malvae.  ana  m.  ij. 
Cum  Aq.  decoft.  &  expreffis  admifce  ad 
lib.ij. 

Sapon.  Venet.  drach.  ]. 
Spir.  Vini  comm.  drach.  vj\ 
S.  In  hoc  tepido  Virga  &  Scrotum  immerganmr  ter  qtta- 

nr^ 


3*4  BALNEO  HUMIDO. 


ttrve  de  die,  fpatio  i  foraf  .•  dein  panni  lanei  eoderrt 
Decoclo  immerft,  &  expreffi,  omni  applicentur  Pu- 
bi ,  Scrow,  Perinaeo. 

* 

Balneum  Aromaticum ,  Antiparalyticum.  Vid. 
Fuller  Pharmacop.  Extempor.  p.  22. 
$1.  Raf.  Lign.  Guajac.  libr.  iij. 
Inchide  facculo  &  coque  in  aq.  plyv.  con- 

giis  xl.  per  horam :  dein  adde 
j£.  Raf.  Hg.  Saffafr.  libr.  ifl. 
Bacc.  Laur.  libr.  iij. 
Cort.  Winteran.  libr.  f>. 
Rad.  Irid.  Florent. 
Cyperi. 

Calam.  arom. 

Angelic.  Hifpan.  ana  Ifbr.  j. 
Concifa,  tufa,  mifta,  ac  fingulari  fecculo 
inclufa,  cum  priore  facculo  adhuc  per 
1  horae  bulliant.  .  Ltquor  fitpro  Balneo. 
S;  In  hoc  liquore  fat  eaknte  infideat  aeger  ad  collum  us- 
que  tempore  matutino  per  horam.    Dein  indufio 
laneo  obvolutus ,  calefaBo  tefio  commiffus ,  achau- 
Jflulo  Vini,  aut  Jufculo  Vinofo  recreatus,  fudorem 
exfpeQet.    Repetantur  eadem  quotidie.    Poffunt  aw 
tem  iidem  facculi  decoftionibus  infervire. 


Embrocatio  Molliens,  Difcutiens,  Animans,  acl 
Paralyfm  ,  Tumores  ,  Anchylofes.  Vid.  Le 
Dran  Obferyat.  de  Chirurgie  93  &  94. 

Hcrb  , 


De  balneo  humido.  3°s 


Hcrb.  Althaeae.  man.  iv. 

Menth. 

Matricar. 
Summit.  Abfyaib. 
Ftor.  Centaur. 

Lavandff. 

Chamacmel.  ana  inan.  Ij. 
Raf  Lign.  Sqffbfr.  unc.  ij. 
Baccar.  Laur. 

funiver.  ana  unc.  iv. 
Cum  £  q.  aii  com.  coq.  vafe  claufo  pef 
(jimidiam  horam.    Colar.  iib.  xxiv,  ad« 
mHce 

Ammon.  unc.  iv. 
^pin/V.  funipcr.  lib.  ij. 
D. 

Liquor  pro  StiHicidio,  qui  modice  cakfaclus,  apto  VO* 
fi  immiffus,  de  hujus  carinuta  ex  afto  dcRilfetin  par~ 
tem  affeclam  ,  nudam  :  huic  autem  fuppofta  flp 
pefvis,  Jiquorem  munere  fuo  funclum  exceptura. 
Stillicidio  per  horam  continuato,  aeger  in  feclum  ca- 
lidum  reponatur,  parsque  affetfa  veficis  codem  Dc- 
coclo  calcntc  repletis,  undequaque  applicatis,  fovea- 
tur  ,  ut  afiquot  horarum  fpatio  fudet.  Denique 

-  fricetur  cadem  cum  pannis  taneis,  fccis,  calidis , 
hisqae  ipfts  obvotuta  afrigore  defendatur.  Repetan* 
mr  eadcm  fingulis  dicbus  per  aliquot  hebdo?nadas9 
D.ococlumque  quarta  quavis  embrccaiiorc  rcr^vciur, 


Dt 


De 


Batneo  Vaporofo. 

390.  "JTJalneum  Vaporosum  (378.)  eft  me- 
$U)  dicamentum  externum  ,  cujus  vapores 
ad  fuperficiem  corporis  externam  aut  foras  paten- 
tem  determinati,  vel  &  cum  aere  attra&i ,  fcopo 
Medici  fatisfaciunt. 

391.  Vapores  autem  (300.)  e  materie  vel  (*/) 
exhalant  fponte,  naturali  duntaxat  atmofphaerae 
calore  adti,  nec  vifibiies :  quae  Odcramenta  audiunt, 
inferius  demum  explicanda ;  quum  cognitionem 
quorundam,  de  quibus  nondum  egimus,  fuppo- 
nant.  Adde ,  quod  fenfti  minus  proprio  ad  Balnea 
Vaporofa  referantur.  Vel  (/3.)  admoto  igne  ex~ 
cutiuntur:  de  quibus  nunc  dicemus. 

392.  Pofteriora  (391.  ]3.)  Humida  funt  vel  Sicca: 
iJla  vocabo  Vo.porationes  Humidas;  quia  &c  humida 
conftant  materia,  &  humedtantes  exhibent  vapo- 
res,  frigore  in  liquorem  abituros:  haec  Suffitus, 
Svffimenta  ,  Suffumigia ,  cluent ,  &  fumo  potius  , 
quam  vapore,  agere  dicenda  funt.  Utrumque, 
uti  Baineum  Humidum  (378,),  hi  Univerfale  &Par- 
ttcttlare  diftinguitur.   De  Humidis  prius  exponam, 

De 

Vaporatione  Humidd. 

393.  XTaporationis  Humidae  Materies 
V  eft  iiquor  omnis,  ignis  ope  in  vapores 
refokibiiis  medicatos :  cujusmodi  funt  Aqua  fimplex, 

Lac , 


D*  VAPOR ATIONE  HUMIDA.  307 

Lnc,  hujus  Serum,  Vinum ,  Acctum,  Spiritus 
Vini,  tJrina;  praeparata  &  corapofita  officinalia, 
Aquae  ftillatit.  Tin&urae,  Effentfae,  Eiixiria, 
Spiritus,  &  fimilia;  tum  ex  his  aliisque,  arce  fe* 
leftis,  confecta  infufi  (121.),  Mixturae  Mediae 
(282.),  aut  Contradrae  (223.)?  praeprimis  vero 
Deco&a  (234.). 

394.  Dblectos,  practcr  ea,  quae  toticsjaiyi 
de  Externis  didta  funt,  nocare  jubet, 

*.  Vapores  hic  vel  incenfionis,  vel,  quodfre- 
quentius,  ebullitionis  igne  de  materie  (393.)  cx- 
cuti;  hiucvirtutem  in  ea  requirihoc  iiiove  calore 
volatilem. 

/3.  Videndum  ergo  prius,  quo  uti  calore  yelii 
aut  poflis ;  ut  huic  dein  aptam  feligas  mareriem : 
hac  enim  manente  eadem  ,  pro  ignis  aiverfitate  di- 
verfus  erit  vapor.  Alcohol  Vini  buliiens  exhalat 
Alcohol  >  accenfum  vero  Aquam. 

y.  Quodfi  aceenfione  vaporem  medicatum  re~ 
quiras,  ex  dlaffe  liquorum  iriflammabTium  nonnifi 
Ardentes,  quosvocant,  Spiritus  adhiberi ;  ut  qui 
accenfione  in  vaporem  purum  refolvantur:  Oiea, 
atque  hisfimilia,  cum  fumum  fuligineum  emittant, 
nequaquam;  nifi  huc  feferre  volueris  iiquores  aro- 
maticos",  oleolbs,  qui  nonnunquam  prunis  infper- 
guntur,  ut  fuaveoientia  fua  foctorem  atmofphaerae 
corrigant.    Vid.  fpeeimina. 


h  Ac  fi  bulliendo  ,  ut  iaepiffime  fit,  vaporan- 

V  2  dum, 


3o8   De  VAPORATIONE  HUMIDA. 


dum,  vanus  ea  admifcueris,  quorum  virtns  liquo- 
ris,  quo  uteris,  ebullientis  calore  diffipari  nequit. 
Adftringentia  ero;o,  Extradta  coctione  fpifllita, 
Animalia  ac  Fofliiia  fixa,  &c,  inepta.  Optima,  ex 
cjuocunque  regno,  quae  aquae  inco&a  efricaces 
ftlHant  Aqnas,  Spiritus,  aut  Olea.  (a).  Emolliens. 
quoque,  Demulcens,  Sopiens  vis,  licet  penitus  fi- 
xa  videatur,  aliqua  tamen  exparte,  coctionis  ope, 
in  vapores  abit. 

i.  Patet  hinc  Deco&is  hujus formulae  ea  etiam 
idonea  eife,  quae,  quod  virtute  gaudeant  volatili, 
ad  internaminus  convcniunt  (236.  a.  /3.  y.  |.  0.); 
modo  &  cocYio  &  vaporatio  fimul  perficiatur. 

f  Ubi  varia  inter  fe  mifces,  difce  ex  Chemia 
mutuas  aliorum  in  alia  a&iones.  Docet  haec  bina 
fixa  inter  fe  juncla  vapores  poffe  dare  volatiles,  & 
contra  volatilia  figi  mifta  volatilibus  aut  fixis.  Cal- 
cem  vivam  aut  Alcali  fixum  adde  Sali  Ammonia- 
co;  Acidum  Vitrioii  Nitro,  Sali  Communi,  &c.; 
AcidumNitri,  Salis,  Aceti,  junge  Alcali  volatili, 
fixo,  Terrae  abforbenti,  &c:  &  habebis  manifelta 
dictorum  exempla. 

v.  Memor  denique  fummae  penetrabilitatis  va- 
porumigne  actorum  cave,  ne  laedas  profuturus. 

S\  Numerus  ingredientium  eft,  ut  in  fimilibus 
Internis  (393.)-  Pierumque  tanien  fimplex  aliquis 
liquor  fufficit;  nifi  numerum  materiae  auctiorem 
injunxerit  indicatio  aut  canon  (32.). 

395- 

Vide  H.  Boerh.  Elem.  Chem.  Vol.  II.  Proc.  L  XV.  &c 


De  VAPORATIONE  IJUMIDA.  309 


395.  Ordo  itidem  nihil  habet  peculiare. 

396*.  Dosis  menfurA  autpondere  nunquam,  fed 
ex  vaporationis  duratione  plerumque  determina- 
tur:  unde  vel  Kquoris  quantitas  generalis  tota  fi- 
mul  Igni  exponitur ,  vel  cjus  modo  pars  circiterfuf- 
fcdtura  ,  fin  minus ,  plure  dein  aftufo  fupplenda. 
(^uandoque  tamcn ,  ubi  foetoris  corrigcndi  gratia 
Eflentiis  tantum  aut  Oleis  pretiofis  utimur,  Dofi$ 
ad  guttulas  aliquot  reftringitur.  At  quae  hoc  fcba 
po  praefcribuntur,  dubitare  liceat,  num  magisad 
Suflitus,  an  ad  Balnea,  pertineantj  etiamfi  humi- 
dos  fpargere  vapores  dici  poffit. 

397.  Quantitas  Generalis  fcitur  cx  vapo- 
randa  fuperficie  &  vaporationis  duratione  ac  fre- 
quentia:  ut  ideo  lib.  j.  jj.  ijj.  &  plures  ajiquando 
praeftituantur.  Si  tamen  dofin  al-iquot  modo  gut- 
tae  conftituunt  (396.),  fcrupuli  etiam  aliquot  aut 
drachmulae  fuffieiunt. 

398.  Proportio  mutua  ingredientium  patct  ex 
iis,  quae  ha&enus  de  Extcrnis  fimilibus  divfta  funt 
(313.  336.).  Ad  Decotta  &  Infufa  faepiffime  hic 
menftruum  modo  q.  f.  praefcribitur. 

309.  Subscriptio  efl,  ut  in  Balneo  humido 
(386.).  Neque  hic,  nifi  fimplici  defufione,  depu- 
raturliquor:  &  frequentiffime  ne  hac  quidem  opus 
eft ;  cum  plerumque  menftruum  una  cum  fuis  fpe- 
ciebus  coram  aegro  demum  coquatur ,  hincque  ipfa 
quam  expetimus,  vaporatio  mox  ebullitienem  co- 
mitetur  (394.        Quapropter  &  laene  materiem 

V  3  tan- 


3io   De  YAPORATIONE  HUMIDA. 

tantum  decoquendam  prccbetpharmacopoeus,  co- 
ptione  aegro  aut  adftantibus  commnTa.  Sacculo 
etiam  quandoque  includuntur  Ipecics ,  qui  vapora? 
tione  peradta  calidus  affedta^  parti  fuperdetur. 
Subfcribitur  ergo.  F.  Liquor,  relSpecies,  vel  Saccu- 
lus,  pro  Vapcrario  Vp\  Balneo  Vaporis. 

400.  Signatura,  praeter  communia,  fmgula- 
ram  hic  utendi  modum  expQnit,  qui  pro  vario 
fcopo  varius  eft. 

a.  Si  vapore  corrigendam  mod6  atmofphaeram 
requirk  ibetor,  contagium ,  aer  putrtdus,  pefti- 
lens ,  &c.;  prunis  in  loco  infe&o  pofitis  vel  adfun- 
diturliquofi  yel  f.ipef  his  in  olla  repanda  locatus  % 
ignitove  filici  aut  ferro  adlperfus ,  in  vapores  fbl- 
vitur  per  aera  diffnndendos. 

/3.  Si  corporis  aegri  univerfae  fuperficiei  proxime 
applidandus  eft  vapor;  variae  inventae  funt  domun- 
culae,  fellae,  arcae,  machinae  fornicatae,  intra 
quas  ftans ,  fedens ,  jacens  aeger,  corpore  nudo, 
aut  tenui  linteamine  tedto,  capite  foras  porre&o, 
coercitum  excipiat  vaporem,  natum  de  SpirituVi- 
ni  accenfp,  aut  de  Aqua,  Deco&ove  quodam  fer- 
yente.  Nimirum  lampas  fpiritu  repleta,  accenfo 
ellychnio,  in  lqpulum  reponitur  ita  machinae,  in 
qua  collocatus  eft  aeger,  adaptatum,  ut  excuffus 
tie  flamma  vapor  calidus,  aut  machinae  ipfmsparie- 
tibus ,  aut  fuper  inje&is  ftragulis  conclufus,  inter- 
ventu  tubi ,  vel  &  fme  eo,  ad  corpus  aegri  deter- 
minetur.   Alias  vero  iiquor  >  qui ,  prius  calore  ad 

ebul- 


De  VAPORATIONE  HUiMIDA.  3u 


ebullitionem  concitatus,  vapores  calidos  exfbiret, 
eundem  in  loculum  ponitur,  fervorque  ejus  fubdi- 
tp  igne  confervatur,  aut  fr  gcfcenti  bnlliens  alius 
continuo  fubftituitur  ;  aut  &:  in  ollamimmiifo  fiiici 
laterive  candelacto  liquor  fuperfunditur;  aut  den;- 
que  inliquorem  lapides  igniti  conjiciuntur ,  aiii  poft 
alios ,  prioribus,  cum  reftin<Sfci  funt,  excmtis,  ut 
jugis  vaporatio  fuftineatur.  Vid.  Rob.  de  Farvac- 
ques  Medicin.  Pharmac.  Lib.  III.  Cap.  IX. 

y,  Si  cavum  quoddam ,  Auris  v.  g.  N«res, 
Fauces,  Bronchia,  Vagina,  Uterus ,  Anus,  &c« 
aut  minor  aliqua  corporis  fuperficies,  vapore  mar 
ceranda;  infundibula,  ftraguia,  pallia,  fellae  pcr- 
foratae,  &c.  ex  ufu  funt. 

S.  Quae  ante,  fub,  &  poft  Vaporatione.m  agen- 
da,  tum  ejus  durationem,  icerationem,  &?.  ex 
indicatione  fua  in  fingularibus  difcit  Medicus.  Con- 
ferantur,  quae  fummatim  dieta  func  de  Balnco 
Ilumido  (387.):  maximam  enim  partem  &  huc 
quadrant. 

401.  Usus  Vaporarii  infigniffimus,  Balnei  Li^ 
quidi  fimilis  (388.),  &:  vel  longe  efficacior  eft, 
Vires  certe  mollientes,  laxantes,  refoiventes,  ape- 
rientes,  hujus  formulae  incomparabiles  vel  fola  ab- 
unde  docet  Cornu  Cervi,  Eboris,  &c.  Ipagyrica, 
quam  vocant,  praeparatio.  Unde  vix  r.ntus  datur 
rigor,  aut  tam  pertinax  obftructio ,  quae  vaporibfs 
rite  adhibitis  ac  directis  refiftere  queat.  Caven- 
dum  autem,  ne  materie  acriore  in  partes  corporis 

V  a  e*- 


8i2  De  vapqratione.kumida. 


exquifito  fenfu  ac  teneriore  fubdantia  donatas  infi- 
nuata  nocumentum  inferatur:  id  quod  praeprimis 
jn  Pulmonum  &  Uteri  vaporatione  notari  meretur. 
Vid.  C/.  Hojfmann.  loco  ante  citato. 

402.  SrcCiMiNA  funto. 

.Vaporarium  particulare ,  Emolliens,  Refolvens, 
ad  Anginam  Inflammatoriam.  Vide  H.  .Boerh, 
Mat.  Med.  p.  153. 
Acet.  Samb. 
Rofar. 

Calendul.  ana  11  nc.  j. 
Aq.  JlilL  Samb.  unc.  vj. 
M. 

S.  Vapor  calidus  hauriatur  infundibuli  hpe  in  fauces, 
frequcntiffime, 

Balneum  Vaporofum  univcrfale ,   Nervlnum  3 
Antiparalyticum.    Conf.  II.  Boerh.  Apho- 
rism.  §.1068.  1069. 
JJC.  Herb.  Majoran. 
Menth. 
Mari  Syridd 
Fol.  rcc.  Cochlear. 
Summit.  rec.  Rutae. 
Fior.  Chamaemet. 
Baccar.  jfuniper.  ana  m.  j. 
Confciffa,  tufa,  mifta,  digere  in  phiala  al- 
ta  chemica,  cum  Aceti  &   Spiritus  Vtni 
vulg.  ana  q.  f.  per  drem  &  no&em. 

S.  Lir 


De  VAPORATIONE  HUMIDA.  aiS 


S.  Liquor  bene  calidus ,  una  cum  fpeciebus,  in  ollam  re* 
pandam  effufus  ,  reponatur  in  loculum  fornicis  fu- 
datorii,  ac  filicibus  candentibus  fubindc  injeclis  fer- 
vens  detincatur.  Sub  fornice  decumbcns  aeger% 
ingcflo  prius  Dccoclo  attenuante  ,  vapores  exci- 
piat  nudo  corpore,  ut  fud§t  per  ^  boram  aut  ul- 
tra  ,  fi  vires  ferunt.  Sudoribus  deterfis  fricetur 
pannis  fangts  ,  calidis ,  ficcis  ,  vilhfis ,  praefertim 
ad  partes  paralyfi  afflflas,  tandemque  jusculo  vi- 
nofo  reficiatur. 

* 

Vaporatio  Uteri  Menaeoga,  Incidens,  Stimu- 
IansJ  Aperiens.  Vid.  FuHer  Pharm.  Extemp. 

K£.  Herb.  Matrkar. 
Thymi. 
Summit.  Sabinae. 
Fol.  Rosmarin. 
Flor.  CbamaemeJ.  ana  M.  j. 
Semin.  Cumin. 
Bacc.  Laur. 

Juniper.  ana  unc.  j. 
ConfcuTa  ,   tufo ,  coq.  cum  f.  q.  aq.  pur. 
vale  claufo  per  dimid.  hor.  Colat.  lib.  iv, 
admifce. 

Spirit.  Matricat.  unc.  iv. 
D. 

t£.  Spir.  Sat.  Ammon.  unc.  ij. 
D.  in  phiala  feorfim. 


S.  D* 


i4  De  vaporatione  iiumida. 


S.  Decoftum  in  vafc  rcpando ,  fuper  iampade  aui  pru- 
nis ,  collocetur  fub  fella  perforata ,  ut  propemo- 
dum  bulliens  vaporem  fpirtt ,  injiciatur  tum  cocb- 
Jeare  Spiriius  Sai.  Ammon.  mox.  aegra  ,  nudflto 
corpore  ,  infdeat  fellae  perforatae  ,  firaguto  aut 
pallio  circumquaque  tccla  ,  excipiatque  affurgen- 
tcm  vaporem  per  infundihuli  roflram  finui  im- 
miffum. 

i   'ki  '  t%V'  *  "  '*%\  \ 

VaporSuaveolens  adFoetoremloci  crorrigendurru 
i£.  Effent.  Ambar.  drach.  ij. 

01.  flill.  Caryophyllor.  gutt.  xxv. 
Ctnnamom.  gutt.  x. 
M.  D.  Vitro  probe  claufo. 
S.  Htyus  aliquot  guttulae  prunis  non  fumantibus ,  aut  fl-< 
lici  ignito ,  inflilleniur. 


Vaporatio  EmolHens  ,  Refolvens ,  ad  Gravem 
Auditum  a  cauia  frigula. 
j£.  Folter.  -  Abfyn  th. 

Rosmarin. 
Summit.  Rutae.  ana  m.  %. 
'Fior.  LavanduL  unc.  ft. 
Baccar.  Laur. 

Semin.  Cumin.  ana  drach.  iij. 
ConfchTa,  tufa,  miila,  infue  facculo, 
D. 

S.#  Coquatur  facsuhis  in  q.  f.  Vni.     Vapor  ope  infm* 
dibuli  immitanir.  Auri  affettae  >  mans  ve- 

fperi 


Dt  VAPORATIONE  HUMIDA.  315 

fperi  per  <  borae  t  pojl  faccnhis  ipfe  e  decoclo  ex.em.* 
tus,  valdc  cakns  >  Auri  applicetur ,  firmeiur. 

* 

Vapor  Laxans,  Aperiens,  Difcutiens,  ad  lYIam- 
maram  Tumores. 
jjt-  Fior.  Sambuc. 

Cbamaem. 
Mclilot. 

LavanduJ.  ana  Man.  ]. 
Semin.  Cumin.  une.  j. 
Concifa,  cufa,  mixta ,  exhibe. 
S.  Species ,  quarum  pugilli   duo   infundantur  ex  Aq. 
ferventis  &  Aceti  Vini  ana  unc.  iv.  ac  per  ho- 
ram    macerentur  vafe  claufo.     Fervefatti  dein 
liquoris  vapori  nuda  exponatur  Mamma  ,  fuperne 
Jlragulo  contecta  t  quo  per  quadrantem  borae  con- 
tinuato  ,  mollitcr  cum  panno  laneo ,  ficco  ,  cali- 
do ,  fricetur ,  moxque  Emplaflro  de  Spermnte  Ce~ 
ti  fuper  ahita  extenfo  foveatur.    Repetantur  ea- 
dem  bis,  ter  ,  quotidie :  at  nova  quovis  mane  in* 
fufw  paretur, 

* 

Vapor  Antiloimicus. 

i£.  Aceti  Vni  v$ilg.  Pint.  ij. 
Sai.  marin. 
Nitri. 

Qi.  Vitriol.  vulg.  ana  Lib. 
4%'  purae.  Pirrt.  j. 

M. 

S.  Im~ 


gt5    De  VAPORATTONE  HUMIDA. 


S.  Immijfa  in  oflam  fiflikm  vitrcatam  ,  rcpa;ndam , 
fuper  prunas  rcpofitji,  in  limine  domus  aut  cubi- 
culi  leniter  ,  fme  cbutlitione,  evaporent ,  &  cum 
vapor  acrior  exfurgit  ,  nova  fubindc  aqua  in* 
fundatur. 

$  • 

Nota.  Vafculnm  odorarium,  cui  Cafiblettae  no- 
wm  eft,  GalL  Caffolette,  fJTid.  P,  Moreiii 
methocl.  praefcr.  form.  p.  igi.^ad  Vapora- 
tiones  humidas  quoque  refcrendum  videtur  (  392.); 
quamquam  ab  aliis  inter  Suffitus  aut  Odoramen- 
ta  reponitur.  Ex  diclis  autem  (393.  ad  402.) 
formula  ejus  facile  intetligi  pctefl.  Ceterum  ra- 
ri  Jjodie  ufus  efi  ,  &  cum  ad  delicias  magis , 
quam  ad  fanitatem  faciat,  vix  adeo  pharmaco- 
pocorum,  fed  artificum  odorariorum  operam  re- 
quirit.  Si?nplicijfima  paratur  modo,  fi  in  vafcu- 
lum  concavum,  ore  patulo ,  fubdito  igne  calens , 
infunditur  Aqua  quaedam  ftillatitia ,  aroma  fpi- 
rans,  v.  g.  Rofar.  Naphae ,  Cinnam.  Ca- 
ryophyll.  Majoran.  &c.  quaefervens  fuavem 
fragrantiam  per  aeta  diffundat.  Qui  compofi- 
tionem  amant,  ita  procedunt. 
j£.  Styrac.  calam.  unc.  j. 

Benzoin.       ;  ^ 

Balf.  Tohuan.  ana  unc. 

Rad.  Irid.  Flor.  pulv. 

Ccryophyll.  arom.  pulv.  ana  dr.  ij. 

Ambar.  gryf. 

Mofcb.  ana  gr.  vi. 

Cum 


De  VAPORATIONE  HUMIDA.  317 


Cum  Aq.  Rofar.  q.  f.  contufa  fimul  &  in  paftam 
reda&a  indantur  CaJJbkttae,  quae,  ufus  tem- 
pore,  fubdito  igne  caleftfta  vaporem  fpirabic 
juciindillimum  ,  fi  prius  tantillum  Aq.  Rofau 
paftae  kfiliflerfil 

De 

Suffitu. 

403.  ^uffitus  (39*2.)  Qvpixp* ,  eft  medica- 
nientum  ficcum  ,  cujus  accenfi  vapore 
per  atmofphaeram  diflufo,  aut  ad  fuperficiem  cor- 
poris  aegri  externam,  hujusve  in  oftia,  admiflb, 
Medicus  finem  fuum  aftequitur. 

404.  Materiem  ei  primariam  praebent  (iccaf 
quaevis,  vcl  inllammabilia  vel  volatilia,  quae  igne 
ercmata  vapores  fundunt  medicatos.  Quare  huc 
maxime  recipiuntur  Vcgetantium  partes  folidae, 
tum  Succi  dcnfi,  Refinae,  Gummi,  Gummi-refi- 
nae,  Balfama  ficca,  &c.  Ex  Animali  Regno  Mo~ 
fchus,  Zibethum,  Caftoreum ,  Fella  infpiftata.  Ex 
RegnoFolliliSuccinum,  Ambarum,  Sulphur,  Ni- 
trum,  Cinnabaris,  Sal  Ammoniacus,  &c. 

405.  Forma  Suffitus  eft  vel  Sicca  Putverutenta, 
vel  Sicca  CobaerenSy  ioiida. 

».  Prior,  particulis  conftans  plerumque  longe 
craflioribus ,  quam  Tragea  (117.),  exhibet  vcl  Put- 
vcrem  didtum  Fumatem  ,  prunis  infpergendum ,  vel 
Nicotianam  Medicatam,  vulgaris  inftar  Tabaci,  fiftu- 
lae  committendam ,  ut  accenfae  fumus  ore  trahatur0 


ail  De  SUFFITU. 


0.  Fofterior  ,  particulis  exa&ius  miftis,  &  apto 
pjutinante  coactis ,  varias  flngitur  in  figuras,  TVo- 
c-hifcos  vcl  PaflU/oS,  Baculos,  Cancklas ,  Aviculas  Cy- 
prias ,  Taedas  minores  ,  majores  ,  quae  prunis  in- 
jetta,  aut  fornaci  calidae  affrieta,  accenfa,  fumos 
fpargunt  reqaifitos. 

406.  Delectum  Materiae  (404.)  limitat  fco^ 
pus  Medici  &  Forma  fele&a  (  405.)- 

*.  Hinc  quae  ad  delicias,  aut  ad  foetorem  loci 
corrigendum,  adhibentur  ,nonnifi  fuaveolentia  reci- 
piunt,  Aromata  v.  g.  Thus,  Styracem,  Ladanum, 
Benzoinum,  Succinum.,  Ambarum,  &  fimilia.  Ubi 
roborandum,  calefaciendum ,  ficcandum,  diffipan- 
dum,  Refinae,  Gummi,Gummi-refinae,  Aromate 
etiam  non  fuaviffimo  praedita,  tum  Succinum, 
Camphora,  Sai  Ammoniacus ,  &c.  optima.  Hyfte- 
ricis  Foetida,  Caftoreum,  Afa  foetida,  Galbanum, 
&c.  magis  apta.  Sulphur,  Nitrum,  putredini  ad- 
verfa.  Venereis  malis  opponitur  Cinnabaris  aliaque 
Mercurialia. 

/3.  Vegetantium  partes  lolidae  natura  ficciores, 
mt  arte  ficcatae  ,  tantum  huc  quadrant ,  factlius 
quippe  inflammabiles* 

y.  Liquores  etiam  aromatici ,  coa&iores ,  non  ta.- 
men  aquofi ,  fed  flammam  alentes,  ut  ElTentiae, 
Olea,  Balfama  liquida,  ficcis  reftricta  dofi  admifcen- 
tur:proutininternis  quoque  obtmet(i20.^.  184.06.). 

Nicatianae  Medicatae(4©£.  *.)  bafinTabaci 

foJ 


/ 


D  e  SUFFITU, 


foiia  praejrimis  conftituunt:  minor  aliarum  Herba- 
rum,  Florum  ,Corticum,  Aromatum,  &c.  quanti- 
tas  accedit.  Excluduntur  Succi  igne  iiquefccntes, 
obftru&uri  quippe  canalem  fumifugii. 

€.  Cogendis  maffis  formae  pofterioris  (405.  /3.) 
Mucilago  Gummi  Tragacanthae,  Ladanum  iiqua- 
tum,  Terebintbin.i,  aut  Balfamum  quoddamliqui- 
dum,  infervit. 

(.  Paftillos,  Candelas,  Aviculas  Cyprias,  Saccha- 
rum  quancioque  ingreditur,  quo  materies  reliqua  & 
magis  diffundatur,  &  vividius  ardeat. 

n,  Quae  femel  accenfi,  fponte  dein  profcrpente 
fcintillatione,ignem  alere  debent,  utfunt  Candelae 
&  Aviculae  Cypriae  ,  levioris  ligni,  Salicis  v.  g. 
vel  Tiliae  ,  Carbonem  recipiunt  aliis  intermiftum, 
utpote  propagando  paullatim  igni  aptiflimum. 

9*.  Taedis  majoribus  conftituendis  Cera  bafin  ex- 
hibet. 

1.  Ubiquehic,  maxime  fifumi  proximius  corpq- 
ris  fuperficiei  applicandi ,  hujusve  in  oftia  intro- 
mittendi  funt,  cogita  &  peripheriae  bibacitatem 
(  332. 3-.) &  fenfiliilimam  internarum partium  teneri- 
tudinem,  &miram  denique  ignis  vivi  vim,  corpo- 
rum  concretorum principia feparantem,  mutantem ; 
ut  cautus  feligas  aptafcopo,  atTe&is  partibus  amica, 
non  nocitura  aliis.  Cinnabaris ,  movendae  falivae 
impar,  dum  concrcta  manet,  igne  refoluta  redit  in 
Mercurium,    Benzoe,  Succinum,  &c  concremara 

an 


D  e  SUFFITU. 


an  priftinum  Benzoinum  &  Succinum  evaporant? 
Chemiam  confule!  difces  alia. 

k,  Cum  fuaveolentem  fumum  defideras,  memen- 
to  praeterea,  multa  dari  fponte,  aut  attritu&  calo- 
re,  fragrantia,  quae  prunis  inje&a  &  ufta  male  o- 
lent.  Cinnamomum,  Caryophylii,  Rofoe,  &  ple- 
raque,  quorum  vis  odora  a  reliqua  fubftantia  igne 
feparabiliseft,  aut  quae  uftionein  carbonemabeunt, 
hujus  cenfus  funt. 

K  Pmftant  faepe  in  officinis  jam  parati  Suffitus 
formae  fere  cujuscunque.  Hisigitur,  fi  fcopo  re- 
fpondent,  utenti  nova  compofitione  fuperfedere  li* 
cet;  quum  diu  fatis  incorrupti  perftent,  imo  tan- 
tillo  liquidi  idonei,  aromatici  (^.),  intermifto  aut 
illito  appropriari  queant. 

jw.Numerus  ingredientium  ingens  faepehic  con- 
geritur.  Concinna  tamen  brevitas  ubique  laudan- 
da  (31.). 

407.  Ordo,  qualis  in  Pulvere  &  Trochifcis  in- 
ternis(i!22.  186.),  hic  obtinet. 

408.  Dosis,  in  variis  varia,  rariffime  pondtre, 
faepe  numero  aut  menfura,  determinatur.  Pulve- 
rum  (405.  )  drach.  j.  jj.  pugill.  j.  y.  prunis  injici 
jubentur.  Nicotianae  (ibid.)  dofui  limitat  coni 
/iftulae  tabacariae  capacitas.  Trochifcorum,Cande- 
larum,  Avicularum  (ibid.  /3.),  n°.  j.  ij.  ijj.  prunis 
imponuntur  vel  accenduntur.  Baculi(ibid.),  quan- 
titate  incerta ,  fornaci  affricantur.   Taedae  incen- 

dendac 


D  e  SUFFITU. 


dcndae  numero  &  tempore  determinari  poflUnt. 

402.  Quantitas  Generalis  cx  ufu  diutfus, 
brevius,  continuando ,  faepius  aut  rarius  itcrando, 
colligitur.  Quac  moleftiorem  exigunt  fuba&ioncm, 
formationcm,  uti  funt  plcraquc  formae  pofterioris 
(  405.  /3.),  vix  infra  lib.  fnnul  praefcribito;  nifi 
cum  officinalibus  uteris  (416.  a.).  Confer  (190.). 

410.  Proportio  mutua  ingredientium  ex  indi- 
cationc  Medici ,  virtute  &  pretio  materiae ,  t.um 
forma  expetita  (405.),  cognofcitur,  collatis  ante 
di6tis(8?.  ad  92.  125. 191.  313.  4Q6.). 

a.  Efficaciora ,  cariora  ,  ad  utramque  formam 
(  405.  /3.)  plerumque  minore  ad  reliqua  propor- 
tione  recipiuntur,  Idem  de  Liquidis  (406.  y.)  ob- 
tinet. 

jS.  Tjibaci  Folia,  pro  conficicnda  Nicotiana  Me- 
dicata  (405.*.),  triplo  ,  quadruplo,  fextuplo ,  Sc 
ultra,  ceteris  copiofiora  capi  folent. 

y.  Glutinantis  (406".  e.)ad  Trochifcos,  Cande- 
las,  &c.  (405.  /3.),  q.  f.  praefcribitur  :  Cerae  ad 
Taedas  (406.  3-.)  dupla,  tripla,  reliquorum  quan- 
titas. 

£  Carbonis  (400*.  >f. )  itidem  q.  f  aut  aequalis 
vel  dupla  reliquorum  quantitas  fere  fumitur.  SirmK 
pene  modo  &  Sacchari  (ibid.  £  )  Proportio  fc  ha~ 
bet. 

411.  Subscriptio  mandat  comminutionem  ru- 
^iorcm  vel  grojjb  modo,  miftionem,  &c>  ut  F.  Puf- 

X  vti 


32a 


De  suffitu, 


vis  pro  Suffitu ,  Nicotiana  Medicata.  At  pro  forma 
pofteriore  (405.  /3.)  comminutionem  in  pulverem 
tenuem  ,  miftionem  aequabilem  ,  &  curiofam  fub- 
a&ionem  cum  Glutinante,  ut  F.  Trochifci ,  Bacufi, 
Aviculae  Cypriae ,  Tatdae ,  &c.  Neque  ceterum 
moles  horum  autpondere  aut  menfura  determinari 
folet;  quum  pharmacopoeo  cognita  fupponatur.  Ubi 
officinaiia  praeflituuntur  (40(5.  K ),  patet ,  non 
opus  efie  Subferiptione ,  nifi  forte  liquoris  cujusdam 
intermiftio  aut  iilitus  commendandus.  Addi  poteit. 
JO.  ad  chartam,  fcatulam,  &c. 

4I!2.,SlGNAT  URA    eX  (H3.  4O3.  405.  408.) 

facile  intelligitur.  Nota 

a.  Formas  omnes  ( 405.  <*.  /3. )  faepiffime  tan- 
tum  atmofphaerae  corrigendae  gratia  adhiberi;  & 
Baculos  quidem,  Candelas,  Aviculas  Cyprias ,  Tae- 
das,  non  nifi  huic  fervire  fcopo  ;  at  Pulveres  & 
Trochifcos  etiam  vaporando  proximius  corpori. 
Prior  igitur  ufuscum  delicias  modo  aut  prophylaxin 
plerumque  fpe&et,  vix  exactius  regimen  requirit. 

/3.  Si  vaporandum  corpus,  pleraque  (400.  /3.  y. 
J1.)  memorata  hic  quoque  obtinent.  Vapores  ta- 
men  accenfione  femper  (403.)  excutiuntur.  Nico- 
tianaeMedicatae  ufus,  a  vulgari  non  difcrepans,  fac  ' 
notus,horis  praecipue  matutinis  injungitur.  Quan- 
doque  fubuculae,  cuculli,  facculi  ( 250.  0.  2.),  fu- 
migantur  prius ,  quam  corporl  applicentur.  Alias 
&panni  lanei ,  linei,  vapore  ficco  imbuti,  foven- 
dis  aut  fricandis  partibus  inferviunt.  Vid.  Caput 
De  Fricio* 

.413. 


De  suffitu. 


3*3 


•*  413.  Usus,  pallim  jam  indicatus  ,  voluptati, 
prophylaxi,  tum  therapiae  aptus,  roborando,  ca- 
lefaciendo  ,  difcutiendo  ,  ficcando  ,  ftimulando, 
praeftat  plurimum,  Sunt  & ,  quibus  Cinnabarini 
Suffitus  ad  Venerea  pJacent;  licet  haud  fatis  tut6 
ubique  (406.  *.  <.)•  Nec  tenero  Pulmoni  admo- 
dum  convenire  putem  aduftos  acrium  vapores 
(ibid.  *•). 

414.  Specimina  funtOp 

# 

Suffitus  Antiioimicus. 
j£.  Myrrb. 

Flor.  Sutphnr. 
Nitri  ana  unc.  j. 
M.  F.  Pulvis  rudis. 
S.  Hujus  pugillis  aliquot  in  prunas  infperfis  vapQren* 
tur  cubicula  aut  aedes ,  bis  quotidie. 

Suffitus  Roborans,  Difcutiens,  ad  Hydrocelen, 
Vide  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  227. 

Benzoin. 

Oliban, 

Sarcocotlae. 

Refin.  Guajac.  ana  unc,  $P 
Maflicbes.  unc.  j. 
Salis  Ammoniac.  dr.  vi, 
Campbor.  dr.  ij. 
M.  F.  Pulvis  pro  Suffitu. 
S,  Hujus  incenfl  vapor  excipiatur  nudg  $croip  >  dein 


324  V  e     S  U  F  F  I  T  U. 

panni  lanei  fumo  bce  vaporofi  ,  calidi,  fuper  ap* 
plicentur. 


Suffitus  Balfamicus ,  Exficcans ,  Roborans ,  Ul- 
cus  Pulmonale  mundatum  Confolidans.  Vid. 
Fuller  Pharm.  extemp.  p.  308. 
j£.  Succin. 
Maflich. 
Tbur. 

Baif.  Tohit. 

Sang.  Dracon.  ana  unc. 
Nuc.  Myhjlic.  dr.  vj. 
Contufis  ruditer  ac  miftis  F.  Pulvis  pro 
Suffumigio. 

S.  PugiUus  prunae  non  fumanti  injiciatur ,  fumusque 
ore  patulo  bauriatur  mane  6?  vefpere. 


Nicotiana  Suaveolens ,  Cephalicn. 
jj>.  Herb.  ftccat.  Sahiae. 

Majoran.  ana  m.  £. 
TbymL 

F/or.  ficcat.  Lilior.  Convall. 

Rofar.  ana  pug.  j. 
Cort.  Cafcaritt. 

,  Cinnamom.  ana  fcrup.  j. 
Comminutis  craffiufcule  admifce 

Fol.  Nicotianae  confcijfor.  unc.  iv. 
Tum  confperge  tantillo  EJfenn  Ambar. 
D. 

S.  Ut 


De  suffitu. 


r~5 


S.  Ut  in  fronte.    Sugatur  fumus  mane ,  per  dimidiam 
aut  integram  boram ,  ex  fiflula  tabacaria. 

# 

Trochifci  Fumales ,  Antirachitici.  Vid.  H.  Boerh. 
Mat.  Med.  p.  275. 
B£.  Benzoin. 
Mafliches. 

Succin.  ana  unc.  j. 
Lign.  Aloes. 

Cort.  Cinnam.  ana  drach.  ij. 

Caryophyll  arom.  drach.  j. 
Contufa ,  mifta ,  cum  Terebinth.  pur.  q.  £ 
redigantur  in  Trochifcos.  D.  ad  fcatu- 
lam. 

S.  Trocbifci  pro  Suffitu  ,  quorum  aliquot  prunis  injician- 
tur,  dum  ante  ignem  fcdet  infans  nudatis  inferio- 
ribus.    Pannis  etiam  laneis  9  ficcis  ,  borum  fumo 
imbutis  ,  fricetur  fpina  dorfi,  abdomen ,  f&.  mar 
*    ne  &  vefperi. 

Baculi  Suareolentes  ad  Fornacem. 
j^.  Lachn. 

Styrac.  calam. 
Benzoin.  ana  unc.  j. 
Balf.  Tolutan.  Unc.  6. 
Pulv.  Rad.  Irid.  Flor. 

Cort.  Cafcarill.  ana  drach.  iij. 
01.  Lign.  Rhod.  gutt.  xx. 
Cum  f.   q.  Uucilag.  Gunu  Tragacantb.  Aq. 

X  3  Ro- 


Si6 


D  i  SUFFITU. 


Rofar.  extraft.  F.  Mafla ,  quae  formetuf 
in  Baculos  inftar  Cerae  Sigillaris. 
D. 

S.  Fornaci  aut  teflae  calidae  adfricetur  parum  Baculus  ad 
difcutiendam  mephitim. 

# 

Aviculae-  Cypriae ,  fragrantes* 
J^.  Oliban. 
Maflichcs. 
Benzoin. 

Cort.  Thymiam.  ana  unc.  j. 
Baccar.  Juritper.  unc. 
Caryophylt.  arom.  drach.  ij. 
Sacchar.  alh.  unc.  iv. 
Carhon.  Saticis.  lib.  j. 
M.  F.  omnium  Pulvis  fubtiliffimus  >  qui 
cum  Mucilag.   Gumm.  Tragacamh  in  Aq* 
Rofar.  faftae  q.  f.  fubigatur  &:  effingatuf 
in  Aviculas  vel  Candelas. 
S.  Duae  ,  tres  ,  &c.  accenfae  reponantur  in  ioco  odore 
grato  inficiendQi 

Taedae  Odoratae. 

I£.  Easdem  vel  flmites  Spccies  firmutae  praeced. 
exceptis  Saccharo  &  Carbone. 
Ceraeflavae  duplum  ad.  p.  o. 
Colliquata  &  concorporata  formentur  in 
Taedas  minores  vel  majores  ,  pro  lu- 
bitu. 

S,  Ar- 


De  suffitu. 


3*7 


5.  Ardeant  hae  ad  delicias  aut  ad  propbytaxin  in  locis 
infeclis. 

Nota.  Huc  £f  referri  potefl  Clvsma  ex  fumo  Ni- 
cotianae  ,  quod  ano  immittitur  in  pertinacijpms 
alvi  conflipationibus  ,  &  fatis  noti  ufus  efl ,  fofi 
adco  flngulare  in  praefcribsndo  artiflcium  requirit. 

De 

Emptaflro. 

415.  TP^  mplastrum,  Ceratum  Sotidum ,  eftme- 
XI/  dicamentum  externum ,  in  frigore  foli- 
dum, cohaerens,haud  tamenfriabile,  calore liques- 
cens,  dudtile,  glutinofum,  ex  pingui  materie  maxi- 
me  paratum,  quod,  idoneo  fuper  vehiculo  exten- 
fum ,  partibus  corporis  externis  varios  inufus  itaim- 
ponitur,  ut  calore  mollitum  plus  minus  adhaerefcat. 
Vocatur  id  Dropax  feu  Picatio ,  ubi  Picem  pro  bafi 
liabet;  Sparadrapum  ,  Spannadrapum ,  Tela  Emplafli- 
ca,  fi  vehiculum  eo  utrinque  obdu&um  eft. 

416.  Materies  ejus  in  genere  vel  Excipieiis 
eft  vel  Excipienda. 

tb.  Excipiens ,  in  univerfum  oleofa ,  pinguis,  te- 
nax,  vel  eft  (  1.)  Liquida:  ut  Olea  prefla ,  infufa, 
cofta.  Vel  (  a.)  SphTior,  fequax  :  ut  Pinguedines, 
Medullae,  Butyrum,  Mel,  Unguenta  officinalia, 
&c.  Vel  (3.)  Tenacior  ,  glutinofa  :  ut  Terebin- 
thina,  &c.  Vel  (4.)  Duriorin  frigore,  ficca,  co- 

X  4  hae- 


0,3      D  e  EMPLASTRO. 

o 

hacrens:  ut  Cera,  Refinae,  Gummi  refmae,  Em- 
plafira  officinalia,  &c. 

j3.  Excipienda  iterum  vel  (i.)  Liquida  efi: :  ut 
Liquorcs  aquofi,  Mucilagines  ,  Decotta  ,  Infufa, 
Succi  prefii  ,  Oiea  Aromatica ,  pfeffa,  ftiiiatita, 
Balfama  liquida,  nativa,  artefacta,  Tincturae,  Spi- 
ritus  ,  Vinum  ,  Acetum,  Fel,  &  fimiiia.  Vel  (12.) 
SphTa,  ut  Succi  denfi,  Gummi ,  Extracta,  Sapo, 
Amalgamata,  &c.  Vei  (3.^  Sicca  pulverulenta: 
ut  Calces  Metallicae  ,  Puiveres  Vegetantium, 
Animantium,  Fofliiium  &c. 

417.  Delectus  ut  ex  arte  fiat,  indicatio  Me- 
dici,  materiae  aptae  (416.)  natura,  &  Empiaftri 
dotes(4i5.)  requiruntur  cognitae.  Hincfcito, 

<».  Laudari  in  fimplaftro  (1.)  Confiftentiam  in 
frigore  ficcam,  digitos  non  inquinantem.  (&.)  Du- 
ctiiitatem  fequacem  in  leni  calore  ,  ac  moiiitiem. 
(3.)  Tenacitatem  lentam  ;  ut  vehiculo  &  parti  fa- 
cile  adhaerefcat.  (4.)  Mixrionem  ingredientium 
homogeneam. 

/3.  Dos  prior  (*.  i.)pendet  a  materie  (4K?.  *.) 
4.  0.  3.):  alteram  (  «.  2.  )  efficit  exciriens  (416. 

1.  2.):  tertiam  (*.  3.)  Tcrebinthina  ,  Cera, 
Gummofo  Refinofa  (416.  <e.  3.  4.)  praecipue  ex- 
hibet:  poftremam  (#.4.)  producit  artificiofa  om- 
nium  concorporatio. 

y.  Excipiendo  (416.  j3.)  haud  ubique  opus:  Ex- 
cipientium  enim  fpecies  (ibid.  *.),  arte  jun&ae, 

Em- 


D  £     EMPLASTRO.  320 

F,mplaftrum  praebentoptimum.  Sola  Cera  &  Tere- 
binthina,proportione  apta  colliquatae,  absque  alrs, 
omnes  Emplaftri  dotes  (*.)  exhibent.  Unde  non 
in  omni  Emplaftro  ingredicntium  diftindtio  in  Ex- 
cipiens  &  Excipiendum  (416.)  obtinet. 

2.  Oleum  (416.  *.  1.),  velhuic  analoga(ibid,2.); 
tum  Tercbinth.na  &  Cera  (ibid.  3.  4.),  plurimo- 
rum  Emplaftrorum  bafin  conftituunt:  Cerae  ta- 
men  &  Terebinthinae  Pix  aliquando  ,  Refinae , 
Gummi- Refinae ,  fubftituuntur. 

£.  Quin  fola  etiam  Pix,  aut  Gummi -Refinae, 
piftillo  cdido  diduftae  ,  aut  oleo  ipirituve  apto 
emollitae,  pro  Emplaftro  funt. 

£  Oleum  quoque  folum,  cum  Calce  Saturnina, 
Lithargyrio  v.  g.  Minio,  Cerufia,  fat  diu  codtum, 
in  Emplaltrum  abit. 

yt,  Liqui.da  Aquofa  (  41 6. |3.  1 .) ,  quorum  in  vola- 
tili  principio  virtus  haeret,  ne  receperis:  necelfaria 
cnim  hic  humorisaquei  per  co&uram  difflatio  fimul 
&  vim  diffipat.  Id  tamen  non  obftat,  quo  minus 
maflam  emplafticam  moilem ,  aut  liquatam ,  cum 
Aqua  quadam  odorata,  aromatica,  depfere  liceat, 
ut  hujus  odore  imbuatur:  quod  tamen  exiguae  opis 
eft,  nec  longae  durationis. 

3-.  Vegetantium  partes  fpecifice  leviores,  &:  vl 
per  magnum  volumen  diffusa  praeditae,  vix  aptae, 
quae  pulveris  fpecie  huc  ingrediantur.  Harumce 
Succum,  Deco<5tum,  Infufum,01cum,  Extra&um, 
rettius  adhibueris. 

X  5  1.  Quan- 


33o     De  emplastro. 


i.  Quandoque  tamen  ex  pulveraco  Vegetabili, 

cum  Cerevifiafortiorediuincotto,  absque  mixtione 
aliorum,  pafta  formatur  tenax,  quae  cum  in  mo- 
dum  Emplaftri  fuper  idoneo  vehiculo  extenfa  adhi- 
beri  foleat ,  huic  etiam  formulae  accenfetur. 

x..  Salia ,  praeterquam  Metallica  quaedam  ,  ut 
Saccharum  Saturni ,  &c.  rarius  hic  (in  ufu  funt; 
quum  vel  aegre  mifceantur,  velfub  mixtione  pe- 
reant  volatiha,  vel  vi  emplaftica  aliorum  enerven- 
tur,  vel  deliquio  noceant. 

a.  Qui  acceduntPulveres ,  (416.  /3.  3.),  velfolu- 
biles  fitit  oportet,  vel  tenuiffimi,  ut  aequabiliffime 
interteri  queant(*.  4.  /3.). 

jw.  Hinc  &  Extracta,  Succi  denfi,  Gummi-Re- 
finae  ,  &  fimilia,  nifi  vel  colliquari  cum  aliis,  vel 
in  pulverem  comminui  poffint ,  apto  prius  men- 
ftruo  ,  Aceto,  Vino  ,  Oleo,  Terebinthina ,  Vitel- 
lo  Ovi,  &c.  folvuntur. 

v.  Quandoque  Vegetantia  aut  Animantia,  quo- 
rum  virtus  in  Emplaftro  defideratur ,  cum  Vino 
prius,  Aceto,  Oleo  ,  Axungia  infunduntur,  deco- 
quuntur,  friguntur;  ut  colatus,  expreffus,  liquor 
dein,  cum  aliis,  in  formam  Emplaftri  cogatur. 

f.  Argentum  vivum  fi  recipitur,  Terebinthina  id 
vel  Axungia  figendum  prius ,  aut  menftruo  apto 
folvendum. 

o.Proftat  autem  fatis  plerumque  ingens  Emplaftro- 
rumoffieinaliumnumerus,  magiftrali  ut  compofitio- 

ne, 


D  e    EMPLASTRO.  33t 

ne,faltem  difFufiore,  vix  opus  fit.  Unde  ufitatifii- 
me  officinale  modo  praefcribitur  folum ,  aut  plura 
limul,  idonei  ope  Oiei,  Spiritus,  Tinfturae,  Elixi- 
ris,  &c.  emollienda,  fubigenda.  Alias  &  loco  ba~ 
fis  inferviunt,  cttii  reliqua  fcopo  accommodata,  Pul- 
veres,  Gummi,  Refinae,  Succi  ,  &c.  interventu 
idonei  excipientis  (416.  1.2.  3.),  admifceantur. 
Sic  praeparationis  opera  &  tempus  compendifieri, 
error  vitari  facile  poteft. 

7T.  Numerusingredientium  parcior  hic  ,utubique, 
laudabilis.  Compendio  (0.)  qui  utitur,  paucafcri- 
bendi  complecti  poterit  plurima ;  cum  Emplaftro- 
rum  officinalium  pleraque  multitudinc  etiam  mate- 
rierum  laborent. 

418.  Ordo  licet  faepius  a  quantitate  defumatur 
(106.5/.),  Excipientium  illis,  quae  q.  f  praefcri- 
buntur,  ultimo  locatis  (ibid.  2.);  is  tamen  optimus 
videtur,  qui  praeparationis  ordini  maxime  refpon- 
deat  (ibid.  J.).  Excipientia  hinc  &:  Excipienda , 
quae  codtioneconcorporari  debent,  aliis  praeeant, 
fequantur,  quae  fola  egcnt  colliquatione;  tum  quae 
malTae  ab  igneremotae  demum  admifcenda,Pulve- 
ruienta,  Volatilia,  &c.  At  nec  fcrupulofa  accura- 
tione  opus  eft ,  ubi  de  pharmacopoei  dexteritate 
conftat. 

419.  DOSIS  &  QuANTITAS  GENERALIS  llic 

plerumque  aequaiesfunt;  quia  raro  plures  Dofes  li- 
mul  praefcribuntur.  Partis  tegendae,  autvehiculi 
ebiinendi ,  magnitudo  confideranda.   Quum  vero 

aetas 


D  e     E  M  P  L  A  S  T  R  O. 


aetas  varia  ,  habitus  corporis  obefior,  tenuior,  &c. 
plurimum  difTerentiae  faciunt,  generalis  limes  figi 
hic  nequit.  Unde,  fi  compofitione  utimur  officina- 
li,  aut  magiftrali  fimpiiciore  (417.5/.  1.  c),  faitem 
q.  £  praeftituere  expedit,  determinata  interim  par- 
te,  quae  Emplaftro  tegi,  aut  magnitudine  vehicu- 
fi.  quo  fuper  extendi  id  debet.  Compofitlo  magi- 
ftralis  proiixior  &  operofior  quantitate  parca  haud 
praefcribatur.  (6~.  >;.).  Si  plurium  Dofmm  quan- 
titas  exigitur,  ulus  frequentiae  &  diuturnitatis  fi- 
mul  habenda  ratio. 

420.  Propohtio  mutua  ingredientium  fimilibus, 
acDeledtus  C4 1 7.  «.),  limitatur  conditionibus,  tum 
vario  confiftentiae  Emplaftri  gradu.    Nota  enim, 

cc.  Pro  diverfo  Emplaftri  ufu  triplicem  obtinere 
fpiffitatis  gradum;  moliiorem  nempe  ad  Cerata  ac- 
cedentem;  medium;  duriorem.  Emollientibus,  al- 
turii  penetraturis,  ad  mobiles  partium  fiexuras  ap- 
plicahdis.,  Sparadrapis  (415.),  prior  magis  conve- 
riit:  exficcantibus ,  adftringentibus,  firmantibus, 
diu  ac  tenaciter  adhaefuris,  &c.  bini  pofteriores. 

/3.  Proportio  hinc  pro  varia  Ipiffitate  (#.)  ita  fe- 
re  determinatur,  utfmt  pro 


Molli  ~) 

Media  yOleiunc. 

Dariore  j 


func.j. 
Ccrae<  unc.  ifl 
(unc.ij. 


func.  /5. 
Pulver.i  dr.  vj. 
[unc.  j. 


y.  Oleo  autem  analoga  habetur  Materiespinguis, 
IpuTa,  (416.^.  1.  3.):  Ccrae  adfinia  reliqua  (ibid. 

*  4) 


D  e     EMPL  ASTRO.  303 


4.)  recenfita.  Pulverum  quoque  defedtus  plure  Ce- 
ra  aut  huic  aiialogis  fuppleri  pQteft. 

«P.,  Pulverum  tamcn  pondus  fpecificum  &  fingula- 
risindoks  ratione  oleoforum  fimul  attendend;'».,  Vo- 
lumen  audtius  materiae  levioris  eodem  ponuereple- 
rumque  plus  fpiflat,  quam  compadtior  mafla  gra- 
vioris.'  Calces  tamen  Metallicae,  praecipue  Satur- 
ninae ,  pliirimum  Olei  aut  Pinguedinis  imbibunt. 

c  Liquorum  Aquoforum  (416. /3.  1.)  Proportio- 
riem  fuo  exfcopo  figit  Medicus:  quum  enim  codtio 
hic  neceffaria  plurimum  difflet;  reliquorum  interfe 
Proportio  fere  manet  eadem.  Aceti  tamenparsfep- 
tima  aut  odtava  maflis  emplafticis  fola  fubactione  in- 
rertrita  mollitudinem  non  admodum  auget,  necdit1 
flatione  per  cofturam  eget,  fed  pro  ea  portione, 
quae  non  intimius  admittitur,  frigore  fponte  fece- 
iere  folet. 

J  Succi  fpifli,  &c.  (416.  /3.  sQ,  ut  vel  Cerae 
vrel  Axungiae  denfitati  propiores  funt,  huic  illive 
innumerantur  (y.):  quamvis  reftn&a  faitem  quan- 
litate  plerumque  addantur. 

"V  Ceram  albam  fi  adhibes,  cum  flava  fragiiior 
!t,  Proport'0  ejus  paullum  imminuenda.  At  flavae 
lfus  hic  fere  frequentior. 

£h  Memento  &  frigore  denfari  corpora  magrs; 
at  hyeme  Mollium  (416.«.  1.  1.  o.),  aeftate  Du- 
riorum  (ibid.  4,)  augeas  quantitatem. 


i.  Quae  emollitioni  tancum  inferviunt  (417.  «.«.). 

aut 


D  e  EMPLASTRO. 


aut  folutioni  (ibid.  K  /*.),  q.  praefcribuntur. 

jc.  Eft  &  ufitatiffimum ,  Olei  &  Cerae,  vel  his 
affinium  (5/.),  utriusque  aut  alterutrius  quantitatem 
pharmacopoei  peritiae  relinquere  determinandam: 
qua  via  commode  evitatur  error. 

K  Sic  quoque  Emplaftro  officinali  fi  jungere  vo- 
les  alia  fcopo  magis  apta  (417.  0.),  horum confi- 
ftentiae  gnarus  facile  videris,  liquido,  molli,  tena- 
ce,  an  duro  infuper  opus  fit  accefforio,  cujusq.f, 
addendum. 

421.  Subscriptio  praecipit. 

■ 

#>.  MaJJae  Emplaflicae  Praeparationem.     Haec  fit 
vel  (1.)  Emollitione,  leniscaloris  aut  menftrui  ad- 
miniculo  obtinenda  (417.    0.);  quod  Malaxare  vo- 
cant.  Vel(a.)  Colliquatione;  fieubi  materies  igne , 
fundi,  &  fufa  rite  inter  fe  coire  poteft,  nec  nifi 
pulveribus  intertritis,  aliisve  facile  Iblubilibus,  mi-j 
fceri  debet.   Vel  (3.)  Co&ione  etiam  accedente; 
quae  requi-ritur,  cum  vel  humor  aqueus  eft  difflan- 
dus(4i6.  /3.  1.),  vel  vis  medicata  fixior  e  vege- 
tantibus  praeprimis  extrahenda,  reje&is  partibus  fo- 
lidis,  vel  Calces  Metallicae ,  praefertim  Saturninae, 
intimius  duTolvendae.    Ordinem  &  encheirefes,  > 
quae  ad  legitimam  praeparationem  pertinent,  hic  j 
praetereo  ,tum  ob(7-  y.&8.)>  tum  quia  induftriae  j 
pharmacopoei  committuntur.    Confer  &  (418.). 

@.  Extenjionem  fuper  vehiculo ,  quod  pannus  eft  li- 
neus,  fericus,  holofericus,  gofl/pinus,  aluta,  &c. 

prout*'  I 


D  e     EMPLASTRO.  335 


prout  f.iperficies  confegenda  varie  mobilis,  tene- 
ra,  magis  minusve  confpe&ui  patens,  Emplaftrum 
diudus,  brevius,  retinendum,  &c. 

Magnitudo  ejus  &  Figura,  itidem  pro  variispar- 
tibus  ufibusque  varia,  vel  exemplo  chartaceo  fi- 
mul  transmhTo,  vel  pollicibus,  aliave  menfura, 
determinatur,  vel  parte  faltem  ,  cui  appiicandum, 
memorata  ,  pharmacopoei  relinquitur  peritiae; 
quippe  cui  notum  ponitur,  fcuti  figuram  Stomacho , 
lunatam  Hepati,  ovatam  Lieni,  orbiculatam  Ute- 
ro  &  Umbilico,  oblongo-qu&dratam  Reni,  &  fic 
porro,  affignari. 

Extenfio  ipfa,  pro  vulgaribus  Emplaftris  fat  no- 
ta,  pro  Sparadrapis  (415.)  fit  telam  vetuftate  de- 
tritam,  non  laceram  tamen,  aut  chartam,  maflie 
emplafticae  liquatae  immergendo ,  undequaque  in- 
fe&am  extendendo,  refrigeratam  laevigando.  Ju- 
vatautem  monuiffe,  tenuiorem  materiae  extenfio- 
nem  in  univerfum  maxime  convenire;  quum  cras- 
fior  crufta  vehiculo  allita,  calore  corporis  diuluens, 
uitraque  marginem  effufa,  vicina  veftimenta  non 
fme  taedio  confpurcet ,  neque  etiam  adhaefionem 
fatis  tenacem  aut  aequabilem  admittat. 

Extenfum  Emplaftrum  quandoque  oleo  iliin't'.ir, 
alias  confpergitur  pulvifculo  quodam ;  ne  vcl  tena- 
cius  adhaerefcat,  vel  inqirnet.  Alii  eodem  fine 
findone  rubra,  alba,  deeuffitin  interpajjliw ,  ut  vo- 
cant,  aut  peripheriae  adfuta,  totum  Emplaftru.Ti 
ut  marginem  ejus,  cnja  corporis  fuperficiem  con- 

tin- 


*q«     D  e  EMPLASTRO. 


tnfget,  obtegunt.  Quibus  equidem  cautelis  id  quan- 
doque  obtineri  poteft,  ut  qui  ob  immuuditiem  Em- 
plaftra  recufant,-  aut  ob  delicatam  cutis  tcxturam 
;ib  eorum  ufu  pruriginem  &  eryfipelas  contrahunt, 
facilius  eadem  admittant  atque  ferant. 

412.  Signatura  ex  (113.  415.)  abunde  in- 
telligitur. 

4*3.  Usus  Emplaftri  multiplex,  emolliendo, 
difcutiendo  ,  maturando  ,  detergendo,  ficcando, 
roborando,  attrahendo,  glutinando,  ftimulando , 
fopiendo,  calfaciendo,  repellendo,  &c.  vulneri- 
bus,  ulceribus,  tumorifyus,  ab  aere  defendendis, 
turundis,  plumaceolis,  adfperginibus  (318.),  vul- 
nerum  labiis,  olfibus  fra&is ,  &c.  continendis,  ap- 
tus.  Pfilothra,  Rubefacientia,  Veficatoria,  hac 
quoque  forma  adhibentur.  Nec  virtus  tantum  in 
fuperficie  confiftit,  fed  altius  quoque  penetrat:  ut 
Aromatica,  Mercurialia ,  Opiata,  docent.  Ob- 
ftruendo  tamen  cutis  fpiracula  quibusdam  nocensj 
pruritum,  puftulas,  eryfipelas,  creat. 

414.  Specimina  funto. 

« 

Emplaftrum  Anodynum ,  motum  fedans ,  ad  Scir* 
rhum  nec  refolutione,  nec  exftirpatione  mc 
dicabilem.  Vid.JT.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  118. 
J£.  Succi  recent.  exprejfi  tfpuri 
FoU  Hyofcyami. 

Papaver.  bortens. 
Phellandriu  ana  unc.  iv, 

Leni 


De     EMPLASTRO.  337 


Leni  igne  coque ,  infpifla  ,  fub  finem  ad- 
mifce 

Cerae  albae.  unc.  viij. 
01.  infus.  Rofar.  unc.  j. 
F.  f  a.  Emplaltrum. 
S.  Hujtis  q.  f.  fuper  atuta  debitae  magnitudinij  0  figu- 
rae  extenfum  parti  fcirrhofae  ,  prius  Nutrito  ibid. 
defcripto  oblitae ,  applicetur. 

Emplaftrum  Diffipans,  ad  Bubonem  Venereum 
Ibid.  p.  268. 

j£.  F/or.  Sufphuris.  unc.  8. 
Saccbar.  Saturn.  drach.  j. 
Picis  Sutoriae.  u  n  c .  jj . 
M.  F.  C  a.  Emplaftrum  fuper  aluta  exten- 
dendum. 

S.  AppUcetur  kco  afftclo.    Recentetur  quovis  biduo. 

* 

Emplaftrum  Hyftericum  Sydenhami. 

j^.  Galban.  in  Tinfi.  Cajlor.  folut.  0  colat. 
drach.  ify. 
Tacamahac.  drach.  ij. 
M.  F.  Emplailrum:  extendatur  fuper  alu- 
ta  orbicalatci  pro  umbilicali  regione. 
S.  Ut  in  fronte.  •  Admoveatur  calidum  UmbiHco. 

* 

Emplaftra  Anodyna,  pro  Temporibus. 
i£.  Moflich.  pur.  dr.  y. 
Extende  fuper  duubus  orbiculis  holoferi- 

Y  fi#j 


y0S      D  e  EMPLASTRO. 


cis,  n;gris ,  ac  in  medio  cujusvis  adgkir 
tina 
Opii  gr.  j. 

D. 

S.  Applicentur  utrinquc  Tcmporibus. 

* 

Emplaftrum  Defenftvum  rubrum.  Vide  H.  Boerh. 
Mat.  Med.  p.  71. 
j£.  Ol.  Rofac. 

Cerae  alb.  ana  unc.  vj. 
Boh  Armen. 

Sang.  Dracon.  ana  unc.  i  ft. 
Rofar.  rubr.  pulveris.  unc.  6. 
Cerae  cum  Oleo  calore  leni  liquatae,  tum 
ab  igneremotae  ,  paullatim  intere  reliqua 
fubtiliflime  pulverifata ,  jugiter  agitando, 
donec  fimul  refrixerint. 
S.  Hujus  q.  f.  fuper  Hnteamine  extenfum  appUcetur  Vul- 
neri  ad  aerem  arcendum  &  continenda  reliqua. 

Emplaftrum  Robcrans,  Calefaciens,Carminans, 
Stomachicum. 

j^.  Emplaflr.  de  baccis  Lauri. 

Cumino.  ana  q.  £ 
Malaxata  cum  Balfcm.  Peruv.  tantillo  ex- 
tende  fuper  tela  gofiypina ,  fcutiormi, 
tege  findone  rubra  decuuatim  interfuta. 
D. 


S.  Scu~ 


Di     EMPLASTRO.  $39 


S.  Scutum  Stomachicum ,  quod  catidum  regioni  Ventriculi 
apponatur,  & fubinde  Balfami  Peruviani,  autOki 
vel  SpiriPas  Mentbae,  tantillo  irroretur. 

Aliud  Stomachicnm  Pharmacop.  Lo.ndinenC 
}£.  Labdan.  moltis  dr.  vj. 
Tburis.  dr.  ij. 
Cinnamom.  puiver. 
Ot.  expr.  Macis  ana  dr.  j. 
flillat.  Mentb.  gutt.  xv. 
JThuri  liquefacto  adde  primufn  Labdanum 
calore  emollitum ,  deinde  OJeum  Macis, 
tum  Cinnamomi  pulveri  cum  Oleo  Men- 
thae  prius  in  mortario  tepido  fubafto  ad- 
mifceantur,  omniaque  fimul  contundan- 
tur  in  maflam  aequabilem ,  quae ,  fuper 
aluta  exxenfa,  fit  pro  Scuto  Stomachico. 
S.  Ut  prius. 

Sparadrapum  ad  Fonticulos. 
J^.  Empiaflr.  Diapalm. 

Grat.  Dii.  ana  pt.  y. 
01.  Amygd.  dulc.  re:.  pnff.  pt.  j. 
Calore  leni ,  fub  coiitinua  agitatione,  col- 
liquatis  ,  tum  ab  igne  remotis  ,  htinge 
longa  chartae  albae,  Huis  firmae ,  fegmi- 
na,  tres  circiter  digitos  lata  :  rite  infetfa 
exiine,  extende,  cultro  aut  fpatula  ae- 
qua  ,  fufpendc  ,  ut  tyonte  ficcefcant , 
y  2  tttm 


34o      D  e  EMPLASTRO. 


tem  in  fegmenta  quadrata  difeinde  & 
exhibe. 

5.  Chartae  inceratae  pro  deliganda  Fonticulo. 

* 

Sparadrapum  Pe&orale,  Emolliens  ,  Refolvcns, 
ad  Tuffim  afrigore  fufcepto. 

Unguent.  Ahhaeae  compof.  une.  j. 
Adipis  Gallin.  drach.  iij. 
Oiei  preff.  fem.  Papav.  unc. 
Cerae  citrin.  unc.  ilC. 
Simul  leni  igne  liquefa&is  immifce 

Rad.  Irid.  Florent.  fubtilijf.  pulveris.  dr.  j. 
Olei  expreff.  Nuc.  Myrifl.  fcrup.  j. 
Detentis  in  fluore  immerge  telam  lineam 
veterem  magnitudinis  &  figurae  in  char- 
ta  transmifla  defcriptae;  probe  imbutam 
extende  ,  laeviga,  &  laxe  convolutam 
exhibe. 

6.  Tela  Emplaflica  ,  quae  Peftori  apponatur ;  tegatur 

panno  laneo ,  rubro  ,  villofo ,  aut  pelk  Cati. 

Emplaftrum  Refolvens ,  ad  Contufa.   Vid.  H. 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  87. 

334.  Rad.  Bryon.  in  farin.  redaft.  unc.  |j. 
Flor.  Sulphur.  unc.  j. 
Mercur.  nigri.  drach.  iij. 
Galbani  puri  &  f.  a.  foluti.  une.  iv. 
Emptaflr.  de  Meliloto.  unc.  ix9 
01.  Cbamaemel*  q.  C 


D  e     EMPLASTRO.  34* 


Ut  F.  Emphftrum. 
S.  Hujus  q.  f.  linteo  induflum  applicetur  parti  contufae. 

n 

Emplaftrum  Difcutiens,  Calefaciens,  ad  invete- 
ratos  dolores  &  afie&iones  ex  caufa  frigida 
&lentore  oriundas.  Fuller  Pharmacop.  Ex- 
temp.  p.  96. 

i£.  Rad.  Zingiber.  putv.  unc.  ij, 
Coq.  in  Ccrevif.  fortior.  aut  AJ.ae  di&ae  An- 
ghrum  q.  £  ad  Emplaftri  confiftentiam, 
dein  inducatur  alutae  juftae  magnitudinis. 
D. 

S.  Superdctur  loco  affeflo  ,  ac  tertio  quovis  die  reno' 
vetur. 

* 

Emplaftrum  Mercnriale ,  ad  Ane&iones  Vene- 
reas.   Ibid.  p.  92. 

i£.  Argent.  viv.  unc.  j. 

Terebinth.  pur.  unc.  g. 
Accurate  fuba&is  adde 

Gum.  Ammoniac.  colat.  unc.  iv. 
Ut  F.  f.  a.  Emplaftrum. 
S.  Ut  fupra^ 

Nota.  Sunt  £?Sparadrapi  fpecies,  quae  ex  Talco,  Cam- 
phora,  Borace ,  Cerd  &Oleo ,  parantur ,  Telae 
Cosmetic  ae  diflae,  de  quibus  vide  P. Morell. 
Meth.  Praefcr.  Form.  p.  246.  Rarb  has  magi- 
flraliter  componendas  praeferibit  Medicus :  unde  v;x 
tdeo  hujus  funt  loci. 

Y  3  £>* 


84* 

De 

Cerato. 

4 2 5-  /^eratum,  Cerotum  ,  Cereiaeum,  eft  Etn- 
X^/  plaftrum  (415.)  mollius ,  mediae  fere 
inter  Emplaftrum  &  Unguentum  fpifiicatis.  Neque 
enimhodie,  utolim,  quaecunque  ex  Cera  compo- 
fita,  five  Unguenta,  five  Emplaftra  ,  Cerata  voca- 
mus :  unde  nec  eorumdem  in  Liquidiora  &  Solidiora 
divifio  locum  amplius  habet.  Quin  expediret,  uni- 
verfi  Ceratorum  familia  exofficinis  eliminata,  quae- 
cunque  fub  hoc  titulo  proftant  ,  ad  mollia  potius 
Emplaftra  (420.  «.)  referri ;  quando  &  con.Tientia 
&  compofitione  fatis  conveniunt,  nec  Cera  ingre- 
diens  conftantem  inter  utrumque  genus  difcrepan- 
tiam  ponit. 

426. Materies,  Delec tus, Ordo,  Dosis, 
Quantitas  Generalis,  fimilia  hic,  ac  in  Em- 
plaftro  (416.  ad  419.).  A  Cera  &  Oleo  quidem 
nominis  (425.)  origo  eft:  at  neque  ifthaec  adeo 
conftanter  hodie  ingrediuntur  ,  quin  faepe,  iliis 
etiam  omiffis  ,  Materiem  praebeant  reiiqua  (416. 
417.)  enumerata.  Unde  muitipiici  modo  Cerata 
praefcribi  folent. 

1.  Simpliciffimum  paratur  cx  Oleo  &  Cera  jufta 
proportione  colliquefa&is  ,  jugique  fub  agitatione 
pauiiatim  frigefcendo  condenfatis:  quae  compofitio 
tamlevis  artificii  eft,  ut  etiam  faepius  domi  aegro- 
rum,  absque  pharmacopoei  ope,  curetur. 


•1.  Alias 


D  e     C  E  R  A  T  0. 


S43 


5.  AKasEmplaftrum  aftquod  officinalejubctur  Olei 
idonei  aut  Balfatni  liqirdi  interventu  ad  coufiften- 
tiamCerati  molliendum  (417.  <>.)•  Tum  v&ro  mt 
incongruum  cft,  augendae  virtutis  ergo  admifi.ere 
alia,  v.  g,  Pifveres,  Refinas,  Sajpon.  &c.  Modo 
pro  divcrfa  horum  fpiflitntc  jutta  liquoris  oleofi  co- 
pia  ad  obtinendam  moliitiem  adhibeatur. 

3.  Quin  &  Unguentum  officinale,  Cera,  Refina, 
Gummi,  Gummi-Refina,  Succis  Extraclisve  dei\- 
fis,  Sapone,  Emplailris  officinalibus,  aut  Pulveribus 
ficcis,  admiftis,  in  Cerari  confiftcntiam  cogi  potefc. 

4.  Tandem  &mag*ftraris  Cerati  compofit;o  quan- 
doque  abintegro  praeftituitur  ex  materie  prcf  En- 
plaftris  ufitata  (416.  $.),  additis  om;fiisve  Cera 
&01eo,  obfervato  duntaxat ingredientium  dele&ii 
ac  proport;one  ,  ut  requifita  maftae  ductiiitas  ci 
niollitjcio  impetretur. 

Quodfi  tamen  Ceratum  proftat  oflkhale  ,  prae^ 
fer.tifcopo  aptum,  ifto  potius,  qr.am  nova  comro 
fitione,  utendum  fuadet  rcguia  (41.). 

427.  Pjioportto  mutua  ingrediertium  fola  di* 
fcrepat;  quippe  quae  talis  eft,  ut  O.ei  unc.  j.  rec> 
piat  Cerae  unc.  Puive-.  drach.  j.  ij.  pro  p >n- 
deris  fpecifici  varietate:  aut  &,omilib  Puivcre, 
Cerae  drach.  v.  vj.  imo  unc.  j.    Adde  tamen 

a.  Dari  &  hic  aliquam  latitudmem,  ut  confT 
tia  alias  paullo  mollior,  aiias  dcnnVr  ii  t,  n  c 
portio  di&a  conftantilTime  tcmper  teneatur  ;  un 

y  4  r  > 


344 


De  CERATO. 


profectum,  ut  officinalium  quaedam,  ab  aliis  Ce- 
ratorum  ordini  adfcripta,  aliis  Unguenta  vel  Em- 
plaftra  audiant. 

j3.  Porro,  quae  (420.  y.  ad  x.)  dixi,  huc  etiam 
applicari  poffunt :  ita ,  quemcunque  quis  elegerit 
conficiundi  Cerati  modum  (426.  1.  2.  3.  4.),  faci- 
le  fefe  expediet. 

428.  SuBSCRIPTIO  &  SlGNATURA,  mUtatO 

laltemnomine(425.)?  eademeft,qualis  (421.422.). 
Sparadrapa  (421.  0.)  etiam  crebro  inde  parantur; 
quum  maffae  his  conveniant  molliores  (420.  #.). 
Dantur  &  Cerata  quandoque  in  fictili  aut  vefica, 
fi  ufuidicantur  longiori;  ne  vehiculo  indudta  per 
moram  arefcant  nimis  aut  deliquefcant.  Eft  quo- 
que  ob  mollitiem  facilis  eorum  extenfio,  hinc  aegris 
aut  adftantibus  committi  poteft. 

429.  Usus  idem,  qui  Emplaftri  (423.),  &  vel 
hoc  etiam  frequentior:  multoties  enim  Cerati  modo 
Ipiffitate  gaudent,  quae  nomine  Emplaftri  praefcri- 
buntur.  Durities  ejus  &  tenacitas,  quam  Emplas- 
tri,  minor  magis  id  commendat ,  ubi  virtus  altius 
infinuanda  (420.  #.),  partes  molles,  fenfiles,  ha- 
rumve  flexurae,  contegendae, aut  noxae  adenfio- 
ribus  timendae  funt  (423.). 

430.  Specimina  funto. 

Ceratum  Exficcans ,  Obtundens,  Antiphlogifti- 
cum,  ad  Ulcera  Tibiarum  inveterata. 


D  e     C  E  R  A  T  O.  345 


l£.  Cerat.  Defenfiv.  caerul.  Pbarm.  Leid.  unc. 

iij.  vel  q.  v. 
D.  ad  fiffile. 
S.  Hujus  q.  f.  extenfum  fuper  Hnteo  appticetur  Ulceri9 
prius  puro9  ficcis,   aut  idoneo   Balfamo  imbutis , 
(arptis  teBo.    Renovetur  quovis  die  femef. 

i 

Ceratum  Molliens,  Difcutiens,  ad  Pleuritidem. 
Ung.  Popul.  unc.  j.  • 
Empl.  Sticht.  Parac. 

de  Sapon.  ana  dr.  v. 
Leni  calore  liquefadtis ,  ju  gicer  dein  ad 
refrigerium  usque  agitatis,  immifce  Cam- 
phor.  cum  tantillo  Ol.  rofac.  jolu:.  dr.  ij. 
Ut  F.  f  a.  Ceratum,  quod  alutae  juftae 
magnitudinis  indu&um  exhibe. 
S.  Emplaflrum  Pleuriticum9  qucd  lateri  dolenti  fuperde- 
tur. 

* 

Ceratum  Attrahens ,  Emmena^ogum.  Vide  H. 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  229. 
I£.  Emplafl.  Oxycroc. 

de  Melilot.  ana  q.  f 
Cum  0/.  Rutae.  q.  f  malaxando  in  confi- 
ftentiam  Cerati  redact.?.  extendanturfu- 
per  aluta  lunata  juxta  exemplum  trans- 
muTum.  D. 
S.  Pubi  & Inguinibus  applicetur. 

Y  g  Cera* 


346        D  e    C  E  R  A  T  O. 


Ceratum  Refolvens,  ad  Scirrhum  Lienis. 
j}l  Gumm.  Ammoniac. 

Galbw.  ana  unc. 
Diffolvantur  Acet.  SquilHt.  q.  f.  &  cum 
Cerae  citrin.  unc.  &. 
01,  infuf.  Abfinth.  q.  f. 
Leni  igne  colliquata  redigantur  in  Cera- 
tum,  quod  fuper  aluta  ovata,  inftar  lin- 
guae  bubulae  ,  extenfum  D. 
S.  Ceratum  Spleneiicum,  hypochondrio  finijlro  >  in  re- 
gione  fplenis  applicandum. 


Emplaftrum  molle,  Saponaceum ,  ad  Tumores 
inveteratos.  FuJIer.  Pharmac.  Extemp.  p.  04. 
fy..  Sapov.  commun. 
Mell.  ana  unc.  ifi. 
Cerevif  fort.  annos.  lib.  15. 
Coq.  leni  calore  ad  confiftentiam  Empla- 
ftri  mollioris.  D.  ad  fidtile. 
§.  Super  linteo  extenfum  imponatur  parti  ajfefiae,  ac  quo- 
tidie  recenmur. 

* 

Ceratum  Peftorale  ad  Tuffim. 
^t.  01.  Amygd.  d. 

Cerae  Citrin.  ana  unc.j. 
Leni  igne  liquatis  immitte 
Spermau  Cet.  dr.  jj. 

Li- 


D  e     C  E  R  A  T  O.  347 

Liquefa&is,  ab  igne  remotis,  fub  continua 

agitatione  intere 
01.  Nuciflae  expreff.  dr.  j. 
flill.  Anifi.  gutt.  iv. 
Ut  F.  f.  a.  Ceratum  Hip^r  charu  caerulea 
extendendum.  D. 
S.  Lnponatur  pefiori. 

De 

Uhguento. 

431.  T  Tnguentum  eft  medicamentum  exter- 
num,  Cerato  (425.)  moilius,  Meli;s 
fere  aut  Eledtarii  (148.)  pnfiRenria,  calorelique- 
fcens,  ex  pinguibus  maxime  conll;;ns,  quod  ex:er* 
nae  corporis  fuperficiei  vel  Litum,  vel  yehicuii  ior 
terventu  appiicatum,  vires  medicatas  exferit. 

432.  Materies  in  genere  eadem  hic  eft,  qua* 
lis  Emplaftri  vel  Cerati  (416.  426.) 

433.  Delectum  quoquefimlles(4i7.)  limkant 
:onditiones.  Scilicet 

n.  In  Unguento  exigitur  (1.)  Cbtitiftenra  haud 
ruidemdiffluens,  atfequax  tarr.en,  etiam  in  frigo- 
;e,  mollis  axungiae  velut  aemula.  (2)  Moilkies 
ubrica,  afperitatis  &.  tenacitatjs  expers.  (3.)  Hor 
nogenea  ingredientium  mixtio.  Unde  p  .tet,  qu  e- 
tam  huc  apta  materies,  quae  pracparatio,  ConiJ 
417.  *.  #.). 

|B.  Oleum  (416.  *.  1.),  Pingue  (ibid.  2.),  Te- 
ebintbina  (ibid.  3.),  Cera  (ibid.  4.),  horumve 

ana- 


348       D  z  UNGUENTO. 


analoga  (420.  a.),  apta  quantitate  colliquata,  fine 
accedente  alio,  inUnguentum  abeunt:  ut  ideo  nec 
hic  Excipiendo  (417.5/.)  opus  fit,  nifi  id  poftuiet 
indicatio. 

y.  Cera,  Pix,  Refina,  Gummi-refina,  Ernpla- 
ftrum  vel  Ceratum  officinale,  &  fimiiia(4i6.  *.  4.), 
feorfim  fmgula,  aut  plura  fimul ,  Oleo  emollita,  pa- 
riter  Unguentum  praebent,  abfente  licet  materie 
(ibid.  cc.  2.  3.  /3.). 

Quin  Axungia,  Medulla,  Butyrum,  &c.(4i6\ 
2.),  fola  etiam,  absque  vel  liquidae  vel  durioris 
materiae  (ibid.'  1.  4.)  accefiu.  Unguenti  fere  dotes 
habent;  aut,  fi  paullo  mollius  id  expetituf,  quod 
in  magiftrali  frequens,  tantillo  faltem  egent  Olei; 
li  fpiffius,  Cerae  vel  Pulverrs  pauxillo.  Terebin- 
thinae  tamen  tenacitas  (ibid.  3.)  diviforem  exigit 
Axungiam,  Oleum,  vel  Vitellum  Ovi,  ut-Unguen- 
tum  legitimum  fiat. 

e.  Hinc  nec  Terebinthinae,  nec  Cerae,  hic 
adeo  creher  ufus  eft,  ac  in  Emplaftro  (417.  <?.). 
Abfunt  faepiffime  a  magiftrali.    Minus  etiam  con-' 
venitCera  altum  penetraturo. 

£  Si  Liquida  aquofa  (416.  3.  1.)  recipere  fuadct 
lcopus,  haec  cum  Oleo  vel  Pingui  (416.  *.  1.  2.) 
coquenda,  ut  aqueus  diffletur  humor:  unde,  quod 
(417.»}.)  di&um,  &  hic  valet. 

•j.  Longiore  tamen  tritu Aquofa ,  praecipue  Salina, ' 
cumPinguibusquandoqueinUnguentumrediguntur, 

absl 


\ 


De     U  N  G  U  E  N  T  O.  34* 

absque  codtura.  Docet  Rofaceum;  docet  Nutri- 
tum:  urconftet,  bina  etiam  Liquida,  fine  evapo- 
ratione,  fic  pofle  fpiflefcere:  ut  minus  id  univer- 
fale. 

9-.  Praeter  Excipienda  (416.  /3.  2.),  aliquando 
&  Pulpac  &  Ele&aria  huc  adhibentur  cum  Pingui 
glutinante  perm:fcenda.  Quin  tota  alias  Unguenti 
mafla,  Electario  fimilis,  Oleo  &  Pinguibus  caret: 
ut  videre  eft  in  Aegyptiaco.  Quare  &  Eledtaria 
officinalia,  interno  proprie  deftinata  ufui,  quando 
Unguenti  inftar  extrinfecus  adhibentur,  aliquojure 
ad  hunc  titulum  pertinent;  tametfi  nec  immerito 
ante  inter  Cataplasmata  cruda  retulerim  (368. 

u  Pulveribus  excipiendis  (416.  /3.  3.)  Oleum 
quandoque  folum,  aut  Aceto  jundtum,  fufficit:  quod 
maxime  in  Saturninis  obtinet.  Alias  vero  glutinaus 
infuper  fpiflius  (416.  ot.  2.  3.  4.)  requiritur.  In 
univerfum  mollities  lubrica  Unguenti(#.  2.)  exigit* 
ut  pulveres  tantum  fubtiliflimi  deligantur,  aut  men- 
ftrua  iisdem  folvendis  ac  imbibendis  apta  una  acce- 
dant  (417.  a.). 

X.  Draftica,  inflammantia,  rodentia,  cautus  ad- 
hibueris,  nec  nifi  probe  fradta  lenioribus;  ne  vel 
cutem,  vel  introvedta  corpus  univerfum,  moleftk 
afficiant. 

Quaemutandis  interioribus  dicantur,  materie 
conftent  penetrare  apta,  nec  nimis  tenace  (e.). 

p.  Hic  &  confultius  eft ,  compofitis  uti  officinali- 

liUS, 


BSo       Db    U  N  G  U  E  N  T  O. 

bus,  uno,  vel  pluribus  inter  fe  jun&is ,  folis,  aut 
extemporanea  aliorum  mixtionefcopo  facile  aptan- 
dis ;  quum  fat  numerofa  proftent,  quae  tantum  non 
omni  indicationifatisfacere  queant.  Confer(4i7.o.). 

v.  Caeterum  quoque  dicSta  (417.  3-.  ad  0.)  hic 
locum  habent.  Salium  tamen  ut  frequentior,  ita 
Calcium  Foffilium  parcior,  maxime  in  magiftrali- 
bus,  ufus  eft. 

434.  Ordo  idem,  qui  in  Emplaftro  (418.). 

435.  Dosis  ex  magnitudine  partis  inungendae 
fcicur ,  alia  non  egens  iimitatione. 

436.  Q uantitas  Generalis  eidem  condi- 
tioni  (435.),  tum  ufus  frequentiae  &  longitudini 
aptatur:  unie  ut  uncia  quandoque  minor,  fic  alias 
libra  etiam  major  requiritur. 

437.  Phopo  rtio  ingredientium  mutua  intel- 
li^itur  ex  (42.0.  427.) ,  collatis  ad  (431.  433. ). 
Nota  autem. 

ot.  Confiftentiam  hic  non  adeo  fixam  effe,  quin, 
pro  variof  opo,  fpiffior  paullo  aut  mollior  obtineat: 
jrput  &  cfficinalia  luftranti  patet.  Mollia  magis  ap- 
tapartibus  teneris,  tum  &  praeftandae  emollitioni, 
refolutioni,  rcnetrationi,  fridlioni,  &c.  Denfiora 
firmius  inhacref:unt,  tardius  abforbentur,  magis 
obftipant ,  exficcant,  adftringunt. 

j8.  Triplicis  efle  corfiftentiae  materiemhuc  aptam 
(4^1.):  Liqui&am,  Siccam ,  Mediam.  Unde  ut 
in^reuier.tia  magis  minusve  a  fpiffitate  Unguenti  I 

(43  H 


D  b     UNGUENTO.  35* 


(431.  433.  *.  437.  )  diftant,  varianda  eorum  in- 
ter  fe  proportio. 

y.Mollia  (416.  oc.  2.  3.  ),  quacunque  fere  pro- 
portione  intcr  fe  mifta,  in  Unguentum  coeunt.  Si 
tamen  nimiam  metuis  denfitatem,  Olei  q.  f.  adjun- 
ge.  Terebinthina  quid  ob  tenacitatem  fuam  repo- 
fcat  fingulare,  vide(4j3.  <?.). 

<F.  Olei  unc.  j.  cum  Cerae  aut  hujus  analogorum 
(420.  y.')  drach.  ij.  iij.  idoneum  Unguen  conftituit. 
His  fi  Pulverem  (416.  /3.  3.)  addis,  Ceram  pro  ra- 
ta  minue;  ut  hujus  fint  drach.  ij.  illius  drach.  j.  i£« 
aut  quantitnte  Pulveris  defin;ta,  Cerae  q.  f.  adde, 
nififcias,  Puiverem  cum  Oieo  ex  fe  cogi  in  Un- 
guentum  pofie  (433.  O:  tum  enim,  Cera  omifla, 
augere  Pu.veris  q.antit  tem  ad  drach.  iij,  quando^ 
que  iv,  licet;  maxime  fi  egenere  metallico  petitus 
gravitate  fpecifica  eminet :  uti  eft  Cerufla  ,  Mi- 
nium,  Lithargyr.  &c. 

g.  Patet  hinc,  quid  agendum,  ubi  di&is  (<?.) 
Mollia  (  y.)  accedunt:  mrmet  quippe  proportioillo- 
irum  fere  eadem,  tanquam  fi  haec  abluiflent. 

£.  Si  Nutritum  paras  e.x  O  ^o  &  Aceto  Plumbi 
C433.  *»•)  aeqralem  fere  utriusque  quantitatem  aut 
alterutrius  q.  f.  cape :  fi  ex  O^eo  ,  Aceto  fimpli- 
ce,  &  Sale  vel  Calce  Piumbi,  priorum  ana  p.  j, 
pofterioris  p.  (5,  ftrificit. 

fi.  Unguentum  o^icinale  fi  pro  bafi  eft ,  ex  ad- 
dendorum  confiftentia  (j3.)  facile  noveris  ,  an  & 

quali 


552       D  i  UNGUENTO. 


quali  opus  conftituente,  cujus  plerumque  q.  f.  ad- 
fcribitur.  Oieum  denfitatem ,  Cera  nimiam  corri- 
git  mollitiem. 

Sh  Denique  huc  etiam  transfer,  quae  di&a  (  42©. 
y.  ad  a.);  quum  &  hic  valeant.  Analogia  faltem 
Olei  &  Pinguium  (41(5.  a.  1.  2.)  in  Unguento  mi- 
nus  videtur,  quam  in  Emplaftro,  obtinere  ;  quum 
fpiflior  Pinguitudo  ex  fe  Unguenti  confiftendam 
habeat.  (433.  <F.). 

438.  Subscriptio,  pro  vario  praeparationis 
modo  varia  velfimplicem  praecipit  mixtionem,  ubi 
haud  opus  igne :  vel  paullatim  confuforum  tritum  diu 
protractum,  fi  Pinguibus  Aquofa  permifceri  debe-nt 
(  433.  v\.  437.  £.);  quae  Nutritio  vocatur ,  ipfumque 
Unguentum  Nutritum:  vel  colliquationem ;  vel  & 
codtionem :  quarum  quidem  fimilis  ratio ,  ac  in  Em- 
plaftris  (421.  ).  Formulam  claudit :  F.f.  a.  Un- 
guentum  vel  Nutritum ,  D.  ad  Fiftile.  Rarius  fuper 
linteo  id  aut  aluta,  Emplaftri  inftar  (411.  |S.),  ex- 
tenditur:  quod  dum  fit;  marginem  vehiculi,  ad 
digiti  latitudinem  in  ambitu,  Emplaftro  tenaciore 
munire  aliquando  expedit;  ut  Unguentum  &  calo- 
re  diffluxurum  coerceatur,  &  in  fua  fede  detinea- 
tur,  nifi  accedens  ligatura  id  fatis  caveat. 

439.  Signatura,  praeter  utendi  modum,  nil 
laabet  fingulare.  Vel  enim  linteo  aut  corio  indu-j 
dtum,  carptisve,  pluinaceolis ,  turundis,  putimine' 
nucis  juglandis,  &c.  exceptum  IJnguea  pard  ap- 
plicatur  aut  imniittitur,  vel,  quod  frequentrus,  ca- 

liduml 


D  e     UNGUENTO.;  353 


Iidum  ,  frigidum,  Balneo  ,  Lotione  ,  Frictione , 
quandoque  praemiflis,  iiiinitur.  Cetera,  quae  par- 
tium  delevflum ,  ufusfrequentiam,  longitudinem ,  re- 
gimen,  &c.  fp:dtant,  iudicatio  in  cafibus  finguh- 
ribus  docet.  Conf.  (338.  /3.  e.  £ ).  In  Drafticis, 
Mercurialibus,  Catharticis,  &c.  adhibendis  cautos- 
\  slim ;  ne  applicatiofte  crebriore  aut  longiore  Ptya- 
lismos^  Hyperca  Jiarfes,  aliave  mala  creent. 

440.  Usus  Unguenti  Medlcis,  Chirurgis,  fre- 
quentiffimus,  emolliendi,  difcutiendi , .  maturandi, 
detergendi,  calefaciendi,  roborandi, fopiendi,  de- 
muicendi ,  acre  corrigendi ,  &c.  virtute  pollcns, 
non  externas  modo,fed  penetrabilitate,  quamEm- 
plaftri  aut  Cerati,  majoreinternas  etiam  partes  a£ 
ficit  mutatque  po.tentius :  ut  Mefcurialia  ,  Pnrgan- 
tia,  Opiata ,  foris  applicata ,  falivam  ,  alvum  mo-- 
vendo,  compefcendo  ,  monftrant.  Intempeftivus 
tamen,  &  materie  minus  apce  fele&a,  quandoque 
etiam  nocetfibras  laxando  nimis ,  aut  ofcula  cuta- 
nea  obftruendo  (423.),  aut  ftii^ulando ,  aut  vali- 
dius  afficiendo  interiora  (439.). 

441.  Specimina  funto. 

* 

Unguentum  fimplex,  Emolliens, 
01.  Amygdat.  unc.  ij. 
Cerae  alb.  unc.j. 
Leni  igne  liquentur,  ut  F.  Unguentum. 
Pctefl  id  Unguentum  pro  baji  ejje  ,  cui  admifceantur 
alia  ,  ut  variis  Medici  induaticnibus  acccmmo' 
detur. 

Z  Un- 


S54      D  e  UNGUENTQ, 


Unguentum  Pe&orale,  ad  Tmflim  ex  perfrige- 
rac;o;ie  ortam,  pro  Infante. 

j^.  Emplaflr.  de  Spermat.  Cet.  unc.  ft. 
Ccrat.  e  Camino.  dr.  iij. 
0/.  Nuc.  Myhjlic.  expreff.  dr.  jj. 
Amygd.  duk.  rec.  unc.  ij  fi.  , 
Leni  calore  colliquefa&is  F.  £  a.  Unguen- 
tum.  D.  ad  fidtiie. 
S.  Mane  &  vefpcre  peclus  tantillo  hujus  Unguenti  calidi 
inungatur  ac  leniter  fricetur  y  tum  charta  caerulea 
contegatur. 

* 

Unguentum  Digeftivum  ad  Contufa,  Attenuans, 
Antifepticum.  Vide  H.  Boerh,  Mat.  Med. 
p.  80. 

I£.  Terebimh.  unc.  ij. 

Viiell  Ovor.  n°.  1- 
Exa&e  i#iftis  admifce 

Unguent.  Bafilici.  unc.  ij. 
Aioespurae.  drach.  iv. 
F.  f.  a.  Unguentum. 
S.  Hujus  tantillum  plumaceolis  exceptum  imponetur  locd 
contufo  ,  tegatur  Emplajlro  de  Galbano  Fomentoy 
ibid.  defcriptis. 


Unguentum  Anodynum,  motum  fedans,  Scir* 
rho  dolenti  aptum.  Ibid.  p.  n  8. 
i£.  Aati  Lithargyrii  unc,  j. 

0 


Di     U  N  G  U  E  N  T  O.  $55 

OL  expreff.  fem.  Hyofcyami. 

Papav.  atb. 
Rofar.  infuf.  ana  drach.  ij. 
F.  1!  a.  Nutritum ,  cui  fub  finem  admifce 
Opii  puri.  gr.  vj. 
S.  Nutriium  Pacans ,  quoteniter  inungatur  tccus  ajfeclus , 
ac  dein  tegatur  Emptajlro  ibid.  defcripto. 


Unguentum  Purgans ,  Anthelminticum,  pro  In- 
fante.  Ibid.  p.  i^y. 

jfc.  Fellis  Taurini  infpiff. 
Aloes  pur.  ana  drach.  j. 
Unguent.  Ahhaeae.  unc.  j. 
M. 

Hujus  pauxilto  inungatur  fubinde  tocus  Umbitici:  aut 
pars  dimidia,  jugtandis  nucis  putamine  excepta9 
eidem  lico  apponatur.  Cautelam  hic  necdla- 
riam  vide  ibidem. 


Unguentum  Laxans  ,  Mitigans  ,  Sopiens ,  a4 
Pleuritidem.    Ibid.  p.  169. 
j£.  Unguent.  Poput. 

Althaeae. 

Nutrit.  ana  unc.  j. 
Camphcr.  dr.  ij. 
M.  F.  Unguentum 
S.  Hoc  catido  latus  dokns,  ter  de  die,  inungatur9  fiipe\- 
ponendo  dein  Fommtum  y  ante  in  Hjflor.  Epithema- 
tis  tiquidi  p.  258.  defcriptunu 

Z  2  Uu- 


Z56      D  e  UNGUENTO. 


Ungu.entumMercuriale ,  ad  ciendumPtyalismum. 
i£.  Argent.  viv.  pur.  unc.  j. 

Baif.  Sulpbur.  fimplic.  fcrup.  j. 
Accurate  fubactis ,  dum  Argentum  vivum 
difpareat,  admifce 
Unguent.  Rofac.  unc.  ij. 
Ut  F.  £  a.  Unguentum.  D. 
S.  Corpore  rite  praeparato  ,  pedes  ad  furas  usque  cum 
drachmis  ij.  bujus  Unguenti  ante  focum  perfrfcen- 
tur  primo  die ;  altero  inde  a  furis  ad  media  crura 
fiat  frittio  ;  tertio  a  mediis  cruribus  ad  inguina 
usque  &  ultra  nates.    De  neceflario  regimine 
confulatur  J.  ASTRUC  de  Morbis  Venereis  libr. 
iv.  cap.  vii. 

Unguentum  Ophthalmicum ,  a  Celeberrimo  Me- 
dico  H.  SLOANE  nuper  publicatum. 
j£.  Tutiae  praepar.  unc.  j. 

Lap.  Haematit.  praepar.  fcrup.  ij. 
Aloes  tucid.  praepar.  gr.  xn. 
Margarit.  praepar.  gr.  iv. 
Pingued.  Viperin.  genuin.  q.  f 
Terantur  curiofe  fuper  porphyrite,  ac  fubi- 
gantur  ad  impalpabilem  usque  pulverum 
fubtilitatcm ,  ut  F.  Unguentum  mol- 
le.  D. 

S.  Tantillum  hujus  Unguenti  cum  penicilk  pittorum  oculo 
affetto  adfricetur9  claufisque  mox  palpebris  aliquam- 
diu  ntimatur  mam  &  vefperc. 

Uj 


De     UNGUENTO.  357 


Unguentum  Emplaftrodes ,  Roborans ,  Calefa- 
ciens  ,  Stomachicum,  ad  Naufeam  vel  Vo- 
mkum,  a  turbis  Nervei  fyftematis  ortum. 
JJ£.  Cerat.  Stomacb.  Gale:i. 

Tberiac.  Andromacb.  ana  dracli.  rj. 
Ol.  Nuc.  Myrifl.  exprcff.  drach.  j. 
Balf.  Peruvian.  drach.  ff. 
M.  F.  £  a.  Unguentum  :  illinatur  alutae 
fcutiformi,  cujus  margo  ad  digiti  latitu- 
dincm  obdutta-  fit  Emplaftro  Mucagin.  aut 
Meliloti. 

S.  Scutum  Stomacbicum  ,  quod  regioni  ventriculi  appti- 
cetur. 

Nota.  I.  Ex  bac  Unguentorum  bijloria  intelligitur 
quoque  Unguenti  Potabilis  feu  B  alsami  Vul- 
neiiarii  interni  confeftio  ;  maxime  ft  conferantur 
bifloriae  Boli  (137.),  Ele&arii.  (148.),  &  Pilulae 
(170.).  Utendi  certe  modus  idem  efl ,  ac  iflarum  formu- 
larum  :  quamquam  haec  Balfama  etiam ,  inftar  Unguen- 
torum,  externo  ufui  adhibentur.  In  eorumdem  CQmpofttio- 
ne  abflinendum  a  materie  borridiore ,  quam  aegre  degtutire 
Hceat.  Ceterum  rarifpme  magiflralittr  parantur;  confur 
lenda  ergo  Difpenfatoria. 

Nota  II.  Balsama  Vulneraria  Exter- 
NA  itidem  nibil  admodum  ab  Unguentis  difcrepant ,  ne- 
que  hinc  fingularem  titulum  merentur.  Multa  quidem 
Unguentis  Hquidiora  funt ;  quod  tamen  baud  ita  perpetuum 
efl ,  quin  dentur  &  fpifftora ,  quae  vel  Ceratis  accedant. 
Pro  exemplo  effe  potefl  Balfamum  Arcaei ,  ubique  in 

Z  3  pbar- 


355      D  i     U  N  G  U  E  N  T  (X 


pharmacopotiis  proflans  >  aut ,  qu§d  fequitur  ,  ex  illo  com- 
jsofttum. 

ijalfamum  Vulnerarium  externum  ,  contufis , 
vulneratis ,  excoriatis  ,  diftortis ,  cnervatis 
partibus  utrle. 

Balfam.  Arcaei,  unc.  ij. 
Peruv. 

Liquor.'  Myrrh.  ana  unc.  fi. 
Puiv.  Santat.  rubr.  dr.  ij. 
M.  F.  Balfamum. 
S,  Batfamum  Potyshreflum  ,  quod  partibus  affeftis  in- 
fricetur ,  aut  Hnteo  vet  fi!is  carptis  induclwn  fu- 
perdetur. 

^i^m  ^o^  (TfrjWs-^nU-r^  *2L  .1  ^ntoPSK 
Balfamo  Odorato. 

442.  XJ  alsamum  Odoratum  eft  Unguenti  (431.) 

13  fpecies ,  ex  olidioribus  fpiffiore  pingui  ex- 
ceptis  conftans,  inuncYioni  ferviens,  tenuiliimo  0- 
doris  principio  praeprimis  adtuofa.  Parum  lunc  ab 
Unguento  differt.  Balfami  titulo  tam  multa,  tam- 
que  diverfa  in  difpenfatoriis  hodie  veniunt ,  ut  vix 
alia  detur  vox  in  arte  pharmaceutica ,  cujus  fignifi- 
catio  magis  aequivoca  fit.  Certe  difficillimum  eft, 
in  omnibus  &  fingulis,  quae  vocant,  Balfiimis  com- 
munes  aliquas  dotes  invenire ,  quibus  inter  fefe 
univerfe  conveniant ,  &  a  quibusvis  aliis  difparis 
nominis  remediis  diftinguantur.  Ne  quid  de  Balfa- 
mis  nativis  dicam  ?  quae  hujus  noa  funt  loci ,  fi 

arcc- 


De  BALSAMO  ODORATO.  359 


artefa&orum  materiem  ,  confiftentiam  ,  parandi 
modos  ,  &c.  fpe&es  ,  quantopere  dirierunt  inter 
fe  plurima !  Tripiex  eorumgenus  numeratur:  pri- 
mum  Stillatitiorum ;  alterum  Unguentariorum  ; 
tertium  Odoratorum.  Stillatitiorum  vero  tanta  e(l 
diverfitas;  ut  vix  ad  unum  genus  rcferri  poflint: 
alias  enim  funt  meraca  Oiea,  violento  igne  extor- 
ta,  ambufta,  hinc  fpiffiora,  &  ob  eam  modo  cau- 
fam  Balfama  dicta  :  alias  funtOlea  aromatica,  quae 
Efientialia  vocant ,  ope  digeftionis  vel  dcftillatio- 
nis  inter  fe  jundfra  ,  aut  Spiritibus  ardentibus,  pu- 
ris,  foluta  &  concorporata ;  quae  pofteriora  potio- 
rejure  ad  QuiiitasEilentias  liquidas  pertinent:  alias 
iidem  fpiritus  vi  aromatum  medicata ,  interventu 
deftillationis  imbuti,  Bailama  audiunt,  verius  Spi- 
rltuuni  aromaticorum  nomme  donandi.  Unguen- 
taria,  de  quibus  articulo  praeccdente  dittum,  & 
Odorata  non  admodum  inter  fe  difcrepant :  fed  ab 
Unguentis  etiam  vix  diftinguuntur.  Neque  his  ex^ 
haufta  eft  Balfamorum  cladis.  Supereft  quartuni 
genus  ,  a  priorlbus  diverfum,  quod.ex.Oleis  con- 
ltatfoluto  Sulphure,  Succino,  SaleSaturni,  &  fimi- 
libus,  impraegnatis  ac  plus  minusve  denfatis.^  Ita- 
que  liquere  exiftimo,  quam  obrem  univerfam  Bal- 
fuinorum  hiftoriam  generali  titulo  non  exponam. 
Accedit,  quod  eorum  plurim,?  in  officjnis  parata  ad 
ufum  proftent,  raroque  aut  nunquam  magiftraliter 
praeftituantur.  Et  vel  Odorata  quoque  Balfama, 
ob  magnam  cum  Unguentis  affinitatem  ,  fmgula- 
rem  articulumnon  meruiflent,  nifi  pecuiiaria  quae- 
dam  frbi  vendicarent,  quae  exUnguentorum  hifto- 
rianon  plene  inteJJigi  queant. 

Z  4  443- 


36o     De  BALSAMO  ODORATO. 


443.  Mateiues  eadem  fere,  quae  C432.;.  at 
3ijnitatior ,  Excipit  vel  Excipiiur. 

#,  Excipiens  rel  (1.)  Primaria  eft  pingu^s ,  fp'ffa: 
utOieum  Nucis  Myrift.  expreiTum  ,  Pinguedo  ino- 
dora,  alba,  v.  g,  Porci,  &c.  Medulia  crurum  Vi- 
tuli,  Butyrum,  Cera,  Unguentum  officinale,  Po- 
matum,  Roikum ,  Nervinum  ,  &c.  Balfamum 
Odoratum  officinale,  Manna;  aliquando  &  Gummi 
refinae.  Vel  (2.)  Secundaria  oleofa ,  liquida :  ut  Oleum 
vilius  prefium,  infufam,  codtum,  aut  &  BaXamum 
nativum,  liquidum,  Peruvian.  v.  g.  Copaib.  &c. 

/3.  Excipknda  itidem  vel  eft  (1.)  Primaria,  quae 
virtutem  refpicit.  Quo  referuntur  liquida:  utOiea 
aromatica,  ftillatitia,  preffa,  Balfama  liquida,  na- 
tiva,  artefacta,  Effentiae,  Spiritus,  Sal  volatile  oleo- 
fum,&c.  Autfpiifa  tenacia:  ut  Extra&a  &  Eletta- 
ria  generofiora;  Opii,  Croci,  Theriaca,  Gummi- 
refinae,  Opium  ipfum,  Mofchus ,  Zibethum,  &  fi- 
miiia.  Aut  ficca:  Aromata  v.g.Crocus,  Cinnamom. 
Caryophyll.  Benzoe,  Caftoreum,  Ambarum,Succi- 
num  ,  hujus  Sal,  &c.  Vel  (2.)  Secundaria,  quae  co- 
Jorem  conciliat.Quo  adhibentur Pulverestenuiffimi, 
Maglfteria  alumine  excufft,  Pigmenta  varia,  Smal- 
tum,  Coccionella,  Curcuma,  Ambra,  Afphaltum  ,  > 
Cinnabaris,SuccusRhamni  cathartici, Santalum  ru- 
brum,GranaChermes,Ochra,  Bolus  Armen.  &c. 

444.  Delectum  docet,  praeter  dotes  (433. 
hic  etiam  expetitas,  fcopus:  qui  cum  in  eo  fitus  fit, 
uthalitu  penetrante  mutatio  requifita  ^(442.), 

odo-. 


De  BALSAMO  ODORATO.  30*1 

odoris  hic  potiffimum  ratio  habenda;  ne  is  vel  no- 
ceat,  vel  alienis  corrumpatur,  enervetur.  Coloris 
cura,  minus  quidem  neceflaria  ,  at  ufitata  tamen, 
hinc  nec  prorfus  negligenda.  Unde 

a.  Excipiens  Primarium  (443.  1.)  eligltur  ino- 
dorum,  albiflimum;  ne  excipicndorum  odores  vel 
colores  mutet.  Nuciftae  Oieum  prefllim,  ope  Spi- 
ritus  Vini  colore&  odore  privatum,  frequent  ffimi 
h:c  ufus  eftj  ut  ideo  &  Corpus  pro  Ba1famo  vocari 
foleat.  Cetera  pinguia  (ibid.),  ne  rancida  fmt,- 
cavendum  :  unde  &  recentiiEmis,  &  quandoque 
aqua  idonea  prius  lotis,  opus.  Nec  fcre,  nifi  Ce- 
ra  virginea  ,  alba,  hic  adhibetur. 

/3.  Eft  tamen,  ubi  &  olidum  praefertur  exci- 
piens,fi  tale  id  eft,  quod  excipiendae  materiae  vim 
augere  queat:  utfunt  Unguenta  &  Balfarnaofficina- 
lia,Oleum  Nuciftae  crudum,  Gummi-rjfinae,  &c. 
Horum  tunc  ea  feligenda,  quae  fcopo  refponde- 
ant,    Coloris  correctio  facilis  per  (443.  /3.  2.) 

y.  Cera  fola  rarius  excipit;  quum  vix  nifi  plure 
oleo  fatis  moliefcat.  Crebrius  cogendis  tantum  pin- 
guibus  moliioribus  (ibid.  ».  1.)  reftricla  quantitate 
infervit. 

$.  Excipiente  fecundario  (ibid.  1.)  haud  ubi- 
que  opus:  maflae  juft.6  major  fpifficas  id  modo  exi- 
git.  Eligitur  autem  vel  odoris  expers ,  vel  reliquis 
yirtute  congruens. 

g.  Excipienda  primaria  (ibid.  |3.  1.)  requiruntur 
fcopo  apta  (442.  444.),  interfe  convenientia,  par- 

Z5  vH 


562    De  balsamo  odorato. 

va  mole  efficacia,  tum  excipienti  aequabiliter  mi- 
fcibili?..  Quare  eorum  maxime,  qiuie  Spirjtu  Re- 
£tore  gaudent  agiliore,  &  vel  oleolae  funtnaturae 
vel  oleo  facile  nubunt,  frequens  hic  ufus.  Olea 
infufa,  cocta,  vix  nifi  fine  dicto  (J1.),  huc  acce- 
dunt.  Sicca,  fi  quae  adhibentur,  minus  foiubilia, 
tenuiffimum  in  pulverem  redigere  expedit. 

f  Nec  tamen  fola  locum  hic  habent  fuaveolen- 
tia:  habent  &  foetida  quandoque  ,  ut  ex  recenfitis. 
(443.  (3.)  patet.  Unde  Mofcho,  Zibetho,  Amba- 
ro,  haud  ubique  opus:  imd  farius  faepe  ifthaec 
omittuntur,  injucunda  quippe  plurimis,  aliis  &  no- 
civa.    Confer  (85.  100.). 

?.  Pigmenta  (443.  /3.  2.)  fere  accommodantur 
colori  bafis,  a  qua  nomen  Balfami ,  velideae  virtu- 
tis,  quam  id  exferet,  aut  morbi,  cui  opponitur. 
Hinc  Baifamo  Rutae  v.  g.  viridis,  Succini  flavus, 
Rofarum  ruber,  Cardiaco  laetus,  Ant-apoplecti- 
co,  Ant-epilepticb  triftis,  aquilus,  niger,  conci- 
Jiatur  color.    At  neque  hoc  iuco  femper  opus. 

S-.  Cave  autem,  ne  Pigmentis  utaris  acribus,  li- 
tu  nocituris.  Pulvis  aut  Magifterium  ejusdem  cor- 
poris,  e  quo  petita  eft  bafis,  plerumque  commo- 
dum  praebent.  Tale  cum  deeft,  aliorum  (443. 
/3.  2.)  copia  fuppetit. 

4  Hic  quoque  Balfama  offieinalia,  fi  quae  pro- 
ftant  fcopo  idonea,  vel  fola,  vel  acceifu  aliorum 
magis  aptata  adhibendo,  operofa  compofitione  fu- 
perfedere  iicet,  1^(417.  0.). 


Djs  BALSAMO  ODORATO.  363 

k.  Numerusingredientium,uti  (417.  5r.),laudatur. 

445.  Ordo,  qualis  in  Emplaftro  (418.). 

446".  Dosis  hic  parcior,  nunquam  certo  limi- 
tata,  numerum  &  magnitudinem  partium  ungenda- 
rum  fequitur. 

447.  Quantitas  Gemeralis,  ob  dofis  (446.) par- 
vitatem ,  raritfime  uncia  i&.  major,  faepius  drach- 
mas  aliquot  laltem  aequat,  pro  varietate  conditio- 
num  (436.  446.):  i*110  vel  minor  etiam  praefcribi 
poteft,  fi  officinale  compofitum  adhibetur  (444.  <.)• 

448.  Proportiq  mutua  ingredientium  ex  (437.) 
feciie  intelligitur;  modo  &  excipientium  &  exci- 
piendorum,  tum  Baifami  conficiendi,  nota  fit  con- 
fiftentia.    Scito  hinc 

a.  Unguento  (431.  433.  *.)  plerumque  paullo 
fpifllus  efle  Balfamvmi;  quandoque  tamen  &  illi  fi- 
mile;  imo  vel  liquidius  etiam ;  ut  Linimcnto  pro- 
pius  videatur.  Diutius  affervanda,  in  per&  circum- 
geftanda,  deliciis  infervitura  &c.  fere  duriora  fiunt: 
ln  iis,  quorum  ajfri&u  promptiflima  requiritur  actio , 
cenuitas  major  amatur. 

@.  Excipientis  ideo  &  excipiendacmateriae  Pro- 
portionem  haud  conftantem  obtinere;  ufitatius  ta- 
men  ita  figi,  ut  fint  v. 
Corpcrs  pro  Balfimo  (444.  #.)  unc.  j, 

Excipiendi^Cibid^xO^^g^i;!^ 
faundar.  (ibid.  a.)  qcnmtum  fufficit. 

y.  Pa- 


364     De  BALSAMO  ODORATO. 


y.  Patet  hinc,  fi  excipiens  Oleo  Nuciftaefuerit 
mollius,  minuendam  efie  pro  rata  liquicU,  augen- 
dam  fpiffi  vel  ficci  excipiendi  quantitatem;  nifi  frtrte 
Hquidius  volueris  Balfamum  (*.). 

Soletetiam  Cerae drachma mollioris  excipientis 
v.  g.  Axungiae  aut  Unguenti  unciae  addi(444.  ^.), 
ut  obtineatur  confiftentia  Corporis  pro  Balfamo(j3.) 
aemula,  manente  tunc  eadem  excipiendorum  Pro- 
portione  (ibid.). 

«.  Cera  fola  fi  excipit  (444.  y.),  duplo  liquidi 
oleofi  opus  eft,  ut  rite  emolliatur.  Sivero&ficca 
matefies  infuper  accedit,  haec  pro  Cera  habenda. 
Unde  tum  excipiens  fecundarium  (443.  *.  444.  £) 
praecipue  exufu  eft;ne  pretiofiorum  aut  acriorum 
copia  major  requiratur.    Ejus  ergo  q.  f.  addi  poteft. 

J  ExBalfamis  officinalibus  folis  (444. «.)  fi  com- 
ponis,  relpe&u  confiftentiae  Proportio  qualiscun- 
que  valet.  Scopus  ergo  folus  limites  tunc  ponit.  Si 
vero  his  alia  etiam  mifces,  ex  hadtenus  (*.  ad  £.) 
di&is  facile  vjderis,  qua  Proportione  utendum, 
aut  quod  conftituens  adhibendum,  ubi  majoris  mi- 
norisve  fpiflitatis  metus  eft.    Confer  (437.  >:.)     .  : 

Saepiflime  autem  fola  excipiendae  materiae 
quantitate  determinata,  excipientis  modo  q.  f.  ad- 
fcribitur,  aut  duorum  excipientium  alterutrum  fal- 
tem  certo  pondere  praeft  tuitur.  Imo  quandoque, 
excipientis  pondere  definito,  excipiendi  quantitas 
arbkrio  relinquitur  pharmacopoei. 

9r.  Ce^ 


D£  BALSAMO  ODORATO.  365 


3-.  Ceterum  conferamtir  divfta  (420.  437.)- 

449.  Subscriptio  eft:  F.  f.  a.  Batfamum.  D. 
n  pyxide  Jlannea,  ptumbea,  eburned,  ligned,  vel  fiQili. 
Aiiquando  cavo  valvae  putaminis  nucis  juglandis 
mdendum  iubetur,  ut  Umbilico  imponi  queat. 
Conficiendi  modus  pierumque  pharmacopoei  cre- 
aitur  dexteritati. 

450.  Signatura,  praeter  nomen  a  bafiaut  vir- 
tute  petitum  C444.  *;.),  utendi  modum  quoque  me- 
morat,  qui,  fimiiis  fere  Unguentorum  (439.),  Illi— 
tu  plerumque  aut  liifrictione  conftat.  Rarius  Bal- 
famum,  vehiculo  exceptum,  parti  tantum  imponitur 
(439.).  Loca  fenfiliora,  aut  nudioribus  majoribus- 
que  perreptata  vafis,  Nares  v.  g.  Tempora,  Ver- 
tex,  Carpi,  Praecordia,  &c.  utplurimum  apta  cen- 
fentur,  quibus  hoc  medicamen  admoveatur. 

451.  Usus  rarior,  faepe  ad  delicias  faltem  defti- 
natus,  quandoque  tamen  &Nervorum  affe&ibus, 
Epilepfiae,  Apoplexiae,  Vertigini,  Leipothymiae, 
Spasmis  Hyftericis,  Hypochondriacis ,  Doloribus, 
Flatibus,  &c.  ftimulando,  fopiendo,  motum  mu- 
tando,  aliave  virtute  fingulari  agendo,  opem  fert. 
Suadet  autem  &  hic  prudentiam  mira  principii  odo- 
riferi  agilitas,  &  minus  aliquando  a  priori  cogno- 
fcenda  aftio  in  corporis  noftn  fubtiliffima.  Confer. 
(66.  t.). 

452.  Specimina  funto. 


Bal- 


166     De  BALSAMO  ODORATO. 

Balfamum  fragans ,  Cardiacum. 
Jj£.  Corp.  pro  Balf.  unc.  6. 

Ot.  flillat.  Cinnam.  ver.  fcrup.  j„ 
Jms//*.  Peruvian.  fcrup. 
Ambar.  grif.  gr.  ij. 
ikft/i:/;.  OnVnf.  gr.j. 
Bol.  Armen.  q.  f. 
M.  F.  f.  a.  Balfamum. 
S.  Batfamum  Cinnamomi,  naribus ,  carpis,  &c.  infri- 
candum.    Ambaro      Mofcho  exctufis  idem  fieri 
potefl  univerfalius. 

Balfamum  mollius,  Excitans,  Antapople&icuiH 
Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  190, 
JJt.  0/.  J?z'//ttf.  Rorifmar. 

Tanacet. 
Lavand. 
Rutae. 

Abfinth.  ana  gutt.  fai 
injfo/I  Ca/?or.  drach.j. 
Unguent.  Nervin.  unc.  j. 
^Z.  u©/tw.  o/fo/.  drach.  j. 
M.  F.  f  a.  Balfamus. 
S.  Pro  fuffitu  fub  naribus  &  circa  umpora  cffrisetur, 

Balfamum  Succini ,  Anticatarrhale. 
#L.  Oki  Nucift.  expreff.  drach.  y. 
Jfr7/a/<  Succin.  alb.  drach.j. 

M 


De  balsamo  ODOB.ATO.  *G7 

Sal.  Succin.  voiat.  fcrup.j. 
Cerae  fiavae  q.  f. 
Colliquatis  ,  cum   Rad.  Curcum.  pulv.  q.  £ 
tindtis,  F.  f!  a.  Balfamum. 
S.  Balfamum  Cephalicum ,  vertici,  temporibus,  pone  dtt* 
res  affricandum. 


Aliud  Antifpafmodicum  adCcmvulfiones  infantum, 
0/.  Jtsifl  Myrifl.  expr.  dr.  jj. 
S//7/.  ftutae  dr.  fi. 
Lavand. 

Succin.  alb.  ana  fcr.  j. 
M.  F.  f  a.  Balfamum. 
Parum  allinatur  naribus,  temporibus  ,  carpis,  idcm- 
que  quavis  hora  repetatur ,  donec  convuljlvi  motuS 
defmant. 


Balfamum  Hyfterieum. 

Sev.  Hircin.  unc.  I. 
Galban.  pur.  drach.j. 
Af.  foetidae. 
Caflorei.  ana  fcrup.  j. 
0/.  yj/to.  Succin.  . 

"Coni.  Grv.  retf//;  ana  gutt-xxy. 
Sal.  volat.  Corn.  Cerv.  fcrup.  fl. 
O/.  *«)S#  Rutae.  q.  C 
Ut  F.  f.  a.  BaMlimus. 
S.  Ih  'languore  aut  paroxysmo  illinatur  naribus,  tempo- 
ribus,  &c.  . 


S65    De  balsamo  odorato. 


BalfamumCarminans,Stomachicum,Calefaciens* 
Baljam.  Caryophyll.  arom. 
Theriac.  Andromach.  ana  dfach.  iij. 
01.  Jlillat.  Macis.  fcrup.j. 
Cerae  alb.  q.  £ 
Ut  F.  £  a.  Balfamum. 
S.  Ut  in  fronte.    Illinatur  regioni  epigaftricae  &  umbi- 
lico :  tum  opercutum  figulinum  probe  calidum ,  aitt 
Scutum  Stomachicum,  admoveatur. 

Baifamum  Suaveolens,  ad  delicias. 
Unguent.  Pomat.  unc.j. 
Cerae  albijf.  drach.  j. 
01.  flillat.  cort.  Citri.  drach.  t. 
Aurant. 
MeliJJhe.  ana  gutt.  xij. 
Cinnam.  gutt.  vj. 
Ochrae  vel  Rad.  Curcum.  pulver.  q.  f. 
Ut  F.  f  a.  Balfamum. 
S.  Balfamum  Citri.    Sit  pro  Odoramento.    Eo  &  capit- 
H  inungi  pojfunt ,  aut  his  peclendis  adbiberi  peften 
imbutus. 

D4 

Linimento. 

453.  T  inimentum  Litus,  eft:  Unguentum  (43 1 
I  j  mollius ,  mediae  ferk  inter  Oleum 
Unguentum  fpiffitatis,  illitu  efficax.  Unde  vix,  m 
41  confiftentia ,  ab  Unguento  difcrepat;  &  ne  h 
quidem  femper ;  uti  mox  patebit. 

4S" 


D  e     L  I  N  I  M  E  N  T  O,  3^9 


454.  Materie  id  in  genere  eadem  gaudet,  qtn 
Emplaftrum  ,  Ceratum  ,  Unguentum  ,  Balfamum 
(416.  4^6.  432.  443.).  # 

45,5.  Delectus  tamen  ex  parte  alius  eft,  ob 
confiftentiae  diverfitatem  (453.).  Nam 

*.  Mollicies  quidem  lubrica,&  mixtio  aequabilis ; 
fimiliter  hic,  ut  in  Unguento  (433.  <*.  2.3. ) ,  exi- 
guntur :  at  fpiflitatis  adeo  vagi  funt  limites ;  ut  nori 
modo  medii  omnes  inter  Oleum  &  Unguentum  gra- 
dns,  fed  vel  ipfa  etiam  Olei  tenuitas ,  denfitasve 
Unguenti,  quandoque  in  Litu  admittantur.  Ncc 
cnim  hodieque  obtinet  conftituta  olim  inter  Lini- 
mentum  &  Inundtionem  difcrepantia,  qua  liquor 
ex  merisOleis  compofitus  dicebatur  Inun&io;  Li- 
nimentum  vero  ,  fi  Cera,  Pinguedine  ,  aut  Pulve- 
rulentis  admixtis,  idem  redderetur  fpiilior. 

/3.  Hinc  fola  nonnunquam  Olea  preffii,  infufa,- 
co&a,  ftillatitia,  materiem  praebent,  fpiffiore  nul- 
lo  accedente. 

y.  Alias  &  Oleis  tantum  permifcentur  Liquida 
Aquofa,  Salina,  Spirituofa  (416.  /3.  1.),  diuturno 
tritu,  autcodtione  aquam  diffipante,  conjungenda. 

Quin  ex  fola  etiam  materie  fpifla,  unguenti- 
formi  (416.  cl.  <2.),  v.  g.  Pinguedinibus,  Unguen- 
tis  officinalibus,  &c.  inter  fe  miftis,  absque  accefiu 
liquidi,  quanioque  paratur  Litus,  vero  Unguemo 
fimilis. 

«.  Frequentius  tamen  ex  materie  (<£.)  &  Oleis 
majorem  dantibus  mollitiem. 

A  a  £  Sed 


37o      De  LINIMENTO. 


£.  Sed&Olea  cum  materie  folidiore  (416.  4. 
/3.  2.)  in  Licum  abeunt. 

ijfPulvis  etiam(4i6.  |8.  3.)  Oleo  foli,  aut  cum 
aliis liquidis  remixto  (y.),  tritu  vel  codtionejundtus, 
nonnunquam  loco  Linimenti  eft. 

9-.  Unde  patet  formulae  molem  amanti,  ex  liqui- 
dis  (416.  cc.  1.  /3.  1.) ,  fpiflis  (ibid.  2.  3.  /3.2.), 
flccis  (ibid.  a.  4.  (3.  3.),  jufta  inter  fe  proportione 
junctis ,  enafti  Litum  pofle :  quanquam  concinna 
bre.kas  &  hic  laudatur  (31.)- 

t.  Intermedio  ftpone  aliquando  opus  eft,  ubi 
Oleis  Aquea  tritu  mifceri  debent;  ne  mora  divor- 
tium  creec:  quod  tanto  certius  metuendum ,  quo 
Licus  fuerit  fluidior.  Vitellus  Ovi ,  Mel,  Sapo,  Al- 
cali,  Fel,  &c.  eo  conferunt. 

Tandem  &  didta  (433.  s.  ad  v. )  huc  transferri 
velim. 

456'.  Ordo  fimilis  ,  ac  in  Emplaftro  (418.), 

hic  laudatur. 

457.  Dosis  &  Quantitas  Generalis  eae- 
dem  funt,  quae  Unguenti  (435.  436.).  Quumta- 
men  facilis  faepe  fit  Linimenti  folam  permixtionem 
praeparat'o,  majorque  tenuitas  vel  fecelfum  ingre- 
dientium,  vel  virtucis  diflipationem ,  faciat  promp- 
tiorem ,  parcior  plerumque  fimul  praeftituitur  quan- 
titas,  vix  unc.  iij.  vel  iv.  exceden». 

458.  Proportio  mutua  ingredientium ,  ob 
confiftentiae  varietatem  (455.*.),  admodum  vaga 
eft;ut  ideo  folafaepemateriae  virtus  limites  hic  po- 
nat.   Nota  hinc,  Vix 


D  e     LINIMEN  T  OT  37£ 

*.  Vixpeccari  poffe  exceflh  tenuitatis;  at*  om- 
nino  fpiflitatis;  quippe  qua  nimia  &  illitus  &'pe-; 
nctratio  redditut  difficilior. 

/3.  Si  Olea  fola  materiem  praebent  (455. 
confiftentia  qualemcunque  admittit  Proportionem; 
Vide  tamen,ne  acria ,  inflammantia,  nimis  domi- 
nentur :  unde  haec  fere  triplo  aut  quadruplo  blan- 
diorum  mitigare  expedit. 

y.  Si  Oleis  alia  jungis  Liquida  tritu  permifcenda 
(4.55.  y.),  juxta  regulam  (437.  £.)  procedere  licet; 
nifi  cum  fpirituofa  fuerint ,  aut  acriora  ,•  falina , 
&c.  His  parcius  quandoque  utendum;  ne  laedant 
minus  diluta.  Unde  triplo  aut  quadruplo  mitioris 
|  Oiei  fere  temperantur.  ^ioij 

<T.  Si  Oieis  Aquea  mifces  coctione  difflanda,idem 
obti;;et,  quod  (42.0.  s.)  dictum. 

g.  Si  materie  mediae  connftentiae,folti  (4££  <?.), 
uuteris,  perinde  ell ,  ac       ).    At  fcito  alia  alus 
denfiora  efle;  ut  caveas  nimiam  jpiffitatem  (<*). 

• .  £  Si,  juxta  (455.  s.)  ,  materiae  media^e  arach. 
ij.  iij.  iv.  ut  varie  denfi  eft,  admifces  Oiei  uwc.j, 
ILitum  mediocris  confiftentiae  (453. )  habebis. 

y  m  *i.  Similis  acquiritur  exOiei  unc.  j.  &  materiae  fo- 
\-  'idioris  drach.  j.  (455.  £):  quod  ipfum  &  circa 
peeiem  (ibid.  >?.)  obtinet. 

*  3-.  Olei  demum  unc.  j.  materiae  mcdiae  drach.ij. 
1  iccae  drach.  L  dabunt  exemplum  cpmppGtianis 

5    "*  Aa  2  '  459- 


372      D  s  LINIMENTO, 


i.  Ceterum  repete  di&a  (410.  437.  448.)»  quo- 
rumplurima&  hic  valent.   Adde  (445.  *•)• 

459.  Subscriptio,  nomine  mutnto  (453. ), 
ratione  modi  praeparandi  eadem  eft ,  quae  Unguen- 
ti  (438.).  Quandoque  ,  loco  fi&ilis,  in  vitro  da- 
tur  Litus,  ub;  tenuior  is  eft,aut  virtute  volatili  gau- 
det.  Extenfio  fuper  vehiculo  hic  vix  obtinet;  phar- 
macopoeo  faltem  haud  committitur. 

460.  S  ignatura  itidem  ex  (  439.)  patet.  Ap- 
plicatio  ferk  femper  illitu  perficitur ,  accedente  quan- 
doque  fri&ione.  Si  vefica  Linimento  hume&ata  par 
ti  apponitur,  Epithema  idpotius  dixero  (330.)- 

461.  Usus  fimilis  Unguenti(440.);  quinpromp- 
tior  etiam  penetratio. 

462»  Specimina  funto. 

Litus  Balfamicus,  Anodynus,  adPapillarum  do- 
lores  a  filTuris  &c.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med 

p.  *38- 
jt,.  01.  AmygdaL  duk. 
infuf.  Hyperici. 
Violar. 

Rofar.  ana  unc.  ft. 
Balf.  Peruv.  dr.  fl. 
M.  F.  Linimentum.  D.  in  vitro. 
S.  Hujus  tantilh  fubinde  oblinatur  pars  affetla* 

* 

Linimentum  Stomachicum,  Carminans,  Calefa- 
ciens.  01 


D  e    LINIMENTO.  373 

0*  infuf.  Abfmtb. 

Crocin.  ana  unc.  (5. 
y2i//af.  M?n/£.  drach.  j. 
Caryopbytt.  gutt.  x. 
Brt/£  Peruvian.  fcrup.  j. 
M.  F.  Liniraentum.  D.  in  vitro. 
S.  Serviat  pro  inunftione  regionis  Ventricuti  &  Umbitici , 
aut  univerji  Ventris. 

* 

Litus  Leniens,Emolliens ,  in  Dentitione  difficili. 
i£.  Mucilagin.  fem.  Cydonior.  cum  Af.  Rofar. 
extracl. 
01.  Amygd.  duk.  res.  preff. 
Vitell.  Ovor.  ana  unc.  fl. 
Exadte  miftis  F,  Linimentum  D.  ad  fic- 
tile. 

S.  Gingivae  dotentes  eo  fubinde  demutceantur . 

Linimentum  Purgans,  Antihelminticum,  proln- 
fante.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  248. 
i£.  Unguent.  Agripp. 

Arthanit.  ana  unc.  j. 
M.  F.  Linjmentuffl. 
S.  Hujus  pauxitlo  inungatur  fubinde  tocus  Umbilicu 

Linimentum  Emmenagoguai.    Ad  exemplum. 
Ibid.  p.  231. 

l£.  Sagapen.  unc.  fi. 

Axung.  Caflor.  dracli.  g. 

Aa  3  Cum 


174 


D  e  LINIMENTO. 


Cum  01.  infuf.  Rut.  q.  f.  difiblutis  admifce 
01.  ftillat.  Sabin.  drach.  ij. 

bacc.  Juniper.  drach.  j. 
M.  F.  Linimentum. 
S.  Umbilico  ,  Pubi  ,  Inguinibus  illinatur  mane  &  vefpcri. 


Linimentum  Antiparalyticum.    Ibid.  p.  192. 
j£.  Sapon.  Venet.  unc.  j. 
Camphor.  drach.  ij. 
Spirit.  Vin.  rcttif.  q.  f. 
Diilblutis  admifce 
01.  Irini  unc.  fi. 

ftillat.  Succin.  drach.  i£. 
Spir.  Sal.  Ammon.  unc.  f_. 
Ung.  Nervin.  q.  f. 
Ut  F.  Linimentum  mediae  confiftentiae. 
S.  Partes  ajfettae  ,  prius  pannis  afperis ,  ficcis  ,  cali- 
dis  ,  friclae  ,  aut  balneo  appropriato ,  vel  vapo- 
re ,    rubefaclae  ,  dein  hoc   Liiu  perfricentur  bis 
de  die. 


Litus  Antipleuriticus ,  Mitificans ,  Refolvens. 
Ibid.  p.  169. 

Sacch.  Saturn.  unc.  t. 
Aceti  drach.  vj. 
0/.  Rofac.  infuf.  unc.  j. 
M.  F.  Nutritum. 
Hoc  calido  inungatur  latus  ajfcftum   tcr    de  die. 
SiCamphoras&Y.i  additur,  tanto  efficacior  erit. 

Alius 


D  e     LINIMENTO.  37S 
* 

AUus  Emolliens  Sydenhami. 
^C..  Ol.  Almygd.  dulc. 
Lilior.  infuf. 
Ung.  Dialtbaeae  ana  unc.  j. 
M.  F.  Linimentum. 
S.  LTc  praeced.    Illito  loco  fuperponatur  folium  Brafjl- 
cae. 


Linimentum  Balfamicum  ,  Demu!cens ,  ad  In* 
-:  tertriginem. 

J£.  01.  infuf.  Rofar. 

exprejf.  Amygd.  d.  ana  unc.  F. 
Ung.  Nutrit.  f.  corp.  drach.  uj. 
Rad.  Irid.  F/or.  pulv.  fcrup.  ij. 
Cerae  alb.  drach.  ft. 
M.  F.  Linimentum. 
S.  Eo  oblinantur  partes  affeclae,  prius  deterfae. 


Litus  Nervinus  ,  Attrahens ,  Diffipans  ,  Calfa- 
ciens. 

i£.  01.  Amygd.  d.  unc.  j. 

Spirit.  Sal.  Ammoniac.  dr.  ij. 
Agitentur  fimul  in  phiala  patuli  oris,  dum 
aequabiliter  coeant.  D. 
S.  Linimentum  Volatile ,  quod  partibus  afflftis  infri- 
cetur. 


Aa  4  3 


S7S     D  e     L  I  N  l  M  E  N  T  O, 


Litus  ad  Tineam.   Fulier  Pharmac.  Extempor. 
p.  342. 

j£.  Axung.  Porc. 
Picis  liquid. 

Cerevif.  fort.  annos.  ana  unc.  ij. 
Agkentur  fimuj  ad  perfe&am  usque  mixr 
tionem.  D. 

Obl.namr  ac  purgctur  eo  pars  laborans,  bis  de  die. 


Lipus  Refrigerans,  Repellens,  Demuicens  a4 
Ambufta  &  Eryfipelas.  Ibid.  p.  33  2. 
j£.  Jq.  Calc.  viv.  unc.  j. 
0/.  Rofar.  unc.  i  f. 
Sacch.  Saturn.  dr.  ift. 
Terendo  accurate  mifta  exhibe. 
§•  JLo  non  calefaclo  pars  aegra  quovis  trihorio  oblinatur, 

De 
Epifpaflicis. 

463.  TT^  pispastiCa,  Attrabmtia,  fi  Pice,  ut  ba* 
-IrJ  fi,  conftant,  Dropaces-,h  Sinapi  recipiunt, 
Veteribns  Sinapismi ;  fi  ruborem  modo  inducunt, 
Phoenigmi,  Rubefacientia  ;  li  &  veficas  excitant,  Ve- 
ficatoria  difta,  cum  ufus  fint  frequentiffimi ,  &  ad 
remedia  externa  communia(304.)  pertineant,  pau~ 
cishoc  loco  commemoranda  veniunt;  ut  faltem  con- 
ftet,  materie  magis,  quam  forma,  ab  aliis  difcrer 
pare,  &  quibusnanpt  maximc  formis  gaudeant.  Sunt 


De    EPISPASTieiS.  377 


igitur  vel  Cataplasmata  Cruda  (366.  375.)* vel  Enu 
plaftra  (415.  4*3.)*  vel  Cerata  (425.)*  vd  Un- 
guenta  (431.). 

464.  Quamobrem  eorum  praefcriptio  ex  hiftoriis 
(loc.  cit.)  intelligitur.  Materiem  di&at  titulus  Sti- 
mulantium  in  Materie  Medica.  Ufum  exponit  in- 
dicationum  do&rina:  utideo  pluribus  hic  nonopus 

,fit(7.  «.  /3.  8.). 

465.  Specimina  ideam  dubunt  pleniorem. 

* 

Dropax  ad  Membrum  Paralyucum.  Vid.  H, 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  191. 
i£.  Picis  unc.  ij. 

Galban.  pur.  unc.  j. 
Ptperis  tcnuiter  contuf  drach.  i£, 
Caflorei.  drach.  j. 
0/.  Irini.  q.  f. 
Ut  F.  £  a.  Emplaftrum  ad  alucam. 
S.  Parti  affe&ae  ,  prius  jrittae ,  apponatur  eatidum^ 
priusquam  refrixit,  iterum  fubito  avcllatur:  quod 
repetendum ,  donec  pars  rubeat  ,  tumeat ,  cakau 

* 

Pafta  Rubefaciens  ,  Antifebrilis.   Ibid.  p.  150. 
j^.  Summit.  Rutae  virid.  unc.  ij. 

Semin.  Sinapis.  drach.  ij. 
Contufa  exhibe  ad  Epicarpia. 
S.  AppUcentur  Carpis  ad  Pulfuum  hca ,  aUquop,  horis  an~. 
H  ingruentem  paroxysmum. 

Aa  5  Si- 


378     De  EPISPASTICIS. 


Sinapismus  Cataplasmodes.    Ibid.  p.  260. 
Fermenti  acidi  Panis.  unc.  vj. 
Rutae.  m.  j. 

Semin.  Sinapis  contuf.  drach.  vj. 
Salis. 

Aceti.  ana  unc.  fi. 

M. 

S.  Applica  ad  cava  Pedum   6?  Poplitum  nocles  atqut 
dies. 

.* 

Phoenigmus  Emplaftrodes.   Ibid.  p.  260. 
Emplaflr.  de  Melilot. 
Galbani. 

Sagapeni.  ana  unc.  j. 
M.  Extende  fuper  duabus  alutis  ovatis. 
S.  AppHcentur  cavis  Pedum. 


Sinapismus  fortior  Veterum ,  Veficatorius. 

j£.  Fieuum  ficcar.  in  aqwa  tepida  macerat.  con- 
tufar.  part  j. 
Semin.     Sinapi  feorfim    tenuiffimt  contufi 
part.  ij.  vel.  iij. 
Accurate  miftis  F.  Pafta. 
S.  Appticetur  loco  indicato  ,  donec  vefica  enata  fit. 

Veficatorium  Cataplasmodes.  Vid.  Ibid.  p.  46, 
l&.  Cantbarid.    contritar,   in  pulv.  tenuem. 
drach,  ij. 

Accu- 


DeEPISPASTICIS.  379 


Accurate  mifceantur  cum 

Fermenti  Panis  ,  pauxillo  cum  Aceto  fubafli. 
drach.  vj. 

D. 

S.  Apptica  fpatio  xij.  borarum,  vct  donec  Epidcrmis  mar 

nifefld  in  veficam  elataflt. 


Emplaftrum  Veficatorium. 

I£.  Empt.  de  Mucilagin.  unc.  j. 

Cantharid.  tenuiter  putveris.  drach.  ij. 
Terebinth.  Ven.  q.  £ 
Accurate  mifta  extende  fuper  alutis  orbi- 
culatis.  D. 
S.  Appticentur  fub  utroque  Poplitc,  aut  atibiy  ut  indicatio 
fert. 

Aliud  Fortius. 

J?4.  Emptaflr.  de  Mucilag.  unc.  j. 
Cantbarid.  unc.  £. 
^<to.  Fm.  dr.  y. 
Emplaftro  liquato,  paulo  antequam  frigo- 
re  rurfus  durefcat,  immifce  Cantharides 
in  pulverem  fubtiliffimum  redadtas ;  dein- 
de  Acetum  adde,  &  bene  fuba&a  fuo 
fuper  vchiculo  extende. 
S.  Ut  prius. 


Unguentum  Veficatorium. 
Axung.  Porc.pur* 

Empl 


$8o     De  EPISPASTICIS. 

EmpL  Veftcator.  modo  defeript.  ana  q.  C 
Leniffimo  igne  fimul  liquefa&a  jugiter  mo- 
ve,  dum  penkus  frigefcant.  D. 
5.  Potejl  ad  alutam  aut  pannum  lineum  extendi  ac-  parti 
fuperdari,  aut  &  infricari  pro  lubitu. 

De 

Fricio. 

466.  TIricium  vel  Fricatorium  vqco  medicamen- 
X.  tum,quod  fuperficiei  corporis  extenue, 
molli,  perfricandae  dicatur. 

467.  Triplex  id  eft  ratione  confiftentiae  i  Siccum ; 
Molle;  Liquidum.  Prius,  fumi  Ipecie,  adliibetur 
frictioni  ficcae:  pofteriora  humidae. 

468.  Materies  &  Forma  intelligitur  ex 
(282.  293.  379.  403.  431.  442.  453.):  Mixturae 
enim  Mediae ,  Contraftae,  Lotiones  ,  Suffitus ,  Un- 
guenta,  Balfama,  Linimenta,  huic  fcopo  ferviunt. 

469.  Usus  fummus,  Veteribus  laudatiflimus, 
nec  hodie  contemnendus,  haud  latet  eum,  qui  no- 
vit,  quantum  frictio  introvehendis  ac  in  adtum  de- 
ducendis  conferat  remediis. 

470.  Specimina  paffim  dedi  locis  fupra(468.) 
citatis.   Unum  addo 

Fricium,  Mixturae  mediae  forma,  Antiparaly- 
ticum.   Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p,  192. 
j&.  Sp.  Lavanduhe.  unc.  iij. 

Sdt< 


Be      F   R   I   C   I   O.  3S1 


Sal.  Ammon.  drach.iji 
Tinclur.  Caflorei.  drach.  iv. 
A$.  ftillat.  Lavand.  unc.  tj. 

M. 

S.  Vcrfricentur  bac  cum  Miflurd  parteS. 

V  E 

FORMULIS    ExTERNIS  PROPRIIS. 

47  *•  CJuPerfediflem  de  his  fcribere;  quum  reipfa 
aD  haftenus  expoficis  non  diverfae  finc, 
fed  eaedem,  partibus  modo  fmgularibus  adaptatae 
(304.),  ac  peculiari  hinc  nomine  donatae.  Uc 
tamen  hoc  ipfum  conftet,  omnisque  eximaturfcru- 
pulus  tironi,  compendio  eas  tradere  conftitui. 

De 

Formulis  Capiti  dicatis. 

De 

Cucufd. 

(34i-  3520 
De 


Froniali. 


472.  nT^RONTALEeft  medicamentum,  quod  Fton- 
Jj  ti  &Temporibus,  variofine,  applicatur. 

473.  Quae  huic  parando  adhibentur,  formulae 
funt  Epithema  Liquidum,  Siccum,  Cataplasma  Co- 

<ftum. 


D  e    FRONTAL  X 

&um,  faepiustamenCrudum,  Unguentum,  Balfa- 
mum,  Linimentum  :  ut  ideo  ex  (330.  341.  -355. 
366.  431.  442.  453.)  facilis  fit  eorum,  quae  huc 
pertinent,  intellcdtus. 

474.  Subscriptio  &  Signatura,  praeter 
iiomen  &  partem  (472.)?  nihil  fingulare  habent. 
Quandoque  &  materies  nomen  formulaemtftat ;  ut, 
quod  Oleum  &  Acetum,  praecipue  Rofacea,  re- 
cipit,  vocetur  Oxyrrhodinum ;  quod  ex  Conftipanti- 
bus  cum  liquido  in  pultem  coactis  conftat,  Anacol- 
hma.  Ceterum  &,  vehiculi  loco  (338.  y.)> 
nonnunquam  fervit  Placenta  e  Rofis,  a  deftillatio- 
nerefiduis,  compadtis,  nata,  quam  pharmacopoei 
ad  liunc  ufum  fervare  folent. 

475.  Usus,  maxime  refrigerandi ,  hume&andi, 
demulcendi,  fopiendi,  repeiiendi,  rarius  difcutien- 
di,  attrahendi,  calefaciendi ,  fcopo  dicatus,  in 
morbis  Capitis  internis  &  externis,  circumlpsdtio- 
nem  requirit;  ne ,  caufa  minus  fublata,  inducatur 
ftupor  ,  aut,  exterioribus  'conftipatis ,  introrfum 
augeatur  impetus.  Inde  materiae  huc  aptae  delc- 
cftus  aeque  ac  modus  adhibendi  patet. 

476".  Specimina  funto. 

Oxyrrhodinum  Demulcens,  Refrigerans,  ,So- 
piens. 

Olei  infuf.  Rofar.  unc.  ifi. 
.  Acet.  Sambuc.  drach.  vj. 

Tinft.  Opii  cum  Spir.  Acet.  par.  dr.  jj. 

A$. 


De  FRONTALl; 

Aq.  flillat.  Rofar.  umc.  iij. 
M.  f.  a.  F.  Oxyrrhodinum.  D.  cum  Pla- 
cent.  Rofac. 

S.  Placenta  boc  liquore  irrorata  Fronti  Temporibus 
utrinque  applicetur  :  exflccata  rurfum  bumctlelur } 
doncc  fomnus  obrepat. 


Frontale  Cataplasmodes,  Hypnoticum. 
J£.  Fol.  recent.  Hyofcyam. 

Flor.  Rboead.  ana  drach.  y. 
Capit.  rec.  Papav.  bort.  cum  Semin.  xsp.  iij. 
Cum  Acet.  Rofac.  q.  f.  in  paftam  trita-exhibe. 
5.  Inclufa  linteo  Fronti  appliccntur  tepida.  t 

Frontale,  Linimenti  forma,  Anodynum,  Dis- 
cutiens ,  Calefaciens.  ^ 
l£.  Unguent.  Nervin.  drach.  v]. 
Tberiac.  Andromacb.  drach.  ij. 
Croci  pulveris.  gr.  viij.  ..  * 

VI.  infuf.  Cbamaemel.  q.  1. 

TT  TT  11 

Ut  r.  Lnguentum.  molle. 
>.  Exceptum  flupis  cannabinis  >  duobus  linteis  indufum  ^ 
F  'Fronti  imponatur.  ' 


Anacollema  Conftipans,  ad  narium  haemorrha- 
giam. 

l£.  BoJ.  Armen% 
A  Succ. 


3S4        I)  e    F  R  O  N  T  A  L  L 

Succ.  Acaciae.  anadrach.ij. 
Maflicbes. 
Sang.  Dracon. 
Lap.  Haemau  ana  draeh.  j. 
Cum  Album.  Ov.  conquaff.  q.  £  reda&a  in 
pultem  excipe  ftupis  cannabinis.  D. 
Fronti  &  Temporibus  applicentur. 

* 

Sacculus  Frontalis,  Calefaciens,  Difcutlens,  adi 
Cephalalgiam  aut  Vertiginem,  a  caufa  firigi-, 
da  hatam. 

9t.  Herb.  rec.  Rutae^ 
FoL  Rofmarin. 
Flor.  Cbamaemet. 

Sambuc. 
Summit.  Anetbu  ana  m.  fl* 
Caryophylf.  arom.  drach.  i  t. 
ConfchTa,  tufa  groflb  modo,  include  bini: 
facculis  oblongis,  interpaflandis.  D.  cuil 
Spiritus  Lavandul.  unc.  iij. 
Si  Alternatim  Fronti  applicentur  irrorati  prius  Spiritv 
fimul  exhibito. 
Nota.   Referri  huc  poffunt  Emplalira  Temporalia 
ex  diciisde  Emplaftro  (415.)  fat  intelli&enda ,  quorurr 
fpicimen  vide  pag.  33^ 


3*5 


De 

CoHyrio,  f 

477-  /^ollyrium  diciturmedicamentum,  quod 
Oculis  extrinfecus ,  fcopo  vario ,  appli- 

catur. 

478.  Variis  &  ipfum  formts.gaudet  ante  defcrip- 
tis;  ut  Injedionis  (305.)  ,  Adfperginis.  (  3 1,8.), 
Epithematis  Liquidi  (  330.  ),  Sicci  (341.*)',  Cata- 
plasmatis  Co&i  C 35*50 *Crudi  (366.),  Lotionis 

"  (379.),VaporationisHumidae(393.),SuffituX4C>3), 
Un^uenti  (431-)»  Linirhenti  (  453.).  Quare  *ex 
locis  citatis  lux  refulget  hic  neccilaria.  Quin  &  in- 
telliguntur  triaCollyr-orum  genera,  a  veieribus  me- 

morata:  'T^fOJtoAAv..**;  MusoicoAA.vp<fl6;  H^pogoAAvfjtf. 

479.  Jubet  tamen  vifus  nobilitas,  &  fumma  or- 
gani  teneritudo,  facilisque  a  caufa  etiam  levi  cor- 

1  ruptio,  ferio  monere,ut  vel  Acria,  vel  Repellenti?, 
dui  qubus  opus,  adhibeantur  circumfpe&iffime;  tum 

jut  tenuhTime  laevigata- fint ,  quibus  nocitura ,  inefb 
^fcabrities,  ficubi  vel  Collyriis  Siccis,  Sief  Arabibus 

di&is,  infervient,  velLiquidis  faltem  mifceri,  nec 
alpiane  folvi,  poterunt.  Unde;&  AcrLorum  miftio 
pjiequabiiiffima ,  &  Liquidorum  quandoque  coiaro 

commendanda;  utpardculae  afperae  aut  rodente;, 

iftridu  veladhaefione  nociturae,  curiofe  arceantur. 
• 

480.  Applicatio  pro  for.na  &  fcopi  varietate 
iifcrepat.  Liquida  vel  linteis  imbibita  imponuntur, 
vcl  fiphunculi  aut  calami  ope  mffHfentur.  Spiffa 

B  b  vel 


386    *  D  e  COLLYRIO. 


velvchiculo  apto  cxcepta  admoventur,  velillinun-i 
tur.  Sicca  infperguntur ,  vel  ex  calamo  infufflantur.i 
Vapores  fuo  modo  ad  Oculos  diriguntur. 

481,  Usus  multifarius,  plurimis  Oculorum  yi- 
tiis  fat  aptus,  modo  prudcntcr  inftitutus,  (479.)  > 
emolliendo  ,  roborando ,  maturando  ,  refolvendo , 
diffipando  ,  refrigerando  ,  fopiendo  ,  detergendo, 
derodendo ,  fe  commendat. 

482.  Specimina  funto. 

* 

Collyrium  Liquidum,  Antiphlogifticum ,  Repel- 
lens,  in  initio  Ophthalmiae  externae. 
Aq.  jlillat.  Plantag. 

Rofar.  anaunc.  iij. 
Troch.  alb.  Rhaf.  drach.  £. 
Sacchar.  Satum.  gr.  vj. 
M.  D.  adVitrum. 
S.  Collyrium,  quo  eoncujjo  imhutum  Unttum  quadrupli* 
catum  imponatur  Oculo  affeclo  :  recentetur  omm 
trihoric. 

* 

Collyrium  Cataplasmodes  ,  Antiphlogifticum  , 
Emolliens,  Demulcens. 
|£.  Pom.  dulc.  q.  v. 

Aflentur  fub  cineribus,  aut  cum  Lacl.  dutt 
q.  £  coquantur  ad  mollitiem.   Pulpae  per 
fetaceum  trajedtae  unc.  j.  admifce. 
Micae  Panis  alb.  dj.  vj. 


D  *  COLLYRIO. 


387 


Album.    Ovi  in  Uquorum  conquaff.  q.  £ 
Ut  F.  Cataplasma. 
Htijus  q.  f.  Unteo  exceptum  calide  admoveatur  Ocu- 
/0,  firmetur  fine  comprejfione*    Renovetur  quartd 
quavis  bora. 


Collyrium  Vaporofum,  Stimulans ,  Roborans, 
ad  Paralyfin  Palpebrarum. 
t£.  Herb.  Majoran. 
Tbymi. 

Mar.  Syriac.  ana  m.  ft* 
Flor.  Lavandut. 

ChamaemeL 
Bacc.  Juniper.  ana  dfach.  iij. 
ConfchTa,  tufa,  D.  ad  chartam. 
S*  Species  roborantes ,  quorum  pars  quarta  cum  Vtni  ru- 
bri  pintae  quarta  parte  infufa  per  boram  macere- 
tur,  tum  ebulliat  vafe  aperto  ,  (f  vapor  exhalans 
per  infundibulum  determinetur  ad  Ocufum  affeclum^ 
fpatio  quadrantis  borae.   Id  fiat  mani  £f  vefperi* 


Collyrium  Siccum,  Detergens,  leniter  Erodens, 
ad  delendas  Cicatrices  opacas  Corneae  dia* 
phanae. 

^L.  Saccbar.  cand.  albiffl  unc.  j. 
Alum.  ufi.  fcrup.  ij. 
Vitriol.  alb.  gr.  x. 
M.  F.  Pulvis  fubtiiiuimus. 
3.  Hujus  tantillum  bis  de  die  loco  erodenfr  imponatuf* 

Bb  a  Cofr 


De  collyrio. 


Collyrium  ,  forma  Unguenti,  ad  Trachoma. 
ft>  Ung.  Rofac.  unc.  j: 

Tutiae  praeparat.  drach.  ij. 
Saechar.  Saturn.  fcrup.  j. 
Camphor.  gr.  vj. 
01.  infuf.  Rofar.  q.  C 
Ut  F.  Unguentum  molle. 
S.  Hujus  tantillum  illinat  Palpebris  omni  vefperd,  cubi- 
bitum  iturus. 

* 

Aliud  efficacius. 

i£.  Mercur.  SubHm.  corr$s.  gr.  j.  - 

Axung.  Porcin.  lot.  unc.  j. 
Accurate  fubadtis  F.  Unguentum. 
S.  ut  fupra. 

Unguentum  Oculare  H.  Sloane  aliis  etiam 
oculorum  vitiis  utile  vid.  p.  256". 

De 

Nafalibus. 

4^3'  T^Tasalia  funt  medicamenta,  quae  Naribus 
X^l  admoventur,  tum  fan  itatis ,  tum  volupt^ti* 
crgo.  Atque  alia  quidem  toto  fuo  corpore,  aut  vapo- 
ribusigne  excuflis,  immittuntur  Naribus;alia  efflu- 
viis  fponte  exhalantibus  Olfadtus  modo  organum  a£ 
ficiunt.    Ilia  Errhina,  haec  Odoramenta  vocantur. 

De 
Errhinis. 

184.  T7*rrhinorum(483.)Forma  multiplex 
JjJ  in  genere  eft  Liauida,  Mollis,  vel  Soiida. 

«.  Li- 


D  e    ERRHINIS,  385, 


<*,.  Liquida  funt  Ir.fufa  (221.)»  Decodta  (234.), 
Succi  (245.),  Emulfa  (256.),  Mixturae  Mediae 
(282.),  vel  Contradtae  C283.). 

/3.  Afo/Ziadant  EIe6taria(i  48.),Unguenta(43i.), 
Ballama  (442.),  Linimenta  (453.). 

y.  Solida  conftant  Pulvere  (  ntf.  318.),  eoque 
tenjuiffimo  vel mediocri(i  17.  3i9.),Suffitu  (403.), 
Turundis  pyramidalibus ,  Nafahbus  proprie  di£tis, 
qtlae  ex  pulveribus  &  glutinante,  Mucilagine  v.  g. 
Albumine  Ovi,  Terebinthina ,  Melle ,  Ladano, 
Cera,  &c.  ad  modum  Trochifci  (182.),  compo- 
nuntur,  aut  &  faere  fimpiiciores  ex  Rad.  Betae, 
Cyclaminis,  Irid.s,  &c.  apte  fciffis,  vel  Foliis  Be- 
tonicae,  Nicotianae,  Cortice  recenti  Aurant.  &c. 
contort"s ,  formantur. 

485.  Materiem,  hujus  Delectum,  &,  quae 
kuc  pertinent,  reliqua  docet  fcopus,  &  forma  va- 
ria^^S^.  &  loc.  ibid.  cic). 

486.  Applicatio  Liquidorum  (484.  <*.)  fit 
iniiciendo  (305.),  attrahendo  &  eluendo  (  379.), 
vaporando  (393.),  aut,  inftar  Fotus  Liquidi  (  330.), 
cum  carptis,  turundis ,  linteis,  &c.  immitcendo, 
Mollia(484.  /3.)  illinuntur  ,  aut  cumvehiculis  mox 
memorars  induntur.  Pulveres  (  484. 7.)  inflantur, 
lattrahuntur:  Suffituum (ibid.)  accenforum  fumusin 
Nares  dirigitur:Turundae(ibid.)  intruduntur.  Has 
rero  fiprofundius  intra  cavum  nariuminfmuare  ani- 
mus  eft,  oporcet  primo  ad  dimidii  fere  pollicis  lon- 
gitudinem  quafi  recrorfum  verfus  fauces  protfudere, 
tum  prudenti  direftione  furfum ,  quousque  tuto  fieri 
goflit,  adigere.  Bb  3  487. 


D  z  ERRHINIS, 


487.  Usus  varia  fe  virtute,  adftringente,  emol- 
liente,  demulcente,  fopiente,  apericnte,  ftimulan-  I 
te ,  ptarrnica,  mucum  eliciente,  mundante,  deter-  i 
gente,  &c.  commendat,  aequein  morbis  Narium 
propriis,  quam  aiiarum  partium ,  quibus  evacuatio 
perNares  conducit.  Sternutationis  tamenmotusuni- 
verfum  corpus  violentrfllme  concutiens,  tum  eva- 
cuationis  hujus  confuetudo ,  ufa  frejjuentiore  indu- 
£ta,  aegre  rurfus  tollenda,prudentiamhicin$ulcant, 

488.  Specimina  funto. 

Decofrum  Mundans  ad  Ozaenam. 
j£.  Rad.  Ariflolocb.  rot.  unc.  £.  1 
Herb.  Veronic. 
Scordii. 

Mentb.  ana  m.  j. 
Cum  Aq.  puf  q.  £  coque  vafe  claufo  per 
i  horae.  Colat.  unc.  xvj.  adde 
Tinft,  Myrrb. 

Aloes.  ana  unc.  f. 
MelL  Rofac.  unc.  i*. 
M. 

?.  Injiciatur  bujus  tepidi  q.  f.  atiquoties  de  die :  tum  gos- 
fypium  aut  carpta  in  turundam  convoluta ,  eo  im- 
buta ,  appticemur. 

Liquor  Stipticus  ad  Narium  Haemorrhagiam, 
Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  172. 
JK.  Alumin.  rup.  drach.  j. 
A<1.  ftiltat*  Piantag.  unc.  j* 

M.  SoJ- 


D  e  ERRHINIS. 


391 


M.  Solve.  D. 
S.  Turundis  ingeflis  appticetur  cavo  Narium. 

* 

Suffitus  Roborans ,  nimiam  per  Nares  deftillatio- 
nem  minuens. 
Mafliches. 
Olibani. 
Succin. 

Gum.  Anim.  ana  drach.  j. 
Herb.  Jicc.  Puteg. 

Majoran.  ana  dr.  ij. 
M.  F.  Pulvis  groflus.  D.  ad  fcatulam. 
S.  Pugiltus  bujus  prunis  infpergatur ,  fumisque  teclo  ca- 
pite  excipiatur  Naribus. 

Ele&artum  Errhinum  ad  Gravedinem. 
J$L.  Pulv.  rad.  Galang. 

Irid.  Flor.  ana  drach.  j. 
Zingiber.  drach.  fi. 
Piper.  alb.  fcrup.  j. 
Mellis  comm.  q.  f. 
Ut  F.  f  a.  Eleftarium.  D.  ad  fi&ile. 
S.  Ter  ,  quater  de  die,  tantillum  Nanbus  Ulinatur9  aut 
cum  turunda  indatur. 

* 

Succus  Errhinus,  Muci  e  Naribus  excretionem 
promovens. 

qz.  Fot.  recent.  BraJJlcat. 

Betonic. 

Anagalt.  purp.  ana  q.  C 

Bb  4  At. 


392        D  e     E  R  R  H  I  N  I  S. 

Aq.  flitlat.  Majoran.  unc.  j.  , 
Contufis  fimulfuccum  exprime ,  cujns  une, 
iv.  adde 

Spir.  Litior.  Convall.  unc.  fl. 
M.  D. 

8L  Hujus  quantum  votA  manus  capl  potefl ,  manh  & 
vefperi,  Naribus  attrabatur. 


Nafalia  ejusdem  virtutis. 

^L.  Herb.  flc<c.  Majoran.  drach.  i  f>. 
Rad.  Ellebor.  alb. 
Sem.  Nigell. 

Caryoplrytl.  arom.  ana  ferup.  j. 
Mafliches.  drach.  ft. 

Mucitag.  Gumm.  Tragacanth.  in  A%.  Rof. 
faa.  q.  f. 

Ut  F.  f.  a.  Turundae  pyramidales  pro 
Nafalibus. 
S.  Manl  NoribusJmmittantur. 


Liquor  Ptarmicus. 

Succ.  Euphorb.  gr.  v. 
Vin.  atb.  Gatl.  unc.  j. 
Spir.  Cochlear.  dr.  ij. 
0/.  flilt.  Majoran.  gutt.  ij. 
Accurate  mifta  exhibe. 
Turundae  pyramidates  ex  goffypio  formatae ,  hoc  U- 
quore  imbutae ,  immittantur  Naribus,  ut  excitetuf 
flernutatio* 

Pul- 


D  e  ERRHINIS. 


Pulvis  Ptarmicus. 

J£.  Fol.  ficsat.  Nicotian.  unc. 

Majoran. 
Mari  Syriac. 
F/or.  Lavendul. 

Lilior.  Convall.  ana  drach.  ij. 
Rad.  Pyretbri  pulver.  drach.  j. 
01.  fiillat.  Caryophyll.  gutt.  iv. 
M.  F.  Pulvis  fubtiliffimus. 
S.  Awahaiur  Naribus  tantillum,  tempore  matutino  9  ut 
fiernutatio  excHtetur. 

m 

Ptarmlcum  Mercuriale  valentiffimum.  Fuller 
Pharmac.  extempor.  p.  135. 
i£.  Turbith.  miner.  fcrup.  fi. 
Pulv.  Glycyrrh.  drach.  fi. 

Nuc.  Mofchat.  fcrup.j. 
01.  flill.  Rosmarin.  gutt.  ij. 
M.  F.  Pulvis  Errhinus. 
S.  Hujus  pauxillum,  mane,  in  nares  infuffletur  aut  at- 
trahatur  ;  e x  quo  profufijjima  muct  ac  Iymphae  ex- 
creiio ,  ptyalismi  aemula,  confequetur.  Cum  nimia 
haec  efi,  aut  ob  permanentem  irritationem  metuitur 
narium  erofio,  attrafto  La£k  dulci ,  aut  Malvaceo % 
upido,  fiimulus  leniri  poteft. 


294 


Dc 

Odoramentis. 

489.  y^VDOUAMENTlS  (39I.  483.)  MaTERIEM 

V^/  praebet,  quidquid  odorem  fponte  exha- 
lat  medicatum ,  fuavem,  vel  injucundum. 

490.  Forma,  ut  Errhinorum  (484.),  Liqwda 
eft,  MolliSy  vel  Sotida. 

Liquidam  conftituunt  Liquores  odorati  officina- 
les  foli ,  aut  ex  his  aliisque  paratae  MixturaeMediae 
(282.),  vel  Contra&ae  (293.).  Confer  di£ta(442.). 

g>.  Moltem  dant  Balfama  Odorata  (442.). 

y.  Solidam  Pulvis  (116.  318.)*  aut  ex  hoc&glu- 
tinante  apto,  Trochifcorum  inftar  (182.),  coadta 
Poma,Pilae,  Globuli,  Smegmata,  odorata:  quam- 
vis  pofteriora,  quippe  deliciis  faltem  dicata,  ex  un- 
guentariorum  potius  officinis  hodie  petantur. 

491.  Utendi  modo  in  genere  inter  fe  conve- 
niunt;  quum  omnia  &  fingula  fic  adhibeantur,  ut 
in  olfa&us  organum  agere  poflint.  Liquida  quidem , 
Balfama,  Pulvis,  Poma,  Pilae,  ipfis  proxime  nari- 
bus  admoventur.  Globuli  ex  collo,  aut  in  carpis, 
geftantur.    Smegma  lotioni  infervit 

492.  Ex  his  (489.  ad  491.)?  cum  fcopo  collatis, 
facile  eft,  quod  huc  requiritur,  praefcriptionis  ar- 
tificium. 

493.  Usus  cum  voluptati ,  tum  ftimulando,  ex- 
cicando,  aliorfum  determinando  virtutis  nervofae 

motui, 


De  ODORAMENTIS.  395 

rnotui,  atmofphaeram  corrigendo,  maxime  dicatus 
eft,   Repete  autem  di&a  (85.  100.  406.  *.  451.)- 

494,  Specimina  Balfamorum  dedi  aate  (452.)- 
reliquorum  haec  fuoto. 

Vapor  ftimulans  Nares  in  Apoplexia  imminente 
&  caula  frigida.  Vid.  H.  Boerh.  Mac.  Med. 
p.  189. 

j£.  Tinft.  Cajhr. 

Spir.  SaU  Ammon.  ana  drach.  jj, 
M, 

Sf  Subolfaciat  faepe. 

Liquor  Fragrans,  Cardiacus,  Cephalicus,  &c. 
Balfam.  Vitae  pag.  235.  dfcripti  unc.  j. 
Spir.  Sat.  Ammon.  dr.  ij. 
M.  D,  in  lagenula  propria, 
Sf  Naribus,  temporibus ,  carpis,  &c.  tantittum  affricetur 
inlanguore,  vertiginc,   &c»  aut  fudarioh  velfpon- 
giolae  injlil/cntur  dlujuot  guttulae ,  ae  naribus  ad- 
moveantur. 


Pulvis  Odoratus ,  Cardiacus. 

^L.  01.  ftillat.  Cinnamem.  gutt.  vjL 
Meliff. 

Rorismar.  ana  gutt.  iv. 
Sai.  Votat.ftcc.  de  Sak  Ammon.par.  fcrup. 
Saccbar.  atbifjim,  uac.  £. 


39*   Di  ODORAMENTIS, 

Cinnah.  nat.  fubtiliff.  kvigat.  q.  f  ad  cocn 
cineum  ruborem. 
Accurate,  cito,  mifta  immittantur  vafjulo 
vitreo,  obturaculo  vitreo  claudendo. 
S.  Admoveatur  naribus  in  languore. 

* 

Pomum  Odora&im. 

5£.  Ladani  dracli.  iij. 
Benzoin. 

Styrac.  cdlam.  ana  drach.  jj. 
Herb.  Thymi. 

Mari  Syriac.  ana  drach.  j. 
Camphorae.  gr.  ij. 
0/.  flUt.  Carycpbyll.  gutti  iv. 
BaJf.  Peruvian.  fcrup.  j. 
Cum  Mucilag.  gum.  Tragacanth.  aq.  Cort.  Ci- 
tri.  folut.  q.  £  F.  Pomum. 
S.  Ut  fupra.    Ex  iisdem  quoque  Globuli  magnitudims 
arbitrariae  formari  pojfunt. 

* 

Sapo  Fragrans. 

J£.  Sapon.  Ventt.  unc.  viij. 

Pulv.  fubtiliff.  rad.  Irid.  F!or.  . 

flor.  Lavand.  ana  dr.  iij. 
01.  JMUu  cort.  Citr.  gutt.  xv. 
Tincl.  Benzoin.  aqud  Lavand.  praecipitat. 
q.f. 

Concorporentur  in  paftam,  ex  qua  formen- 
tur  Pilae  hinc  inde  auri  foliolis  exornan- 
dae. 

S.  Lavandis  mantbus,  faciei ,  infervit. 

De 


De 

Stomaticis. 

495-  {^tomatica  voco  medicamenta,  quae  Oris 
^  partibus  internis  app-icantur.  Eorum  ve- 
ro  tres  funt  fpecies:  Dentifricium ,  quod  Dentium  & 
3ingivarum  vitiis  medetur:  Apopblegmatismus ,  quo 
(gUv.a  &  Mucus  Oris  elicitnr:  Gargarisma,  quod 
:avo  Oris  &  Faucium  colluendo  infervit. 

De 

Dentifricio. 

496".  I^ventifricium   (495-)   eft  Liquidum , 
J  /  Mo!!e,  vel  Siccum. 

#.  Liquidum  datplerumque  Mixtura  Media  (282.), 
vel  Contra&a  (293.) :  quamvis  &  Liquores  offici- 
tialesfoli,  tumDeco&a,  Infufa,  Succi,  eo  adhiberi 
queant.    Collutorium  id,  aut  Collutio,  quoque  audit. 

3.  Mo//<?  eft  Ele&arii  fpecies  (148.):  alias  &  E- 
clegmatis  (159.)*  aut  Linimenti  (453.)  forma  hic 
ulu  venit. 

y.  Siccum  praebet  Pulvis  (116.  318.)  tenuiflimus 
aut  mediocris  (117.  319.);  tum  ex  noc  &c  gliati- 
nante  idoneo  confiati  Trochifci  (182.);  aut  Styli 
Dentifricii,  qui  tamen  hodie  minus  ufitati  funt. 

497.  Materies,  Delectu  s ,  cetera,  ex  in- 
dole  corrigendi  vitii,  &forma  expetita  C496.),  in- 
telliguntur.  Acida-  Foifilia  caute  adhibeantur;  ne, 
dum  dealbant  dentes,  fimul  ambedant. 

49& 


39«     De  DENTIFRICIO. 


498.  Usus  dentibus,  gingivis,  detergendis ,  fir- 
mandis,  labe  Scorbutica  liberandis,  his  quando- 
que,  in  Dentitione  difficili,  emolliendis,  refrige- 
randis,  conducit. 

499.  Spbcikina  fimto. 

* 

Collutorium  in  Scorbuto  a  caufa  calida.  Vid.  II. 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  ac<5. 
J£.  Myriae  Limonum. 

MelL  Rofac.  ana  unc.  ij. 
Sp.  Sal.  dulc.  drach.  fl. 
Ag.  flillat.  Rutae.  unc.  ij. 
M. 

S.  Eo  faepiufcuB  laventur  dentes  (fgingivae. 

Linimentum  ri&e  in  Hiftoria  Linimenti  pagj 
§ 

Collutio,  Eclegmatis  fere  forma,  Refrigeram, 
Emolliens,  in  Dentitione  difficili.    Vid.  H. 
Boerh.  Mat.  Med.  p.  255. 
^fc.  Crem.  LaG.  rec. 

Vitett.  Ovor.  ana  unc.  j* 
Syr.  Violar.  drach.  vj. 
Af.  flillat.  Rofar.  unc.  iij. 
M. 

S.  Hisfoveantur  Gingivae  dokntes* 

1  r  '  Irv      '  •  '  j 

Oplata 


Di  DENTIFRICIO.  399 
* 

Opiata  dentes  detergens,  firmans. 
j£.  Confcrv.  Rof.  rubr.  unc. 
Off.  Sepiae  opt.  drach.  ij. 
Sang.  Dracon. 

Cort.  Granator.  ana  drach.  j. 
Alumin.  ujli.  fcrup.  ij. 
Melt.  Rofac.  q.  f. 
Ut  F.  Ele&arium.  D.  ad  fidtile. 
£.  #ta<?  &  po/I  prandium  ac  coenam  eo  fricentur  denter? 
tum  abluantur  cum  Spirit.  Vini  Myrrhato. 

Pulvis  Dentifricius. 

jj^.  Pumicis  ppt.  drach.  ij. 
Flor.  Balaufl. 
Rad.  Irid.  Flor. 
Myrrh.  rubr.  ana  drach.  j. 
Lap.  Haemat.  ppt. 
Sat.  Ammoniac.  ana  dracli.  fi. 
M.  F.  Pulvis  tenuis. 
S.  Utfupra. 

fr.-* X  ■  ....    *      frdawl  .;::,c-[.i 

Trochifci  vel  Styli  DentifriciL 
i^.  Species  praecedent. 

Mucitag.  giimm.  Tragacanth.  cum  aquaSol* 
viae  fatt.  q.  f. 
Ut  F.  Trochifci  vel  Styli  probe  iiccandl 
D. 

S.  Defricandis  dentibus  adbibeantur* 


400 

De 

Apopblegmatismo. 

500.    A  POPHLEGMATISM1C495O  FoRMAite- 
XjLrum  triplex  eft,  Liquida>  Mollis,  Sicca. 

<*.  Liquidam  faepiufculepraebent  Decodra  (234.), 
Mixturae  Mediae  C^2.),  crebrius  Contractae 
(293.),  quandoque  &  Infufa  C221.),  Succi  (245.)» 
aut  Liquores  aliiofficinales,  non  permifti. 

/3.  Molkm  dat  Ele&arium  (148.) 

y.  Sicca  varia  vel  eft  Suffitus  Ipecies  (40$.  *.) 
Nicotianae  fimplicis ,  aut  Medicatae,  fumo  ore 
haufto  conftans;  vel  Rotula  (299.)  fublingualis , 
facile  dhTolvenda;  vel  Pulvis  Ci  16.)  Salinus,  lique- 
fcens,  in  ore  detinendus;  vel  Manfile  quid  Mafii- 
catorium  vulgo  diftum,  folidum  ,  tenax,  acre:  quo 
adhibentur  Vegetantium  acriorum  partei  folidae, 
autfucci  concreti,  minus  facile  liquefcentes,  tum 
cx  his,&  fimilibusaliis,  confedti  Pulveres  craffiores 
(11  (5.117.),  hique  aut  laxi,  aut  panno  lineo ,  in 
fpeciem  Noduli,  inclufi  (229.  2.),  aut  cum 
glutinante  in  Trochifcos,  Paftillosve  coadti(i82.). 

501.  Haud  tamen  perinde  hic  femper  eft,  qua- 
cunqueex  didlis  C.5oo.)forma  utaris.  Videndum, 
quaenam  indicationi,  morbi,  aegrique,  conditio- 
nibus  aptior. 

«.  Occafio  praeceps  captanda  ufum  Liquidorum 
(500.  *.),  maxime  fimplicium,  aut  fola  permiftio- 
?e  parandorum,  commcndat.  C4°~-)» 

p>.  Prae- 


De  APOPIILEGMATISMO,  401 

/3.  Praeferuntur  eadem  (500.  *.)  ubi  profundius 
C  faucibus  trahenduux  phlegma,  idque  tenaciuseft» 

y.  Ele&arii  (500.  potior  ufus  eft ,  cum  vel 
manducatio,  vel  determinata  liquidi  ficcive  in  ore 
volutatio  &  detcntio,  aegre  fieri  poteft :  uc  in  Para- 
lyticis  &:  Soporofis  anedtbus.  Id  tum,palato  adli* 
tum,  fenfim  iiquefcens  >  agit  certius. 

Fumifugium  ,  plurimis  minus  afluetis  incom- 
modillimum  ,  nimia  iri  riervOs  a<ftiome,  fumisque 
haud  dextere  a  cavo  narium  ,  pharyngis,  laryngis, 
prohibitis,  cephalalgias  ,  vertigines  ,  tufles,  nau- 
feas,  vomitus,  creat. 

€. Pueros  &  delicatiores,  vixlongicfi  adftrinxe- 
ttfis  manducationi.    Piacent  magis  Liquida,  aut  Piit- 
vercs  facile  liquefcentes,  aut  Roculaeacrefaccharo 
tegentes  (500.5/.).  At  his  obtufior  quoque  virtus. 

£.  Ubilente,  diu,  valide  ,  proritandus  humor, 
Manfilia  (500.3/.)  ceteris  antehabentur;  nifi  prio- 
rum  nuaedam  repugnent. 

502,  Materiis  petitur  ex  i's ,  quae  ore  excep- 
ta,  retenta,  mota,  viemoliientc  aut  praefenim  (11- 
mulante,  majorem  falivae  &  muci  copiam  eo  al~ 
licere  queunt.  Vid.H.  Boerhaave  Inftit.Med.  1 1 95. 
1197.  i2,©o.  1,  a>-  3.  Quae  enim  degiutica,  yentrl- 
culo  recepta,  naufeam  creando,  falivam  movent, 
aut  in  fanguinem  delata,hunc  diffolvettdo,  Ptyali- 
fmum  excitant,  huju.s  non  funt  loci,  ui>i  d.e  Topi- 
Cis  Stomaticis  (  405. )  agimu$, 


402    De  apophlegmatismo. 


503.  Delectum  docet  remedii  vis  requifita,' 

Sz  ibrma  adhibenda  (  501.). 

a.  Emollientia ,  Saponacea  ,  Aromatica,  Oleo 
vei  Sale  acri  praedita,  aiia  aliis  validiora,  infinitam 
bic  Medico  praebent  f lvam  ,  ex  qua  aptum  nodo 
cuneum  quaerat.  Inde  cum  vario  menftruo ,  aquo- 
Ib,  vinofo,  Decocta,  Infufa,  Succos  ,  lenius  ,  for- 
tius,  agcntes,  juxta  datas  ante  regulas(22l.  2.34. 
245.)  ,  parare  facile.  Suavitas  ,  acumen  ,  melie 
vei  faccharo  obtinecur. 

jS.  Mixturis  (500.  #.)  idoneam  dant  materiem 
Aquae  fdilatitiae,  Aceta,  Spiritus,  Tindturae,  Es- 
femiae,  Olea,  Salia,  ex  firniiibus(503.  *.)  confec- 
ta ;  quorum  &  dilutiora  feorfim  fumta  hic  bona. 

y.  Nicotianae  Medicatae  Suffitus  ut  paretur ,  ante 
docui  ( 405.  ».  405.  «F.  &  feq.). 

Aromata,  Radices,  Cortices  ,Folia,  Semina,< 
acriora,  integra,  Vino  quandoque,  Aceto,  Spiritui \ 
Vini,  prius  macerata,  tum  Succi  tenaces,  fimiles,  t 
odore  tamen  haud  infuaves ,  Maftiche  v.  g.Myrrha , •  \ 
&c.  feorfim  fingula,  fimplex,  at  efficax,  praebent  r 
Manfile.  Alii  nec  Nicotianae  folia  horrent.  Indos  c 
Betele  &  Arecca,  cumCalce,  manfa  dele&ant.  : 

f  c 

c.  Haec  ipfa(o.)  contrita  Pulveres  exhibent 
(.500.5/.):  ex iisdem verolinteo inclufis  Noduli(ibid.)j  - 
cumfaccharo  fiiba&is  Rotulae  (ibid.);  cum  cera^ji 
jnaftiche,  melle,  aliove  glutinante,  concorporatisj  c; 
Trochifci  manfiles  (ibid.)j  melle  piure  velfimplicejfc 

vel , 


De  APOPHLEGMATISMO.  403 


\  rel  medicato*  exceptis  Eleftaria  ( ibid.  /3.)  nafcun- 
tur. 

f  Pulveribus  folubilibus  (500.  >0  materiem 
•praebent  Salia,  quorum  acrimonia  &  injucunditai- 
faccharo  temperatur. 

vi.  Abftinendum  ubique,  maxime  in  mandendis, 
tab  iis,  quorum  odor  aut  fapor  deteftabiiis;  quum 
nimis  evofvatur.  Corfuetudo  tamen  vel  moleftiffi-» 
ma  etiam  manfuefacit  (<?.). 

504.  Ordo,Dosis,  Quantitas  Genera- 
lis  ,  Proportio  ,  Subscriptio,  latis  patent 
exiis,  quae  de  fimilibiis  formulis  internis  ante  di- 
Ijfta,  collatis  ad  hadtenus  (500  ad  504.)  expofita, 
&  mox  fubjungenda  fpecimina.  Paftiilorum  Moles, 
hic  plerumque  major  (187.),  fcrup.  j.  drachm. 
faio  j.  acquat. 

505.  Signatura  pariter  ex  prius  di&is  intelli- 
gitur.  Jejunum  fere  ftomachum  amat  haec  evacua- 
tio:  unde  aliquot  plerumque  ante  paftum  horis  mo- 
vetur;  nifi  cum  in  mora  periculum.  Pronfovetur 
jrono  capite,  fimulque  acrium  delapfus  infauces  fic 
cavetur.  Uitra  femihOfam  vix  protrahitur.  Os, 
poft  Apophlegmatismi  a&ioncm,  aquatepida,lacte, 
jaliove  blando  liquore,  eluendum  vix  monere  opus. 

506.  Usus,  caute  direftus,  riobilia  p-*aefi:at, 
aliis  haud  adeo  viis  femper  obtinenda,  in  filgidis, 
catarrhofis ,  foporofis ,  paralyticis  ,  epilepticis ,  afc 
fcdtibt.s,  Leucophlegmatia,  Anginiaquofa,  Oion- 

Cc  2,  ' 


404    De  apophlegmatismo. 

talgia,  &c.  Abufus  rei  optimae  peflimus  faliva, 
humore  utiliflimo  ,  privat  chylopoiefin  ,  fubtilifli- 
mis  orbat  ftnguinem,  confuetudinem  inducit  aegre 
rurfus  exuendam. 

507.  Specimina  funto. 


Deco&um  Apophlegmatizans ,  ingruente  Apo- 
plexia  Frigida  utiliflimum.    Vid.  H.  Boerh, 
Mat.  Mecl.  p.  187. 
j£.  Rad.  Imperator. 

Pyretbri.  ana  unc.  j. 
Fol.  reccnt.  Rntae. 

Majoran.  ana  m.  j. 
Flor.  Lavand.  m.  fi. 
Semin.  Sinapis  contus.  unc.  tf. 
Confcifla  ,   cum  Vini  Alb.  iibr.  ij.  coque 
per  i  horae ,  vafe  exadte  claufo.  Colat.  ad- 
mifce 

Spir.  Sal.  Ammon.  drach.  ij. 
Mell.  Anthos.  unc.  i£. 
D. 

S.  Hujus  tepidi  pauxillum  ore  detineat  ac  volutet,  humo- 
rem  prolettum  jugiter  exfcreans.    Repetat  pro  ne 
cejfitate  urgente ,  quavis  hord  aut  citius. 


Infufum  eiusdem  utilitatis ,  ex  Fulleri  Pharm. 
extemp.  p.  149. 
354.  Sem.  Sinapis  contus.  drach.  jj\ 
ccmmun.  unc.  vhj. 

Con- 


De  APOPHLEGMATISMO.  405 


Contrita  &  fuba&a  digerantur  in  rineribus 
calidis  per  i  horae.  Colat.  exprefr  ad- 
mifce 

Spirit.  Lavand.  drach.  iij. 
Cochlear.  drach.  j. 
Salf  Ammon.  gutt.  xxx. 
M.  D. 
S.  Ufus  idem ,  ut  prioris. 

* 

Mixtura  fimilis,  Odontalgiae  Catarrhofae  apta 
Aq.  flillat.  Lavanduf.  unc.  vj. 
Spirit.  Regin.  Hungar.  unc.  ij. 

Sdl.  Ammon.  drach.  j. 
Tincl.  Saf.  Tart.  He/mont.  drach.  jj. 
Zingib.  fubtiliff.  pulv.  drach.  ft. 

M.  D.  vitro  claufo, 

S.  Ut  fapra. 

* 

.  Deco&um  ejusdem  virtutis.  Fuller  Pharmac, 
extemp.  p.  150. 

Rad.  Pyretb.  dr.  vj. 

Gatang.  dr.  j. 
Sem.  Hyofcyam. 

Papav.  alb.  ana  dr.  §. 
Caryopbyll.  arom.  fcrup.  ij. 
Vin.  alb.  unc.  viij. 
Acet.  Vin.  unc.  iv. 
Coq.  per  i  horae  ,  vafe  claufo ,  tum  cola- 
turae  admifce 

Cc  3  Spir. 


4©5     Dc  APOPHLEGMATISMO. 


Spir.  Vin.  Gall.  unc.  ifr 
Tintt.  Myrrh.  unc.  ft. 
M.  D. 

S.  Ut  praeced. 


Apophlegmatismus ,  forma  Succi  preffi, 
I^.  Fol.  recent.  Becabung.  m.  j. 

Cocbkar.  m.  tf. 
Rad.  recent.  Ari. 

Armorac. 
Sem.  Sinapis.  ana  unc.  6. 
Confciffis,  tufis,  exprime  Succum,  cui  ad- 
mifce 

Vin.  atb.  unc.  i  fi. 
Saccbari  alb.  unc.  j. 

M. 

&  Hujus  bauftulum ,  omnimand,  ore  prius  aqua  eluto  , 
contincat  aliquamdiu  Scorbuto  frigido  laborans  ,  tum 
txfpuat  una  cum  faliva  fic  prokcld. 


Pulvis  Salivalis ,  mitior. 

m>  Sal.  PrunelL  draeh.  i£. 

•Swcarc.  ana  gr.  xv. 

rr//to/7.  drach.  ij. 
M.  F.  Pulvis. 
Parum  hufus  Pulveris  cre  detineatur  ,  1//  liquefcens 
falivam  moveat. 


De  APOPHLEGMATISMO.  4~7 


Pulvis  Apophlegmatizans,  acrior. 
J£.  Rad.  PyrcthrL 

Corr.  Magellanic.  ana  drach.  ifi. 

Cubcb. 

Cardamom. 

Caryophyll.  arom.  ana  drach.  C. 
Sal.  Ammomac.  drach.  j. 
01.  flillat.  Caryopbyll.  gutt.  vj. 
Contufis  F.  Pulvis-  craflmfculus.  D.  in  fca- 
tula. 

S.  Capiat  omni  mane ,  jejunus  ,  quantum  apice  cuHri 
fuflinere  potefl  ,  £f  commandat ,  exfpuatque  humo- 
rem  proritatum. 

Rotulae  Sialogogae. 

I£.  Species  praccedentcs  fubtilifflme  tritas. 

Sacchar.  albiff.  Aq.  Rofar.  fohit.  &  infpis- 
fat.  fextuplum. 
Ut  F.  1.  a.  Rotulae. 
S.  Una  vel  duaefub  Hngua  detineantur  ,  ut  fenflm  lique- 
fcant.    Excernatur  Uquidum  ajfluens. 

* 

Nodulus  fimilis. 

ijt*  Pulver.  praecedent.  drach.  i  rt. 

Mafliches.  drach.  iij. 
Mixta  iiligentur  panno  lineo  ,  ut  F.  No- 
dulus. 

S.  Mandatur  Uniter  mane  per  \  boram,  ut  faliva  prori- 
wur  cxfpuenda. 

Cc  4  Fle- 


4o8    De  apophlegmatismo. 


Elctfarium  exiisdem. 

134.  Species  easdcm  tenuijjime  comminutas. 

McUis  Anthos  triptum. 
M.  exa&c  F.  Elcdtarium.  D.  ad  fi&ile. 
S.  Hujus  tantillum  palato  afjrketur  in  morhis  foporofis, 
frigidis,  aquofis. 


Aliud  fimile  ex  Fulleri  Pharmac.  extemp.  p.  63, 

Herb.  Tbymi.  drach.  vj. 
Rad.  Fyretbr.  fcrup.  iv. 
Sem.  Sinapis.  fcrup.  ij. 
Of.  flill.  CaryophyU.  gutt.  iv« 
Mcllis.  q,  f. 
Ut  F.  f  a.  Ele&arium. 
S.  Cochlearcutum  hujus  ore  volutetur  ,  ac  leniter  manda^ 
tur  mane,  jejuno  ficmacbo  ,  per  femiboram  ,.capite 
prono  ,  ac  faliva  affluens  cxfpuatur. 


Trochifci  mafLicatorii.  Vid.  H.  Boerh.  Mat. 
Med.  p.  188.  i 
j^.  Majlich. 
Cerae  alb. 

Zingib.  ana  unc.  j. 
F.  f.  a.  parvi  Paftiiii ,  finguli  drach.  &  auc  j. 
Sf  ut  fupraf 

Alii  ex  Fulleri  Pharm.  Extemp.  p.  pgtu'' 
j£.  Raa\  Pyrcthr. 


De  APOPHLEGMATlSMO.  409 


Sem.  Sinapis.  ana  dr.  j. 

Stapb.  agr.  dr.  ij. 
01.  StiU.  Caryopbyll.  gutt.  iv. 
Cum  Cerae  alb.  Hquefaclae.  q.  f.  concorpo- 
rentur  in  Pilas  vei  Trochilcoi  arbitrariae 
molis. 
S.  ut  ante, 

Gargarifmate. 

508.  argarisma  (495.)  eft  medicamentum 
VJ  liquidum,  caviOris, maxime  vero  Fau- 
cium,  coilutioni,  varios  in  ufus ,  aptatum.  Dia- 
clyfma  quoque  ,  Collutio,  vel  Coitutorium  audit,  prae- 
cipue  fi  gargarifatio,  a  quanomen  habet,  fub  ejus 
ufunon  accedit. 

509.  Forma  ejus,  femper  liqu^da,  Infufi  (2.2.1.), 
Decodti  (2.34.),  Succi  expreffi  (-245.0,  Emulfi 
(2,56.), Julapii C2.7 1.),  vel  Mixturae  Mediae  (282.), 
fpecies  eft,  iisdemque,  quibus  haec,  legibus  para- 
tur.    Unde  ex  di&is  (loc.  cit.)  facile  artificium. 

510.  Materiem,  hujusque  Delectum  limi- 
tat  varia  Medici  indicatio ,  &  Liquidi  fpecies  con- 
ficienda  (.509.),  collata  iis,  quae  de  hac,  interno 
ufui  dicata,  ante  (loc.  cit.)  monita  funt.  Videa- 
tur  etiam  hiftoria  Inje&ionis  (305.  feq.);  quum 
haec  loco  Gargarismatis  adhiberi  foleat,  ficubi  col- 
!  lutio  aut  gargarifatio  ab  ipfo  aegro  obtineri,  fatis- 
ve  profunde  intra  fauces  adigi,  hinc  fcopum  Medt- 
ci  ferire  nequit.  Quin  &,  quae  de  Apophlegmatis-; 

C  c  5  mi« 


4io      De  GARGARISMATE. 


mis  Liquidis  di&afunt  (500.),  huc  pertinent. 

£11.  Ordo,  Quantitas  Generalis,  Pro- 
portio,  itidem  fequuntur  leges  ante  (loc.  cit.) 
datas.  Dosis,  pondere  nunquam  determinanda , 
eft,  quantum  buccis  nondifpanfiscommodecapitur. 

512.  Subscriptio  jubet :  F.  Liquor  pro  Garga- 
rismate  aut  Collutorio. 

£13.  Signatura,  praeter  generalia,  injungit 
utendi  modum  ,  qui  non  femper  idem  eft.  Aliaj 
enim  liquidi  oreexcepti,  fupinato  capite,  facienda 
agitatio,  quod  gargarifare  vocamus;  ut  concufiae 
cum  eo  partes  magis  undequaque  imbuantur,  de- 
tergeantur,  penetrentur.  Alias  lenis  modo  ejus 
volutatio,  aut  tranquilla  detentio,  requiritur;  cum 
partes  inflammatae  ,  aliove  modo  laefae,  gargarifa- 
tumnegant,  aut  liquidum  motum  a  defcenfu  per 
fauces,  delapfuve  in  tracheam,  prohibere  fatis  ne- 
queunt.  Alias  &  per  fiphonem  inje&io  flt:  quod 
in  infantibus  faepe,  aut  aegris  debilioribus  ,  fuive 
non  compotibus,  neceflum.  Calidi  ceterum  ufus 
frequentior  eft,  quam  frigidi.  Hoc  tameh  amant 
quidam,  ubi  adftringendum  vel  repellendum. 

£14.  Usus  infignis  in  quibusvis  fere  Oris  interni, 
Faucium,  partiumque  his  vicinarum,  morbis,  In- 
flammationibus,  Tumoribus ,  Ulceribus,  Aphthis, 
Siccitate ,  Colluvie  aquofa,  mucofa,  Laxitate, 
Rigiditate  nimia,  &cc.  dum  vis  quaecunque  ex- 
petita,  emolliens,  adftringens,  hume&ans,  fio 

cans 


Dk  GARGARISMATE.  4*i 


cans,  refrigerans,  calefaciens,  refolvens,  fuppu- 
rans,  detergens,,  ftimulans,  vulneraria,  &c.  di- 
re&e  locis  affe&is  applicari  fic  poteft. 

515.  Specimina  funto. 


Collutio  Antffeptica,  adUlcera  Oris,  a  Scorbu- 
to  putrido  nata.  Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med, 
p.  206. 

I£.  Spir.  Salis  marini.  drach.  ij. 
Aq.  fliHatit.  Salviae.  unc.  vhj. 
M. 

S.  Hoc  Jiquore  colluat  Qs  & Fauces  faepius  de  die. 


Collutorium  ad  Anginam  Infiammatoriam,  An- 
tiphlogifticum ,  Refolvens,  Refrigerans. 
Aq.  flillat.  F!or.  Sambuc.  unc.  xvi. 
Acet.  Vin.  deflillat.  unc.  ij. 
Sal.  PruneJL  drach. 
Rob.  Sambuc.  unc.  y. 
M. 

>.  CaJido  boc  iiquore^  ore  detento9  Fauces  ajjldub  Jwnt- 
ftentur. 


t)eco£tum  ad  Anginas  gravifiimas,  valde  Refol- 
vens  ac  celerrime  levans ,  tefte  Fr.  Dekkers 
Exercit.  Pradt.  p.  242. 

I£.  Rad.  Altbaeae  rec.  unc.j, 
FqU  Malvae,  man.j. 


%i2     De  gargarismate. 


Flor.  Sambuc.  pug.  iij. 
Coq.  f.  a.  in  f.  q.  Cerevis.  dulc.  Colat.  pint, 
j.  admifce 

Mell.  Virgin.  unc.  ift. 
Spirit.  Vtn.  dr.  iij. 

Sal.  Ammoniac.  gutt.  xxx. 
M.  D. 

£.  7V/>z7#  hujus  Hquoris  tamillum  ope  fipbonis  injiciaiur  in 
Fauces  omni  borac  quadrante,  donec  levetur  aeger. 

* 

Deco&um  Emolliens,  Demulcens,  ad  promo- 
vendum  Ptyalismum  Mercurialem.  Vid.  H. 
Boerh.  Aphorifm.  1475. 
j£.  Herb.  Althaeae.  m.  y. 
Malvae. 
F/or.  Rboead. 

Verbafc.  ana  m.  j. 
Rad.  Glycyrrbiz.  unc.  j. 
Cum  Seri  Lacl.  rec.  q.  f.  decod.  Ipatio  {  ho- 
rae ,  tum  colat.  exprelf.  lib.  y.  admifce 
Mellis  puri.  unc.  5. 

D. 

S.  Hoc  tepido  gargarifet  &  colluat  jugiter  totum  Oris  ca- 
vum. 


Gargarisma  ad  proritandum  Salivae  fluxum  in, 
.Variolis  Confluentibus. 
W*.  FoL  Mahat.  man.  ij, 

Semin, 


Pe  GAKGARISMATK 

Semin.  contuf.  Sinap.  unc.j. 

Piper.  alb.  unc.  ij. 
Coq.  cx  f  q.  Aq.  pur.  per  quadrantem  ho- 
rae.    Colatur.  unc.  xx.  admifce 
Oxyme!.  Scyl/it.  unc.  ij. 
5yr.  Vwlar.  unc.  j. 

M.  D. 

5.  Hoj  rtf//V/o  fo//i^/  ^  gargarifet  aeger  fauces  omni  qua- 
drante  borae:  quod  fi  minus  conveniat,  itiam  opt 
fipbonis  injeCiio  fieri  poiefi. 


AliudLaxans  &  Detergens,  ad  cruftae  Aphtho-' 
fae  lapfum  promovendum.  Vid.  Ketelaar  de 
Aphthis.  p.  38. 

JJT.  Hordei.  mundat.  unc.  j. 
Pafful.  exacinat.  unc.  jj. 
Ficuum.  n°.  iij. 
Glycyrrbiz.  rafae.  drach.  iy. 
Coque  ex  Aquae  pur.  q.  f.  tum  coia  &  ex"-, 
prime.    Colat.  lib.  ij.  admifce 
Syr.  Jujubin.  unc.  ij. 
D. 

S.  Tepidum  ore  femper  contineatur,  &,fi  pote ,  garga- 
rifetur. 


Infufum  Balfamicum,  Confolidans,  ad  Ulcera 
Faucium  mundata. 

Bt.  Herb.  Agrimon.  m.  j, 
Veronic. 

Sah 


i£9  gargarismatej 


Salviac. 
Flor.  Hyperic. 
Betonic. 

Rhoead.  ana  m. 
Infundantuf  cum  Aq.  pur.  fervidae.  unc.  xx, 
ftent  per  horam  infufe,  vafe  claufo,  tum 
colat.  exprelf.  admifce 
Mell.  rofat.  unc.  ij. 
ut  fupra. 

De 

Scuto. 

,Vid-  C34i-  35^.  4*4-  441-) 

Ctyfmate  Inteflinali. 

gi6.  /^lysma  Intestinale,  Clyfier ,  Enema, 
V-^  Lavamemum ,  vocatur  liquor,  qui  Inte- 
ftino  Recto,  evacuandi,  alterandi  vel  nutriendi  fi- 
ne,  injicitur.  Pertinet  ergo  ad  Injedtiones,  de  qui- 
bus  generatim  ante  (305.  &  feq.)  adtum ;  atquc 
inde  magnaparte  inteiligitur.  Meretur  tamen  feor- 
fim  exponi  ob  fingularia,  quae  fibi  vendicat. 

517.  Materies  in  genere  Excipit  vel  Excipitur, 

a.  Excipiens  liquor  eft  varius.  Saepe  (1.)  Vul- 
garis:  ut  Aqua  fimplex,  Fabrorum,  Lac  recens, 
ebutyratum,  ejus  Serum,  Cerevifia,  Vinum,  Uri- 
na.  &c.  Alia*  (2.)  Praeparatus ,  in  officinis  pro- 

Jtans 


De  CLYSMATE  INTESTINALI.  4i£ 


ftans,  aut  pharmacopoeo  fatnotus;  ut  praefcriptio- 

ne  magiftrali  non  egeatejuspraeparatio:  r.g.  Aquae 
ftillatit.  Lac  Chalybeatum,  Decocta  Hordei,  Ave- 
nae,  Specier.  Emollient.  Carminant.  Clysmat.  or- 
din.  aut  materiei  cujusdam  fingularis,  Jufcula  Car- 
nium  ,  Olea  prefla ,  infufi,  cocta ,  &  fimilia.  Vel 
(3.)  Decoctione  demum,  rarius  Infufione,  paran- 
dus  juxta  praefcriptum  Medici. 

0.  Excipienda  funt,  quaecunque,  fcopo  apta,  ex- 
cipente  (#.)  fulvi,  aut  huic  mifceri  ita  poflunt, 
utrequifitamhic  liquoris  meabiiitatemnondeftruant. 
Jleferuntur  haec  ad  (1.)  Solubilia  in  Aquofis:  ut 
funt  Electaria,  Confe&iones,  Pulpae,  Succi,  Ex- 
trach,  Mella,  Syrupi,  Sapones,  Vitell.  Ovi,  Sa- 
lia,  Fel,  Saccharum.  (2.)  Pinguia:  ut  Olea  infu- 
fa,  cotta,  prefia,  Itillatitia ,  Pinguedines,  Medul- 
lae,  Seva,  Butyrum,  Balfama,  praeprimis  Tere- 
binthina,  Unguenta,  &c.  (3.)  Pulverulenta  non 
folubilia ,  quorum  tamen  rarior  hic  ufus. 

518.  Delectum  docet  varius  fcopus ,  tum  co« 
gnita  materiae  virtus ,  pretium,  promta  purabiii- 
tas,  aliaeque  tam  hujus,  quam  aegri ,  conditiones, 
facile  in  fmgulari  cafu  determinandae.  Unde 

ct.  Repetendum,  quidquid  de  InjecYtone  priui 
(309.)  dictum. 

/3.  Ubi,  quod  hic  faepe  obtinet,  citilfimo  opus 
auxilio,  abfint  Infufa  vel  Deco&a  ,  quin  &  aliali- 
quida,  ut  Olea  prefla,  longam  pofcentia  praepara- 

tio- 


ti6     De  CLYSMATE  INTESTINALl* 


tionem  (46.).    Neque  enim  deficiunt  jam  parata; 
cuivis  apta  indicationi. 

y.  Nec  utere  pretiofioribus ,  maxime  fi  fiiepius  \ 
iterandum  Clyfma;  tum  ne  emungas  aegrum;  tum 
ne  corrupta  exhibendianfam  captetpharmacopoeus, 
lat  haec  bona  putans  cavo  putridis  affueto,  gnarus* 
que  lios  liquores  raro  explorari.  Suus  etiam  Inte- 
ftinis  ineft  fenfus,  &  partibus  vicinis,  nec  contem- 
nenda  fane  cum  reliquo  corpore  conipiratio:  ut 
nequaquam  infuper  haberi  debeat,  qualecunque  li- 
quidum  injiciatur ;  quum  male  feledfca,  perperam 
praeparata,  vappida,  corrupta,  haud  minoreshic, 
quam  alibi,  inferre  turbas  poffint. 

&  Species  Emollient.Carminant.  fepleraquealia, 
quae  folis  Clysmatibus  deftinata  proftant  jam  com- 
pofita  inofficinis,  fi  potes,  cave:  faepiffime  enim 
exoleta  funt,  fitu,  vermibus,  corrupta.  Levi  la- 
bore  alia  praefcripferis  recens  paranda. 

£.  Oleofa  aqueis  excipienda  haud  adeo  exadtam. 
hic,  ut  in "  Internis  (284.   {.)  poftulant  unionem:  \ 
cmamvis  &  Mel,  Vitell.  Ov.  Saccharum,  Sapo, 
Bilis,  Salia,  alio  fine,  dum  fcopus  fert,  addita 
hanc  praeftare  queant.    Terebinthina  tamen  Ovi  \ 
CVitello  fubigenda  curatius;  ut  divifa  &  felicius  agat, 
nec  facile  glutine  fuo  fiftulam  obftruat:  n-am  Di-  \ 
geftivi  loco  fere  adhibetur. 

£  Cur  vetant  Acida  mifcere  Clysmatibus ,  qui  vel 
acerrima  etiam  Emetica  &  Purgantia  iis  adhibere  , 


Dfe  CLYSMATE  INTESTINALI.  4iy 


noh  verentur?  Sane  ubi  corrigenda  putrilago,  re- 
fraenandus  calor  febrilis,  Acidi  dilutioris  ufum  fua- 
dent  omnia. 

*?.  Pulverulentis  C517.  P>-  3.)  facfle  carueris,  cum 
alia  praefto  fint  omni  fcopo  idonea.  Jbin  utivelisi 
nota  cautelam  Cs°9- 

9\  Sal  &  Oleum  fruftra  ab  Anthelmintico  Clyg- 
mate  arcentur.  Q  lis  folis  dulcibus  delectari  vermes 
dixerit,  cum  &  in  acerrimis  nidulentur?  Enedti 
colhquefcunt  cito,  iaciie  dein  expellendi. 

/.  Nutrire  dum  fcopus  exigit,  Jufculo  Carniunt 
pihil  aptius.  Vifum  hoc,  mox,  ut  ingeftum  fuerat* 
in  fanguinem  veftum  nocuhfe  nihil ,  hinc  praeviam 
ventriculi  &  tenuium  inteftinorum  coctionem  vlx 
repofcit.  Antifeptico  faltem  condiendum  ,  fi  calor 
corporis  nimius  ad  putredinem  difponit. 

x.  Denique ,  ut  Medico  nunquam,  nifi  ex  ratio- 
ne,  agendum  (11.  12.  16.),  ita,  Clysmate  indi- 
cato,  mox  cogitet  H  eo  quid  effici  debeat  &  poflit^ 
faciliime  dein  rcperturus  aptam  huic  componendo 
materiem.  Videbit  hinc,  toties  hic  commendatis 
Specificis  Cephalicis ,  Pe£torahbus ,  Stoffiachicfej 
Hepaticis,  Uterinis  ,  &c.  vixma:orapraeftari,  quarri 
generali  Diluentium ,  Humectantium,  Emollien- 
tium,  Calefacientium ,  Refrigerantium ,  Sopien- 
tium,  Difcutientium  ,  Refolve$tium,  Stimulantium,. 
rnaterie.  Sic  ars  tirWifacilis  flt,  &  ferviiis  aliorumt 
gxemplis  perpetuo  inhaerendi  toilicur  noceffitas. 


D  i 


>-.  Quiri 


4i 8    De  clysmate  intestinali. 


a.  Quin  &  farragine  incondita  hic  opus  non  effe, 
ex  di6tis  0.)  patet.  Saepe  unicum  fufficit  ingre- 
diens,  nuilo  ftipatum  excipiendo.  Saepius  duo: 
Aqua,  Lac ,  hujus  Serum ,  cum  Melle,  Saccha- 
ro  ,  Nitro,  Oieo,  Butyro,  &c.  Nonne  Urina  fo- 
la,  Sal  communis  Aquae  quintuplo  folutus,  De- 
codr.  Fol.  Nicotianae,  inter  certiilima  habentur, 
fi  valentiore  opus  ftimuio? 

519.  Ordo  idem  hic  obtinet,  qui  in  Jnfufis, 
Decodtis,  aut  Mixturis  internis  (224.  237.  385.): 
has  enim  ad  iormulas  reducuntur  omnes  Enematum 
compofitorum  fpecies. 

520.  DOSIS    &    QUANTITAS  GENERALIS 

aequales  funt;  cum  vix  nifi  una  fimul  praefcribatur 
Dofis  (68.  #.).   Haec  autem  varia  eft 

Ratione  aetatis.  Ubihaec  fere  regula  obtinet. 

Infanti  recens  nato  conveniunt  unc.  ij. 

■"        prove&iori  unc.  iij.  iv. 

Puero        unc.  vj.  vij. 

Adulto   *  —  ■  unc.  viij.  x.  xjj. 

|3.  Ratione  conflitutionis  aegri.  Proceri  plus  fe- 
funt :  parvuli  minus.  Difficili  anheiitu  affe&i,  in- 
teftina/flatu  diftenta,  mole  extrinfecus  incumbente, 
foetu  v.  g.  grandiore,  aquis,  &c.  preffi,  vix  ad- 
mittunt  copiam  ma  orem,  admiliam  cito  excutiunt. 

y.  Ratione  effeftus  praeftandi.  Si  diluendum, 
hume&nndum,  emolliendum,  refrigerandum,  nec 
aiia  repugnant,  major  quantitas  conducit.   Si  vali- 

de 


De  CLYSMATE  INTESTINALI.  4i9 


4k  ftimulandum,  minor;  ne  moles  ftimulo  jundta 
citius  expellac.  Si  diutius  retinendum,  minor  iti- 
dem  expedit:  quod  maximk  in  iis,  quae  nutriendi 
fineinjiciuntur ,  notandum. 

Ceterum  &hic  parcior  fimul  injedti  copiapen- 
fari  poteft  iteratione,  &,  fi  quae  obftant,  per  in- 
tervalla  immitti,  quod  fimul  debeat. 

521.  ProportIo  mutua  ingredientium ,  vix  cer- 
tis  in  univerfum  limitanda  legibus,  attento  ad  fuam 
indicationem(5i8.),  virtutem  materiae,  vires  ae- 
gri,  fenfum  hujus  majorem  minoremve,  requifitam 
Inje&ionis  confiftentiam  (309.  <$*.),  &c«  determi- 
natufacilis  eft. 

&.  Si  Purgantibus  opus  infufis ,  decocYis  autin- 
termiftis,  haec  plerumque  dupla  recipiuntur  dofi, 
qua  darentur  ori  ingerenda,  quandoque  &  tripla, 
imo  majore,  ubi  ftimulandum  fortius. 

0.  Salium  mediorum,  quae  magis  hic  ufitata, 
drach.  j.  ij.  ad  liquoris  unc.  x,  pro  ftimulo  mediocri 
fere  fuflkiunt.  Alias  tamen  uncia  j.  imo  ij.  adhi- 
bentur  in  acerrimis  (518.  a.) 

y.  Eorum,  quaeMellis  aut  Svrupi  gaudent  Ipifii- 
tudine,  latilfima  iterum  Proportio  primario  ex  v:r- 
tute  medicata,  dein  &  confiftentia,  limttatur;  ut 
ideo  fumma  fere  fit,  fi  horum  &  iiouoris  aequale 
pondus  fumferis. 

<£.  Pinguium  tamen  ,  nifi  cum  fola  totum  confti- 
tuunt  Clysma }  parcior  quantitas  rarius  quartam  to* 


420   De  clysmate  intestinali. 


tius  partem  exfuperat.  Terebinthinae  autem  vix 
plus  unc.  R.  aut  drach.  vj.  ad  liquoris  unc.  viij.  vel 
x.  recipitur. 

€.  Solida,  ficca,  pulverulenta,  quin  majore  quan- 
titate  admifceantur,  prohibet  nafcitura  fpiflitudo, 
autfacilisin  grumos  coalitus.  Drach.  j.  ij.  iij.  pro 
adulto  (520.       fatis  funt. 

f  Opiatis,  aliisque  Drafticis,  iis  maxime,  quo- 
rurri  vis  fubdola  furtim  fe  vafis  infmuat ,  cautus  ute- 
re!  Eft  &  m  Craffis  Inteftinis  apparatus  nerveus; 
adfunt  abforbentes  venulae.  Unde  ab  ejusmodi 
imprudenter  injedtis  quandoque  damna  peffima. 
Excutiendae  Taeniae  ergo  datum  Clyfma  ex  Mer- 
curio  fublimato  Spiritu  Frumenti  foluto  mortem  in- 
tulit.  Ab  Opii  gran.  iv.  Clysmati  additis  aeternum 
dormiviffe  vifus  eft  aeger  (518.  y.). 

v).  Circumfpe&us  etiam  Stimulantia  determina, 
cogitans  ,  an,  quibus,  quantis ,  opus  fit.  Alias  te- 
mere  addita,  alias  omifiatimide,fpem  tuamfruftra- 
buntur.  Si  potentiffime  excitare ,  expellere,  revel- 
lere ,  volueris,  ftimulo  languente  agis  nihil.  Si  diu- 
tius  retinendum  Clysma,  ut  emolliat,  diluat,  mul- 
ceat,  foveat,  fopiat,  nutriat,  ab  acribus  abftinel 

522.  Subscriptio ,  praeter  ea,  quae  infufio- 
nem,  deco&ionem,  miftionem,  fpedtant,  fimilia 
a-nte  di&is  (2.28.229.  241.289.),  nhi  quod  depu- 
ratione  haud  adeo  exadta  opus  fit,  ponit:  R  Ene- 
ma  vel  Clysma.  Quum  vero  multis  in  locis  injedtio 
ipfi  demandetur  pharmacopoeo,  aut  inftrumenta 
faltem  huc  necelfaria  ab  eo  petantur,  adfcribi  in- 
fuper  poteft.  *.  Qua 


De  CLYSMATE  INTESTINALI.  421 


m.  Qua  Aetate  fit,  cui  injiciendum  Clysma ;  an 
infans ,  puer,  adultus?  ut  aptus  ano  tubulus  eliga- 
tur:  licet  ex  quantitate  liquoris  (520.  #.)  id  conji- 
ci  plerumque  queat. 

/3.  Cujus  Sexus ,  fi  adultus :  fequiori  enim  mu- 
lieres  id  officii  praeftanr. 

y.  Tempus,  quoimmittendum  :  an  mox,  an  ma- 
ne,  vefpere,  &c.?  Nulla  hora  in  univerfum  huic 
remedio  inepta  eft.  Urgens  neceffitas  quamcunque 
admktit.  Alias  tamen  vacuo  ventriculo  magis  pro- 
batur  ejus  ufus. 

Reliqua,  quae  huc  fpedtant,  mox  tradenda,  fup- 
ponuntur  cognita  injicienti. 

523.  Signatura  vix  opus,  nifi  cum  Subfcriptio 
(52.2.)  brevior  ufum  non  memorat.  Tum  vero , 
dato  titulo  (113.  y.  516.),  quod  ad  reliqua  intelli- 
gitur  ex  modo  di&is  (522.  *•  0-  yO-  Addenda  ta- 
men  aliquando,  aut&  oretenus  injungenda  nonnul- 
,  quae  applicationis  commodo  ferviunt ,  aut  a&io- 
nem  remedii  promovent.   Quo  pertinent 

#.  Agenda  ante  InjeQionem.    Haec  fua  ex  indica- 
one  figit  Medicus  ,  varia  in  variis.    Unum  noto  : 
Nutrienti  Clysmati  praemittendum  aliud  Inteftinaa 
fecibus  repurgans;  ut  &  diutius  retineatur,  &  tan- 
to  promptior  ejus  abforptio  fiat. 

0.  Quae  fpe&ant  Injeflionem  ipfam.  Ubi 

(1.)  Liquorisjufta  exigitur  calefa&io  ad  teporem 
.ere  fani  hominis.  Vas  Clysma  continens,  admo- 
tum  oculo,  labiis,  autdorfo  manus,  his  dum  calo- 

Dd  3  re 


4ft*     De  CLYSMATE  INTESTINALI. 


re  noninfeftum  eft,  debitum  notat  gradum.  Ex- 
ceflus  in  utramque  partem  femper  minus  prodeft, 
faepiffime  &  nocet  aegro,  ingredientia,  Vitellos, 
Pinguia,  cogendo,  quandoque  tubum  obftruit. 
Nec  fatis  certa  eft,  fi  a  calore  naturali  recefleris, 
alius  gradusdeterminatro,  ut  non  exceflu  defectu- 
vefacile  peccetur. 

(2.)  Situs  Aegri  trajedtui  liquoris  per  tubum  in- 
teftinalem  commodiffimus.    Sunt  quibus  decubitus 
in  finiftrum  latus  aptior  videtur  ;  quod  figmoideus 
Coliin  Re6tum  abituri  flexus,  finiftro  latere  fitus, 
viam  exhibeat  declivem.    Obftat  tamen  Redti  ab 
Ano  adfcendentis  declinatio  dextrorfum  a9  hoc  in 
fltu  magis  refiftens  impulfo  liquori;  preffio  dein  & 
compreffio  tractus  Coli  infmiftris  fiti,  Re&o  proxi- 
mi ,  ab  incumbentereliquorumlnteftinorum  mole  ; 
tumludentis  naturae  inconftantia,  ilexum  Coli  fig- 
moideum  quandoque  ad  dextram  Redti  formans  b. 
Unde  cum  plurimis  decubitum  in  dextrum  latus  prae- 
fero.   Eft  tamen,  ubi  nec  eleftio  datur.  Etfifor- 
te  inje&io  minus  ex  voto  fuccedit,  iterato  Clysma- 
te  alias  atque  alias  tentare  pofitiones  expedit,  nec 
folummodo  in  alcerutrum  latus,  fed  vel  in  dorfum 
quoque  aut  ventrem.  Sunt  certe  Audtores ,  qui  cu- 
bationem  in  dorfum,adductis  ad  ventrem  cruribus, 
prae  alio  quocunque  fitu  hic  fuadent.    Et  quid  ob- 
ltat,  quo  minus  pronus  etiam  cubitus  convenire 
poffit?  Imo  vero  praetulerim  ceteris  poiltionibus, 
fi  ad  majorem  altitudinem  propellenda  Clyfmatis 
mat-eries;  modo&  genubus  innixo  aegro  venter  a 
compreffione  liberari  queat.  (3.)  Quiee 

a>  Vid.  EuftacU.  Tab.  Anat.X.  Fig.  II.  IV,  b.  IUem  ibid.  Fig.  V. 


De  CLYSMATE  INTESTINALI.  423 


C3O  Quies  aegri  &  pacata  refpiratio;  ne  valide 
contra&is  mufcuiis  aWominalibus  via  ar&etur  ni- 
mis,  aut  fubita  fiat  injecti repulfio. 

(4.)  Inftrumenta,  qnae  variis  locis  varia  in  ufu 
funt,  hic  non  enumeranda;  quum  non  adeo  ad  Me- 
dicam  pertineant.  Vid.  R.  de  Farvacques  Medic. 
Pbarmac.  III.  Boek.  x.  Capit.  Merentur  etiam  legi, 
quae  de  machina  clyfmatica  ab  Italis  nuper  inventa, 
habet  Vir  Clariffi  A.  de  Haen,  Rat.  Mcd.  pt.  vm.  &  ix. 

(5.)  lnje&io  denique  haud  impetuofa,  nec  ni- 
mis  properata,  nec  praemifib  aere  iriteftiria  diften- 
dens,  quod  praeprimis  notandum,  ficubi  minorli- 
quoris  quantitas  magnam  vafis  clysmatici  partem 
reliquerit  vacuam. 

y.  Pofl  Injefiionem  agenda.  Hic  revolutio  lenis 
in  finiftrum  latus,  aut  in  dorfum,  quies,  tranquillus 
anhelitus,  alvi  retentio,  fi  Clysma  diutius  retinen- 
dum,  commendantur. 

524.  Usus  111  genere  expofitus  (516.  518.), 
laudadflimus ,  prolixior,  quam  qui  hic  figillatim  de- 
fcribi  queat,  omni,  tenerrimae  etiam,  aetariaptus, 
folis  nocet  Haemorrhoidum  fluxui  obnoxiis,  fi  acria 
adhibentur;  tum  &  nimius,  praeter  neceffitatem, 
Inteftina  reddit  debiliora  au.  ftimuli  corifuetudi  te 
fegnia,  ut,  nifijugi  monita  incitamento,  ab  officio 
ceflent.  VimNutrie  tem  qui  Ciysmatibus  neg-.it, 
nefcire  videntur  ante  di&a  (521.  Quin  &  La- 
&ea  in  Colo  homiivs.  chylo  repleta,  demonftravit 
C/.  Winstow  a.  A  Vino ,  Spiritu  Vini,  etiam  pap- 

ciore 

e,  E^pofit.  Anatoro,  Trajte"  dn  Bas-ventre.  218. 

Dcl  4 


424     De  CLYSMATE  INTESTINALL 


ciore  copia ,  Clysmatis  fpecie  inje&is  nata  temu- 
lentia,  &c.  Itaque  &  A.  C.  Cetfum  audiant,  fuo 
jam  tempore  monentem,  uttimum  auxilium  efle,  in 
alvum  ptifanae  vet  alicae  cremorem  ex  inferioribus  parti- 
bus  indere,  flcjuidem  id  fuoque  vires  tueatur.  Lib.  iii. 
Cap.  xix. 

525.  Specimina  funto, 

Clysma  Meconium  induratum  refolvens ,  eva- 
cuans.    Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med.*  p.  243. 
J$l.  Seri  tatl.  recent.  unc.  ij. 
Sapon.  Venet.  drach.  iff. 
Metl.  drach.  ij. 
M.  F.  Clysma. 
S.  Lavamentum  pro  Infante  recens  nato  mox  injiciendum. 

Aliud  Vermes  expellens.   Ibid.  254. 
i£.  Vitriot.  Mart.  gr.  xv. 

Aq.  fiffl,  Cichor.  unc.  iv. 
M. '  F.  Lav  am  e  n tum . 
S.  Pro  Puero  trienni  aut  <$uadrienni>  poflquam  aJvum 
depofuiu 

Clysma  Refrigerans,  Antiphlogifticum,  in  Ra- 
t>le  Canina.    Ibid.  p.  196. 
JJ£.  Nitri.  drach.  ij. 
Acet.  Sambuc. 

Rofar.  ana  unc.j, 

4f, 


De  CLYSMATE  INTESTINALI.  425 


Aq.  decott.  Hord.  unc.  x. 
M.  F.  Clysma. 
S.  Injiciatur  bis  vel  ter  de  die. 

* 

Clysma  acerrimum,  Excitans,  Revellens  in  A£ 
fe&ibus  Soporofis. 

ty.  Cohcyntb.  in  petia  tig. 

Rad.  Pyrethr.  ana  drach.  ij. 
Cum  Aq.  pur.  q.  f.  coq.  per    hor.  ColaC 
unc.  ix.  admifce 

Vin.  Antimon.  unc.  ij. 
M.  F.  Enema. 
S.  Solito  calidius  injiciatur  ,  ac  mox  iteretur ,  fi  fiatim 
ab  injeftione  redditur. 

Clysma  Febrifugum,  pro  Infance. 

Cor*.  jPeruu.  ptt/v.  drach.  y. 

y?/7/.  CW.  Bened.  unc.  iij.  ) 
Syr.  Diacod.  unc.  fl. 
M.  F.  Enema. 
J.  Injkiatur  Jlatim  a  finito  paroxysmo  ,  ac  tempore  oiirv- 
fi%(<x,s  9  oclava  quaque  hora ,  repetatur.  ConducH 
autem  praemittere  Clysma  feces  txpurgans ,  fi  ah 
vus  diu  conjlipata  fuerik. 

m 

Clysma  Nutriens.   Ibid.  p.  154. 
1£,  Jur.  Carnium  unc.  x. 
Sal  Nitri  gr.  x. 

D  d  5  Sp. 


Ha5  De  clysmate  intestinali. 

Sp.  Salis.  gutt.  vj> 
M. 

S.  Injiciatur  oftava  qudque  hord ,  poflquam  primb  C/yf- 

mate  purgante  elota  alvus  fuit. 

* 

Clysma Mulcens ,  Antiipasmodicum ,  Carminans> 
Feces  molliens,  Urinam  peilens. 
j£.  Ol.  Lini.  unc.  viij. 

flillat.  Foenicul.  drach.  ij. 
M.  F.  Enema. 
S.  Injiciatur  ac  repetatur,  pro  necejptate. 


Clyfter  Emolliens,  Anodynus',  Aperiens,  Calcus 
lum  pellens.  Ibid.  p.  162. 
I£.  Herb.  Malvae. 

Parietar. 

Heder.  terreflr.  ana  m.  j. 
Seri  Lacl.  recent.  q.  f. 
Coque  fpatio  ?  horae.  Colat.  expreff.  unc. 
ix.  adde  Ol.  Lini.  unc.  j. 

Nitripur.  drach.  j. 
M. 

S.  Injictatur  mant  &  vefperu 


Clysma  Balfamicum  ,  Anodynum ,  Antidyfen> 
tericum  ,  pro  Adulto. 
I£.  Flor.  Chamaemef.  m.  if. 
Cum  Laci.  dulc.  cp  f.  coque  vafe  claufo  per 
%  l\orae.  Colat.  unc.  vig.  adde 

Te- 


De  clysmate  intestinali. 


Tercbintb.  pur.  Vitcll.  Ov.  fubaft.  dr.  iy, 
Meil.  Rofar.  unc.  j. 
M.  F.  Enema. 
Injiciatur  ter,  quater ,  qiiovis  die. 

* 

Aliud  Narcoticum,  Adftringens ,  in  Fluxibus  al- 
vinis  ad  fopienda  tormina  &  fuipendendas 
dejectiones  utile. 

j£.  Fo/.  Salviae.  pug.  j. 

Cor/.  Granator.  drach.  ij. 
Ligr?.  Santal.  eitr.  drach.  j. 
Coq.  ex  f.  q.  Laft.   Cbalybeat.  per  J  kor. 
Colat.  unc.  viij.  admifre 
Tberiac.  Androm.  dr.  iij. 
M.  F.  Enema. 
S.  Injiciatur  tepidum  bora  ante  fomnum. 

* 

Clysma  Revellens ,  Salivationis  Mercurialis  im- 
petum  minuens.    Ibid.  p.  251. 
I£.  Fof.  Sennae.  unc.  j. 
Agarici  drach.  iv. 
Semin.  Cartbam.  drach.  jj. 
Rad.  Jalapp.  drach.  j. 
Cum  Aqua  decodt.  colat.  unc.  xij.  injice 
pro  Ciysmate. 
Nota.    De  Clyftere  ex  Fumo  Nicotianae  vid. 
hiftoria  Suffitus,  ad  finem ,  pag.  327.  Neque 
&  hujus  inftituti  eft ,  inftrumenta  huic  operi 
apta  commemorare. 

De 


Dt 


Suppofitorh. 

g26.  f^UPPOSiTORiUM,  Glans  Sub dititia  ,  B *h 

)3  vc?,  Balanismus,  Nodulus  InteflinaHs  ,  eft 
medicamentum  plus  minusfolidum,  rotundum,  aut 
ex  tereti  oblongum  ,  globuli ,  conuli,  vel  glandis 
forma,  quod  Ano  varios  ad  ufus  intruditur. 

52.7.  Saepiffime  id,  e  fimplice  materie  petitum, 
praefcriptione  haud  eget.  Alias  tamen  data  etiam 
opera  componitur.  Unde  vel  Simplex  eft  vel  Conv 
pofitum. 

518.  Simplicis  Materies  &  Praepara- 
tio,  fatis  &  in  vulgus  nota,  ab  aliis  alia  adhibetur, 
effe&u  tamen  fere  eodem.  Ut  funtSaccharum  co- 
niforme,  in  globulum  aut  conulum  reda&um;  inde 
confedti  cumMofcho  globuli,  Mofchati  dicYi ,  offi- 
cinales;  Saponis  Veneti  fruftulum  fimiliter  figura- 
tum;  Sebum  Candelae  ;  Cereoli  particula  Butyro 
oblita  ;  Lardumlotum;  Prunum  &  Ficus  inverfa; 
Cafeus  recens;  Charcae  bibulae  fegmentum  conice 
contortum,  Butyroillitum;Melad  duritiem  co&um, 
cum  velfine  Sale;  Amygdalum  Saccharo  obdu&um; 
globulus  vel  conulus  ex  Alumine  fadtus,  Oleo  vel 
Butyro  inun&us;  Rapae  caudula;  Radix  Althaeae, 
Malvae,  Betae,  BraiTicae,  Sambuci,  &c.  decorti- 
cata,  debite  formata,  Oleo  aut  Butyro  falito  iliita; 
Caulis  Porri  fimiliter  aptatus,  &  fimiiia.  Haec  fe- 
xevulgaria,  infantibus,  quin     adultis  quandoque 

ac- 


De  SUPPOSITORIO.  419 


iccommodata  ,  alyo  lubricandae ,  magis  minusve 
timulandae  ,  tum  eliciendis  ano  vermibus  ,  &c. 
nferviunt. 

529.  Compositum  eft  vel  Stimulans,  vel  pro- 
)riis  inteftini  Redti  vitiis  dicatum. 

530.  Stimulantis  Materies  dividitur  in 
Zxcipientem  &  Excipiendam, 

#.  Excipiens  eft  Mel  adduritiem  co&um,  utgut- 
:a  marmori  frigido  inftillata,  frigefa&a,  ne  adhae- 
♦efcat,  fed  fragilis  fir.  Sunt,  qui  huc  Eiedterium 
juoddamOfficinale ,  Purgans,  aut  Succum  acrio- 
•em,  fimul  incoquunt.  Sapo  Venetus  etiam  pro 
Sxcipiente  effe  poteft,  Vitellus  Ovi,  aucMucilago 
Iragacanthae,  aut  Saccharum  Tabulatum  (196.). 
kt  haec  rarius. 

Excipiuntur  eo  (*)  Acria  quaecunque  Stimu- 
Lantia,  ficca  pulverulenta ,  vel  fpifla,  quorum  infl- 
lita,  gradu  acrimoniae  diverfa,  in  officinis  proftant. 
\Ut  funt  Sapo,  Salcommune,  Gemmae,  Nitrum , 
Ammoniacum,  Alumen,  Vitriolum  Martis,  Ster- 
:us  murium  ,  Aloe,  Myrrha,  Fol.  Sennae,  Agaric. 
[alapp.  Species  hierae,  MalTae  piiular.  purgantium, 
^ochiar.  Extraft.  Cathol.  Succus  Abfynth.  infpifla- 
:us,  Fel  Tauri  fpiffktum,  Caftoreum,  tum  Purgan- 
:ium&  Emeticorum  acerrima,  Colocynthis,  Tro- 
:hifci  Alhand.  Scammoneum,Elleborus  albus ,  Eu- 
iphorbium,  Crocus  metallorum ,  &c. 

531.  Quod  Propriis  Recti  Vitiis  infer- 

vit, 


430    D  e  SUPPOSITORIO. 


vit,  Materie  gaudecpro  horum  affedtuum  varie- 
tate  varia,  Stimulante  f  Detergente  ,  Erodente, 
Balfamica,  Confolidante ,  Sopiente  ,  Emolliente, 
Adftringente,  Anthelmintica ,  &c.  Huic  enume-: 
xandae  nullus  hic  locus.  Ejus  autem  adaptatio  fere> 
triplex  eft. 

Vel  enim  in  maffam,  priori  (530.)  fimilem,: 
duram  vel  emplafticam,  cum  fimili  (530.  *.),  vel( 
alioapto  Excipiente,  Unguento  quandoque,  Cera- 
to,  Emplaftro,  coa&a,  nuda  ano  intruditur.  Em- 
plaftrum  officinale ,  Oleo  vel  Unguento  idoneol 
illitum ,  hic  aliquando  in  ufu  eft. 

/3.  Vel  inUnguenti  (431.)  aut.Balfami  (442.) 
fpiffitudinem  concorporata ,  linteis  carptis  ,  gofly-j 
pio,  aut  lana,  excipitur,  atque  in  globulum,  glan- 
dem,  aut  turundam,  formatur,  cui  filum  alligan- 
dum,  foras  propendens,  quo  extrahi  rurfus  poffit 
ano  immiffa. 

y.  Velpafta  fimilis  (8.)  findoni  immiffa  colliga-: 
tur  in  nodulum ,  ano  intrudendum ,  filo  itidem  pro- 
pendente,  cum  lubet,  retrahendum. 

532.  In  Delectu  habenda  ratio  indicationis,1 
variae  virtutis ,  praefertim  drafticae ,  ingredien- 
tium,  aetatis,  &c.  Vid.  ante  di&a  (309.  518.  & 
aliis  locis.). 

5-33.  Ordo  plerumque  Excipiendis  fubjungit  Ex- 
cip'ens,  maxime  fi  hujus  quantitas  haud  pondere: 
determinatur.   Alii  &  praeponunt. 


De  SUPPOSITORIO.  43* 


534.  Magnitudo  Dofin  hicexprimit.  Si  for- 
marotunda  defideratur,  aliasPifi,  aiias  Nucis  Avel- 
lanae,  aut  &  Glandis  moles  menfuram  dat.  Si  co- 
nica,  craflities minimi  digitl  ejus  hominis,  cuiSup- 
pofitorium  applicandum,  bafin  fere  determinat,  lon- 
gitudo  fumitur  a,  3  vel  4  digitorum  transverforum. 
Matcriae  liinc  univerfae  quantitas  fere  a  drach.  j. 
ad  vi.  vel  unc.  j.  pro  varia  magnitudine  recipitur. 
Exa&iori  determinationi  fervit  aetas  varia;  Intefti- 
ni  Rec"ti  anguftia,  major  minorve,  morbofi;  actio 
Suppofitorit  lenior,  fortior  ,  aut  ad  variam  RecYt 
.aegritudinem  requifita :  unde  fi  vaiidius  in  morbis 
▼.  g.  Soporofis  ftimulandum ,  aut  Recti  fede  altiore 
vitium  eft ,  quandoque  etiani  ultra  digiti  longitu- 
dinem  conus  extenditur. 

535  Quantitas  Generali  s  faepiffime  Dofi 
C534O  aequalis  eft.  Ubi  autem  diutius  continuata 
Glandis  exibitur  acYio,  quam  cui una faffi cere  queat, 
duae,  tres,  vel  plures  fimul  praefcribuntur;  ut  alia 
poftaliam  intrudipoffit.  Ex  multipiicata  tum  fingula- 
rum  Dofi  faciiis  determinatio  Quantitatis  Generalis. 

536.  Proportio  mutua  ingredientiumfcitur  ex 
confiftentia  tu;n  excipientis ,  tum  excipiendorum, 
k  ipfms  paftae  efFormandae  (530.  *.  @.  531.  *•  3. 
k.),  ex  finsrulorum  virtute  ,  &  remedii  defiderata 
lefilcacia.  Hinc 

Si  Mel  induratum  excipit  (,^30.  *.),  ad  hujus 
unc.  j.  recip^untur  excipiendorum  fcrup.iv.drach.  i^. 


/3.  Si  mollius  aliud  pro  excipiente  fervit  (ibid.  & 

53*- 


432    De  SUPPOSITORlOi 

#31.       augeri  pro  rata  excipiendorum  quantitas 
poteft  \  nifi  &  pafta  moliior  exigitur. 

537.  Subscriptio  &  Signatura  peculiari* 
nihil  continent,  quod  ex  ante  di&is  haud  intelligi  ■ 
queat  facile.    Quae  duriora  funt ,  plerumque  leni 
Oleo  ,  Butyro,  Axungia,  Sebo,  aut  Unguento ,  \ 
prius  illinuntur,  quam  applicentur.   Alias  &  Saliva 
id  fit,  aut,  fi  ftimulandum  fortius,  acriore  quodam 
Oleo.    Ante  immiffionem  &  alvus  exonerata  requ** 
ritur,  nifi  hanc  folvendi  caufa  Glans  adhibetur.  Ca^ 
vendum  hic,  ne  materies  co&ione  nimis  fpilfata, 
duritie  fua  noceat :  tum  &  ne  durior  Glans  jufto  al^ 
tius  introrfum  rapiatur.  Hoc  fi  metuitur,  appenfo 
ad  bafm  filo  foris  alligandaeft,  quo,  cum  libuerit, 
retrahi  poffit.    Vidit  Borrichius  Suppofitorium ,  ex 
folo  Melle  nimium  inco&o  paratum,  vitro  fimile,  : 
poft  fummos  demum  angores  rurfus  excuflum.  Vid* 
Aft.  Hafniens.  Vol.  v.  Obf  lviii. 

538.  Usus,jamfere  expofitus (528.529.  531.)* 
fateximius,  Clysmatum  Purgantium  faepe  fucceda^ 
neus,  cum  haec  autab  aegris  morofis,  nimium  pu- 
dicis,  aut  ob  alias  caufas,  non  admittuntur,  quin  &  J 
hisinjectis,  Purgantibusve  ore  hauftis,  minus  feli- 
citer  operantibus,  opem  ferejns,  alvum  foliicitando , 
vermes  necando,  expellendo,  tum  in  affe&ibus  So-  I 
porofis,  Paralyticis,  Apople&icis ,  &c.  ftimulando,  J 
revellendo  ,  excitando  ,  alias  &,  ubi  requiritur,  j 
fluxum  Haemorrhoidum  proritando,  conducit.  Ne  I 
memorem  Re6ti  proprios  morbos ,  Ulcera,Fiftulas, 
Haemorrhoidum  dolores ,       quibus  Glandes  ap- 


DeSUPPOSITORIO.  433 


propriatae  conferre  poflunt.  Cavendum,  ne  ftimu- 
lantibus  frequentius  adhibitis  natura  nimis  adfue- 
fcat,  aut  inteYtinum  arrodatur:  unde  &  haec  iis, 
quibus  Re&um  fill\iris ,  ulceribus,  tumore,  dolo- 
re,  fluxu  Haemorrhoidum  ,  &e.  Jaborat,  minus 
adhibenda.  Gravidis  quoque  itimulus  acrior  quau- 
doque  foetum  excutit. 

539.  Specimina  fimpliciorum  vide  fupra  (528), 
&:  II.  Boerh.  Mat.  Med.  p.  241.  Compoikorum 
haec  funto, 

* 

Suppofitorium  Antihelminticum,  necans,  expel- 
lens  Vermes.    Vid.  H.  Boerh.  Mat.  Med. 

Ql.  Metit.  cocli  ad  fpifjl'udinem  debitam.  unc.  iv. 
Aloes.  unc. 

VitrioH  Martis.  draeh.  ij. 
M.  f  a.  F.  parva  Suppofitoria  ^  v.  g.  xif, 
aut  xiv  pru  Puero.   Serventur  oleo  de- 
merfa,  ne  deliquefcant. 
t.  Appticentur  pojl  alvum  cxoneratdm. 

* 

Aliud  Mercuriale,  Afcaridibus  necandis  aptum^ 
Mell.  ad  crajjltiem  cocl.  unc.  j. 
Spec.  Hier.  fimpl,  Galcni.  dr.j. 
M.  f.  a.  F.  Suppofitorium ,  quod  oblina- 
tur  Ung.  Enulat.  cum  Mercur.  aut  ftkrcu- 
rio  cum  Terebintb.  extinfta.  D. 
\JS.  ut  fupra. 


434    Dj  SUPPOSITORIO, 


Suppofitorium  Acre ,  fortiter  Stimulanj ,  in  Afc 
fe£ibus  Soporofis,  frigidis,  utile. 
Mellis  cottu  indurat.  unc.  j. 
Sal.  Ammoniac.  drach.  £. 
Scammon.  fcrup.  j. 
Troch.  Alhand. 

Rad.  Ellebor.  alb.  pulver.  ana  fcrup.  ff. 
Euphorbii.  gran.  ij. 
M.  F.  f  a.  Suppofitoria  n0.  |j.  Oleo  Cafto- 
rei  illinenda. 

Glans  ad  Alvum  follicitandam  ,  pro  Adulto. 
J£.  Sal.  commun.  drach.  fi. 
Sapon.  Venet.  drach.  j. 
Mell.  coclu  infpijjati.  q.  f 
M.  F.  Suppofitorium,  Oleo  Abrintli.  illi- 
nendum. 

* 

Suppofitorium  ad  excitandum  Haemorrhoidum 
fluxum. 

Aloes  pulveris. 
Sal.  Gemm.  ana  fcrup.  j. 
Pulp.  Colocynth.  gr.  v. 
Mellis.  q.  £ 
Codtu  redigantur  in  Suppofitorium, 

Nodulus  Anodynus,  ad  Dolores  ab  Haemor- 
rhgidibu*. 

Opii 


De  SUPPOSITQRIO.  4jjf 

J}t.  Opii  crudL  fcrup. 

Croci  pulveris.  fcrup.  j. 
Unguent.  Popuf.  q.  f. 
Ut  F,  Pafta,  quae  inclufa  findoni,  autco-* 
tone  excepta,  appenfo  filo,  fit  pro  Pe- 
niculo  Inteftinali. 
S.  Immittatur  Ano ,  fllo,  foras  propendcnte  ,  &  retraha- 
tur  pofl  ^  horam. 

De 

Pcffo  &  Nodulo  Uterino. 

540.  TJe  s  s u  s ,  Peffarium  ,  Trt/wj ;  tum  P e  n  icil- 
JL  lus,  Nodulus  Uterinus ,  Nafcale  barbare, 
funt  fuppofitoria  vel  medicamenta  Uterina  fubditi- 
tia,  Inteftinalibus  (526.)  fimilia,  quae  fmui  pudo- 
rismuliebri,  fcopovario,  immittuntur.  Quum  ve- 
ro  &  rari  hodie  ufus  fint,  &  maximam  partem  ex 
praecedenti  capite  intelligantur  -y  non  eft,  cur  iis 
*  mukum  immoremur. 

541.  Pessarium  quidem  in  conulum  formari 
folet,  ad  balin  rotundatum,  pollicis  craffitie ,  lon- 
gitudine  digiti  indicis.  Materies  huic  parando  de- 
fumitur  ex  fimilibus  (530.  a.  /3.  531.  a.  /3.  y.).  Ni- 
mirum  Mel  fimplex,  aut  medicatum,  folum,  auc 
cum  fuccis  idoneis,  inco&um,  additis,  filibet,  fic- 
cis  pulverulentis,  redigitur  in  formam  Suppolitorii 
(530.  |3.).  Vel  Eiectarium  adhibetur  officinale, 
aut  extempore  ad  praefcriptum  Medici  parandum 
(148.),  quocl  cotone,  lana  carminata,  autftupis, 

E  e  2 


'43*    De  PESSO  et  NODULO  UTERINQ. 


in  turundam  compa&is,  exceptum,  tenuique  pan- 
no  fericeo  aut  findone  obvolutum,  Peffi  loco  fit. 
Alias  pro  materie  eft  Unguentum  (431.),  BaHa- 
mum  (441.)»  Linimentum  (453 .)>  Succus(245#), 
Deco&um  (234.)  ,  Emulfum  Baifamicum  (256. 
«58.  260.) ,  Mixtura  media  (282.),  contra£ta 
&c-  quibus  turunda  rite  aptata  imbuatur. 

542.  Nodulus  Uterinus,  Peflario  (541.) 
minor,  mollior,  ovata  fpecie,  facculus  eft  ex  de- 
trito  linteo,  aut  pannoferico,  confe&as,  materie 
medicata,  fcopo  apta,  v.  g.  Pulvere ,  Ele&ario, 
Unguento,  Balfamo,  &c.  aut  folis,  aut  cotone 
vel  lana  exceptis,  repletus,  Quin  &  lanae  iloceur 
lus,  in  ovatam  formam  convolutus-,  idoneis  reme- 
diisimbutus,  nudus,  quandoque  pro  Nafcali  eft. 

$43.'PeJJt  lignei,  eburnei,  meuallici,  ad  uteri 
prolapfum  aut  urinae  incontinenriam  ufitati,  cum 
ad  artem  Chirurgicam  pertineant,  non  adeo  hujus 
funt  loci. 

544.  Dehgitur  autem  aut  Pefiarii  (54 1.)  aut 
Noduli  (542.)  forma  pro  varia  aegrotantis  condi- 
tione.  Virginibus,  tenellis,  &  quarum  loci  ob  in- 
fiammationem,  excoriationem,  ulcera,  &c.  fenfr- 
liores  funt,  Noduli  magis  conveniunt. 

545.  Materiae  Delegtus,  Ordo,  Dosis, 
Qu^ntitas  Generalis,  Proportio,  ex  Sup- 
pofitorii  hiftoria  (532.  ad  536.)  facile  eruuntur. 

546.  Subscriptio  quoque  &  Signatura  ex 


De  PESSO  et  NODULO  UTERINO.  437 


di&is  C53  7.)  intelligi  poffunt.  Obfervetur  monitum 
(i  1 3.  9-.).  Si  rudior  duriorve  eft  Peffus  aut  Nodu- 
lus,  vel  hunc  vel  finum  muliebrem  blando  prius 
oleo  inungere  oporcet,  quam  immittatur.  Ple- 
rumque  funiculus  aut  filum  extremo  eju&inferiori 
alligatur,  quod  foras  propendeat,  aut  ad  vicinam 
£artem  firmetur,  ut  retrahi  pro  lubitu  poffit. 

547.  Usus  olim  frequens  ad  evocanda  menftrua, 
coercendaprofluvia  uterina,  corrigendam  fterilita- 
tem,  partum  promovondum,  abortum  concitan- 
dum  f  fedandos  Ipasmos  hyftericos,  &'c,  hodie  fe- 
re  exolevit.  Doioris  eadem,  quae  voluptatis,  fe- 
des.  H;nc  partcs  exquifitiffimo  fenfu  praeditae  , 
acria,  rodentia,  ftimufanda,  vix  impune  fcrunt. 
Vit;a  tamen  vulvae,  laxitas,  anguftia,  excoriatio , 

-iilcera,  p-prigo,  prolapfus,  mala  Venerea,  tum 
H  drops  uteri,  Urinae  incontinentia;  &c.  id  re~. 
medii  genus  aHquando  poftulant. 

548.  Specimina  funto. 

Peflus  Acer,  Stimulans ,  Aperiens,  ad  Collu- 
viem  de  Utero  excutiendam. 

Rad.  m.  Bryon.  alb. 

Ari  ana  unc.  fi. 

Myrrb. 

Sagapen.  ana  drach.  ij. 
41oes.  drach.  fi. 
Mell.  Anth.  q.  £ 
Ut  redigantur  in  fQrmam  Ele  ftarii ,  ex 
Ee  3  quo, 


438   De  PESSO  et  NODULO  UTERINO. 


quo,  lana  pexa  excepto,  F.  Pefiaria  co- 
nica  duo,   panno  fericeo  obvolvenda, 
quorum  bafi  filum  ahigetur. 
S.  Unum  eorum  Oleo  Laurino  prius  inunclum  immitta- 
turin  partem  affeclam  9  ac  per  4.  boras  retinqua- 
tur,  aegra  interim  m  dorfum  jacente,  capite  bumi- 
H,  crurius  ad  ventrem  adduclis,  pedibus  decuffatis. 
Hoc  demum  extraBo ,  pofl  4.  horas  iadaiur  aherum 
eodem  fub  regimine. 

PelTus  Mundans,  Detergens,  ad  Ulcera  Vene- 
rea  Vulvae. 

Unguent.  Rofac.  unc.  i  £. 
Pulv.  fol  Scordii.  drach.  j. 
Myrrh. 

Magifler.  Sulpbur.  ana  drach.  ij. 
Mercur.  praecipit.  atb.  fcrup.  ij. 
Mifceantur  exacte ,  ac  Oleo  Tart.  per  deliq. 
humecr.ent.ur,  ut  F.  Unguentum.  D. 
S.  Turunda  conica  ex  filis  carptis  confecla ,  mollis ,  iflo 
Unguento  obtita ,  tocis  indatur  vefpere  ante  fomnum, 
ac  per  totam  noSiem  retinquatur. 

PefTus  Demulcens  ad  Proriginem. 
I£.  Aq.  Catc.  Viv.  lib.  i. 
Sacchar.  Saturn.  drach.  js 
Trocb.  atb.  Rbas.  drach.  ij. 
Mucilag.  fem.  Cydonior.  cum  A%>  Rof.  ex- 
traft.  11  nc.  j. 

M.  D. 

S.  Hh 


De  PESSO  et  NODULO  UTERINO.  439 


S.  Hoc  liquore  tepido  infuccata  turunda  locis  recondatur , 
ac  pro  necefjttate  recentetur. 


Penicillus  Adftringens  pro  Urinae  incontinen- 
tia  no&urna. 

Pulv.  Terr.  SigW,  Compof.  drach.  iij. 
Bol.  armen.  drach.  j. 
Succ.  rec.  Plantag.  q.  f. 
Ut  F.  Ele&arium. 
Id  cotone  exceptum ,  facculoque  fericeo  rubro  incjufum , 
alligato  filo,  immittatur  Vaginae,  ante  fomnum, 
ac  quavis  vefpera  iteretur. 

F     I     N     I  S. 


E  e  4  I  N- 


INDICULUS 

MEDICAMENTORUM 


A. 


dfpcrgo  acrimoniam  obtundens  ,  acl  Iruertrigh 
nenu  Pag.  249 

Adflringens adfiflcndam  Hacmorrhagiam  Vul- 
neris  exicrni.  248 

  ad  EryfipetaSi  247 

Baffamica,  Ofllbus ,   Tendinibus ,  Nervis, 


nudatis  convenkns.  24? 

  Cotumettam  relaxatam  adflringens.  ibid. 

  Cypria,  odorata.  249 

Mundans  ad  Bubonem  Vencreum  apertum.  247 


Anacollema  Ccnflipans  ad  narium  Haemorrhagiam.  383 

Antemeticum  Riverii.  74 

Apophtegmatifans ,  forma  Succi  prcffu  406 

AvMae  Cypriae ,  fragrantrs.  3  .6 


B 


B. 


aculi  Suaveotentes  ad  Fornacem.  32$ 
Batneum  adGlutinofa  pro  Irfante.  302 

-  Aromaticum  ,  Antiparalyticum.  304 

-  Emoliiens,  Antifepticum ,       Gonorrhoeam.  303 
Vaporofum  univerfate ,  Nervinum,  Antipara- 


tyiarni.  312 
Batfamum  Antifpasmodicum  ad  Convutflones  infan- 

tum.  367 

■          Carminans,  Stomachicum,  Catfacicns,  368 

>  >  Fragrans,  Cardiacum.  366 

• — —  Hyflericum.  36 7 


INDICULUS  MEDICAMENTORUM. 


flaifamum  mollius,  Excitans  ,  Antapopleclicum.  366 

'   Suaveolens  ad  delicias.  368 

■  —  Succini,  Anticatarrbak.  366 

•   Vitae  Cardiacum,  Nervyium ,  Antapopktti- 

cum ,  235 
Vulnerarium  externum,  contufls,  vulneraiis, 


excoriatis,  diflortis,  enervatis  partibus  utile.  358 

Bocbetum  in  Spina  Vcntofa.  172 

Bohis.  Adflringentes.  8y 

—  Antibxflcricus.  tfi 

—  BaJfamici.  ibij. 

—  Emcticus  pro  Adulto.  85 

—  Fcbrifugi,  iidemque  &  Gangraenat  oppofui.  #6 
— ■  Purgans  in  Anxietate  ftbriii.  85 

—  Purgantes.  ■  ibid. 

—  Sialogogi.  86 


C. 


Coffoktta  ,  feu  Vafculum  odorariuw.  3 1 6 

Cataplasma  Acre  ,  Emoliiens ,  Stupefaciens.  293 

  Adflringens  ad  Haemorrbagiam  partis  cx- 

ternae  vulneratae.  292 

 ■  Antifepticum  ,  ad  Gangraenam.  282 

  EmoUie?is,  Anodynum,  Difcutiens.  opg 

  Emolliens ,  Leniens  ,  ad  QcuH  dolorem  m- 

flammatorium.  284 

  Emollims  ,  Narcoticum.  2S2 

  Emolliens ,  rcfolvens,  ad  Ambufla.  285 

  Emotliens ,  Stimulans ,  in  pi\s  Maturans.  284 

Refolvens ,    Antipbiogiflicum  ,    ad  Angi- 


nam.  283 
Ee  3  Cata- 


INDICULUS 


Catapfasma  Suppurans  ad  Bubonem  Venereum.  285 

  Tberiacale ,  Vcntriculum  atque  Inteflina  con- 

fortans ,  Anodynum  ,  Antifpasmodicum  ,  in  Sin- 
gultu  ,  Naufca ,  Vomitu ,  Alvi  profluviis  &c.  uti- 
U,  pro  Adulto.  29 1 

Ccratum  Attrahens ,  Emmenagogum.  345 

i   Exflccans ,  Obtundens ,  Antiphtogiflicum  ad 

Uicera  Tibiarum  inveterata.  344 

•  -  Mo/tkns,  Difcutiens,  ad  Pkuritidem.^  345 

  Peclorate  ad  Tuffim.  346 

;   Refolvens  ad  Scirrhum  Lienis.  ibid. 

Cerevifia  Amifcorbutica.  155 
Claretum  Aquofum  ,  Cardiacum  ,  ad  fltim  in  Febri- 
bus  aefluofls,  putridis ,  reftringuendam.  153 

■  •  Spiritucfum  ,  Cardiacum ,  Calfaciens ,  Anti- 

fepticum.  1 54 

Vmofum,  Purgans  &  Roborans.  153 


Clyfma  Acerrimum  ,   Excitans,  Revellens  in  affe- 
ttibus  Sporofls.  425 

~          Batfamicum ,   Anodynum  ,  Antidyfentericum 

pro  Adulto.  426 

  Fcbrifugum  ,  pro  Infante.  425 

  Meconium  induratum  rcfolvens ,  evacuans.  424 

Mottiens ,  Anodynum ,  Aperiens  ,  Calculum 


pellens.  42.6 
Mutcens ,  Antifpasmodicum ,  Carminans ,  Fe- 


ces  molliens,  Urinam  pellens.  426 

 ■  Narcoticum  ,  Adflringens ,  in  Fluxibus  At- 

vinis  ad  fopienda  tormina  &  fufpendendas  deje- 
tticnes.  427 

  Nutriens.  425 

Refrigerans,    Antiphtogiflicum  ,   in  Rabie 


Canina.  42$ 

  Revellens ,  Salivationii  Mercurialis  impetum 

minueniT  427! 

CPffrrm 


MEDICAMENTORUM. 

Clyfma  Vermes  cxpellens.  424 
Collutorium  adAnginam  Inflammatoriam ,  Antiphlo- 
giflicum  ,  refolvcns ,  rcfrigera-is.  411 

  Antifepticum  ad  Lflcera  Oris ,     ScorbutS  pu- 

trido  nata.  ibid. 

  Edegmatis  fere  forma  ,  rfrigerans  ,  £/720/- 

liens ,  in  Dentinone  dfficili.  ,  398 

  f'n  Scorbuio  a  caufa  calida.  ibid. 

fJoIIyrium  Catapiasmodes ,  Antiptlogiflicum ,  Emolliens, 
Dcmulcens.  386 

•          Liquidum  ,  Antiphhgiflicum  ,  Ryeflens  ,  m 

Ophihalmiae  initio.  ibid. 
Siccum9  Detergens  ,  fcttfttr  Ero^ens ,  ad  de- 


kndas  cicatrices  opacas  Corncae  dicphanae.  3 8r 

  Unguentiforme  ad  Trachoma.  38^ 

  efficacius.  ibid. 

Vaporofum,  Stimuians ,  Roborans ,  fli  ParTF 


/yym  Palpebrarum.  38  7 

Cucvfa  Confortons ,  Capiti  debili ,  frigido  ,  Catar- 
rhis  obnoxio,  proficua.  16^ 


D. 


TP\  ecoclo-Ifufum  A ^.Iflringens ,  Incraffans  ,  ad  Hae- 
[L/    moptyfin.  1 70 

Vecoclum  ad  Anginas  gravifjlmas  ,  valde  rcfolvcns 
ac  cclerrime  Icvans.  4  1 1 

— —  Apophlegmatifans    ingrueme  Apoplcxia  fri- 
gida  utilifjimum.  404 

  Emollicns ,  Demukens  ,  ad  promovcndum 

Ptyalismum  Mercuriakm.  412 
Febrifugum ,  Antifepticum,  Pus  movais  ,  Ro- 


borans. 

Meriuriak  Antihelmintkum .  173 

Decoftuv: 


INDICULIS 

Detofum  Mundans  ad  Ozacnam,  390 

  Refrigerans ,  Aperiens ,   in  Febribus  biiio- 

fts,  putridis,  utile.  169 
Diapasrm  vide  Adfpergq. 

Dropax  adMcmbrum  Paratytkunu  377 

E. 

clegma  ad  Sputa  fuppreffa  in  Periprieumonia.  99 

U    ad  partes  Apfohis  dehpfts  cxcoriatas.  ibid. 

■   Demulcens  &  Adflringens.  ibid. 

»  Incraffans.  IOO 

■   Balfamlum ,  confolidans  ,  ad  abfceffum  pul- 

monum  fanefcentem.  ibid. 
Refrigerans,  Humeftans  ,  fttim  Refiinguens , 


Antiphtogiflkum.  .  ici 
  Tuffim  leriens.  100 


Elettarium  Antihelminiicum.  91 
— —  Antifebrile.  93 

•»         Aperiens  &  Detergcns  in  Peripneumonia  Sup- 

purata.  94 
w— .  Aphrodifiatum.  93 
"* ■ 1    1  Balfamicum  ,    Anodynum  ,  AntiJyfenteri- 


cum.  92 
— —  Dentes  deiergens ,  firmms.  399 

  Errhinum  ad  Gravedinem.  391 

Electarium  Excitans  in  Febrili  languore.  93 

■  ■  Purgans,  Antipblogijlkum.  92 
■  Soiidum  vide  Morfuii. 

  Stipticum,  Incraffans.  ibid 

Febrifugum,  Aperiens.  23 

-s          Siimulans  ,  Refolvcns.  233 

  Stomachicum ,  Antifpasmodicum ,  Anodynum , 

fld  Cardialgiam  ex  caufa  non  infammatoria  na- 
tam.  236 

Embro- 


MEDICAMENtORUM. 

mbrocotio  pioUiens ,  difcutieus ,  arimans  ,  ad  Vara- 
lyfin,  Tmiorcs ,  Anchykfes.'  304 
mploflrum  Ancdynum  ,  moium  fedans  ,  ad  Scir- 
rbum  r.cc  rejUu.ione ,  nec  exfiirpatione  mcdica- 
bilem.  3  36 

  Ar.odynum  pro  Tcmporibus.  337 

  Drfenfivum  rubrum.  3^8 

Difcutiens ,  Caifacicns  ,  ad  inveseratos  doh- 


res  &  ofjefiiones  ex  cavfa  frigida  &  leutore  oriun- 
das.  341 

  Diffitans  ,  ad  Eubonem  Venereum.  337 

- —  Hyfiericum  Sydenhami.  ibid. 

  Mcrcuriale  ad  affetiiones  Venereas.  34 X 

i        molte  ,  Soponaccum  ,  ad  Tumoves  invetera- 

tos.  346 

  Rcfolvcns  ad  Contufa.  340 

  Roborans,  Colfociens,  Carminans ,  Stomacbi- 

aim.  338 

 1  Stomachicum  Pbarmac.  Londinens.  339. 

  Veficatorium.  379 

 fortius.  ibid. 

mw//Io  Alcciinoe  putridae  acrimoniae  oppofitcu  19$ 

 ■  Analcptica,  Demulcens,  Incrajfans,  fpifjior.  ibid. 

  Anodyna,  Narcotica.  199 

-1 —  Anthelmimica.  2.00 

  Balfamica  ad  Ulcera  dnterna,  Phtbifin,  Go- 

norrboearn ,  Paraiyfin.  aoc* 

  Balfamica  ,   Antifpasmodica  ,   Demukens  , 

Lax,ans ,       Colicam  Spasmodicatn  &  Cafculum 
Reniim.  203 

  Hydragoga,  non  infiammans.  2,02. 

  Hyfierica.  201 

  Leniens?  ft3afan:Ua^  Confo.iians^  \n  Pbthifi 

jmminente.  200 


■ 


INDICULUS. 

Emufio  Lubrkans,  Diureika.  199 

.   Purgans ,  fortis ,  Scamrnoneata,  ad  Hydro- 

pem.  aai 

■          Refofoens9  Diuretica ,  in  Aflhmate  humido 

utilis.  ibid. 
Epicarpia  Antifibritia.  29 1 

  &  Suppedanea  ad  Epitepfiam  Infantum.  292 

Epithema  ad  Dolores  Colicos  a  caufa  frigida,  fiatulen- 
ta  ,  ortos.  269 

  ad  Naufeam  ab  inordinato  tiquidi  nervofi 

motu  ortam.  •  258 

*  •  Adftringens,  RepeUens ,  ad  Aneurisma.  i6c 

•  ■  Anodynum,  Demulcens,  leniter  Aperiens.  258! 

Aromaticum ,  promovens  faburrae  intejli- 


nalis  excretionem  in  infante  recens  nato.  2,5*7 

  Hyflericum.  29^ 

Lafiantibus  utile   ad  dolentes  Papitlarum 


fijfuras.  261 
—  Motte,  Excitans ,  Cardiacum.  29; 
Putredini  refiflens ,  Cardiacum  ,  in  Gan- 


graena.  <i6i\ 
Refotvens  ,  Anodynum  ,    adverfus  Arthri- 


tidem.  2<5c 

Ui        Refotvens  ,  Mottiens  ,  ad  Ambufla.  292; 

 ficcum  ad  Hydrocelen  ,    Serum  diffipans , 

educens.  27C 
—        Stomacbicum ,  Roborans,  pro  Infante.  291 


MEDICAMENTORUM. 

»  * 


F. 


F 


omcntum  Adflringens ,  Intcftino  Reflo  prolapfo, 
reduclo ,  conveniens.  2JZ. 
—  Aniiphlogiflicum  ad  Ncpbrv.idem.  270 
Aniifepticum  .  calorem  vitakm  rcfufcitansy 


Intcflino  per   Vulnus   Abdominis   egrejfo  conve- 
niens.  Q.60 
Laxans ,  Mulcens ,  Spasmos  refolvcns,  Fla- 


tus  difcutiens  ,  adverfus  Colicam.  259 
Refohens ,  Paregoricum  ad  Pleu- 


ritidem.  258 

Fricium  Uquidum  ,  Antiparaiyticum.  3#o 

Frontale  Cataplasmodes  ,  Hypncticum.  383 

*  «  Linimenti  forma  ,  Anodynum  ,  Difcutiens, 

Calfaciens.  ibid^ 


G 


argarisma  ad  proritandum  Salivac  fluxum  in 
Variclis  Confluentibus.  412 
-  Balfamicum ,  Confclidans ,  ^  Ulcera  Fau- 
cium  mundata*  413 
Laxans  &  detergev.s ,  <?d  crnflae  aphthofae 


lapfum  promovendum.  ibid. 
H. 


H 


/Jux  Antemeticus.  223 

 ■  A$uam  Purgans  7  na  acriter  tamcn 

irritans.  233 

Hauflus 


INDICULUS; 


Hauflus  Emeticus  ,  Antimoniatus  ,  fortis  ,  pro  A- 
dulio.  22  g 

.     — ,  Ventricuto    cibis    nimium  in- 

farfto.  168 

  Purgans ,  in  Febre  intermitiente  utiiis.  226 

Purgans  in  morbis  putridis  ,  biliojis  ,  non 


catfaciens,  pro  Aduho.  168 

  Purgans ,  in  Scorbuto  utV.is.  233 

  Purgans  pro  Adulto ,  non  inflammans.  149 


L 

Infufo-Deeoftum  Abflergens,  Aniifepticum,  in  Spi- 
na  Ventofa.  -  -  172 

jnjufum  Antihydropicum ;  fluorem  tymphae  concitians,  . 
/?ro  Plebejo.  152 

*  —  Picis  Hquidae.  ibid. 

— —  Apophtegmatifans.  406 
Jnjeftio  ad  Cruorem  coagutatum,  txtravafatum  , 

luendum.  242 

1  »  Auricularis ,  Auri  fordibus  induratis  Obflru- 

ftae  Conveniens,  ibid. 
,  ^_   ^  u/cm  mrrj  Meatum  Auditorium 


abflergendo,  mundando,  dptum.  ibicf. 

 •  Batfamica,  Confolidans  Fiflulam  puram.  243 

  Detergens adUrethramUlcereVenereo  erofam.  244 

  Digefliva  ad  Fiflulas  curandas.  243 

Mundans  ,  Abftergens ,  Antifeptica  ,  Fi- 


/Iw/aj  ibid* 
Uterina,  Foetus  mortui,  putrefafti  reliquias 


excutiens  &  Matricem  emundans.  -44 
Jutapium  Antihyflericum.  216 
j — • —  Antipblogiflicum ,  Antifepticum ,  Sitim  Ae- 
flum  temperans ,  in  Febribus  bitiofls ,  putridis> 
Variolis,  &c.  \  212 


MEDICAMENTORUE 

Julapium  Cretaceum  ,  Aciuo  oppofitum,  ,Demu!cens  , 
AJlringens.  2  i  g 

'   Corfortans  in  mctu  Abortus  ab  incommodis 

graviditatis.  21  g 

ex  Decoclo  magfirali  ,  Cardiacutn  ,  aJ  do- 


lores  a  Partu.  '  21^ 

-  infrigcre  Febris  intcrmittenris  convericns.  «213 

•  ■  Mofcbatum  ,  Aniifpasmodicum  ,  ad  Singul- 

tura.  21 6 
 >  Roborans ,  Calfaciens ,  Carminans ,  Acidum 


temperans.  213 

«        Specie  Ifafi,  Antiphlogfiicum  , .  in  Variolis 

utik.  2 1 4 

Spiritus  excitans  in  Gangraena  a  caufa  cali- 


da,  temperk  alcalina.  215 
jfus  Cancrorum  fluviaiilium.  17Q 


T   eclulus  &  Pulvinaria  Roborantia  ,  Antiracbi- 

1  J  tica.  26$ 
LvMus  vide  Eclegma. 

Liquor  Antipodagricns.  234 

—  Fragrans,  Cardiacus%  Cepbalicus.  39^ 

*•  •  Stipt-icus  ad  Narium  Haemorrbagictm.  39J 

Litus  adTineam.  376 

  Antiparalyticus.  374 

  Antipleuri.icus  ,  Mitijkans,  Refotveyis.  ibicL 

j — —  1  *?  ■  Emoifiens ,  Sydenhami.  37^ 

,  — —  Batfamitus ,  Anoaynus  ,       Papi-Uarum  doh- 

fes  afijfuris,  &c.  372 
hr —  Baljamicus,  Demulcens ,  Intertrigituw}.  37^ 
^rr—  Emmefiagogus. 


INDICULUS. 


Litus  Lcnkns  ,  Emolliens ,  in  Dentitione  difficiti.  373 

.         Nervinus,  Aurahens ,  Difjipans ,  Caifaciens.  375 

- — -  Purgans ,  Anthelminticus  ,  pro  infante,  373 

i         Refrigerans ,  Repeliens ,  demukens  ad  Ambujla 

&  Eryfpelas.  376 

  Stomachicus ,  Carminans,  Calfaciens.\  372 

Lo/io  fl<i  Intertriginem.  301 

■         tfd  Tineam  Capitis.  302 

  Mundans  ad  Pedicutos  planos  pubis*  300 


M. 


ixtura  Adjlringens ,  ad  Haemoptyfin.  «225 

  oppofita,  Saponacea,  Abjlergens.  223 

  —  Apoph.egmatifans ,  Odontalgiae  Catarrho- 

fae  apta.  405 

  —  Balfamica ,  in  Gonorrhaea  conveniens.  22(5 

 Cardiaca,  pretiofa,  Calfaciens,  Diapho- 


M 


■ —  Opiata,  Acidum  temperans,  Roborans, 


ad  dolores  a  partu.  ibid. 

 Refolvens  ad  Aflhma  humidum.  226 

 Saponacea,  Stimulans ,  Emme- 


nagoga.   ■  2%g 

 ■  Stimulans ,  Roborans ,  Antihydropica.  236 

Morfuli  adverfns  Acidum.  127 
  Amihelmintici ,    Vermium   nidum  dejlruen- 

tes.  ibid. 

 »  Purgantes.  ibid. 

  Stomachici  Carminantes  in  cafufrigido*  12.& 


N. 


M  E  D  I  C  A  M  E  N  T  0  R  U  M. 


N. 

NafaUa  ad  Muci  Navium  excretionem pramoven- 

dam.  39  l 

Nicotiana  Suaveolens,  Ctphalica.  324 

Nodulus  Anodynus  ad  dciores  ab  Haemorrhoidibus.  434 

  Diureticus,  in  Hydrope  conveniens.  1.50 

—         Manfllis ,  Apophfegmatifans.  407 

  Purgans ,  Antipbhgiflicus.  169 

 ■             Roborans ,  Antirachiticus,  149 

O. 

Oleum  ViirioU  dulce ,  extemporancum.  <i?g 
Opiata  vide  Eleftarium. 

Oxyrrhodmum  Demukens,  Refrigerans ,  Sopiens.  382 

P. 

Pafla  Paibrfaciens ,  Antiflbrilis.  377 
Pajim  vidc  Trochifci. 

Pediluviitm  Rcfrigerans  ,  Paregoricum.  303 

Pcnicilius   Adflringens  pro  Urinae  incontinentia  no- 

clurna.  439 

Pefjus  Acer ,  Stimu'ans ,  Aperiens ,  ad  colluviem  de 

utero  excutiendam.                          m  437 

  Demulcens  ad  Proriginem.  438 

;  —  Mundans ,  Detcrgens  ad  Ulcera  Venerea*  ibid. 

'  Phoenigmus  Emplaflrodes.  378 

Pilulae  Adflringentes  in  Fibra  Laxa.  lll 

\  •  AntiheUninticae.  114 

  Balfamicae  in  Gonorrhoea  Venerea*  113 

»       -  Emeticae  in  Febre  intermittcnte* '  1 1 1 

'  Ff  2  Piiuiat 


INDICULIS 


Pilulae  Menagogae  ad  menfes  caufa  frigida  rejlag- 

nantes.  j  1  z 

. — i —  Narcotkae.  i 1 4 

  Peclorales  ,  Balfamicae  ,  Refolventes ,  Abfler- 

gentes.  1 1 2 

 1 —  Purgantes  in  Febre  intermiiteme.  1 1 1 

in  Scorbuti  principio.  ibid. 


Rcfolventes,  Siimulaiites ,  m  M>ro/j  0  G/«- 


7/nq/b  Spontaneo.  1 1 3 

Sialagogae  ,  Mcrcuriaks.  1 1 4 


Pomum  Odoratufn.  396 

Ptarmicum  Mercuriate  vaJentifpmun:,  393 

Ptarmicus  Liquor.  392, 

'   ■    -  Puhis.  393 

Putveres  Febrifugi.  78 

1           Sialagogi,  Mercuriales.  ibid. 

Pufois  Acidum  temperans.  78 

  adverfus  Rabiem  Caninam  Specificus.  79 

—  tfJ  Vomitum  Sedandum  ,  fwem  Antemcticum 

Riverii  vocant.  74 

— —  Antbelminticus  pro  Infante.  75 

— = —  Apophlegmatifarts  ,  Acrior.  407 

  SahvaHs  Mitior.  406 

>    ■'  ■■  Demifricms.  399 
Emeticus  pro  Adulto  nimia  ciki  copia  repleto.  7g 

■          ExcitanSy  Cardiacus.  76 

  Purgans  in  Cancro  nondum  exulcerato.  74 

—  /n  Scorbuti  initio.  75 

—  pro  Adulto.  74 

•  ■'  ■  ■  -  Narcoticus  in  Peripneumonia.  7 7 

—        Refolvens ,  Antipyreticus ,  in  Peripneumonia.  75 

  Stimulans  &  Refolvens.  ibid. 

Pulvinarict  vide  LettuJus. 


M  E  D  I  C  A  M  E  N  T  0  R  U  M. 


R. 


tes. 


otulae  advcrfus  fitim*  134 
—  Cardiacae.  133 
contra  doiores  a  Partu.  132 
Purgantes,  Antihekninticae  pro  Infante.  ibid. 
Sialagcgae.  407 
VcntricuJum  debiJcn.  ,  frigidum  ,  Roboran- 

m 


s. 


Saccufi  ad  EryfipeJas  ,  Difcuticntes  ,  RepeJten- 
tes. 

'Saccurus  CordiaJis  ,  cx:i:ats  in  Janguore  ab  inertia 
defefluve  vigoris  nervofi  orto.  271 

  Frontdiis ,  Ca'cfimns  ,  Difcutiens ,  ad  Ce- 

phalalgiam  aut   Venipnem  a  caufa  frigida  na- 
tam.  384 
Sapo  Fragrans.  396 
fcutum  Stomachicum  ad  Naufeam  a  turbis  nervei 
fyfiematis  ortam.  2.58 

 Ventriculum  Robcrans ,  CaJfaciens ,  Di- 

gejlionem  promovens.  bid. 
Semicupium  Emotliens  ,  Anodynum ,  Calculo  Ure-te-* 

ribus  impaclo  proficuum.  301 
&rMm  Lflfl/j  Antifcorbutuum.  151 
Sinapismus  CatapJasmodes.  378 

 ^r/ior  Vctcrum,  Veficaiorhis.  ibid. 

\$paradrapum  ad  Fontiulos.  339 

  Pcfiorale,  Emollicns ,  RefoJvens ,  ad  Tujfim 

a  frigore  fufcepto.  340 
F  f  3  Sjiri/ftf 


INDICKJLUS. 

Spiritus  Antifcorbuticus  ,  Antift  ptiCus  ,  minus  Calfa- 

cicns.  234 
Styli  Dentifricii.  ^jt) 
Sufpednnea  vide  Epicarpia. 

Succus  Acido  oppofitus  ,  in  Jrigida  fcorbuti  fpecie 
uulis.  1^4 

>   Anfipyicus  in  Statu  Phlogiflico  Vario!arum.  183 

■   Dilums  ,  Refolvens  %  Abfiergens  ,  ad  Aply 

tbas.  184 

  Emeticus  in  Febribus  er  ingtuvie.  183 

in  Hydrope  uftlis.  ibk 


  Emcllims,  Apcriens  y  Humeclans ,  folidorum 

nimiam  rigiditatem  corrigmt.  182 

  in  bcorbuti  fpecie  Alca  ina.  185 

Errhinus  ,  Muci  e  Naribus  excretionem  pro- 


movens,  391 
Suffitus  Antiloimicus.  323 

  Balfamicus  ,  Exficcans  ,  Roborans  ,  Vlcus 

Pulmonale  mundatum  ConfJidans.  32^ 
—        Roborans  ,  Dicutiens  ,  ad  Fydroce/en.  323 


nimiam  per  nares  defiulationem  mi- 
nuens.  39 1 

Suppofitorium  Acre ,  Stimulans  }  in  AffeClibus  foporo 

fis  ,  frigidis ,  utile.  434 
-         ad  .excitandas  Haemorrloides.  ibid 

■   ad-Aivum  follicitandum  pro  Adulto.  ibid 

  Antibelminticum  >    necyns ,   expellens  Ver- 

mes.  433 
i  ■»  ■—  Mercuriale ,  Afcaridibus  necandis  aptum.  ibid 


T. 


MEDICAMENTORUM. 


T. 


Tabettae  Cardiacae.  128 

Taedae  Odoratae.  326 

Thea  Medicata,  Antiphthiflca.  151 

Tinclura  Antihydropica.  171 

  Antikyflerica  ,  Sopiens.       ;    .  2^5 

Tragea Menfes  promovens ex fanguinis tentore fupprtffos.  7 7 

  Peptica  ,  Ventriculo  debili ,  frigido ,  tfpfa.  7  6" 

Trochifci  ad  fallendam  fuim.  121 

.           ad  Ptyalismum  ab  Aphtis  delapfis.  120 

  adverfus  Acidum  Ventriculi.  121 

.  ■  Dentifricii.  399 

  Fumates,  Antirachiiici.  325 

>          Moflicatorii.  408 

.   OpVtfi  /n  Putmone  fuppurato  ,  ri(p/o.        1  1 20 

-  Suaveotentes  ad  foetorem  fpiritus  ibid. 
  Sublinguates  ad  Prophytaxin  a  Contagio.  1 2 1 


U. 


Unguentum  Anodynum,  motum  fedans ,  Scirrho 
dotenti  aptum.  354 

•  ■  Digeflivum  ad  Contufa  ,  Attenuans ,  ^n/i- 

fepticum.  ibid. 

.   Emptaflrodes  ,  Roborans  ,  Catfaciens ,  Sto- 

machicum  ,  ad  Naufcam  vel  Vomitum.  357 

  Laxans,  Mitigans ,  Sopiens  ad  Pleuritidem.  355 

.   Mercuriate  ad  ciendum  Ptyatismum.  356 

 ■  Ophthalmicum.  H.  Stoane.  ibiti. 

—         Petlorate ,  ad  TuJJlm  ex  perfrigeratione  or- 

tam,  pro  Infante.  354 
■         Purgans ,  Anthetminticum  pro  Infante.  355 

■          Simpkx,  Emottitns.  3  5"  3 

r     1  Veficatorium.  379 

^f  • 


I 


INDICULUS  MEDICAMENTORUM. 


Vapor  fiimulans  Nares  in  Apoplexia  imminente 
ex  eaufa  frigida.  '  $9$ 

Va\  oratio  Antifoimiea.  315 

■   Emonens ,  Rtflvens  9  ad  gravem  Auditum 

a  caujo  frigida.  314 

  Laxani,  Apcriens,  Difcuiiens,  ad  Mamma- 

rum  tumores*  315 
Partindaris ,  Emolliens  ,  Refphens ,  ac\  An- 


ginam  frfiamma*onam.  312 
 ■  Suaveolens  adfoeiorem  loci  corrigendum.  314 


Uteri  Menagoga,  Incidens ,  Stimulans,  Ape- 
riens.  3 1 3 

Vefcatorium  Catnplasmodes.  37  N 

Vinum  Emtiicum,  Antimoniatum  ,  valdc  movens.    1 48 

i  — :        pro  hfante  Rachitico.  149 

*?          Roborans  ad  Ftuorem  Album.  171 

£  Calfaciens ,  Nervinum,  Febrifugum, 

Mmmenagogum.  150 

F     I      N      1  S. 


HIE-  . 


HIERONYMI  DAVIDIS  GAUBII 


O    R    A    T    I  O 

INAUGURALIS 

QUA  OSTENDITUR 

CHEMIAM    ARTIBUS  ACA* 
DEMICIS    JURE  ESSE 
INSERENDAM. 

HASITA     XXI.     MAJI  MDCCXXXI. 

QUUM    PUBLICUM     CHEMIAM    PRAELE  GENDt 
MUNUS    IN    ACADEMIA  LUGDUNO-BA- 
TAV  A     AU  SPICAB.  ETUR. 


HIEROKYMI  davidis  gaubii 


O     R     A     T     I  O 

INAUGURALIS, 

QUA  OSTENDITUR, 

CHEMIAM  ARTIBUS  ACADE- 
MICIS  JURE    ESSE  IN- 
SERENDAM. 

j^|i  quae  unquam ,  in  fcena  vitae  meae,  magna 
mihi  &  peregr.na  obvenit  mearum  rerum  viciiiitu- 
do,  ea  fane  eft,  quam  hic  nunc  fubeo.  Locus 
infolitus;  inufitata  hominum  frequentia,  horum- 
queomnium  converfa  in  me  ora  atquc  oculi;  mu- 
nus  inconfuetum  ;  novaprorfus  funtomnia:  omnia 
alienam  fubito  indepta  faciem,  pari  &  ftupore  & 
Iblicitudine  percellunt  animum. 

Scilicet  in  Academica  panegvri  perorare  jubeor 
Chemicus,  &quidem,  dum  officu  ita  pofcit  ratio, 
de  Chemia.  An  vero  majus  uspiam  ,  quam  quod 
Mercurium  inter  &  Vulcanum  eft,  datur  difcri- 
men?  An  Artium  ulla  ab  Oratoriae  ele^antiis  ab- 
cft  longius,  quam  Chemia?  Chemia  ,  inquarn! 
<juae  afpera,  laboriofa,  ftyii  incuria  politioris,  E~ 


4fe         O     R     A     T     I  O. 


loquentiae  lenociniis-  nec  ftudens ,  nec  accommp* 
da,  tot^in  opere  verfatur,  &  cultores  fuos  non 
per  verba,  fed  per  ignem  fapere,  per  experirncii- 
ta  Phiiofophari  riocet, 

Invifite  animo  faltem ,  fi  libet,  officinam  Che- 
micam!  Ecquid  putatis  ibi  inventuros?  An  nume- 
r  ratn  iibrorum  congeriem,  &:  fuis  pulchre  ordina- 
v.  forulis  fexcenta  Autorum  volumina?  An  prifcae 
mo^umenta  Eloquentiae,  Rhetoribus  tam  exopta- 
taj  aut  fuggeftum  Tuiliana  voce  refonantem?  Ni? 
hil  profedto  horum:  alia  omnino  eft,  quae  hic  oc- 
currir,  fupellex;  alius  plane  apparatus:  variae  ni- 
mirum  furnorum  alia  atque  aiia  ratione  conftructo- 
rum,  feries,  fuftentando  cuiiibet  ignis  gradui  ap- 
propriatae;  eredta  tedto  tenus  loculamenta,  quam- 
plurimis  artis  operibus  ,  ad  praeparanda  nova  mox 
rurfum  infervituris,  adimpleta;  innumerae  vafo- 
rum,  materie  &  %ura  difcrepantium,  fpecies; 
carbonum  cefpitumque  acervus  nunquamdefectu- 
rus;  praefto  ad  ufum  cola,  cribra,  ipathulae ,  fol- 
les,  forcipes,  &  fi  quae  alia  vel  alendo  igni,  vel 
regendo  requiruntur.  Haec  inter  artificem  vide- 
bitis,  non  otiofe  ad  pulpita  defidentem;  fed  atras 
carbone  manus,  taciturna  attentione ,  admoven- 
tem  operi:  fumo,  cineribus,  fuligine  obfiturri,  jam 
igne  intenfiflimo  duriffima  liquare  metalla;  jam  vi- 
vis  urere  flammis  vegetabile;  hinc  cautifime  op- 
pofita  committere  corpora,  flammivomos  mox  in 
confiictus  ruitura  ;  illinc,  calore  moderato,  rerum 
virtutes,  exadto  ad  numerum  ftiilicidio,  elic«re; 
etedtas  alibi,  tepore  naturali,  unire  arctius  &  dige- 


O     R     A     T     I     O.  4ffi 


rere;  verbo:  totum  inter  fur.^os  defixum ,  exci^ 
tando,  applicando,  moderando  igne  occupatiffi- 
raum,  hujus  in  corpora  efficaciam  modis  omriibus 
explorare.    Hoc  opus  eft,  hic  labor  ejus  unicu?. 

Vanus  heic  quaeliverit  quispiam  limarus  Augu- 
ftaei  Seculi  locutiones:  vanus  amoena  Rhecdricet 
ille&amenta.  Non  aures  hic  demulcentur ,  fed 
oculi:  nec  vcrbis  conciliatur  acTenfus  j  fed  rerum 
teltimoniis  extorquetun 

Quid  ergo  animi  putatis  efle  Chemico  ?  Ubi  a 
fordida  Vulcani  ofncina  in  fpectatillimuru  protrudtus 
locum,  a  furnis  evocatus  in  fuggeftum,  foiisfacra- 
tum  politiffimis  fermonibus,  Oratoris  fuftinere  co- 
gitur  provinciam?  Quid  materiei  creditis  fuppete- 
re?  Dum  coram  Principibus  in  republica  Viris* 
in  confeflu  fapientiffimorum  ProfelTorum,  in  con- 
fpeftu  denique  hominum  in  omni  fcientiarum  ge- 
nere  perfectiffimorum ,  de  Arte,  plerisque  ho- 
rum  ignota,  diffierendi  incumbit  neceffitas?  Sane  ft 
aquahaeferit  trepido,  facilem  merebitur  veniam. 

Haec  vero  me  fors ,  hoc  meos  hodie  humeros 
premitonus:  nec,  quibus  fulciar  ,  ulla  domi  prae- 
fidia  mihi  nafcuntur.  Quin  probe  nota  virium  men- 
rum  tenuitas,  &  naturalis  mihi,  utut  agendis  re- 
bus  publicis  inepta  prorfus,  verecundia  id  etiam 
animi  dejicit,  quod  audax  omnia  aggredi  juventus 
forte  addidiflec. 

Undequaque  igitur  circumfpicienti ,  unica  de- 
mum  fupereft,  quao*locum  refugii  praebet,  fingu- 
laris  Veftra,  A.  0.  0.  benevolentia,  toties  ex- 
perta  n>>  quoshoc  i  fuggeftu  dicendi  arduum  pres- 

% 


462        O     R    A     T     I  O. 


fit  munus.  Facit  haec  ,  Vos  ea  efle  judicii  lenita- 
te,  fuo  ut  quemque  modulo  metiri,  majora  viri- 
bus  nequaquam  exigatis:  quod  quidem  aliis  dum 
generofe  ade6  exhibuiftis,  quidni  a  Vobis  &mihi 
pollicear  ego ,  pro  quo  tot  intercedunt  majoris 
etiam  momenti  rationes?  Jufta  certe  petitio  re- 
pulfamab  aequo  tulit  nemine. 

Quo  fretus  ipfi  me  accingo  operi,  cui  Thema 
erit  ex  eo,  quod  aufpicor,' officio  defumptum,  & 
Veftra  non  indignum  celebritate.  Conabor  nimi- 
rum  o  ^endere,  Chemiam  Artibus  Academicis  jure  ejje 
inferendam.  Quod  dum  ago,  faciles  in  audiendo 
pariter  &  judicando  Vos  praebeatis  mihi ,  enixeob- 
fec:o:  utcrque  enim  feu  fei;x  fuerit,  feu  linifter 
Orationis  meae  eventus  ,  Veftrum  me  femper  ad 
favorem  allegabit ,  huicut  vel  referam  gratias,  vel 
veniam  impetraturus,  fupplicem. 

Academiae  ea,  qua  hodie  conftitutas  lege  vi- 
demus,  loci  funt  pubiici ,  docendis  difcendisque 
fcientiis  &  artibus  nobilioribus  dicati,  iisque  hinc 
conditionibus  &  mediis  inftru&i,  quibus  propofitus 
ifte  finis  poteft  obtineri.  Non  ergo  arti  aut  fcien- 
tiae  cuiiibet  fua  in  his  fchola  conceditur;  fedul- 
tra  vulgi  captum  elevata,  Nobilitatis  quodam  emi- 
neat  fplendore  necefle  eft,  in  Academiis  quae  pe- 
dem  figere  voluerit  difciplina. 

Quodfiigitur  vera  hujusce  Nohilitatis  infignia,  pa- 
lam  expofita,  Arti  Spagyricae  competere  certis 
adftruxero  documentis  ,  nonne  propofici  hodiemei 
conftabit  ratio  &  veritas? 

Virtus  fola  atque  unica,  fi  Poetae  habenda  fi- 

des, 


0     R     A     T     I    O.  4s3 


des,  Nobilitate  impertic  hominem:  nec  unius  haec 
diei  dos  eft;  nec  vera,  quoties  praecerquam  ex 
natalibus,  aliunde  probari  nequic.  Idem  vero  &c 
eadem  ratione  obcinet  in  difcipiinis,  modo,  quod 
ibi  datum  virtuci  eft  ,  heic  decur  ufui.  Laureo- 
lamcerte  quaeruntin  muftaceo,  qui  artis  oftenfuri 
dignicacem,  pulchre  hoc  fibi  agere  videncur,  pri- 
mis  ubi  afecuiis  deductam  ejus  originem,  objedti- 
ve  &  operum  miram  jucundicacem ,  auc  quot  nu- 
meraveric  ,  quantosque  fui  culcores  exponunc,  pa- 
rum  incerim  de  ucilicace  folicici,  qua  fine  tamen 
fordent  omnia,  antiqua  fuerint,  dulcia,  aut  quibus- 
vis  clara  fedtacorum  nominibus:  externa  eriim  ift- 
haec  func,  Sc  veram  pociiis  ornant  Nobilitatem, 
quam  confticuunc.  Uciie  menfura  eft,  illam  qua 
mecicur,  verum  qui  rebus  pretium  fcatuere  folus 
novit,  fapiens. 

Quaecunque  hinc  ufum  adfert  eximium  vel  ho- 
mini  in  fe  feorfim  fpedtaco,  vel  humanae  focieta- 
ti  ,  ea  demum  difciplina  jure  Nobilis  habetur. 
Quum  vero  pars  hominis  meiior,  mens  fit ,  hanc 
q.ae  recYi  bonique  facit  ftudiofam  ,  aut  veri  au- 
get  perfpiciencia,  utique  aliis  omnibus  anteceiiit. 
Neque  tamen  hac  multo  inferior,  quae  corporis 
curac  fanicatem  :  ea  namque  magis  opcabile  quid- 
quamvixdacur  morcalibus;  deficieas  una  praegra- 
vac  animum  &  deprimic.  Hoc  quae  opus  fibi  fum- 
fic  excolendum,  n~s  dicicur  Medica:  priori  ftudet 
cum  caeceris  Philofophia  ;  una  fui  parce  moderan- 
dis  occupaca  affecYibus ,  aiteram  extendendis  hu- 
manae  intelligentiae  iimitibus  in  cognitione  rerom 

exi- 


4tf4        0    R     A     T    I  O. 


exiftentium  dedicans :  utramque  ergo  NQbWJJlmatn 
fuo  recepere  gremio  Academiae,  &  jure  civitaris 
don&runt,  ne  ipfo  quidem  livore  contradicente. 

Habent  autem  amhae  hae  objeftum  patens  quam 
latiffime ,  &  varias  hinc  fub  fe  compledtuntur  di- 
fciplinas,  quae  partesne  dicendae  an  miniftrae? 
opera  fmgulae  interfe  diverfiflima,  ad  eundem  ta- 
men  ultimum  finem,  eum  principe,  fub  qua  mili- 
tant ,  fcientia  communem  ,  omnes  collineant, 
Quum  itaque  &  has  fuus  quamlibet  commendet 
ufus,  &  fumma  ad  priorum  perfe&ionem  neceffi- 
tas,  hinc  Nobile?  etiam  ab  Erudiris  jure  habitae, 
debitum  in  Academiis  locum  obtinuere. 

Nonne  vero  talis  eft  ArsChemica?  Curergo 
duram  adeo  haec  experta  fortem,  nonnifi  poft  plu- 
rimas  agitatas  lites ,  liberam  fui  culturam  in  fcho- 
lis  Sapientum  impetrare  potuit?  Sane ,  rigoris  hu- 
jus  jufto  acrioris  caufam  vix  determinaverim :  fi 
tamen,  quod  vero  eft  fimillimum,  dicam,  videfcp 
tur  ipfius  Artis  in  fe  fpe&atae  ignari,  Artificum 
duntaxat  habuiffe  rationem  judices,  quorum  ex 
arbitrio  tum  pendebant  Academiae. 

Nata  nimirum  inter  Metallarios  &  Pyracmonas 
Chemia;  ab  iliiterato  hoc  rudique  hominum  ge- 
nereprimum  exercita;  deturpaca  dein  &  obfcura- 
ta  ab  impoftoribus;  in  fe  horrida,  laboribus  ple- 
na ,  plena  periculis;  ab  otiofis  fpeculationibus  alie- 
na;  ignem,  fumos,  cineres,  fordes  fpirans,  vix 
ulla  amoenitatis  fpecie  cuiquam  fe  commendare 
potuit,  nifi,  qui  penitiiis  eam  introlpicere  digna- 
retur:  atqui  externam  ejus  faciem  monftrofam 

ade<i 


O    R    A    T    I    0.  465 


ade6  deformemque  reddiderat  cultorum  &  rudi- 
tas  &  malitia,  ab  interioribus  ut  perluftrandis  de- 
rerrerentur  Eruditi,  eodem  haec,  fi  non  pcjori 
d'e  luto  efle  conficta ,  rati.  Fruftra  ergd  fuam 
oravitcaufam  Chemia  taiibus  coram  Arbitris,  qui 
praejudieati  obcaecati  opinione  ,  &  ofus  ejus  exi- 
mios ,  &  lummam  neceflitatem  praetervidentes  > 
fententiam  prius  tulerant ,  quam  cognoviflcnt; 
Fadturh  hinc,  a  publico  ut  Sapientum  commercio 
exclufa,  privatorum  exerceret  manns  atque  in<  ;c- 
nia,  varias  fub  variis  pafia  fatorum  viciflitudines* 
hecforte  unquam  Academicos  in  fuggeftus  emer- 
fura,  nifi,  quem  nadta  tandem  eft,  caufae  patro- 
num;  an  rabulam  potius?  Eremitam  ibrtuna  ma- 
jor  quam  prudentia  fecundaflet:  hic  enim  coeco 
gementis  hujus  difciplinae  amore  captus,  quod  au- 
toritate  rationali  &  luculentis  rerum  teltimoniis 
agendum  fuiflet,  bullato  id  verborum  nugaciftimo- 
rum  apparatu,  mox  vero,  qua  erat  morum  info- 
lentia,  igne  etiam  &  armis  tentare  non  dubitavit, 
fucceifu  certe  aded  felici ,  ut  auf.i  hocce  temera- 
rio  intrufa  in  Academias  Chemia  fede  potiretur^ 
vel  ipfis  contradicentium  cineribus  inaed.ficata. 
Hanc  autem  quamvis  vi  partam ,  infirmoque  hinc 
nixam  pede ,  reprefla  paulo  poft  fundatoris  ejus 
tyrannide,  rurfus  pefllim  dederit  impatiens  cogij 
litteratorum  gens  liberrima ;  id  tamen  inde  Cae- 
miae  boni  acceflerat,  quod  durante  ifthac  itatio- 
|e  fua,  propior  Eruditis  pofita,  nonnulios  hofum^ 
pvidiffimis  quibusdam  ra  iis,  per  offufas  fibi  quis- 
jjuUiarum  tenebras  evibfatis,  latentis  intus  foecun- 

G  g  di^ 


466         O     R     A     T     I  O. 


diflimi  luminis  fui  potuerit  commonefacere :  quo 
equidem  animadverfo  illi  mox  excitati,  ulterius  ad 
fcrutinium  fe  accinxere,  demtaque  fenfim  impo- 
fiurarum  larva,  perruptisque ,  quibus  obvolveba 
tur,  ignorantiae  nebulis,  nudam  tandem  falutan- 
tes,  Erudito  Orbi  produxere  intuendam.  Tum 
ergo  propriis  jam  refulgens  radiis  Chemia,  tum 
demum,  quae  perfonata  difplicuerat  tantopere, 
nativaefuae  reddita  faciei,  adeo  pellexit  Sapien- 
tes,  dignam  utreputaverint,  ipforum  quae  in  fcho- 
las  adoptata ,  ftrenue  coleretur. 

Nec  fane,  fi  fateri  vera  velimus,  alia  Cliemiae 
opus  eft  hedera,  nifi,  ut  libero  a  praejudiciis  ocu- 
lo  nuda,  prout  in  fe  eft,  adfpedtetur:  tam  neces- 
fariis  enim  pollet  ufibus,  tot  jucundiflimis  arridet 
obledtamentis,  Naturae  ut  curiofum  fut  facillime 
pertrahatin  amorem,  pertradtumque  ullo  fme  tae- 
dio  detineat.  Utique,  fi  fola  contemplemur  bo- 
na,  quibus  quascunque  fere  artes  manuales,  hu- 
manae  vitae  commodis  infervientes ,  perfundit 
Chemia  ,  quot,  quaefo,  &  quanta  funt!  Dies  de- 
ficeret  enumerantcm :  minima  tamen  haec,  &  pro 
parergis  tantiim  aeftimanda.  Nobilior  eft,  quam 
menti ,  utilior ,  quam  corpori  praeftat  ,  opera 
primaria:  huic  namque  illibatam  tuetur  fanitatem, 
amiflamque  reftituit;  illi  vero  breviffimam  monftrat 
in  adyta  Naturae  viam,  latendsque  in  profundo 
veri  mira  felix  aperit ,  Philofophiae  hinc  &  Medi- 
cinae  conjunctiflima ,  nec  fme  detrimento  inde  fe- 
paranda. 

Id  vero  ne  precario  Vobis  obtrudere  velle  vi- 

dear; 


O     R    A     T     I    O.  467 


dear,  evidentes  nunc  rationes  proferam,  quibus 
aflerti  conftet  veritas :  eft  enim  palmarium  hocce 
argumentum,  quod  fi  evicero,  propofito  Orationis 
meae  Themati  fatisfadtum  arbitrabor. 

Qui  corporum  naturalium  proprietates ,  vires  & 
effedtus  per  fuas  quaeque  caufas  fciunt  aut  riman- 
tur,  Phyfici  dicuntur;  &  haec  eorum  fcientia  ap- 
pellatur  Phyfica,  Philofophiae  generatim  fumtae 
pars  non  minima.  Ejus  hinc  objedtum  eft,  quid- 
quid  conceptum  corporis  ingreditur,  aut  eo  redu- 
ci  poteft,  five  illud  commune  fit  omnibus  corpo- 
ribus,  five  peculiare  fingulis:  quum  enim  Mate-1- 
ria  indefmita ,  folis  gaudens  proprietatibus  corpo- 
freis  generalibus  >  in  rerum  natura  non  detur,  nec 
dari  poflit;  fed  tantum  fit  idea  intelligentiae,  cla- 
rioris  doctrinae  gratia  effidta;  corpora  autem, 
quae  re  exiftunt,  omnia  individua  fint,  id  eft, 
aded  limitata  &  determinata,  ut,  praeter  univer- 
falem  illum  Materiae  conceptum,  involvant  pecu- 
liares  etiam  alias  affeftiones,  quibus  fmgula  afingu- 
lis  diftinguuntur,  &  quae  faciunt,  ut  corpus  fit  hoc 
praecife  corpus,  &  non  aliud:  inde  clanffime  li- 
quet,  communes  iilas  Materiae  dotes  non  modd, 
fed  &  imprimis  cuilibet  corpori  fmgulari  proprias 
Puyficae  effe  coqfideratioriis,  utpote,  quae  cor- 
pora  naturalia,  proui  vere  exiftunt,  vel  exiftere 
poffunt,  contemplatur. 

Proprietates  corporum,  quatenus  certis  quibus- 
dam  actionibus  producendis  funt  idoneae,  dicun- 
turvires:  ex  his  autem ,  tanquam  ex  caufis,  fluunt, 
quoscunque  obfervamus,  effeclus  corporei,  qui 

Gg  a  JiinC 


46~8         O     R     A     T     I  -  O* 


hine  determinatam  fuarum  quilibet  caufarum  na- 
turam  fequentes,  fi  fingularibus  a  viribus  eman&- 
runt,  &  ipfi  neceflario  crunt  fingulares,  &  contra 
generales,  fi  a  generalibus. 

Quodfi  igicur  ea  hic  daretur  fimplicitas,  utpe- 
culiarium  quorumvis  corporis  attributorum  fuffi- 
ciens  ratio  in  communi  ejus  natura  iiindaretur; 
jam  equidem ,  praeter  foiani  M.ithematicorum 
operam,  nil  opus  eflet  Phyfico  ad  finemfuum  ob- 
tinendum:  hi  enim  ideam  corporis  univerialem 
dedere  omnium  verifiimam,  &  methodum  fimul 
exadtifiimam,  quaecunquein  illa  continentur  ,  eli- 
ciendi.  At  vero  quam  procul  abcft,  haec  quin 
itafefe  habeant!  Detegit  attentior  obfervatio  innu- 
mera  certe  in  corporibus  adeo  penitus  peculiaria, 
utcum  generali  illorum  indole  vix  quidquam  com- 
mune  videantur  habere  ,  nifi  folum,  cui  inhaerent 
utraque,  fubje&um:  talia  autem  incognita  fi  quis 
ex  univerfali  illo  Geometrarum  conceptu,  utut 
accuratiflimo ,  a  priori  eruere,  aut  cognitorum 
etiam  ex  hoc  rationem  exfculpere  poflulet,  nae 
is  &  operae  fimul  &  olei  jadturam  fero  doleat! 

Atqui  maximopere  tamen  expedit  eorundem 
fcientia  Phyfico;  quum  in  his  potifiimum  haerea: 
id,  quo  corpora  a  f e  mutuo  intrinfecus  diftinguun- 
tur,  Eaitaque  ut  evolvantur,  non  illa  certe,  quae 
a  data  caufae  idea  ad  intellectum  efFectus  progre- 
ditur,  fed  prorfus  alia  incedendum  via  eft.  Ni- 
mirum  quidquid  de  corporibus  vere  concipit  mens, 
id  omne  vel  Phoenomenafunt  ipfi  per  fenfus  com- 
municata,  vel  formata  inde  judicia:  proprietates 

au- 


O    k    A    T    I    O.  469 


autem  &  vires  corporeac  in  fe  primitus  impercepti- 
bileslatent;  effedtus  tamen  producnnt  fenfibus  ap- 
parentes,  qui  determinatae  ipfarum  naturae  pro- 
portionales,  hujus  hinc  cognitionem  fimul  exhi- 
bent,  adeo  ,  ut  quo  ditior  fuerit  obfervatorum  cu- 
jusque  rei  effe&orum  fupellex  ,  eo  de  ejus  indole 
plus  certi  refciatur.  Haecque  adeo  fola  fupereft 
indagandis  corporum  fingularibus  via  retrograda; 
dum  alteram  illam,  quae  a  priori  haec  inveltigat, 
humano  ingenio  imperviam  prorfus  Natura  fecit 
&  inaccefilim.  Sedulus  hinc  rerum  fcrutator  ex- 
perirrentis  prius  quam  ratiociniis  infudat,  fenfuum 
adminiculo  fua  examinai:  obje£ta,  horum  peculia- 
res  animadvertit  cfledtus,  quos  fpontefua  vel  prae- 
v:o  tentata  confilio  ediderint;  corpora  corporibus 
adplicat ,  rurfumque  ab  invicem  removet,  ut, 
qui  e  fblis,  quique  e  conjundtis  fluant  motus,  ex- 
periatdr;  tum  vero  ex  hifce  gnaviter  colledtis, 
fibique  mutuo  collatis  quaefitam  corporum  naturam 
propriam  &  fingulares  dotes  a  pofteriori  demum 
determinare  haud  infelix  yraefumir.  Nec  fane  ul- 
lo  unquam  tempore  patuere  clarius  Naturae  inte- 
fiora,  quam  quo  huic  inftitumeft  tramiti:  parum 
in  Phyfuis  profecere,  hunc  qui  vel  iguorarunt , 
vel  neglexere  fcientes. 

Sed  ecce  !  dum  Phyficis  totus  inhaereo,  lenifli- 
mo  ipfius  materiae  quafi  flexu  ,  in  intima  Artis 
Spagyricae  vifcera  me  devolutum  fentio :  reducit 
me  in  Chemiam,  quae  inde  diverterat  Phyfica $ 
hoc  ipfo  docens  affatim,  quam  fit  propinqua  am- 
fcarum  cognatio,  quam  indiflblubilis  nexus. 

G  g  3  Non- 


470        O     R     A     T     I  O. 


Nonne  enim  totum  hoc,  quod  modo  diximus, 
unius  prop^  eft  Chemiae  opus?  Nonne  haec  cor- 
pora  fmgularia  fere  omnia,  quae  Phyficae  funt  con- 
fiderationis,  fpeciatim  evolvenda  fibi  fumit?  Imo 
vero  vixaliud  eft  Chemiae  propofitum,  quamcor- 
porum  particularium  examen.  Quidquid  Foffilium 
in  imis  terrae  vifceribus  excoquitur;  quidquid  pro- 
trudit  Vegetabilium,  divite  de  finu,  foecunda  tel- 
lus ;  quidquid  denique  Animantium  ubivis  fovet 
aiitque  alma  parens  Natura ;  idfereomne,  modo 
vel  fenfibus  manifeftari  vel  capi  vafis  queat,  fuo 
Chemia  fiftit  examini,  rimatur,  penetrat:  pene- 
trat,  inquam,  usque  eo,  ut  quaecunque  in  illis 
vulgaria,  facillime  obvia ,  aut  extus  adhaerentia 
defpiciens ,  tanquam  fe  indigna ,  aiiis  reiinquat  Ar- 
tibus;  fibi  vero  magis  ardua  quaerens,  fublimiora, 
abftrufiora,  intimas  rerum  virtutes,  ultima  princi- 
pia,  prima  elementa  perfcrutetur,  hoc  tantum, 
necalio  venditura  pretio  fuoslabores. 

Toto  fane  die  hoc  agunt  ftrenui  Artis  hujus  cul- 
tores:  corpora  alia  aliis  adponunt ,  rurfiim  ab  in- 
vicem  feparant  ,v  foluta  coagulant,  coagulata  fol- 
vunt,  motus  inde  obortos  obfcrvant,  mutant, 
novos  excitant  inftrumentis  efficaciffimis,  variata 
in  omnes  modos  encheirefi.  Igne  utuntur,  Ele- 
mento  mobiliffimo,  validiffimo:  Menftrua  praeft6 
funt  efficaciffima,  juxta  folvendi  naturam  appro- 
priata.  Quid  autem  his  arduum  ?  Quid  inacces- 
fum?  Haereant  particulae  corporis  Adamantino 
inter  fe  vinculo;  fint  ejus  vifcera  aere  rel  triplici 
praemunita;  lateant  in  profundiffimo  vires;  talium 

pro- 


O     R     A     T     I  O. 


profe&o  arietum  impetu  diflilient,  effringentur, 
patebunt. 

Quidquid  vel  agunt  corpora  vel  patiuntur,  folo 
id  omne  motui  venit  tribuendum  ;  per  hunc  & 
omnis  eorum  fefe  exferit  efficacia,  &  viciflitudi- 
nes  quaecunque  producuntur;  hifce  igitur  difqut 
rendis  fi  navat  operam  Philofophus,  quanam  bre- 
viore  poterit  via,  aut  potentiore  quonam  admi- 
niculo  fui  fe  voti  reddere  compotem,  quam  captis 
per  Ignem  experimentis  ?  Cujus  equidem  ade6. 
mobilis  eft  natura,  ut  pra£ter  motum  aliud  efle 
nihil,  Viri  Sapientes  crediderint.  Eft  vero  & 
Ignis,  quo  pollet  ipfe,  motum  aliis  communicare 
corporibus  paratiflimus;  &  vis  cjus,  per  plures  gra- 
dus  intermedios,  intendi  arte  vel  minui  pro  lubi- 
tu  poteft :  unde  certe  quam  optatiHima  nafcitur 
Phyfiologo  opportunitas,  ejus  ope  r.bditiflimas  quas- 
que  corporum  affedtiones  enucleandi.  Iftis  enim 
applicatus ,  fimul  ea  in  motum  ciet ,  in  agilitatem 
propriam  folicitat,  meduliitus  concutit,  vires  eo- 
rum  evocat,  auget,  mutat,  partes  conftituentes 
a  fe  muluo  feparat,  feparatas  figillatim  combinat, 
proprias  rursus  harum  virtutes  in  a&um  lucemque 
deducit ,  adeoque  nudis  ufurpanda  fenfibus  prae- 
bet ,  quae  alia  quacunque  arte  adjuti  attingere 
potuhTent  nunquam.  Quid  autem  hoc  jucundius 
Naturae  fcrutatori?  Quid  utiiius  ?  Quid  magis 
neceflarium  ? 

Superfedeo  horum  in  fidem  rerum  adducere 
teftimonia  ,  ne  in  immenlam  mea  excrefcat  Ora- 
tio.   Latent  illa  neminem  ,  nifl  qui  mifere  ad'"5 

Gg  4  de- 


472        0     R    A    T    I  0. 

depericrit  vetuflatem ,  recentiorum  ut  in  fbrlptki 
hofpes  fit.  Omnium  inftar  fint  bina  illa  fijkentiffir 
ma  Magnae  Britanniae  Lumina,  Boykus  &  Neivto- 
ms :  quibus  certe  baud  perlpicaciores  Naturae 
Myftas  noftra  agnofcunt  fecula;  an  vero  videre 
retroa&a?  Hi  tamenin  detegenda  fingularium  cor- 
porum  indole,  in  eruendis  propriis  viribus ,  vix 
alio  quam  ad  Chemiam  recurrunt.  Quidquid  fe- 
re  inventum  eft  folidi  &  pulchri  circa  naturam 
Jgnis,  caloris,  lucis ,  frigoris;  quidquid  innotuit  de 
vera  colorum ,  faporum  ,  odorum  indole;  quid- 
quid  de  motuum  terrae,  igniumque  fubterraneo- 
rum  caufis ;  quidquid  de  Magnetifmo  corporum, 
&  vi  aaxaftHi,  id  omne  Chemicis  debetur  expe>- 
rimentis. 

Eft  ergo  Chemia  extendehdis  Phyficis  praeftan^ 
tiffima :  eft  Philofophiae  experimentali  tam  ar&e 
copulata  ,  ut,  qui  praeceptis  ejus  mentem  non 
formaverit,  ineptus  fit  videndis  Naturae  arcanis, 
Utrique  litem  movetde  jure  Academico,  qui  uni 
movet. 

At  videor  mihi  audire  nonnullos  Veftrum  obji- 
Cientes:  Elio!  Hanccine  tu  Artem  tot  laudabilia 
praeftare  ais  opera ,  &  tam  felicem  effe  in  dete- 
genclis  corporum  virtutibus?  Hanccine  abfcondi- 
tarum  veritatum  cognitione  ornare  animum  ad- 
jeris?  Quae  gerris  anilibus,  hiftoriolis  fabulofis , 
confidis  turbati  cerebri  fomniis  ad  naufeam  usque 
ofFerta,  fuos  his  cultoros  impraegnat;  nec  aliud 
quid  ,  praeter  arcana  crepat  nunquam  vifa ,  faepe 
impoifibilia,  &  ficulpi  vera,  non  tamen  nifi  denfo, 


O    R     A    T    I    0.  473 

Involuta  peplo  exhibet ;  adeo,  ut  auram  quamvis 
fide  Cliemica  tutiorem  effe  ,  veriffime-  cecinerit 
Poeta. 

Hifce  equidem  haud  repugno  ;  nec  inficior: 
pleni  funt  talibus  libri,  plenae  Chemiftarum  voces 
quorum  pars  magna  fervulo  illi  Terentiano  fimilr 
lima,  quae  vera  audivere,  tacentSz  continent  opti- 
me;  fin  falfum  ,  auc  vanum ,  eft,  continuo  palam 
faciunt.  At  enim  vero  ecquis  imprudens  ade6, 
aut  tam  corruptus  federit  ad  hanc  rem  judex, 
Artiut  imputet  errores,  delira  quos  &.  fraudulen- 
ta  horumce  Pieudochemicorum  turba  difperfit? 
His  quia  turpe  videtur  erraffe  folos ,  fucata  hinc 
verborum  fpecie  allectos  quoque  alios  iisdem  inv 
plicant  erroribus ,  &,  dum  propria  primi  periere 
ignorantia  ,  fequentes  in  CGmmune  fecum  trahunt 
exitium;  id  faltem  adfecuti,  quod ,  fub  coacerva^ 
ta  aliorum  fupra  alios  ftrage ,  primac  tegatur  rui- 
nae  caufo  U  autor,  Non  fane  h.i  ,  praeter  no-. 
men,  quidquam  de  Chemia  poffident ,  ne  hoc  qui- 
dem  digni:  quum  fuorum  duntaxat  fenfuum  cu- 
biditatibus ,  aut  malefano  natis  in  cerebro  ,  hypo,- 
thefium  monftris  obfequiofi  ,  veras  Ards  regulas 
jiecfciant,  nec  ad  illas  conformentur. 

Longiffime  profedto  abeft  Chemia,  inanibus  quin 
credat  fpeculationibus  :  aurium  ipfarum  fublefta 
lili  fides  eft ;  Iblo  acquiefcit  oculorum  teilimonio. 
Hinc  quicunque  cafte-  eam  colunt ,  in  llngulari- 
bus  primo  corporibus ,  juxta  praefcriptum  Artis., 
fumma  exadtitudine ,  &  accuratiffima  omnium 
jjhoenomen*>n  obfervatione  ,  Naturam  ducem  fe- 

J 


474        O     11     A     T     I  O. 

cuti ,  varia  inftituunt  experimenta ;  horum  dein 
fmgulos  quosque  eventus  fenfibiles,  bona  fide,  no- 
tant,  &  ex  his  demiim  liquidiflime  perfpedtis,  &' 
fibi  invicem  collatis ,  feveritate  Mathematica  eli- 
ciunt,  quae  clara  &  indiviclua  fequela  inde  deduci 
poflunt:  haecque  tandem  funt  ,  non  aiia  ,  quae 
pro  veritatibus  &  Theorematis  agnofcunt  veri  Che- 
miae  cultores.  Quid  vero  eft,  fi  non  haec  certi- 
tudo  eft? 

Quae  cum  ita  fint,  neminem  jam  Veltrum  da- 
riputem,  qui  perneget ,  rationali  Chemiae  exer- 
citio  mire  adaugeri  humanae  mentis  intelligen- 
tiam.  Reliquumefl,  ut  paucis,  quos  corpori  ad- 
fert,  ufus  exponamus ,  Arti  dum  Medicae,  hu- 
jus  quae  curam  gerit,  arftiflime  fociata ,  utiliflimam 
pariter  ac  maxime  neceflariam  praeftat  operam  , 
non  aliunde  ,  nifi  e  Chemiae  penu  derivandam. 

Phyficae  Medicinam  firmiflime  conjungi,  utrius- 
que  docet  contempiatio :  haec  itaque,  quo  cum 
ijlacohaeret  vinculo,  eodem  &  Chemiae  necYitur; 
nec  hujus  demonftratio  piura  exigeret ,  nifi  pro- 
pior  adhuc  ambarum  daretur  affinitas. 

Ars  Medica  objectum  fibi  primarium  habet  cor- 
pus  humanum  ,  vivens ,  hinc  individuum,  fingula- 
riilimum,  cui  definitas  aliorum  corporum  fingula- 
rium  vires  ,  determinatis  fub  conditionibus  appli- 
cando ,  requifitas  in  fine  fuo  mutationes  imprimit: 
tota  ergo  verfatur  in  fingularibus ,  &  fi  ulla  alia, 
certe  haec  virtutes  corporum  peculiares ,  &  in  fe 
invicem  actiones ,  quam  diftinctifiime  perfpedtas 
poftuiat :  quum  autem  hifce  indagandis ,  prae  re- 

lii- 


O     R     A     T     I  0. 


iiquis  quibuscunque  Artibus,  Chemia  potifiimum 
omnemfuam  &  unice  &  feliciflime  impendat  ope- 

j  ram,hac  fine  mancam  fore  mutilamque  quis  non 
videt  Medicinam  ?  Hinc  eft  ,  quod  mox,  ac  plebi 
erepta  ,  Litteratos  inter  coepit  vigere,  nativo  fua 
tum  fplendore  fulgens,  Chemia,  adeo  in  fui  amo- 
rem  &  culturam  omnes  pertraxerit  Medicinae 
filios,  horum  ut  praeprimis  fadta  fuerit  opus,  ho- 
rum  deliciae.  Quid?  Quod  in  ipfam  quoque  dein 
Artem  Salutarem  introdu&a,  communem  fibi  cum 
hac  finem  adoptaverit,  novo  tiim  nomine  Jatro- 

1  Chemices,  pro  parte  liii  longe  maxima,  infigni- 

!  ta  :  quo  quiJem  fibi  placuit  tantopere  ,  omni  ut 
ilico  conatu  totam  fe  promovendis  fociae  fuae  po- 
moerns  inJ  efcflam  dederit.  Nec  profefto ,  nifi 
ignarus  rerum ,  pauca  ea  dixerit aut  flocci  aefti- 
manda,  quae  inde  in  Medicinam  redundarunc, 
bona:  quamcunque  enim  hujus  partem,  feu  fpe- 
culatione  quae  abfolvitur ,  feu  ipsa  quae  in  operis 
verlatur  exercitatione ,  percurras ;  utraque  innu- 
merosclamat  Chemiae  ufus;  ucraque  confjrtium 
ejus  ad  fui  perfectionem  fumme  neceflarium  exem- 
plis  docet  infinitis. 

Phyfiologiam  primo  Medicam ,  fi  libet ,  con- 
templemur.  Undenam,  quaefo  ,  conftitit,  firma- 
rum  corporis  humani  partium  Elementum  ultimum 
&  bafin  efle  Terram  Virginem  ,  fimpliciflimam, 

^conftantiflimam ,  medio  glutine  oleofo  ,  pariter 
fixiflimo,  adunatam  ?  E6  certe  non  progreditur 
fubtilitas  Anatomica  :  fola  id  liquido  docet  Che- 
mih,   Undenam  vero  fiuidorum  ejus  fingularis  iri» 

do- 


476        O     R     A     T     I  a 


doles  Sr  propriae  innotefcunt  vires?  Excepta  enim 
generauon  liquidorum  idea ,  aliud  ilHs  fimiie  fru- 
ftra  quaefiveris  extraregni  Animalis  terminos :  imo 
funt  ipfa  etiam  inter  fe  quam  diverfiffima.  Deficit 
lieic  Llygroftarca :  Chemia  fola  opitulatur ;  haec 
eft,  cui,  quantum  fere  in  his  fapimus ,  debemus : 
Sanguinis  naturam  mediam  nec  A~idam  nec  Alca- 
linam  ;  Seri  ejus ,  ad  calorem  naturaii  majorem, 
faciie  coagulum;  Biiis  indolem  faponaceam;  Sali- 
vae,  fucci  Pancreatici,  Lymphae  temperiem,  fa- 
cultates  ,  &  innumera  alia  nefciremus  ,  abfuifiet 
Chemia.  Quid  nunc  fundtiones  memorem,  l\m 
jus  adminiculo  pulcherrime  evolutas  ?  Intimam  ali- 
mentorum  in  primis  viis  lolutionem  ;  f  .cci  inde 
Chylofi  &  Lactei  proventum  ;  cibi  pomsque  ne- 
ceffitatem,  appetentiam;  priginem  faiium  &  par- 
tium  fulphurearum  ex  ingeftis  fere  infipidis ;  in- 
(ignem  humorum  per  vires  circuitus  mutationern 
(ut  alia  praeteream  )  pardm  appofite  expiicuere, 
quibus  clarior  Chemiae  lux  nondum  adfuiferat. 

Quodfi  nunc  pedem  promoveamus  ad  partem 
Medicinae  Pathologicam  ;  innumeri,  iique  impe-r 
ditiffimi  occurrunt,  circa  morborum  caufas ,  na- 
turam  &  fymptomata  ,  nodi,  quibus  folvendis  uni- 
ca  par  eft  Chemia.  Quis  miro$  falium  morbofo- 
rum  in  Scorbuto,  Arthritide  ,  Lue  Venerea  o.r- 
tus,  variam  indolem ,  alia  ex  aliis  efFe&a  unquam 
pervidiifet?  Quis  fontem  Acidi  aut  putridi  oleofi, 
in  primis  viis  ,  Hypochondriacis  tam  molefti  ? 
Quis  Calculorum  in  Cyfti  Fellea,  Renibus,  &  Ve- 
fica  Urinaria  proventum?  Quis  cariei  offium,  a$- 


O     R     A     T     I  O. 


un6t;que  foetoris  caufam  ?  Quis  tetras  ftagnan- 
ium  humorum  dej;enerationes  in  tenacitatem  cor- 
icam ,  aut  ftimmam  putredinem  ,  acrimoniamve 
:orrofivam  ?  Quis  denique  caloris  &  frigoris,  c'r- 
pjlationis  audtae  vel  diminutae  varirs  in  permutan- 
iiis  humofibus  vircs  tam  pulchre  in  lucem  poi  ere 
potuinet,  nifi  Chemia  praetuiiflet  facem? 

Ex  binis  prioribus  Medicinae  partibus  dodtrina 
[le  Signis  maximam  partem  derivatur :  redundant 
jrgo  in  hanc  etiam  ,  quos  in  iilas  confert  Che- 
pia,  ufus*  Exempla  in  promptu  funt  uberrma:  ~a 
ianguis  de  vena  miflus  nonne  luculentum  inter- 
nae  difpofitionis  praebet  indicium  ?  Atveram  ejus 
indolem,  n;.fi  examine  Chemico,  perfpicere  ne- 
mo  diftincte  poteft.  Latet  vera  Lactis  nutricum 
natura ,  quem  Chemia  latet.  At  quanti  eft,  exa- 
ftum  de  hoc  judicium  ferre  pofle!  Dum  totiesmi- 
feris  illud  infantibus  ,  veneni  inftar  ,  infinitorum 
cruciatuum,  mortisque  fit  caufa,  dulcem  quod  vi- 
tae  fomitem ,  fanitatem  &  incrementum  debebat 
addere.  Si  folis  Medicis  Medicus  nunc  loquerer, 
plurima  hic  de  Sputis,  de  Sudore ,  de  Urinis ,  & 
Alvi  excrementis  dicenda  fupereflent,  quae  fa- 
tius  tamen  eft  involvere  filentio;  ne  his  audiendi* 
minus  adfuetos  prehendat  naufea. 

Offerunt  fe  denique  poftericres  duae  Medici* 
inae  partes ,  Hygieine  &  Therapeurce ;  quae  uti 
jinter  alias  nobiliffimae,  propius  jam  fini  accedunc 
Medico  ;  ita  in  has  prae  reliquis  benefica  Chemia, 
quidquid  fere  utilis  ,  quidquid  habet  boni ,  fince- 
ro  ade6  afiectu,  congeflk,  ut  ne  fic  quidem  fa- 
,  tis- 


478         O     R     A     T     I  O. 


tisfecifle  fibi  vifi,  majora  viribus  tentaverit,  ipfos  ; 
Naturae,  ne  dicam  Arcis  limkes  vanis  transgrefla 
pollicicacionibus.     Ortus  hic  error  ab  arciricum 
duxic  ignorantia,  qui  miram  videntes  compluriunv' 
iiiorum  inventorum  energiam,  incitabantur  eous-M 
que ,  finicae  ut  arti  inefie  crederent  infinita.  Hi 
igitur,  quae  commifere ,  fua  ipfi  delicta  luant ;  nec  ' 
debica  ideo  Cliemiae  laus  denegecur,  collaca  quam  I 
ad  fanitatis  tutelam  ,  morborumque  propulfionera  | 
opea  meruic.    Quid  enim  ?  Nonne  ejus  artificio' 
efculentorum  &  potulentorum  ,  aquarum,  Vino*- 
rum,  Cerevifiarum  natura,  virtutes  &vitia  cogno-1 
fcuncur  optime?  Nonne  Thermarum  illa,  Acidu- 
larum ,  aliorumque  fontium ,  vi  Medicata  infignium  > 
eiemenca,  compofitionem  &  facultates  tam  liqui- 
do  manifeftat ,  ut  vel  imicetur,  &  naturalium  de- 
fectum  arce  fadtis  fuppleat ,   haud  minoris  fere 
efficaciae  ?  Medicamentorum  principia  ,  vires, 
agendi  modus,  &  quidnam  in  unoquoque  id  fit, 
cui  maximainfidetpotencia,  perfpicaciffimumquem-»! 
que ,  fme  analyfi  Chemica,  fugiunt.    Quid  nunc 
commemorem  plurimas  iilas  Mortalium  aegritudi- 
nes,  quarum  legicimam  medendi  methodum  fola 
fuggeric  Chemia  ?  Quid  fexcenta  enumerem  le- 
lecViffimae  vircutis  medicamina,  quorum  inventio- 
nis  gloriam  iiia  fibi  vendicac?  Taceo  benigniffimami 
ejus  operam  ,  qua  lethalem  nonnuliorum  corpo-; 
ruui  ferociain  ,  iaudabili  adeo  eventu  ,  cicuravit. 
e  venenis  ut  remedia  evaferint  tutiffima  aeque  ac 
efficaciffima.    Praetereo  fingularem  ejus,  in  Me- 
dicamencorum  viribus  acuendis,  extrahendis ,  in 

com- 


O     R     A     T     I     O.  479 


compendium  reducendis,  &  fub  alia  &  alia  gratio- 
ri  forma  exhibendis,  dexceritatem  :  fi  enim  fingu- 
la,  pro  dignitate,  nunc  profequi  fufciperem,  dies 
dicentem  deficeret.  Videte,  quae  liluftris  Boy- 
laeus  ,  quae  Beliinus,  Bohnius ,  Stahlius,  Hoff- 
mannus,  aliique  laboribus  fuis  Chemicis  in  Medi- 
cina  praeftitere:  verum  quid  ad  exteros  provoca- 
re  opus  ?  Immortaiia  .Veltriim  omnium  in  mani- 
bus  verfantur  fcripta,  nunquam  periturae  credi- 
diftis  memoriae  acta  praeftantiflima  Viri  vere 
Magni,  quem  fortunato  coram  hic  contuemur  vi- 
vum  O  diu!  fofpitemque:  volvite  haec  atque  re- 
volvke  ,  diclorum  teltimonia  inventuri  omni  ex- 
ceptione  majora. 

Ex  hifte  igitur  conftat  aflfatim,  quanti  fint  ufus, 
quot  probatiftima  inventa,  quam  innumera  benefi- 
cia,  quibus  Chemia  quascunque  Medicinae  par- 
tes  cumulat  largiffime  ;  pattrt ,  quam  amplam , 
quam  neceiTariam  ab  hac  mutuetur  Philofophia 
experimentorum  fupelledlilem.  Nec  quis  jam  por- 
ro  inficiatur  minime  fegregandam  iilam  efie  a 
numero  Artium  Academicarum  ,  quae  binis  ha- 
rum  tam  arcto  vinculo  cohaeret. 

Ne  tamen  ulius  relinquatur  dubitationi  locus, 
addendum  aiiud  adhuc  eft  argumentum ,  illos  con- 
vidturum,  qui  forte  oggelferint,  alias  complures 
dari  artes  miniftras,  quarum  licet  egeant  admini- 
culo  difcipiinae  nobiiiores,  ea  tamen  non  eft  dig- 
nitas,  harum  ut  albo  inferantur. 

Id  equidem  li  in  Chemiam  quis  contorferit, 
fciat  is ,  non  fervile  effe  ejus  minifterium,  fed  ta- 

k, 


O    R     A    T    1  O. 

le,  ut  quam  Academicis  fcientiis  praeftat  operam , 
eandem  ab  his  exigat  viciflim,  &  mutuetur  reci- 
procam.  Quemadmodum  enim,  ut  perfe&um  quis 
in  Phyficum  evadat,  bonus  fit  Chemicus  oportet; 
ita  non  minus  bonum  decet  efle  Phyficum ,  ad 
plenam  qui  Chemiae  notidam  adfpirat:  ultra  vul- 
gus  fapiat,  emun&is  accedat  naribus,  &  imbutam 
artibus  ingenuis  habeat  mentem  necefle  eft,  qui 
in  Chemia  laudabile  praeftare  quidquam,  &  verus 
ejus  cultor  audire  geftx 

Quid  enim  ?  Nonne  faltum  fac't  maxime  ab- 
fonum  fcientiae  cujusdam  addifcendae  cubidusTy- 
ro,  fi  generalibus  iilius  regulis  nondum  cognitis, 
ad  fingularia  mox  pedem  promovet?  Nonne  & 
fimplicioribus  ad  magis  compofita ,  a  faciHime  ob- 
viis  ad  ablirufa ,  Naturae  ipfius  ordo  commonftrat 
viam?  Cuinam  igitur  tam  parum  nota  funt  bonae 
praecepta  methodi  ?  ad  corporum  ut  fingularium 
defcendere  examen  ,  horum  inveftigare  occultas 
vires,  afFe&iones  proprias,  effetta  pecuEaiia  at- 
tentet,  antequam  univerfalem  objedti  fui  idearri 
fibi  comparaverit.  Addifcat  prius ,  quid  fit  cor- 
pus?  Quaenam  ejus  natura  generalis?  Quantum  .a 
mente  difrerat?  Virium  praemittat  &  proprietatum 
communium  indaginem;  &  fuperficiem  ante  con- 
templetur,  quam  in  vifcera  penetrat:  Artem  cal- 
ieatea,  qua  decet,  accuratione  inftituendi  expe- 
rimenta  :  denique  nec  legum  fit  ignarus,  quae  ex 
datis  ,  jufto  ratiocinio,  legitimas  docent  elice- 
re  conclufiones  &  Theoremata:  hocque  de- 
m\\m  apparatu  inftru&us ,   operi  fefe  accingat 

Qhr 


0     R     A     T     I     O,  43r 


Cbemico  ,  fru&us  inde  non  poenittendos  adfe- 
cuturus. 

Qui  ver6  alicer  fe  hac  in  re  gerunt,  nae  illi 
oleum  perdant  &  operam !  Andabatarum  enim 
more  procedentes,  impingunt  undique;  &  emen- 
dato  intelligentiae  deftituti  lumine,  quo  in  Che* 
miae  adyta  irrumpunt  profundius,  eo  hallucinan- 
tur  magis;  nubemque  tandem  pro  Junone  amplc- 
xi,  finem  laborum  omnium  ,  erroribus,  ignoran- 
tia,  paupertate  coronatum  vident  fero  &  dolent. 
Hi  func,  quorum  illotis  olim  manibus  dum  tradta- 
batur  Chemia,  foediflimis  d:turpata  errorum  & 
fabularum  maculis,  adeoforduic,  invifa  ut  Sapien- 
tibus  &  fufpedta  eflet.  Hi  funt,  a  quibus  dein 
Eruditus  Orbis  ,  una  cum  Arte  nobilillima,  dete- 
ftandas  liias  accepie  falfifiimarum  opinionum  peiles, 
inde  in  omne  fere  Scicntiarum  genus  propagatar* 
contagio  vix  non  indelebili.  Verificatum  hic  tri- 
tumillud:  Optimarum  rerum  abufus  peffiqnil 

Non  tamen  ifthaec  Artis  funtfed  artificum:  hos 
enim  quamprimum  contigit  tales  eiTe,  quales  fibi 
poftulat  Artis  fublimitas,  viros  Mathematice  do- 
<5tos,  qui  fpreta  magiftrorum  auctoritate,  Natu- 
ram  ducem  fecuti ,  res  ipias,  uti  in  fcfunt,  con- 
templari,  &  de  iis  judicare,  quam  praepouerecre- 
dere  maluerunt,  mox  fordibus  deterfis,  aliam 
adepta  faciem  Chemia  ,  &  quibus  fcatebat  ipfa? 
&  qui  inde  in  alias  irrcpf  rant  fcientias,  errores 
non  expunxit  folum;  fedhorum  etiam  locum  am- 
pfiffimis  fupplevh:  inventis,  folidiflimis  veritatibus. 

Verum  defino  exhibendis  veri  Chemici  requi- 
H  h  fitip 


482        O     R     A     T     I  O. 


fitis  immorari  diutius;  ne,  horum  plurima  mihi- 
metip/i  deejfe  nimis  perfpiciens,  tantillum  etiam, 
quod  mihi  reftat,  animi,  quo  aiiqualem  adhuc  in 
munere  hocce  meo  lperaveram  fucceffum,  pror- 
fus  abjiciam,  &,  nedum  fadto  virium  tentamine, 
palaeftra  fugiam  imbellis. 

Ex  didtis  autefri  abunde  innotefcit,  Chemiam 
captu  vulgi  fuperiorem ,  cultores  exigere,  praeli- 
minari  fcientiarum  Academicarum  fupelledtile  in- 
ftru&os:  nec  jam  ulterius  urgent,  quae  modo 
poffe  objici  videbantur. 

Quare,  nifi  vana  me  eventus  fpes  fefellit,  eft, 
cur  propofito  paratam  fidem  fufpicer :  conftitit 
enim,  Artem  Chemicam  praeclariffimis,  quos  ani- 
mi  pariter  &  corporis  culturae  praeftat,  ufibusin- 
fignem,  Philofophiae  &  Medicinae  maxime  profi- 
cuam ,  famme  necelfariam,  indifiolubili  haerere 
vinculo,  vitrinque  flrmiffimo,  hae  ut  ilUus  opera 
utantur,  &  vice  verfa.  Quid  demum  impedit, 
quo  minus  concludam ,  Chcmiam,  Artem  Nobilem> 
Artibus  Academicis  jure  ejje  inferendam  ? 

Veftraigitur,  ILLUSTRISSIMI  ACADE- 
MIAE  BATAVAE  CURATORES,  una 
cum  NOBILISSIMIS  VESTRIS  COLLE- 
GIS,  AMPLISSIMIS  HUJUS  URBIS 
CONSULIBUS,  Veftra,  inquam,  fapientiffi- 
ma  eft  cura  ,  quod  in  celeberrima  hac  ,  cui  tan- 
ta  cum  gravitate,  &  inufitata  adeo  vigilantia  prae- 
eftis ,  Academia,  huic  quoque  difciplinae,  largo 
firmatam  pretio,  fedem  ftatueritis,  &  officinam , 
ejus  exercitio  aptiffimam;  nec  hanc  volueritis  diu 

fri- 


0     R     A     T     I     O.  483 


frie;ere,  poftquam  impetrata,  quam  petiverar, 
miffione  honorificentiffima ,  inde  exivit  Vir,  ob 
fbciatam  ftupendae  erudicioni  plusquam  Hercu- 
leam  laborum  tolerantiam ,  e6  ccrte  provcctus 
in  Arte,  verus  ut  Chemiae  Reftaurator  merito 
laudetur  omnibus. 

Quod  autem  Viro  huic  incomparabilr,  nec  am- 
bientem  me,  nec  promeritum  fubadjnngere  Vo- 
bis  vifum  fuerit,  Atlanti  Pigmaeum;  id  equidem 
quoties  attenta  mente  perpendo  ,  toties  immen- 
fum,  quo  Veilra  meritis  meis  praeponderat  cie- 
mentia,  moinentum  attonitus  miror,  veneror  hu- 
millimus.  Juvenem  namque,  alienigenam,  nullo 
dum  ingenii  dato  fpecimine  notum,  tanto  quod 
condecorare  honore,  gratiofiffime  fitis  dignati, 
cuinam  magis  rei  adfcribam,  quam  immenfae  Ve- 
ftfae  benevolentiae  &  favori  inaudiro? 

Temerarius  equidem  videri  pofiem  ,  quod  KtfP 
la  tenuitatis  meae  racione  habka,  hanc  amplexus 
fim  provinciam,  in  qua  exequenda,  poft  tantum 
PraedecefiVem ,  ne  mediocris  quidem  applaufus 
fpes  mihi  affulget.  At  enim  "inglorius  plane  fit 
oportet,  animoque  nimis  abjefto,  qui  hinc  d'gni- 
tate,  illinc  liberaliffimo  excitatus  honorario,  tor- 
peat,  nafcentis  fortunae  fuae  iricttfius!  Mc  fanc, 
ut  ut  exiguas  probe  agnoverim  vires  ,  hi  tameri  fti- 
muli  haud  pupugere  infenflem:  novum  infuperad- 
movit  calcar  favoris  pleniffima  Veftra,  de  me  meis- 
que  ftudiis  concepta,  opinio:  animum  denique  ad- 
didit  confueta  Vobis  &  propria  gcnerofie  ment's 
irdoles,  qua  ultra,  qu&m  juveniles  pertingunt  vi- 

Hlj.  2  resj 


484         O     R     A     T     I  0. 

res,  a  juvene  nil  exigitis.  His  addu&us  conditio- 
nibus  accepi  munus:  his  fretus  illud  nunc  aufpicor. 

Faciet  infculpta  animo  meo  fempiterna  hujus 
Veftrae  in  me  munificentiae  memoria,  omnem 
ut  moveam  lapidem,  ea  ne  plane  indignus  videar. 
Induftria  penfabo  vires,  ingenium  affiduitate,  la- 
bore  indefefib  aetateni,  animo  denique  fulciam 
corpus,  &  quidquid  in  utroque  eft  vigoris,  totum 
id  promovendis  Academiae  commodis  unice  fa- 
crabo. 

Sic,  Ipero,  fiet,  ut  beneficii,  a  Vobis  apud  me 
coilocati,  Vos  non  poeniteat,  nec  me  pudeatac- 
cepti.  Quod  agentem  juvet  bonorum  omnium 
fcaturigo  inexhaufta,  Deus!  A  quo  &  Vobis,  IL- 
LUSTRISSIMI  ACADEMIAE  PRO- 
CERES,  perpetuam  falutis  omnigenae  &  felici- 
tatis  intaminatae  abundantiam,  totq  ex  animo,  ap- 
precor. 

Ad  Vos  me  converto,  CELEBERRIMI 
PROFESSORES!  Vos  alloquor ,  Clariffima 
hujus  Academiae  Lumina!  Miramini  enim,.  dubio 
procul,  juvenem,  plurimis  Veftrum  incognitum, 
nonnullis  autem  ,  fexennio  vix  elapfo,  inter  difci- 
pulos  numeratum ,  eo  procedere  temeritatis, 
haec  ut  confcendat  fubfellia,  Veftris  facra  do&is- 
fimis  vocibus,  Veftris  oraculis.  At  temeritatem 
ne  putate,  quae  jufta  tantum  aemulatio  eft,  ftu- 
diorum  commodis  infervitura.  Quid  quisque  pos- 
fit ,  nifi  tentando ,  non  didicit.  Probabitis  itaque 
aufum  huncce  meum,  meimet  ipfius  notitiam  mi- 
hi  exhibiturum,  nec  fane  a  faftu,  a  quo  merito 

fum 


O     R     A    T     I     O.  4$5 


fum  alieniffimus,  fed  a  latente  in  praecordiis  ho- 
neftae  gloriae  igniculo  profe&um.  Juvat  magno- 
rum  Virorum  ad  exempla  componi.  Vos  igitur 
praeeuntes,  a  tergo  confpicabor,  &,  dum  nun- 
quam  dabitur  aflequi,  faltem  ex  intervallo  fequar. 
Quo  ipfe  Veftram  non  praepediens  viam,  certa 
tamen  reperero  veftigia,  quae  grefllis  dirigent 
meos,  nec  aberrare  finent.  Uujus  interim  be- 
neficii  ea  erit  apud  me  vis,  ut  omni  vos  honoris 
&  obfervantiae  cultu,  pro  ea,  qua  eftis,  dignita- 
te,  venerabundus  fulpiciam. 

Vobis  praefertim,  qui  Philofophiae  &  Medici- 
naefacra,  tanto  cum  omnium  applaufu,  panditis, 
VIRI  FAMIGERATISSIMI!  Vobis ,  dum 
&  publicame  &  privata  voce  formaviftis,  omnibus 
&  fingulis,  jubente  ita  pietate  Praeceptoribus  de- 
bita,  fingulari  ut  reverentia  totum  me  in  aeter- 
num  devoveam,  pertinax  faciet  acceptorum  me- 
moria. 

Eft  hinc,  cur  Tibi,  VIR  ACU  TISSIME, 
PERSPICACISSIME  'sGRAVES  ANDE! 
publicas  hic  nunc  perfolvam  grates,  quod  &  priva- 
to  me  labore  mconcullis  Mathematicae  Tuae  Phi- 
lofophiae  praeceptis  imbuere  non  fis  dedignatus. 

Tu  quoque,  AN  ATOMIC  ORUM  DEX- 
TERRIME,  SUBTILISSIME  ALBINE! 
Qui,  pari  opera,  neCeflariam  adeo  fabricae  hu- 
mani  corporis  cognitionem  per  aures  mihi  &ocu- 
los  infudifti  folertiflime,  animum  Tibi  meum  lon- 
ge  obftri&illimum  nunquam  non  comperies. 

Te  vero,  CEL,EBERRIMB  BOERHAVI!  Te 
Hh  3  <:um 


486         O     R     A     T     I  O. 


.  cnm  primis  nl  figillatim  hic  compellem ,  morta- 
lium  ingratifiimus  jure  habebor ,  fi  quid  enim  eft 
in  me  ingenii ,  fi  qua  artis  Medicae  peritia,  fi 
qua  in  Chcmicis  exercitatio,  Tibi  ego  id  omne 
foli  debeo.  Tres  alias  frequentaveram  Tyro  Aca- 
demias  ,  antequam  profpera  huc  advedtus  fortuna,  i 
Tuo  ab  ore  pependerim.    Solam  Te  penes  ad- 
difcere  praxin  animus  erat,  ftudiisque  meis  Aca-  i 
demxisimponere  coronidem  :  fed  vixdum  primis 
guftaveram  labiis  defoecatiffimae  Tuae  dodtri- 
nae  nedtar,  cum  fumma  ejus  dulcedo  me  mox 
tantopere  rapuit,  ut  quidquid  vel  publicis  vel  pri- 
vatis  in  le&ionibus ,  ad  quamcunque  pertinens 
Medicinae  partem,  mellifluo  ab  ore  Tuo  prodiit,  j 
haurire  fateg-erim  avidiflimus.    Dolens  nimirum 
vidi ,  fore  per  temporis  mihi  relidti  anguftiam ,  j 
ut  ablactarer  citius ,  quam  fatiatus  a  Te  reeede- 
rem.   Sive  itaque  vernam  diei  fpec/iem,  amabilis- 
fimis  horti  divitns  mira  fuavitate  exponendis ,  di-  . 
-cares,  jucundo  Botanices  ftudio  difcipulorum  ani-  ! 
tnos  tant6  redditurus  alacriores  ad  laborum  ma-  1 
gis  arduorum  tolerantiam ;  feu  inter  furnos  defu-  h 
dans,  ad  fecretiffimos  Chemiae  receflus  viam  mon-  j 
ftrares,  certo  caftigatiffimae  methodi  filo  tutiffi-  L 
mam  pariter  ac  facillimam;  feu  exacta  ad  nor-  i 
mam  Mathematicam  ftabilires  Theoriae  Medi-  < 
cae  fundamenta,  quibus  mox  inaedificares  immo- 
ta  Praxeos  dogmata,  medendi  methodum  feliciffi-  g 
mam;  Te  ego  fecutus  undique,  illam  potiffimum  t 
diei  partem  optimk  ame  collocatam  credidi,  quam 
Tibi  confecravqram.   Totum  ergo  Tuum  eft ,  fi 

quid  I 


O     R     A     T    I    O.  487 


quid  iftMc  mca  induftria.  profcci:  Tu  ejus  omnem 
iru&um,  jure  Tuo,  a  me  repetis:  quod  dum  gra- 
tus  agnofco,  poterac  id  folum  Tibi  me  mille  mo- 
dis  in  aetemum  devincire. 

Tu  vero,  VIR  MAXIME!  cujus  immenfa 
cruditione  non  minor  eft  fingularis  humanitas , 
hocce  bcneticium  majore  alio  cumulafti:  dum  eo 
quoque  tempore ,  quo  poft  exadtum  vitae  Acade- 
micae  curriculum  vel  exteras  vifurus  regiones , 
peregre  profe&us  eram;  vel  praxeos  exercendae 
gratia,  in  afiis  hujus  Belgii  urbibus  morabar;  quo- 
ties  aut  literis,  aut  praefenti  Te  colloquio  folicita- 
vi  audax ,  miro  femper  favore  mihi  vacare,  & 
faluberrima  fuppeditare  confuia  non  es.dedignatus. 

Imo  ne  hic  quidem  fubftitit  fumma  Tua  in  me 
benevolentia :  nam  Tibi  etiam  debeo  ,  quo  nunc 
impertior,  laboris  mei  praemium.  Tu,  quod  be- 
nignum  adeo  apud  Proceres  de  me  judicium  tu- 
leris ,  effecifti ,  ut  huic  admottis  muneri ,  hoc 
fim  honore  ornatus.  Dum  igitur  pluribus  Tibi  ob- 
ftringor  nominibus  ,  quam  quibus  unquam  diflbl- 
vendis  ulla  me  aetas  parem  iaciet,  accipe  gratifli- 
mam  horumce  agnitionem  ,  &  fempiternam,  quam 
publice  hic  nunc  tanquam  in  tabeili  fufpendo  , 
memoriam  in  qualiscunque  locum  Charifterii;  & 
certus  crede,  omnibus  me  nervis  e6  adnifurum, 
Tibi  ut  monftrem  ,  quam  procul  abfim  ab  ingrati 
animi  crimine !  Plura  adjicere  Tua  vetat  modes- 
tia ,  meusque  pudor. 

Antequam  tamen  Te  dimittam  ,  jubet  nota  mt- 
hi  mearum  tenuitas  virium,  &  operis,  quod  fufci- 
pio,  difficultas,  Te.ut  enixe  obtefter ,  velis  eo- 
Hh  4  dern^ 


0     R     A     T     I  O. 


dcm,  cy.:o  me  huic  admovifti,  favore ,  id  aggres- 
furum  lliblevare,  &  Tuis ,  quoties  imploravero  , 
iapientThmis  mihi  confiliis  adelfe.  Tibi ,  at  quan- 
lo  Viro  !  fuccedo;  Tu  viae,  quam  toties  triviiti, 
peritiflimus  ,  nifi  praeiveris  ,  omnem  delpondeo 
animum :  manu  igitur  me  prehende  juvenem ,  haud 
aequis  paflibus  Te  fecuturum  ;  dumque,  quo 
Tua  Te  divino  ingenio  fociata  decumana  induftria 
provexit  in  arte  ,  eo  eniti  infanientis  eft,  id  fat 
tem  fac  ut  laudis  confequar ,  Tuis  quod  veftigiis 
reptabundus  quidem,  at  nonindecorus  tamen,  in- 
haeream. 

Vos  denique,  PR^ISTANTISSIMI  JU- 
VENES!  Vos,  facrata  Phiiofophiae  &  Medici- 
nae  Pe&ora ,  alloquor!  Veftris  enimufibus  totam 
fe  dedicat  Chemia;  veftris  ardtiflime  copulata  ftu- 
diis  haeret.  Si  quo  igitur  ejus  amore  capti,  do- 
iuiftis  ,  aliquo  illam  tempore  filuuTe,  erigite  nunc 
animos!  Patet  rursiim  officina :  ardebunt  furni: 
accedite ,  &  mecum  ad  hos  defudate!  Suprahuma- 
no  labore  ,  fedulitate  indefeffa,  fexcentis  pericu- 
lis ,  viam  ante  difficillimam  expedivit  Chemico- 
rum  Summus  BOERH  AVIUS,  &  ,  quo  ipfe 
ufus  eft  filo  probatiflimo  ,  idem  bona  nobis  fide 
porrigit:  hujus  ergo  tenaces,  Illum  fequamur  du- 
cem,  tuti&  felices  in  artis  adyta  penetraturi.  Vo- 
bis  ego  me  offero  comitem,  &,  fi  placet,  adhor- 
tatorem.  Si  quid  in  me  eft  virium  ,  officii  ,  aut 
confilii ,  utamini  eo  pro  Iubitu ;  Vobis  id  omne  di- 
co :  Veftris  enim  prodeffe  ftudiis ,  ea  demum  eft 
votorum  mihifumma,  is  laborum  finis  erit  unicuA 


x 


i« 


HIERONYMI  DAVIDIS  GAUBII 


O    R   A   T   I  O 

D  E 

VANA  VITAE  LONGAE,  A 
CHEMICIS  PROMISSAE, 
EXSPECTATIONE 

PUPLICE  HABITA 

Ad   D.  XVIII.  OCTOBRIS  CIO  10  CCXXXIY. 

Q  U  U  M 

ORDINARIAM   MEDICINAE    ET   CIIEMIAE  PRQ- 
FESSIONEM     IN     ILLUSTRI  BATAVORUM 
ACADEMIA,     QUAE     LEIDAE  EST, 
AUSPICARETUR. 


HIERONYMI  DAVIDIS  GAUBII 


O     R     A    T     I  O 

DE  VANA  VITAE  LONGAE, 
A  CHEMICIS  PROMISSAE 
E  XSP  E  C  TAT  I  O  N  E. 

£ nter  omnes,  quotquot  circa  Corpora  verfantur, 
Difciplinas  reperiri  nullam  ,  quae  ardentiflimo  Na- 
turam  rerum  perficiendi  defiderio  fuperat,  ne  di- 
cam  aequat,  Chemiam,  vel  Ofor  ejus  vix  nega- 
verit. 

Sive  enim  ea  confideres ,  quae,  fuis  iila  Iabori- 
busfelix,  hucusque  praeftitit,  eventu  palam  cogni- 
ta  certiflimo  :  Seu  momenta  ponderes  eorum, 
quae  repert;s  audaces,  Artis  Filii,  conatu  adgre- 
diuntur  pertinaci ,  atque  efficienda  tandem  promit- 
tunt:  nonne  ad  unam  fere  omnia  fummamque  col- 
lineant  Corporis  perfedtionem  ? 

Nobilem  Metalli  maflam,  tot  tantisque  accom- 
modatam  ufibus,  ut  generet  Natnra,  finceram  ra- 
rooffert:  Chemicus  puriflimam  de  matrice  exco- 
quit;  in  qua  latuiflet  femper  inhabilis.  Quod  per 
fexcenta  lignofi  corticis  volumina,  latiflimam  in 
fuperficiem  >  didu&um  haerec ,  Cinnamomi  Aro- 

ma 


O     R     A     T     I  O. 


ma  incomparabile ,  prol) !  quantis  dives  viribus; 
id  paucas  coadtum  in  guttulas  petenti  tradit  Clie- 
niia  integerrimum ,  at  vi  unita  tanto  magis  actuo- 
fum.  Quid  memorem ,  quas  peflimis  e  V enenis 
falutiferas,  ex  inertillimis  corporibus  mire  effica- 
ces  parat  Medicinas?  Quid  alia  plurima  ?  Quae 
"oti  ab  Arte  hac  quotidie  exhibentur ,  ita  docent 
affatim,  quantopere  Ipfi  cordi  fit  objecti  fui  ukima 
perfe&itudo. 

At  quantum  iftis  omnibus  nobiliora  exfurgent! 
Si  quando  ,  datis  Ula  ftans  promiffis ,  ea  tandem 
pepererit,  quae  dudum  jam  parturiit.  Tum  vero 
demum  Metallorum  viliora ,  Chemici  fub  mani- 
bus ,  confummatiflimam  Auri  Argentlve  indoiem 
cernetis  induere  ;  abjecto  e  lapiae  Gemmas  fin- 
gi,  dote  nulla  inferiores  nativis  :  Stirpes  mirabi- 
jhinl  &  germine  laetiflimo,  &:  inufitata  fertilitate , 
omnem  fuperare  exlpedtationem,  Animantiaquae- 
vis,  fuo  in  genere,  reddi  perfedtiffima,  vitaeque 
vigore  ad  fummum  evedto  vivaciflima  :  quin  & 
ihipebitis  tandem,  vitam  ab  Homine  duci  in  fe- 
cula  conftantiflimam ,  omni  dolore  vacuam,  abfo- 
lutiflima  felicem  fanitate  ,  fimplici  duntaxat  refolu- 
tione ,  absque  ludta ,  placide  deii&uram. 

Numquid  percipitis,  A.  0.0  H.  Saturnia  heic 
defcribi  Regna ,  ultimumque  ,  quo  pervenire  ter- 
rena  poflunt ,  praeftantiae  faftigium  ?  Numquid 
amabilis  horum  imago  tanta  fe  anirais  Veftris  dul- 
cedine  commendat,  haec  ut  molienti  atque  pro- 
mittenti  Chemiae  Deos  Deasque  omnes  in  auxi- 
Hum  comprecernini  ? 

Sed 


t 


O    R    A    T    I  o: 


vSed  praccocem  tantifper  coercete  impetum ! 
Memores  ,  quantum  promiflis  diftent  praeftita. 
Ut  enim,  quo  praeclarillimis  quibusvis  peragendis 
infudant  Chemici ,  vehemens  ftudium  non  fit  il- 
laudabilej  u7:,  inventorum  animati  prodigiis,  adeo 
nihil  arduum  putent,  fua  quod  fupcrari  Arte  ne- 
queat;  haud  tamen  eft ,  cur  nullo  hanc  credamus 
limite  circumfcriptam :  cum  ne  Natura  quidem  eo 
careat. 

Poterat  equidem  immanis  Gigantum  acies,  con- 
gefta  montium  ftrue,  ad  fidera  efcendere:  at  Jovi 
extorquere  fulmen;  id  vero  uti  Terrigenum  viri- 
bus  majus,  ita  conari  infanum  erat.  Idem  in  Che- 
micosjure  tranftulero:  quos,  dum  portentofis  ex- 
perimentorum  eventibus  tumidos  fallax  Phantafiae 
vis  altiora  jufto  petere  hortabatur ,  Humanae  ta- 
men  tenuitatis  confcientia  moliminis  irriti  mox 
commonefacere  debuiflet. 

Ne  autem  durius  haec  dixifle  videar ,  e  pluri- 
mis  Chemicorum  pollicitationibus  unicam  hodie 
excutiam,  &  quidem  illam  ,  quae ,  dum  fuavifli- 
mae  offert  Vitae  prorog&tionem  ,  Homini  fane 
mirum  in  modum  fubblanditur.  Conabor  nimi- 
rumevincere,  Vanamesse,  quam  dedehunt 
Chemici,.  vitae  longae  promi  ssionem  , 
promissamque  frustra  exspectari. 

Credimus  'tih  proniifimi ,  quae  vera  efle  opta- 
mus,  fucosquein  his  nobis  fadtos  aegre  aliquan- 
co,  nec  fine  renixu ,  abftergimus.  Quam  vero 
dulcis  eft  vitae  protrahendae  fpes?  Quam  diftlcile 
banc  animo  infidentem  oppugnare?  Haud  igitur, 

prae- 


494         O     R     A     T     I  O. 


praeterquam  illi ,  qua  Chemici  ladtarunt,  me  op- 
ponam,  non  quidem  evellere  conaturus  omnem, 
fed  in  aliud  faltem  fundamentum  transferre.  Ita 
videli cet  tam  perfuadendi  vi  pollebit  majore  Ora- 
tio  mea,  quam  utrique,  cujus,  O  felix!  eft  aufpi- 
cium,  Medicinae  &  Chemiae  Profeffioni  magis  ac- 
commodabitur. 

Vos  igitur  A.  O.  O.  H.  dum  argumenti,  quod 
cuique  Veftrum  curae  cordique  effe  debet,  digni- 
tas  id  poftulat ,  aure  benevola  ,  &  aequo  animo, 
ut  fublevetis  dicentem,  etiam  atque  etiam  rogo; 
cauturus  interim  ,  ne,  dilferens  de  vita  longa,  in- 
comptae  didtionis  longitudine,  moleftus  evadam. 

Quidquid  in  Homine  a&uofi  diftinfta  detegit  ob- 
fervatio,  a  duobus  faltem  pendere  princhiis,  adeo 
omnes  admittunt  fanioris  Philofophiae  Filii  ,  ut 
vel  in  axioma  propemodum  abierit.  Neque  minus 
tritum  eft  ubique,  horum  alterum  vocari  Men- 
tem,  Corpus  alterum;  haecque  bina,  mirabili  col- 
ligata  nexu,  unum  integrumque  conftituere  H©- 
minem. 

Atqui  ambo  tamen  indolis  funt  inter  fe  quam 
diverfiffimae ;  nec  interirri ,  ut  ar&iffimo  fibi  hae- 
reant  vinculo,  naturas  temere  commifcent,  fed 
fuam  quodvis  tuetur  intaminatam. 

A6tiones  igitur  cum  principii,  matris  fuae,  re- 
ferant  ingenium ,  &  ab  his  ipfis  Hominem  di- 
camus  vivere :  quid  demum  eft  manifeftius ,  quam 
Vitam  ejus  fimplici  haud  poffe  notione  compre- 
hendi? 

Errorum  genitrix perturbatio  primum  heic  ob- 

geffiife 


O     R     A     T     I     O.  495 


geffiffe  fcopulum  videtur,  ad  quem  nonnulli  Che- 
micorum,  de  longaevitate  folliciti,  impegerunc. 

Scilicet  uti  duplex  in  Homine  principium  vi- 
vens;  ica  Vitae  tripiicis,  nequaquam  confunden- 
dae,  reperio  documenca  :  quae  dum  vel  indicave- 
ro ,  niox  mecum  Ipfi  agnofcetis. 

Enimvero  fua  primum  Vita  eft  Animo,  quae, 
quidquid  in  corpore  concipimus,  excludens,  vi  fo- 
la  vario  modo  cogitandi  fe  manifeftat.  Divin& 
haec  nobilis  profipia,  hinc  mortis  fato  fuperior, 
nec  Chemica  indigens  ,  nec  Medica  ope,  durat 
nunquam  defitura. 

Alitervero  comparatum  Corpus  eft.  Id,  dum 
e  partibus  coiit,  quarum  vi  adunata  vivit,  lethali 
hinc,  uti  compofita  quaeque,  obnoxium  dilfolutio- 
ni,  fluxam  agit  Vitam  ,  &,heu!  nimium  volubi- 
lem.  Ilaec  igitur  quum  corporeis  fuftentetur  pa- 
bulis,  illorumfane,  haec  qui  tractant ,  regi  confi- 
lio  &  arte  poteft. 

Tertia  autem  Vitae  in  nobis  fpecies  illa  demum 
eft,  quam  uno  omnes  ore  Vitam  vocamus,  quae, 
fola  integro  propria  Homini,  utrique  ejus  ex  ae- 
quo  communis  principio,  mutuam  amborum  unio- 
nem  pro  bafi  habet ,  duplicemque,  quam  dixi, 
Mentis&  Corporis  Vitam,  media  veluti  copula , 
conjungit.  Haec  eft,  cujus  uti  eftectanoftrum  qui- 
libet  vel  manibus  etiam  palpat ,  ita  naturam  tamen 
omnium  intelligimus  minime.  Nec  enim  ad  un- 
guem  excufla  figillatim  Animi,  Corporisve,  Vita 
propria  quidpiam  promit,  fufticientem  quod  invol- 
vat,  doceatve,  hujus  connubii  rationem.  Qiridni 

igi- 


49(5        0     R     A     T     I  O. 


igitur  a  priorum  utraque  diftin&am  hancce  conci- 
piamus  Vitam,  fingulari  quoque  Vitae  Humanae 
nomine  donandam  ?  Mortalitate  ea  quidem  Vitae 
Corporeae  eft  adfinis  :  an  vero  fimiKter,  utihaec  , 
dire&ae  Phyficorum  operae  obfecundet,  paucis 
ut  disquiram ,  nihil  non  hortatur. 

Eo  nimirum  Paracelsi  procefiit  Philofophia  , 
Mentem  ut  finxerit  Humanam  continuo  quodam 
conatu  fugam  a  Corpore  moliri;  at ,  vel  invitam, 
ibi  alligari  atque  retineri  vitae  tertiae,  Balfami- 
cae,  adminiculo;  cui  labafcenti  novum  fiadjunga- 
tur  a  Chemico  Balfamum,  pofie  fic  vitam  proro- 
gari.  Id  fane,  fi  quid  intelligo,  videtur  innuere 
aiicubi  fcribens,  quod  Corpus  fupracoelefte  Cor- 
pori  Phyfico,  femper  in  vitam  brevem  tendenti, 
inhaerens,  ab  hoc  affidue  fugiat ,  fed  cohibeatur 
a  Mumia  Balfamita ;  qua  deficiente  ftadm  avolet, 
rrifi  Balfamo  novo,  extus  ingefto,  detineatur.  Ig- 
nofcantEjus  Se*5latores,  fi  in  tyrociniis  adhuc  con- 
ftitutus  mentem  Magiftri  non  attigi.  Et  Vos  da- 
te  veniam,  quorum  caftas  aures  barbara  ofFendit 
loquacitas. 

Quodfi  haec  ita  fe  habent,  patet  ilico ,  ejus, 
qui  Vitae  pr©rogandae  ftudet,  id  efie  primarium 
opus,  utmutuam  illam  Animi  cum  Corpore  copu- 
lam  fuis  praefidiis  fuftentet.  At  vero  tantum  abeft, 
hoc  ut  fentiam,  ut  potius ,  id  nec  fieri  pofle,  nec 
requiri,  exiftimem.  An  re6te?  Vos  judicabitis 
ex  argumentorum,  quae  produco  ,  pondere. 

Duo  cognofcimus  fumma  rerum  creatarum  ge- 
neraj  Mentem  videlicet  atque  Corpus:  &  fi  quod 

in- 


O     R     A     T     I  6. 


inter  haec  medium,  aut  a  fingulis  diverfum,  da- 
tur,  id,  ignotum  quippe  vel  incertum,  fpeculanti 
quidem  dare  materiem  poterit,  at  operantem  Phy- 
iicum  juvabit  hihlL  Ex  utrorumque  uno  coitifte? 
fitus  IIoiThH,  ut  fab  fe  loculo  ab  aliis,  extra  fe* 
omnibus  fecludit,  ita  cum  his  Camen  rec'pi*ocum 
a&ionis  paliionisque  commercium  dcterminatis 
gerit  fub  conditionibus;  quae,  quoad  novimus ,  Ita 
liabent.  Corporeum  ejus  principiura  ,  dire&e  qui- 
dem,  cum  aiiis  extra  fe  Corporibus,  at  cum  nul- 
la,  praeterquam  fibi  jun&a,  Mente  communicat. 
Mens  vero  caftior  cum  folo  faltem,  cui  inlnbi- 
tat,  CorpDre  quam  proxime  converfatur,  omnem, 
hifi  quae  hujus  interventu  fit,  refpuens  cum  ex- 
traneis  utriusque  generis  familiaritatem.  Corpus 
igitur  folus  ille  veluti  Proxene.ta  eft ,  quo  interce- 
dente,  cum  aliis  circumftantibus  agitHomo:  om- 
nisque  hinc  adtio  mere  corporea  eft ,  quae  vel 
r\b  eo  in  externa,  vel  ab  his  in  illum,  dimanac. 
En!  Limi.es  mutui  inter  Hominem  &  univer- 
fum  commercii.  En  I  Quidquid  virium  datur  Ho- 
mini  in  Ilomine.m. 

Nunc  Te  compello,  Arcanorum  Mbnarcha  j 
TirEOPHRASTE !  Ecquid  a&urus  es  tandem,  ut 
Mentem  vel  propriam  ,  vel  alienam,  fugae  ftu- 
diofam,  f.io  in  cdrpore  detineas  ?  Quonam  ferru- 
mine  illud  Tu  firmabis ,  fi  forte  laxius  eft,  vincu- 
lum,  quo  infinita  Potentia  Tuam  cum  Tuotantum, 
fingularem  cum  fmgulari,  Corpore  Mentem ,  ex- 
fclufis  aliis,  unire  voluit?  An  Mente  id,  an  Cor- 
Jore,  molieris?  Aliud  enim  ?  auod  proferas,  ni- 

I  i  hil 


4p8        O     R     A     T     I  a 


hilfuppetit.  Age  ergo!  Mentem  applica;  &Tuam 
quidem,  utpote  cui  foli  imperas!  Et  quid  fiet,  fi 
omnem  hujus  fortiter  intendis  efficaciam?  Cogi- 
tabis:  nec  quicquam  fic  in  altero  ,  extra  Te,  mu- 
tare  valebis.  At  cave  fis,  hoc  remedio  Tibimec 
longaevitatem  quaerites!  Nam  contra,  Tuo  ipfius 
judicio,  de  vita  periclitaberis;  quia  rei  fimpiicis 
non  nifi  unica  eft  virtus.  An  vero  Corporeis  ma- 
vis  uti  viribus?  At  tum,  quidquid  ages,  ad  mo- 
tum  reduci  poterit :  quo  tamen  ,  ut  validiflimo, 
promovebis  nihil;  quum  is  nec  cadat,  neeefficax 
fit  in  Mentem.  Atqui  ultra  non  datur  progredi. 
Inanis  igitur  heic  eft  omnis  labor  Tuus:  imo  in- 
caflum  omnia  cadunt  induftriae  Humanae  molimi- 
na.  Et,  fihaec  fola  eft,  qua  longam  advitamper- 
venitur,  via,  fruftra  erit,  quisquis  in  ea  obtinen-< 
da  elaborat  Homo ;  quippe  nihilo  plus  a&urus,  | 
quam  qui  colloquio,  uc  ajunt,  morientem  in  vivis  : 
retinere  conaretur. 

Benignius  tamen  nobifcum  egit  Natura,  quae, 
poftquam  Mentis  cum  Corpore  ftabiliverat  unio- 
nem,  noftris  ex  fe  fuperiorem  viribus,  tam  fir- 
miter  eam  Vitae  innexuit  Corporeae,  prius  ut?J» 
quam  haec  penitus  fuerit  deftrudla,  diflblvi  <fe- 
queat.  Non  enim  Menti  concefia  libertas  eft, 
quam  incolit,  domunculam  pro  lubitu  deferendi. 
Imo  tantum  abeft,  ut  inde  aufugere  illa  conetur, 
eam  ut  potius  infito  quodam  amore  videatur  dili- 
gere,  nec,  nifi  invita  ,  &:  cum  renixu  quodam, 
derelinquere.  Omnium  certe,  quas  Animo  terra 
fubminiftrat,  voluptatum  dulcedinem  tempus  per- 

ver- 


O     R     A     T     I  O. 


vertit;    vicae  vero  fuavitatem   etiam  auget. 

Quocirca  nec  ilk>rum  probabilis  eft  Opinio  ,  qui 
ftatuunt,  Mentem,  commercii  cum  Corpore  per- 
taefam,  aut  ob  enata  in  eo  obftacuia  flus  in  aftio- 
nibus  nimis  impeditam,  inde  pofle  egredi;  primam- 
que  &  praecipuam  mortis  noftrae  caufam  in  iJJius 
e  corpore  difceffu  eife  collocatam. 

Vos  tamen  Senes  adfpicite  exhauftifHmos ,  qui- 
busnec  pes,  nec  manus,  necfenfuum  quandoque 
ullus,  officium  facit:  vix  reperietis,  quem  aurae 
vitalis  coeperit  taedium.  Fata  quidem  deteftan- 
tur,  quos  angufta  domi  res ,  aut  adverfae  fortu- 
nae  cafus,  minusve  profpera  valetudo,  fexcentis 
opprimit  caiamitatibus :  at  vivere  tamen  dulce  ha- 
bent.  Quin  &,  quod  maxime  huc  facit,  hi  ipfi, 
quos  eousque  agitarunt  Furiae,  Homine  ut  exuto 
Vitae  exitum  illatis  fibi  manibus  parent;  hi  ipli ,  in- 
quam,  necare  Corpus  coounmr  prius,  quam  Ani- 
mum  queant  excutere.  Quid  ni  hic  exfilit  pouus 
vivo  e  Corpore ,  fenfum  agonis  horridiilimum  ef- 
fugiens?  Si ,  quodimmane  hic  datur,  taedii  pleno 
fores  patent. 

Quae  quidcm  ha&enus  difta,  una  cum  ali'^P 
ob  temporis  brevitatem  nunc  reticendis,  manife- 
lle  fatis  indicant,  Vitae  Humanae  difTolutior.em 
pro  fequela  potius,  quam  caufa,  mortis  Corpo- 
reae  elfe  habendam;  nec  pofle  Mentem  e  Cor- 
pore,  nifi  vita  funclo,  egredi;  nec  Hominem  prius 
mori,  quam  Corpus  Humanum. 

Erigite  ergoAnimos,  A.  O.  O.  H. !  quos  du- 
fior  modo  divftio  proftraverat.   Patet  alia  ad  lon- 

ii  2  gae- 


O     R    A     T    I  O. 


gaevitatem  via,  obliqua  quidem  ,  at  noftris  tamen 
non  inacceffa  viribus ,  Humano  calcanda  pede. 
Non  feparantur  enim  bina  Hominis  principia, 
quamdiu  mortale  vivic.  In  hoc  autem  agendifa- 
cultate  non  deftituimur.  Quid  opus  pluribus? 
Praefto  efh  anfa  corporea ,  qua  retinere  Divinum 
allud  datur.  Corpus  curantes  cohibemus  Men- 
tem.  Redit  ergo  totum  Vitae  Humanae  proro- 
gandae  negotium  ad  folam  Vitae  Corporeae  fuften- 
taf-onem:  quae  quanam  fit  ratione  obtinenda,  jam 
difpiciamus. 

Ne  tamen,  in  Veftram  peccaturus  lenitatem, 
ab  ovo,  ut  ajunt,  ordiar,  id  nunc  mihi  detis  ve- 
lim,  alibi  quod  demonftratum  eft.  Vitam  nhni- 
rum  Corporis  Humani  in  determinato  quodam  hu- 
morum  per  canales  motu  confiftere;  qui,  unde- 
Cunque  demum  primo  produ&us ,  a  fola  tamen 
partium  indole  atque  fabrica,  Mechanicis  legibus 
fubjedta,  tanquam  ab  interno  principio  ,  fovecur 
atque  continuatur.  Is  igitur  abfolute  fufliaminatus 
Mortis  heic  ideam  praebet:  quae  quidem  fi  ex 
adtionibus,  cum  vita  neceflario  conjundtis  ,  fluxe- 
rit ,  Mors  audit  Naturalis;  ipfius  quippe  vitae  na- 
turam  pro  caufa  agnofcens.  Haec  vero  fola  eft, 
qua  de  arcenda  nos  nunc  agimus ,  longam  cum 
fana  Vita,  monitu  Verulamii,  minime  con- 
fundentes. 

Ut  ergo  ordine  procedamus ,  inquirendum  eft 
in  illas  conditiones  Phyficas,  quae,  cum  a  Vica 
Corporea  feparari  nequeant,  hanc  tamen ,  feque- 
la  inevitabili,  labefadtant,  atque  tandem  penmis 

ex- 


O     R     A     T     I     O.  501 


exftinguunt.  Suppeditat  eas  motus,  in  quo  vita 
confiftit,  partiumque  ,  quae  moventur,  natura: 
prout  e  mox  dicendis  patebit. 

Attento  .  quisquis  animo  a&iones  perpendit , 
quas  ab  Humano  Corpore,  quamdiu  vivum  id  vq- 
camus,  exerceri  necefle  eft,  adparet  huic  exfa- 
cili,  certum  quendam  in  firmis  ejus  partibus  fle- 
xilitatis  gradum  inter  dotes  efle  eo  vel  maxime 
requifitas.  Sapientiflimus  hinc  Naturae  Author  e 
particulis  illas  primum  fabricatus  omni  dimenfione 
minimis,  ferrumine  non  infuperabiii  unitis,  cun- 
ctas  in  minutos  dein  performavit  tubulos ,  quorum 
per  cava  fluens  continenter  humor  mutuam  impe- 
dirct  laterum  concretionem ,  rigiditate  nocituram. 

Nec  alia  fane  fabrica  aptiore  is  obtineri  melius 
potuiflet  finis.  Interim  haec  ipfa  tamen#utpro- 
Ihibeat,  ne  variis,  quibus  Vita  alitur,  motibus  dis- 
rumpantur  folida,  aliud  producit  alio  refpectu  ma- 
lum,  inde  fequens  neceflario,  quod  primam  qui- 
dem  inconftantiae  Vitae  hujus  caufam  dixero  na- 
turalem. 

Ut  enim  Adamantinam  firmarum  partium  dufi- 
tiem  excludit  Vitae  neceflitas ;  fic  lege  non  minus 
ftabili  requirit  eadem  tantam  vitalis  motus  effica- 
feiam  ,  quae  certo  quodam  caloris  gradu  totamfo- 
veat  compagem.  Sed  hunc,  in  machinis  ita  con- 
ftitutis,  fine  attritu  fieri  haud  pofle,  quis  non  vi- 
det?  Attritus  ergo  partium  inter  fe  motarum  mu- 
tuus  Vitae  infeparabilis  haeret  comes ,  nec  tolli, 
iniii  ablata,  ipfius  Vitae  natura,  poteft.  At  quan- 
tum  inde  noxae!  Abradit  ilie  minima  de  vafculis 

Ii  3  tene- 


$02        O     R     A     T     I  O. 


tencrioribus  ftamina,  fluidorum  attenuat  clemeiv» 
ta;  hinc  utraque,  interfe  commifta,  eo  disponit, 
motus  ut  vi,  qua  data  porta,  e  Corpore  proji- 
ciantur. 

Sic  propriam  ruit  in  perniciem  Vita,  eo  cele- 
rius  etiam,  quo  vegetior  eft,  femet  deftrudtura, 
nifi  aliuride  fiat  detrimenti  reftitutio.  Hoc  cogita 
Homo !  Et  Vitae  longitudinem  mirabere  magis , 
quam  dolebis  brevitatem. 

Adefte  jam,  qui  tot  ac  tanta  promififtis,  Che-  * 
midi !  Obftate  hofti ,  intra  o&iduum  Vitam  ex- 
ftin&uro  !  Experiamini  veftrae  vires  induftriae, 
num  quid  heic  valeant.1  An  attritum  tolletis?  Mo- 
'tum  ergo   fiftite,  a  quo  feparari  is  nequit!  At 
haec  ipfa  mors  eft.    An  partes  detritas  conabimi- 
ni  refarcire?  Id  vero  collatis  omnium  Chemiae 
arcanorum  virtutibus  efficietis  minime.  Lapidem 
potius,  aut  Solvens  Univerfale,  a  Vob:s  exfpe-  I 
£avero,  quam  arte  paratam  Veftra  vel  unicam  j 
veri  fanguinis  guttulam ,  folidaeve  partis  ftamen  [ 
exiliflimum.    Tentaftis  nunquam  ,  fi  obloquimini. 

Quare  &  hinc  agnofcite,  quanto  Natura  fit  arte. 
fuperior.   Sola  haec  ab  inteftini  manibus  carnificis  || 
vendicat  Corpus:  fola  haec  vitam  compefcit,  ex  |: 
neceflitate ,  propria  quafi  in  vifeera  faevientem. 
Mechanismo  etenim  inimitabili  effecit,  ut  detri-  j 
mentiauthor,  motus,  eadem,  qua  praedatur ,  vi,  i 
ablata  denuo  refarciat.   Scilicet  ut  mutua  humoA 
rum  vaforumque  a&io  attritum,  adeo  hic  inimi- 
cum,  creat;  ita  haec  ipfa  materiem  ex  ingeftis 
^arat,  deperditae  fimillimam,  ^paratamque  parti- 


O     R    A    T     I  O. 


bus,  jatturam  paffis,  fuam  cuivis  retribuit  tantam 
talemqne,  quantam  &  qualcm  fingulis  abripuerat. 
Sicrenafcitur  indies,  quod  perpetuo  moritur,  Cor- 
pus;  &,  quas  fibimet  Vita  infiigit  plagas,  ipfa  mox 
medicatur. 

Evanefcitergo,  quidquid  ab  attritu  naturali  na- 
fcitur  incommodi ;  &:  tota  Vitae  continuatio  fola 
nititur  vi  affimilandi.  Haec  vero  quum  unius  fit 
Naturae  Factiltasi  quibus  Vita,  iisdem  abfol- 
vatur  caufis  ;  non  eft,  cur  fingularem  ab  Arte  pe- 
tat,  admittatve,  operam:  utpote  communibus  cmm 
ipfa  Vita  legibus  obediens ,  hac  pereunte  demum 
peritura.  Nec  caeterum ,  praeter  unicam  alimen- 
ti  codtiiis  inu;efuonem,  datur  aliquid,  hoc  quod  in 
opere  Hominis  relidtum  eft  arbitrio.  Hanc  fi  cu- 
ramus,  reliquum  fponte,  infciis  nobis,  Natura 
perficit.  Atqui  vel  ipfa  haec  indito  etiam  ftimulo 
nos  eo  compellit. 

Quodfi  igiturhaec  fola  foret,  Vitam  quaelabe- 
fiidb.t,  caufi  neceflaria,  Naturalifane  Morti  nul- 
lus  daretur  locus ,  pulchramque  exhiberet  Corpus 
Perpetui  Mobiiis  idearn,  in  quo  attritus  rapinam 
machina  ipfa  refundit. 

Atvero  alium  juxtim  fovemus  hoftem,  priore 
quidem  lentius,  fed  aeque  certo  obrepentem;  qui 
ex  infidiis  veluti  agens,  fpeciofo  primum  roboris 
praetextu  fefe  infinuans  ,  adaudtis  fenfina  viribus  ita 
invalefcit,  ipfam  utfallat,  tandemque  nece  oppri- 
mat  inevitabili  Naturam.  Eft  haec  ,  quam  adeo 
adulto  in  corpore  laudamus,  partium  firmarum 
fortitudo,  quae,  duni  ex  caulis,  vitali  a  motu  non 

Ii  4  fcpa- 


£o4         0     R     A     T     I  a 


randis,  indies  augetur,  in  immedicabilcm  poftre- 
moddinitrigiditatem,  neceflkrio  mortiferam. 

Vuitisne  rei  demdocumenta?  Praefto  fum.  Te- 
nellum  modo  Infantis  recens  nati  corpufculum 
cum  grandacvi  corpore  Senis  conferte , '  fanum 
cum  fano  !  Palpabitis  etiam  fummum  quoad  fir- 
mas  partes  difcrimen.    Infanti  moliia  ,  fuccofa  , 
cerea  funt  omnia ;  fuperficies  tota  vafis  ubique 
hiantibus  perfpirabiKs ,  turgidula  ,  liquidis  veluti 
traniparentibus  fuffem  ;  pfla  fequaciflima  ,  maxi- 
mam  partem  cartilaginofa  ;  ipfae  cartilagines  mi- 
nus  compactae,  magis  membranofae;  caro,  mem- 
branae ,  vifcera  quaecunque  teneriora ,  pulpofa, 
facile  difiblvenda.    At  decrepitum  contrectate  Si- 
licernium  !  Quam  immanis  diflerentia !  Totum  Jiuic 
corpus  aridum  exfuccumque  riget;  cutis  innume- 
ris  contrada  rugis ,  frequenti  -callo  impervia,  in- 
tron^effis  quafi  hwmoribus  vacans  ,  pallefcit,  fic- 
ciffima  ofla,  admodum  fragiiia ,  omnem  fere  per- 
didemnt  in  articulis  cartilaginem  ,  utpote  in  qs 
mutpf-qm;  membranae,  vafa,  ligamina,  duriorem 
qartilaginis,  quandoque  veri  oflis ,  referunt  nr.tu- 
ram  ;  caro  tenaciffima,   copiofo  tendine  pJena. 
Verbo  :  denfa,  coacta  ,  tactui  refiftentia,  rigida 
omni°.    Et,  fi  Humani  Corporis  non  adeo  placet 
rrorior  infpeclio ,  Gallinula  cum  Gallo  vetere , 
Vitulina  cum  annofi  Bovis  comparata  carne,  idem 
vel  inter  epulas  Vos  docebit. 

Eft  igitur  firmarum  rigor  partium  coriftantiflimus 
Senii,  etiam  aliunde  non  morbofi,  comcs:  eft  na- 
turalis  iila  mutatio,  ob  quam  fene&us  ipfa  mqr- 
bus  vocatur.  Nec 


O    R     A    T    I  O. 


Nec  fane  difficile  foret  demonftrare,  ex  fola  vi- 
tae,  fabricaeque  corporis,  uatura  illum  fequi  ne- 
ceflurio  ,  efle  hinc  inevitabilem,  &  ferius,  ocyus, 
ccrto  tamen,  demum  obvenire.  Sed  video,  toc 
mihi  alia  fuperefle,  ut  ,  nhl  properem,  Ctiemica 
Vos  lactalTe  promiffione  dicar. 

Quicunque  legum  Hygraulicarum  non  ignarus, 
folidorum  Corporis  ex  vafis,  vaforumque  ex  vafcu- 
lis,  novit  conftrudtionem;  tum  indolem  additnon- 
nullorum  ejus  fluidorum ,  preffu  denfabilem ;  a  ib- 
lo  is  humorum  per  canales  motu ,  quae  ipfa  vita 
eft  ,  minores  tubulos  comprimi ,  lateribns  intus, 
vel  inter  fe,  vel  contento  cum  liquore^,  concretis 
reddi  impervios  ,  inque  fibras  vere  folidas  mutari 
tandem  polTe  &  debere  ,  nullo  negotio  incelligic. 
Haec  vero  princeps  eft  rigiditaiis  caufa. 

Sed  num  quid  demum  noxae,  an  dira  mortis  in- 
de  necefficas  fluit?  interrogatis.  Jmo  nihil  certius. 
Enimvero  foiida  ,  ratione  fluidorum  ,  &  quantita- 
te  ,  &  renitendi  vi ,  ultra  modum  invajefcunt ; 
pcreunc  cum  vafis  minimis  liquores  fubtiliflimi ; 
a&iones  igitur  ex  his  pendentes  abolentur :  vita,- 
lis  circuli ,  contraftis  indies  radiis,  decrefcit  ambi- 
tus;  donec  infuperabili  tandem  Cor  renixu  op- 
prefium  ferietur. 

Si  dubitatis  haec  ita  fieri,  Hominem,  quaefoff 
faniffimum  ,media  confti^utum  in  aetate,  per  omnes 
fenectJtis  gradus  ad  metam  usque  profequajnini , 
flngulis  intenti,  quas  fola  fenii  vi  fenfimfubit,  mu- 
tationibus!  En!  Motus  primo  mufculorum  vege- 
tior  torpefcit;  Senfuum  hebetantur  externorum 

I  i  5  orr 


£o6        O     R     A     T     I  O. 

organa;  contrahitur  corpus ;  nativus  ab  extremis  fe- 
cedit  calor;  imminuitur  perfpiratio;  marasmus  na- 
fcitur  ex  deficiente  reparationis  a&u  immedicabi- 
lis; •  languefcunt  fenfus  deinde  interni ;  &  Senex 
tandem  repuerafcens ,  methodica  ,  ut  ajunt,  id 
eft  ,  a  peripheria  ad  centrum  prorepente  morte 
exftin&us ,  placidiffime  obdormifcit. 

Numquid  haec  docent  liquido?  Senile  fatum  il- 
lis  primum  obrepere  a&ionibus ,  quae  per  tenuis- 
fima  tam  vafa ,  quam  rluida,  Nervos  nimirum, 
atque  fpiritus  vocatos,  exercentur;  lenteque  dein, 
&  quafi  per  partes  deftruendo,  quidquid  feparari 
quodammodo  a  motu  vitali  poteft,  hunc  ad  mini- 
mum  usque  gradum ,  &  tandem  tn  nihilum  re- 
digere. 

Quum  vero  ha&enus  recenfitae ,  omnes,  &  fi 
quae,  praeter  has,  aliae  funt,  vere  feniies  ririuta* 
tiones  a  folo  partium  rigore,  femper  hic  praefen- 
te,  produci,  &  inde  commode  explicari  queant; 
isque  ex  vitae  pariter  ac  fabricae  indole  neceffi- 
rio  profluat;  in  eo  lgitur  primariam  Mortis  Natu- 
ralis1  caufam  efle  fitam  jure  concludimus. 

Neque  hinc  opus  fane  eft,  ad  calidi  innati  de- 
feftum ,  penuriam  Balfami  vitae,  corruptiones 
omnifarias,  fpirituum  jacturam  ,  Luminis  vitalis,- 
Teorfim  creati,  exftindtionem,  PJanetas  contra- 
rios ,  deftruentes,  &  alia  hujus  ferinae  recurrere 
funt  enim  haec  vel  fomniantis  Cerebricommenta; 
vel  effecla  faltem  a  Rigiditate  oriunda,  vel  ab  aliis 
pendentia  caufis  non  necelfariis ,  fed  morbofis, 
quae  hujus  non  funt  loci. 


O     R     A     T    I    O.  507 


Agite  jani  Chemici!  Rcdu&a  res  eft  ultimam 
ad  fimplicitatcm.  Solum  ii  expugnatis  Rigorem, 
immortalibus  elfe  pcr  Naturam  licebit.  Quis  au- 
tem  opus  tam  levidenfe  aliunde  potius,  quam  a 
Vobis,  exfpe&et  efficiundum,  qui,  tanto  quae 
majora  adparent,  molimini?  Ferte  ergo  fuppetias 
Vitae,  hoc  fub  hofte  languefcenti,  cum  ab  attrir 
tu  femet  pulchre  adeo  vendicaverit! 

Sed  oh!  Quam  toto  aberrant  caelo,  quaecun- 
que  nobishunc  in  finem  obtuliftis  hadtenus!  Vi- 
demini  ludere  in  re  tamferia,  dum  operam  per- 
ditis  atque  oleum  in  iis,  quae  a  propofito  funt  quam 
alieniflima. 

Quid  enim  Paracelse!  An  Daura  tua V> 
tam  reddet  durabilem  ?  An  mortem  arcebunt 
Melampodii  foiu?  Utrum  Helleboro  indiget,  diu 
qui  vivere  cupit?  Quafi  per  vices  ftimulata  alvus 
fenii  excuteret  torporem ;  aut  eadem  foret  infa- 
niam  curandi,  vitamquc  prorogandi ,  methodus. 
Niforte  ipfum  longaevitatis  defiderium  inter  Me- 
lancholiae  fpec;es  numerandum  putes:  quodiniis 
equidem  conceflero,  qui  per  Purgantium  fortiffi- 
ma  fe  voti  reddere  compotes  conantur. 

Sed  aliud  praeterea  venditas  Arcanum,  priore 
uti  magir,  compofitum,  ita  ad  vitam  longam  mul- 
to  efficacius.  Id  vero  demum  eft,  quod  ipfo  in- 
gredientium  numero  quafi  perfe&um  quidpiam 
praefigurat:  id  eft ,  quod,  quidquid  proprium  fibi 
habet  Homo,  parva  fub  mple  cortlnens ,  Proprie- 
tatis  ideo  Elixir  vocitas:  id  eft,  quo  annos  Me- 
tuulalemi  te  ja<ftkas  adfecuturum,  liisqufcexactis 

libe^ 


5o3        O     R     A     T     I  O. 

lib^rum  Tibi  fore,  ad  quodcunque  tempus  vitae 
ulterius  produccre  terminum.  O  !  vires  portento- 
fiffimas!  Quis  credidiffet  unquam ,  Nacurae  has 
vegetabili  ineffe?  At  quis  Te  laudet  pro  digriita- 
te?  Qui  ut  hanc  fehx  Medicinam  ihvenifti,  ita 
nobifcum  communicafti  liberaliffime.  .  Utinam  rion 
fubticuiffes  Alcaheft !  Quod  cum  eo  requiratur  ,  a 
nobis  fruftra  hactenus  quaefitum  effe  merito  do- 
lemus. 

Sed  rifum  fatis.  Moftuus  hic  Promiffor  in  vi- 
tae  vigore  ,  anno  aetatis  feptimd  fupra  quadragefi- 
mum,  fuo femet  exemplo  abunde  redarguit;  prae- 
matura  illos  confolatus  morte,  qui  creduli  nimis 
tantam  inviderant  vivo  felicitatem. 

Nec  ideo  tamen  falfa  oftentaffe  Paracelrum: 
arbitremini:  imo  vero  invenietis  quam  veriffima , 
fi,  quidper  Vitam  Ille  denotet,  intellexeritis.  Au- 
dio  certe  cum  emphafi  dictitantem  alicubi:  Nihil 
mehercle  aliud  eft  Vita,  nifi  Mumia  qiuiedani 
Balfamita,  confervans  mortale  corpus  amortalibus 
vermibus.  Mors  igitur  ipfi  eft  Corporis  corrofio 
a  vermibus ;  &  tota  talis  Vitae  prorogandae  ratio 
in  conditura  confiftit.  Doceant  autem  medicata 
Aegyptiorum-  funera,  quamdiu  Baifamis  confef- 
vari  a  verminatione  cadaver  poffit.  Atqui  &  no- 
ftra,  quae  fine  Alcaheft  paramus,  Eiixiria  id  ipfum 
praeftant  eleganter.  Quin  fola  Myrrha  fufficit. 
Atfi  hoc  vivere  eft,  Arenis  Libycis  adevitandam 
mortemnihil  antecellit.  Quam  ducit  in  avia  femei 
commiffus  error!  Quam  infelix  labor,  quem  flilfa 
dirigit  opinio ! 

*  :  Ad 


O     R     A     T    I  0. 


Ad  Te  convertor,  Mortalinm  (janpcGuran  !  Ad 
Te,  qui  primum  compellandus  eras,  Artephi! 
Cui  Ars  arcana  eo  produxit  usque  vitam,  ut  plus- 
quam  millenarium  Tu  praedices.  Ecquid,  ama- 
bo  ,  tam  propitias  Tibi  eflecit  Parcas?  Aut  quid^ 
nam  potius  harum  Te  demum  fato  fubjecit?  Qui, 
torpefcentes  fpiritus  cum  vegetioribus  aliis,  de 
robuftorum  corpore  Juvenum  adtradtis,  commu- 
tare  valens  ,  acternum  vivere  potueras.  An  co- 
pia  Adolefcentum  ;  An  Artis  Te  memoria,  auc 
facuitas,  defecit?  An  vero  potentior  alius  Te  quo- 
que  minus  cautum  fudfcu  exanimavk?  Sed  forfan 
aetate  fa&us  mitior  tot  per  mortes  ultra  protra- 
Tiere  vitam  abhorruifti.  Utcunque  contigerit:  fe- 
hces  Nos,  Tecum  quod  Tua  interierit  fcientia; 
felix  Tu,  noftra  qui  non  in  tempora  incidifti,  Tuo 
folius  tefiimonio  perfuafurus  minime,  nifi  produ- 
£tis  aliunde  documentis  Te  tam  probaveris  longae- 
vum.    Credat  Judaeo  Judaeus  Apella. 

Magnum  potius  confulamus  Helmontium, 
Virum,  ut  acutifiimi  ingenii,  fic  animi  ad  minu- 
tiffima'  quaevis  obfervanda  intentiffimi.  Is  igitur 
quum  &  de  vita  longa  philofophatus  fit,  ad  eam  fi 
quid  certi  datur  in  Chemia  praefidii ,  id  quin  de- 
texerit  vix  dubitandum. 

Et  fane,  fi  ab  ullo  alio,  ab  Eo  quidcm  hac  in  re 
vel  exfpedtandum  erat  nihil,  vel  praeclara  quaeli- 
bet:  utpote,  qui  nec  addi^tus  fordide  anteceflb- 
rum  opinionibus,  nec  vijudicandi  deftitutus  acer- 
rima,  totum  fe  proprio  Marte  capiundis  dederat 
experimentis;  qui  hinc  ipfms  primo  Vitae  fubtili- 

ter 


5IO        O     R     A     T     I  O. 

ter  exponens  indolem,  dein  8c  Paracelfica,  &, 
quae  protulerant  alii ,  quacunque  e  corporum  clas- 
fe,  ad  longaevitatem  remedia  curate  examinansj 
tamfalfe  demum  fingula  perftringit,  omnem  ut  vi- 
tae  longioris  fpem  fere  eripiat  Chemicis;  faflus 
candide,  Adeptorum  neminem  longa  potitum  vi- 
ta,  fed  brevem  contra  multos  manfifle. 

Is  tamen  ipfe,  doleo  referens!  Is  ipfe,  Caftiga- 
tor  aliorum  rigidiilimus ,  propriam  didturus  fen- 
tentiani ,  heu!  quantum  delirat.  Dedudus  fcilicet 
ad  montem  Libanum,  hujusque  in  apice  vigentes 
contemplatus  Cedros,  a  mundi  initio  in  hunc  us- 
que  diem,  numero  easdem  perftitifle,  nec  vidi- 
luvii,  nec  carie,  nec  putredine,  corruptas,  inde 
concludit,  hanc  demum  efle  Vitae  Arborem  no- 
bis  conceflam,  hujus  in  ligno  id  dari  incorruptibi- 
le,  qnod  ope  Alcaheft  ad  primum  usque  fui  ens 
refolutum  vitam  Homini  longam  promittat.  Nar- 
ravi  fomnium,  A.  O.  O.  H.  Et  quid  non  fom- 
niat  quandoque  mortalium  fapientiflimus?  At  Tu 
Helmonti!  Utinam  non  fomniafles  idemvigil! 
Nullum  fic  veniae  locum  relinquens. 

Qya  enim  veri  fpecie  nobts  perfuaferis ,  omnem,  ' 
quae  hodie  datur,  a  mundo  condito  ftetifle  Ce- 
drum;  nec  inde  ab  illo  tempore  ullam,  velnovo 
germine ,  vel  femine  deciduo,  fuccrevifle  no- 
vam?  Cum  noftris  etiam  in  hortis  e  fato  femine 
&  fufcitari  juvenculas,  &  adolefccre,  &:  fruftum  i 
ferre  gaudeamus.    Sed  demus  Tibi,  quod  vidifti 
fomnians.    Quid  vero  incorrupta  arboris  compages  i 
cum  Vita  Hominis  commune  habet?  An  Caries  j 

eft? 


O     R     A     T     I  (X 


efi?  An  pntredo?  qua  fenex  vi  Naturae  moritur. 
Imo  fola  eft  Rigiditas;  cui  Tuum  Cedri  Ens,  quam 
Paracelsi  Elixir,  haud  medebuur  feiicius.  Pu- 
tredinem,  mortis  fequelam  potius,  quam  caufam, 
Jpla,  dum  viget,  vitaarcet:  hanc  vero  condimen- 
t  s  fruilra  fuflinueris. 

Nec  fane  eft,  cur  de  triviali  altero,  quo  Vi- 
tae  vulgi  confulis ,  jneliora,  quam  de  Daura  Theo- 
piirasti  ,  fperemus.  Ut  enim  f inguinis  natura  a 
Vini  indole  ;  ita  corruptio  hujus  a  mortefenili  irn- 
menfum  difcrepat.  Tantum  hinc  abeft,  ut  aci- 
dum  accenfi  fulphuris  ftagma  quidquam  heic  boni 
praeftet;  ut  potius,  qua  pollet,  vi  folida  corporis 
contrahendi,  horum  accelerans  rigiditatem,  impen- 
fe  videatur  obfuturum. 

En!  Quidquid  fere  Principes  Chemicorum, 
Vitae  qui  longae  promiffis  inclaruere,  nobts  reli- 
querunt.  Verborum  utique  plus  fatis:  farinae 
prorfus  nihil.  Neque  enim  Eorum  quisquam  ha- 
ftenus  ullum,  aut  in  fe  ipfo ,  aut  in  aliis,  produ- 
xit  experimentum,  quo  fuis  utcunque  fidem  fece- 
ritoftentaminibus.  Helmontius,  fenilem  mini- 
me  fortitus  aetatem,  hoc  quoquo  fe  nomine  Ad- 
eptum  demonftravit. 

Quid  opus  igitur,  aliorum  ut  commentis  Vos 
detineam?  Qui  vel  eadem  oberrarunt  chorda, 
vel  defipuerunt  etiam  ineptius. 

Sunt  hinc,  quorum  oculos  Gemmarum  radians 
adeo  perftrinxit  jubar  ,  his  ut  inefle  fpiritus  cre- 
derent,  nutriendo  Vitae  lumini  idoneos;  alterius 
inftar  Deucalionis  e  lapide  Homiuem  formaturi. 

Nec 


$12        O     R     A     T     I  0. 


Nec  hos,  nifi  vile  pretium,  videtur  abfterruifle, 
quo  e  filicibus  vitales  elicere  igniculos  non  tenta- 
verintp 

Perfuafit  ahis  Auri  natura  immutabilis,  ab  hoc 
demum ,  venis  haufto,  optatam  vitae  conftantiam 
fore  exfpe&andam.  Quanta  hinc  molimina!  Quot 
profufi  cum  fumptibus  fudores!  Ut  nobili  de  Me- 
taBo  liquor  extorqueretur  noftris  facile  humoribus 
mifcendus.  At  parum  hi  cogitarunt,  quantum  a 
corpore  fimpliciflimo  machina  diftet  maxime  com- 
pofita  ,  ab  infeparabili  elementorum  contextu  mo- 
tus  Hygrauli.ci  continuatio. 

Quid  alios  memorem?  Quorum  in  extrahendis, 
de  quovis  fere  corpore,  Effentiis,  ut  vocant,  Bal- 
famis,  primis  Entibus,  fe  torquet  longaevitatis  a- 
mor:  tanquam  fi  Vita  in  univerfali  quodam  prin- 
cipio  confifteret,  qfuod,  unum  irt  omnibus,  e  fin- 
gularifuo  corpore  in  aliud  transferri  queat.  Hinc 
per  longaeva  quidam,  alii  per  ea,  quibus  vetera- 
nas  faepius  renovare  partes  dattim  eft,  Animantia 
aetatem  extendere  fategerunt;  ftolide  obliti;  ho- 
rum  fub  ufu  Vitam  evanefcefe,  &  femet  ipfos  in- 
dies  vernare. 

Taceo  iron  defuifle,  Terram  qui  Coelo  mifceri- 
tes,  ad  PJanetarum  figilla,  variosque  Siderum  ad- 
fpedtus,  confugerunt;  fenio  interim  confedti  prius  ? 
quam  copias  e  remotis  adeo  locis  obtinuerint  ait- 
xiliares. 

Usque  adeo  intentatum  reliquit  nihil  indefeflj 
Chemicorum  turba,  ut  eam  demum  Vitae  conei- 
liarent  longitudinem,  Artts  quae  amplitudini  fe- 

fpon- 


O     R     A     T     10.  513 

fponderet.  Solis  tamen  divites  promiflis,  vacui  vi- 
rium ,  omni  hucusque  conatu  tantum  haudpotue- 
re,  quantum  vel  rudior  olim  Brafiliae  incola,  nul- 
lo  Chemiae  fretus  adminiculo,  fimpliciffima  dun- 
taxat  vivendi  ratione,  eftecic 

Scilicet,  ut  paucis,  quae  fuperant  dicenda, 
comple&ar,  male  quaeriiur  Vita  extra  corporis 
viventis  pomoeria;  neque  ,  ut  haec  a  fua  fit  fepa- 
rabilis  machina ,  feparata  feorfim  exiftere  unquam 
poteft.  Fruftra  hinc  Chemicus  eft ,  folamquiva- 
fculo  capere,  &  ex  alio  in  aliud  transplantare  cor- 
pus  adlaborat:  fiquidem  in  motu  ea  confiftat, 
quem  certae  vivi  corporis  partium  condkiones 
&  determinant  &  continuant.  Has  igitur  eodera 
ln  ftatu  confervando ,  nequaquam  novae  Vicae 
additamento,  Vita  prorogatur.  Unde  in  caflura 
cadit,  quidquid  de  Vitali  principio  ex  traduce 
veluti perennando  fomniarunt  Chemici.  Quin  col- 
liquefcit  fimul  omnis,  quam  dedere  imprudentio- 
res,  fpes  immortalitatis.  Quandoquidem  enjtir, 
ftante,  quam  Natura  fixit ,  motus  lege,  requifiuie 
ad  Vitam  pariium  condkiones  nequeant  perpetuo 
eaedem  permanere;  ipfam  ideo  fequitur  non  pos- 
fe  Vitam  perdurare.  Quocirca  Homo  ukerius 
agere  hic  poteft  nihil,  nili,  ut  parriunt  corporis 
ftatum  vitalem  tamdiu  fofpitec,  ac  per  Naturavn 
licet. 

An  vero  Tuae  id  Arti  folummodo  daturrt  exi- 
ftimas  Chemice?  An  Tuis  dunrix.at  hanc  inefie 
putas  facukatem  praeparat>s?  Mifera  ergo,  quae 
his  earent,  bruta,  noftrae  tamer,  quoad  corptis, 

K  k  ifffli- 


514        O     R     A     T     I  O. 


fimilem  agentia  Vitam !  Quin  mifer  Homo,  quod 
iners  natus  eft!  Et  quid  Te  Chemicum  eo  ferva- 
vit  usque,  dum  Chemicus  evafifti  ?  Nonne  Na- 
turafola,  perres,  quas  Medici  vocamus ,  non  na- 
turales?  Atqui  &  hae  &  illa  etiamnum  praefto 
funt.  Cur  igitur  diflidens ,  e  quo  felix  hadtenus 
haufifti  Vitae  pabulum,  fontem  deferis ,  incertum 
ab  arte  &  arte  fkdtis  petiturus  fuftentaculum  ? 

Age  tamen!  Quidnam  hifce  efficies?  Alteru- 
trum  fane,  fi  quidquam :  aut  enim  eodem  in  fta- 
tu  confervabis ,  aut  mutabis  partes  Vitae  necelfa- 
rias.  Si  prius:  operam  perdidifti;  quia  per  ea, 
quae  ante  pedes  funt,  Ruricola  quilibet,  Che- 
miae  ignariflimus,  idem  quotidie  efficit,  quousque 
lex  Naturae,  quam  nec  Tibi  transgredi  licet, 
permittit.  Mutabis  ergo,  vel  in  pejus,  vel  in  me- 
lms.  At  emendatione  opus  non  eft;  fiquidem  de 
morbo  fanando  hic  non  agamus.  Nocebunt  igi- 
tur,  aut  fupervacanea  erunt,  Artis  Tuae  moli- 
mina. 

Sed  morbum,  ais,  fenilem  arcebo.  Id  veroTu 
praeftabis  nunquam;  nifi  alio  feceris,  quam  quo 
vivit,  modo  corpus  vivere:  quum  ipfa  Vitae  par- 
tiumque  cofporis  indoles,  a  Conditore  ftabilita, 
feneftutis  mater  fit.  Vanus  hinc  poliiceris ,  quod 
linitam  Artis  Tuae  poteltatem  fuperat;  nec  intel- 
ligis  ,  quidnam  ad  folutionem  problematis,  deVi- 
ta  prolonganda  propofiti,  requiratur.  Id  enim  to- 
tum  profe&o  in  eo  confiftit,  ut  Vita  ad  illum  us- 
que  producatur  terminum,  quem  polfet  attingere , 
fi  corporis  partes,  ut  decet  7  conftitutae  alia  nulla 

n 


O     R     A     T     I     0.  gtj 

vi  mutarentur,  quam  qliae  ex  moderatiiTlmo  hu- 
morum  pervafa  motu  abfolute  fequicur.  Minimc 
igitur  quaeftio  hic  eft,  de  naturali  illa  vi  interna, 
ejusve  efFe&u,  tollendo;  fecl  potius  de  auferendis 
iffis  cauiis  Phyficis,  eam  quae  adeo  queunt  inten- 
dere,  ut  citius,  qua.n  nccefte  eft,  efiectum  fuum 
producat. 

Quum  vero  caufae  illae  non  fint  neceilariae,  & 
hinc  ad  res  vel  nonnaturales ,  vel  praeternatura- 
les,  a  Medicis  vocatas ,  pertineant;  quicl,  quae- 
fb ,  evidentius  eft  ?  Quam  totum  obtinendae  lon- 
gaevitatis  negotium  magis  abftinendo  a  nocivis, 
quam  remedia  adplicando,  perfici  :  nifi  moroo- 
rum  curationem  cum  vitae  prorogatione  perpa- 
rsm  confundere  fit  animus. 

Quae  cum  ita  fint ,  definant  deinceps  Chemici 
alienam  in  mefiera  falcem  immittere  !  Definant 
promifiis  Hyperbolicis  falivam  movere  incautiori- 
bus  !  Non  largitur  Ars  illorum  Vitae  longitudi- 
nem ;  imo  mortem  properat  laboribus ,  periculis, 
fumis  noxiis,  quae  fubire  jubet  operantem.  Che- 
micus  teftis  fit ,  Helmontius,  plurimis  Adepto- 
rum,  ob  pericula  laborando  perpefla,  brevem  ob- 
tigiflfe  Vitam  ,  feque  ipfum  propterea  minus  diu 
fuperftitem  aflerens  futurum. 

Ad  Diaetam  vero,  quae  Medicorum,  aut,  ft 
vultis ,  quae  cujusvis  eft ,  ad  Diaetam  potius  con- 
fugiat,  quem  dulcis  Vitae  trahit  amor!  Non  Ar- 
ti  credidit,  non  Artifici ,  Natura  ;  fed  parens  fol- 
licitiflima,  ut  Vitam  dedit,  fic  &  Vitae  fubmin;- 
ilrat  ipfa  pabulum.    Iloc  utere  !  Non  abutere! 

Kka  P&r- 


5x6         O     R     A     T     l  O. 


Pertinges  eo ,  quo  Cliemicorum  nullae  te  Pana- 
ceae  unquam  deduxerint.  His  folis  neminem  , 
folo  Naturae  ladte  innumeros  ad  Vitam  longam 
pervenilfe  certi  novimus.  Quid  enim  Patres  an- 
tediluvianos  ?  Quid  Brachmannos  Indorum  Phi- 
lofophos  ?  Quid  antiquos  Brafiliae  habitatores  ? 
Quid  valetudinarium  Nobilis  Cornari  corpus, 
totper  annos  fuftentavit?  AnElixiria?  An  prima 
Entia  ?  Aut  quodvis  aliud  Artis  opus  ?  Imo  vero 
vivendi  ratio  fimpliciffima ;  fobrius  eorum ,  quae 
fuggerit  Natura ,  ufus ;  Diaeta.  Audite  fenem 
Centenario  majorem  Verulamii,  qui  interro- 
gatus,  quidnam  agens  vixiffet  tam  diu  ?  non  ar- 
cana  ja&itavit,  non  multo  labore  parata  remedia; 
fed ,  Comedi ,  relpondit,  aatequam  efurirem ,  po- 
tavi  antequam  fitirem. 

Hygieine  erga  Vitae  longae  promus  eft,  cui 
qui  fuppromum  jungit  Prophylaxin  ad  coercendas 
morborum  caufas,  velgenitali  contradtas  labe,  vel 
propter  Vitae  genus  minus  evitabiles,  omnem  is 
hoc  in  opere  videtur  exhaurire  humanae  induftriae 
poteftatem. 

Verum  fentio  Veftram  A.  O.  O.  H.  languere 
patientiam,  me,  promiffis  Chemicorum  explo- 
dendis  occupatum ,  promiffae  brevitatis  fere  ex- 
ceffiffe  limites.  Vela  hinc  contrahens  ad  Vos  me 
converto  Illustrissimi  Academiae  Cura- 
tores,  Amplissimi que  Urbis  Consules! 
Ad  Vos  ,  inquam,  Quorum  favori  fingulari,  &: 
eximiae  benevolentiae  ,  debeo ,  quam  nunc  au- 
fpicor,  Profeffionem.    Uno  hoc  nomine  foliu$ 

Ve- 


0     R     A     T     I    O,  gij 

Veflri  eft  beneficii ,  quidquid  in  illa  honoris,quid- 
quid  emolumenti,  quidquid  dulcedinis  mihi  offer- 
tur.  Haec  autem  tanto  fane  funt  grandiora ,  quo 
minus  eorum  quidpiam  olim  poliiceri  mihi  obfcu- 
rus  potueram  Homo.  An  ergo  Veftram  potius 
praedicem  in  dando  munificentiam,  meis  longe 
mcritis  majorem?  An  vero  leniffimam  in  exigen- 
do  facilitatem  ?  Utraque  immenfa  eft.  Ut  enirn» 
quadriennio  nedum  abhinc  elapfo  ,  explorandum 
huc  gratiofe  evocaftis  ;  ita  de  qualicunque ,  quem 
intcrea  navavi,  labore  benignum  adeo  ferre  judi^ 
cium  Vobis  placuit,  ejus  ut  praemium  mihi  tanto 
nobilius  nunc  decernatis.  Deficiunt  verba ,  qui- 
bus  vel  Veftri  in  me  beneficii  defcribam  magni- 
tudinem,  vel  gratiffimae  erga  Vos  mentis  meae 
explicem  adfe&um.  Laudes  ilk  meas ,  hic  vires 
fuperat.  Bina  faltem  habeo,  Proceres  Gene- 
rosissimi,  quae  contra  offeram  ,  tenuia  qui- 
dem;  at  quae  fufficere  Vobis  didici  expertus.  Pro- 
pofitum  nempe  animi  firmiffimum ,  promovendis 
Academiae  commodis  tanto  me  Cum  fervore  to- 
tum  devovendi ,  Vos  ne  ingrato  videamini,  nec 
indigno  faviife.  Votum  deinde  ardenciffimum, 
omni  ut  felicitatis  genere  beata  Vobis  quam  diu- 
tiffime  Vita  conftet,  in  certiffimam  Reipublicae, 
Academiae ,  &  meam  denique  falutem.  Utrique 
Deus  adnuat! 

Vos  vero,  Clarissimi  Professores!  Viri 
omnigenae  eruditionis  &  fapientiae  gloria  floren- 
tiffimi!  Vos  uti  hadtenus  honeftae  aemulationi  meae 
exempla  habui  luculentiflima ;  ita  ,  dum  Proce- 

Kk  3  runv 


Si8        O     R     A     T     I  O. 


rum  eo  me  Favor  evexit,  Veftro  ut  hodie  ad- 
fcribar  Ordini,  aequo  fufcipcre  animo  Novitium, 
&pedtore  amico  fovere  ne,  quaefo,  dedignemini! 
Annis  ego  ,  rerumque  peritia,  minor  in  id  incun- 
bam  femper,  quovis  ut  obfequii ,  venerationis , 
amoris,  offic:o  Veftrum  demeream  fevorem,  Ves- 
tram  amicitiam ;  neque  videar  unquam  indigne 
numerum  auxjfie  moleftus  collega.  Illud  a  Vobis 
peto  omnibus ;  hoc  fmgulis  promitto  candidus. 

Te  tamen,  Medicae  Caput  Facultatis!  Te,  in- 
quam,  Magne  Boerhaavi!  ut  feorfim  adlo- 
quar  ,  jubet  animus  multiplici  beneficiorum  ge- 
nere  Tibi  devotiffimus.  Tui  fane  muneris  eft, 
quodaliunde  ignoto  Praelegendi  provincia  hac  in 
Academia  primum  demandata  fit.  Tui  eft  confi- 
lit ,  Tude  opis ,  eam  quod  adminiftraverim  haud 
plane  indecorus.  Tuae  denique  commendationls 
eftfrudhis:  quod  Profefibris  hodie  ornatum  To- 
ga  me  gaudeam.  Quanto  igitur  Tibi  plus  debeo, 
quam  reddere  ullo  tempore  valebo  !  Imo  totus 
Tluis  fum,  meae  qui  fortunae  Au&or  es.  Ucere 
ergo  me  Tuo  ,  ut ,  &  quandocunque  ,  volueris  \ 
Parebo  libcns  ,  commiflurus  nunquam,  animo  ut 
excidat  Tui  ia  me  juris  memoria.  Vale  diu  Vir- 
tute  beatus  Tua  !  Nec  nifl  vitae  fatur  nobis  ex- 
cede  ! 

Tandem  &  Vobis ,  Commilitones  dulciffi- 
mi  |  ftudiorum  cognatione  conjuneYiffima  mihi 
Pcctora!  Vobis  ego  animum  publice  heic  teftcr 
grarflimum qui,  fuaves  laborum  Socii,  Veftra 
efficiftis  lenitate,  frequentia  ,  ut,  quidquid  ope- 

rofo 


O     R     A     T     I    0.  gi9 


rofo  in  munere  mihi  curae  ,  quidquid  taedii  & 
periculi,  fcfe  objecic,  mea  fortior  opinione,  fe- 
lix,  hucusque  fuperaverim.  O!  Quoties  pene  fuc- 
cumbenti  novum  infpiravit  vigorem  Veftra,  meis 
major  meritis,  approbatio  !  Haec  ipfa  efl,  cujus 
agnofco  fructum  ,  quod  nunc  capio,  praemium. 
Ejus  ergo  in  Vos  ut  redunctet  ufus,  &  aequum  eft, 
&  fedulus  inpcfterum  curabo.  Vos  modo,  quod 
feciftis  hadtenus ,  favete! 


0    r   x  i. 


V  1  RO  CLARISSIMO 


HIERONYMO  DAVIDI 
GAUBIO, 


ORDINARIAM  MEDICINAE  ET  CHEMIAE  PRO- 
FESSIONEM   IN   BATAVA,  QUAE  LBIDAE 
EST9    ACADEMIA    AUSPIC  ANTI. 


\  ix  ego,  qui  nullis  decreram  vivere  Mu&, 
Raucaque  fufpenfae  frangere  ple&ra  lyrae, 
Diverfas  animo  meditabar  fedulus  artes, 

Quaeque  virum  poffent,  quaeque  decere  fenem: 
Quin  Tua  Te  pulcro  produxit  Fama  theatro  , 

Infignem  titulis;  confpicuumque  Toga ; 
Mequ£  novo  vatena  proludere  juffit  honori, 

Et  meritis  dignas  increpuiffe  fides. 
Nec  mora:  torpentis  pulfo  de  corde  veterno, 
Pectora  fatidico  percaluere  Deo ; 


Lae- 


Laetaque  votivas  fufpenden*  Mufa  corollas 

Sepofitae  repetit  fila  remiifa  lyrae: 
Nec  prius  a  lacro  defiftet  carmine,  quamvis 

Munera  det  lauris  inferiora  Tuis , 
Quam  Tu ,  Dulce  Caput,  do£r.i  novus  Ordinis  haeres, 

Ingenio  referas  digna  tropaea  Tuo. 
Hoc  nivei  mores,  &  amicum  pedtus  honefti,  - 

Nudaque  Simplicitas,  purpureusque  Pudor, 
Hoc  meruit  Virtus,  totoque  Modeftia  vultu 

Quae  nitet,  &  nullo  tefte  probata  Fides. 
Hoc  vigor  ingenii,  vis  ignea  mentis,  &  omni 

Mane  falutatae  Palladis  acer  amor. 
Hoc  nativa  Tibi  facundae  gratia  iinguae , 

Hoc  jubet  eloquii  multa  docentis  honos; 
Maximaque  in  minimis  femper  Prudentia  rebus3 ' 

Perpetua  Hermeti  quae  folet  ire  comes. 
Teftis,  mellifluo  quae  pendet,  ab  ore,  Juventas, 

Et  docili  dodtos  combibit  aure  Ibnos. 
Teftis  Apollineae  dudum  Tibi  debita  dextrae 
Laurea,  vox  Populi  publica ,  Cura  Patrum. 

Kk  g  Nam, 


Nam,  licet  infignes  vera  pietate  Parertes 

Patria,  honoratos  &  veneretur  Avos: 
Non  Tua  Majorum  titulis  fpe&anda  refulget 

Gloria,  fed  propria  fumit  ab  Arte  decus. 
Nec  Te  commcndat  vano  Sapientia  faftu 

Turgida,  quae  mentes  perdit  inepta  bonas. 
Tota  fed  ingenuas  exacta  Juventa  per  artes , 

Quae  monftrant  verae  nobile  laudis  iter: 
Sed  Virtus,  mercede  fui  contenta ,  Bqtavae 

Palladis  &  Procerum  digna  favore  fuit. 
Audiat  hoc,  faevo  qui  deterit  omnia  dente, 

Livor  edax ,  vires  conficiatque  fuas. 
Te  fuper  igniferum  plaudentibus  aethera  pennii 

Invidiae  viftrix  lucida  Fama  vehet. 
Dumque  calet  flammis  Herme::.s  Apollinis  ara, 

Et  focias  iungit  Chloris  utrique  manus; 
Ingenii  vivent,  vivent  monumenta  laboris, 
Nec  rapiet  nomen  nigra  favilla  Tuum. 
Haec  ego  fatidico  non  fallax  omine  vates 
Auguror:  eventus  comprobat  acta  bonus. 

Exfe- 


Exferit,  en,  felix  Academia,  Principis  ald 
Filia,  Palladia  fronde  revin&a,  caput. 

Quaeque,  tot  egregias  animas,  tot  culta  Virofum 
Pe&ora,  foecundo  format  alitque  finu, 

Non  dubitat  generofa  Tibi  deferre  merenti 
Nobile,  quod  gemina  crefcet  ab  Arte,  decus; 

A.  van  R  O  Y  E  N; 


J